Mix Example-Cell: The Unit of Life Questions in Gujarati

(A) યુકેરિયોટિક કોષોમાં કોષરસમાં $80S$ રિબોઝોમ અને કણાભસૂત્ર તથા હરિતકણ જેવી અંગિકાઓમાં $70S$ રિબોઝોમ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ જણાવે છે કે કણાભસૂત્રમાં $80S$ રિબોઝોમ હોય છે,જે ખોટું છે કારણ કે કણાભસૂત્રમાં $70S$ રિબોઝોમ હોય છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે કોષરસમાં $80S$ રિબોઝોમ જોવા મળે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે કણાભસૂત્ર પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે યુકેરિયોટિક કોષોની લાક્ષણિકતા પટલમય અંગિકાઓની હાજરી છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગ્લાયકોપ્રોટીન: આ પ્રોટીન છે જે કાર્બોહાઇડ્રેટ શૃંખલાઓના ઉમેરા દ્વારા રૂપાંતરિત થાય છે,જે મુખ્યત્વે ગોલ્ગીકાયમાં થાય છે $(A-iii)$.
$2$. લાયસોઝોમ: આ અંગિકાઓમાં વિવિધ પાચક ઉત્સેચકો હોય છે,જેમાં હાઇડ્રોલેઝનો સમાવેશ થાય છે,જે નકામા પદાર્થો અને કોષીય કચરાનું પાચન કરે છે $(B-i)$.
$3$. સ્ટાર્ચ: આ વનસ્પતિઓમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ સંગ્રહનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે $(C-iv)$.
$4$. ગ્લાયકોજન: આ પ્રાણીઓમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ સંગ્રહનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે $(D-ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-iii), (B-i), (C-iv), (D-ii)$ છે.

(C) વિભેદનીય સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (Differential centrifugation) એ કોષીય અંગિકાઓને તેમના કદ,આકાર અને ઘનતાના આધારે અલગ કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કોષીય હોમોજીનેટને સેન્ટ્રિફ્યુગેશનની વધતી જતી ગતિએ ફેરવવામાં આવે છે.
જેમ જેમ ગતિ વધે છે,તેમ ઊંચા સેડિમેન્ટેશન ગુણાંક ધરાવતી અંગિકાઓ (જેમ કે કોષકેન્દ્ર) પહેલા નીચે બેસી જાય છે,ત્યારબાદ કણાભસૂત્ર,લાયસોઝોમ્સ અને માઇક્રોસોમ્સ અલગ પડે છે.
તેથી,કોષીય અંગિકાઓને સ્વતંત્ર રીતે અલગ કરવા માટે આ પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.

(A) સંયુક્ત સૂક્ષ્મદર્શક યંત્રનું કુલ વિશાલન $(M)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $M = (L/f_o) \times (D/f_e)$,જ્યાં $L$ એ નળીની લંબાઈ છે,$f_o$ એ વસ્તુકાચની કેન્દ્રલંબાઈ છે,$f_e$ એ નેત્રકાચની કેન્દ્રલંબાઈ છે,અને $D$ એ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિનું લઘુત્તમ અંતર છે.
ન્યુમેરિકલ એપર્ચર $(NA)$ એ લેન્સની પ્રકાશ એકત્રિત કરવાની ક્ષમતા અને વિભેદન શક્તિનું માપ છે,જે $NA = n \sin(\theta)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
વિશાલન એ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ અને નળીની લંબાઈ પર આધાર રાખે છે,જ્યારે ન્યુમેરિકલ એપર્ચર મુખ્યત્વે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્રના વિભેદન (resolution) સાથે સંબંધિત છે,વિશાલન સાથે નહીં.

(A) વિભેદન શક્તિ (Resolving power) એટલે માઈક્રોસ્કોપ જેવા પ્રકાશીય સાધનની બે અત્યંત નજીક રહેલા બિંદુઓ કે વસ્તુઓને અલગ-અલગ તરીકે ઓળખવાની ક્ષમતા. તે પ્રતિબિંબની સ્પષ્ટતા અને વિગતો નક્કી કરે છે.

(A, B) અંતઃકોષરસજાળ તંત્રમાં એવી અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જે લિપિડ્સ અને પ્રોટીનનું રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વહન કરવા માટે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે. તેમાં અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગીકાય,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે. સૂક્ષ્મતંતુકો અને સૂક્ષ્મ નલિકાઓ એ કોષપિંજરનો ભાગ છે અને તે અંતઃકોષરસજાળ તંત્રનો ભાગ નથી. $A$ અને $B$ બંને અંતઃકોષરસજાળ તંત્રના ઘટકો છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી પ્રાણીકોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ મુખ્યત્વે રિબોઝોમ્સ દ્વારા થાય છે.
રિબોઝોમ્સ કોષરસમાં (મુક્ત અથવા અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલા) અને કણાભસૂત્રની અંદર (કણાભસૂત્રીય રિબોઝોમ્સ) પણ જોવા મળે છે.
તેથી,પ્રોટીન સંશ્લેષણ કોષરસ અને કણાભસૂત્ર બંનેમાં થાય છે.

(D) $1$. $\text{કોષકેન્દ્ર}$ અને $\text{કણાભસૂત્ર}$ એ બેવડા પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે.
$2$. $\text{કોષદીવાલ}$ એ પટલવિહીન રચના છે (તે કોષની સીમા છે)।
$3$. $\text{સ્ફેરોઝોમ્સ}$ એ વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળતી નાની, ગોળાકાર, એકપટલીય અંગિકાઓ છે, જે મુખ્યત્વે લિપિડના સંગ્રહ અને સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે।

(A) પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શકયંત્રનું રિઝોલ્યુશન $(d)$ સૂત્ર $d = 0.61 \lambda / NA$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એ વપરાતા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે અને $NA$ એ વસ્તુકાચનું ન્યુમેરિકલ એપર્ચર છે.
સૌથી સારું રિઝોલ્યુશન મેળવવા માટે,$d$ નું મૂલ્ય શક્ય તેટલું નાનું હોવું જોઈએ.
જેમ કે $d$ એ તરંગલંબાઇ $(\lambda)$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી સૌથી ટૂંકી તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવાથી $d$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું મળશે,જે શ્રેષ્ઠ રિઝોલ્યુશન પ્રદાન કરશે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વાદળી પ્રકાશની તરંગલંબાઇ (આશરે $450-495 \ nm$) લીલા,પીળા અને લાલ પ્રકાશની સરખામણીમાં સૌથી ટૂંકી છે.
તેથી,વાદળી પ્રકાશ શ્રેષ્ઠ રિઝોલ્યુશન આપે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે.
$2$. બંને બેવડા પટલ (અંદરનું અને બહારનું) ધરાવે છે.
$3$. બંને પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ અને $70S$ રીબોઝોમ ધરાવે છે.
$4$. હરિતકણ સામાન્ય રીતે કણાભસૂત્ર $(1-4 \ \mu m)$ કરતા મોટા $(5-10 \ \mu m)$ હોય છે.
$5$. થાયલેકોઇડ તંત્ર એ હરિતકણની લાક્ષણિકતા છે,કણાભસૂત્રની નહીં. કણાભસૂત્રમાં ક્રિસ્ટી હોય છે,જે અંદરના પટલના ગડીમય ભાગો છે. તેથી,થાયલેકોઇડ તંત્ર કણાભસૂત્રમાં હાજર છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ તારાકેન્દ્ર: તે કશા અને પક્ષ્મનું તલસ્થકાય બનાવે છે, જે કોષીય હલનચલનમાં મદદ કરે છે। તેથી, $(a-iv)$.
$(b)$ ક્લોરોફિલ: તે હરિતકણના થાયલેકૉઈડ્સમાં આવેલું પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે। તેથી, $(b-ii)$.
$(c)$ ક્રિસ્ટી: આ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલના અંતઃવલયો છે જે $ATP$ ઉત્પાદન માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે। તેથી, $(c-i)$.
$(d)$ રિબોઝાયમ: આ $RNA$ ના અણુઓ છે જે ઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરી શકે છે। તેથી, $(d-iii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a-iv), (b-ii), (c-i), (d-iii)$ છે।

(D) પટલમય અંગિકાઓ એવી રચનાઓ છે જે લિપિડના દ્વિસ્તરીય પટલ દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે.
$1$. કણાભસૂત્ર,લાયસોઝોમ્સ,ગોલ્ગીકાય,અંતઃકોષરસજાળ,રસધાની અને હરિતકણ એ પટલમય અંગિકાઓ છે.
$2$. રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
$3$. કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રની અંદરનો ઘટ્ટ વિસ્તાર છે અને તેને પટલમય અંગિકા ગણવામાં આવતી નથી.
$4$. રંગસૂત્રો એ $DNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી રચનાઓ છે,તે પટલમય અંગિકાઓ નથી.
તેથી,વિકલ્પ $D$ (લાયસોઝોમ્સ,ગોલ્ગીકાય અને કણાભસૂત્ર) સંપૂર્ણપણે પટલમય અંગિકાઓ ધરાવે છે.

(B) સાચું જોડાણ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ થાયલેકૉઈડ: આ હરિતકણના આધારક (સ્ટ્રોમા) માં આવેલી ચપટી પટલમય કોથળીઓ છે,જે પ્રકાશ-સંશ્લેષણની પ્રકાશ પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે $(a-iii)$.
$(b)$ ક્રિસ્ટી: આ કણાભસૂત્રના અંદરના પટલના ગડીમય પ્રવર્ધો છે જે કોષીય શ્વસન માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે $(b-iv)$.
$(c)$ સિસ્ટર્ની: આ ગોલ્ગીકાયની રચના કરતી ડીશ આકારની ચપટી કોથળીઓ છે $(c-i)$.
$(d)$ ક્રોમેટીન: આ $DNA$ અને પ્રોટીનનું સંકુલ છે જે કોષકેન્દ્રમાં રંગસૂત્રોની સંગઠિત રચના બનાવે છે $(d-ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-iii), (b-iv), (c-i), (d-ii)$ છે.

(B) કણાભસૂત્ર અને હરિતકણને અર્ધ-સ્વયં સંચાલિત અંગિકાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પોતાનું $DNA$ અને રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે.
વિધાન $(a)$ સાચું છે કારણ કે તે અર્ધ-સ્વયં સંચાલિત છે.
વિધાન $(b)$ ખોટું છે કારણ કે,જોકે તેઓ $DNA$ ધરાવે છે,પરંતુ તેમની પાસે રીબોઝોમ્સ (ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીય પ્રકારના $70S$ રીબોઝોમ્સ) પણ હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેની રચનાઓ છે.
તેથી,$(a)$ સાચો છે,પરંતુ $(b)$ ખોટો છે.

(C) પ્રાણીકોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ મુખ્યત્વે કોષરસમાં આવેલા રિબોઝોમ્સ પર થાય છે,જે મુક્ત હોઈ શકે છે અથવા અંતઃકોષરસજાળ (Rough Endoplasmic Reticulum) સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત,કણાભસૂત્રોમાં પોતાનું $DNA$,$RNA$ અને રિબોઝોમ્સ હોય છે,જે તેમને અંગિકાની અંદર સ્વતંત્ર રીતે પ્રોટીન સંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે. તેથી,પ્રોટીન સંશ્લેષણ કોષરસ અને કણાભસૂત્રો બંનેમાં થાય છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,$DNA$ મુખ્યત્વે કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળે છે.
વધુમાં,અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં તેમનું પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ હોય છે.
લાયસોઝોમ્સ એ પાચક ઉત્સેચકો ધરાવતી પટલમય કોથળીઓ છે અને તેમાં $DNA$ હોતું નથી.
રસધાનીઓ એ સંગ્રહ કરતી કોથળીઓ છે જે ટોનોપ્લાસ્ટ નામના પટલથી ઘેરાયેલી હોય છે અને તેમાં પણ $DNA$ હોતું નથી.
તેથી,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીની જોડી સાચો જવાબ છે કારણ કે તે બંનેમાં $DNA$ હોતું નથી.

(A) $i.$ કોષો વિવિધ આકારો ધરાવે છે જેમ કે તકતી જેવા,બહુકોણીય,સ્તંભાકાર,ઘનાકાર,તંતુમય અથવા અનિયમિત,જે તેમના વિશિષ્ટ કાર્યોને અનુરૂપ હોય છે.
$ii.$ માનવ રક્તકણ $(RBC)$ નો વ્યાસ આશરે $7.0 \, \mu m$ હોય છે.
$iii.$ કોષરસ એ અર્ધ-પ્રવાહી આધારક છે જે કોષનું કદ રોકે છે અને વિવિધ કોષીય ચયાપચયની પ્રવૃત્તિઓ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
$iv.$ કોષરસમાં વિવિધ અંગિકાઓ અને અણુઓ હોય છે જ્યાં રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે,જે કોષને જીવંત અવસ્થામાં રાખે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,કોષકેન્દ્રની બહારનું $DNA$ મુખ્યત્વે કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ (રંજકકણ) માં જોવા મળે છે. આ અંગિકાઓ પાસે પોતાનું જનીનદ્રવ્ય હોય છે. કણાભસૂત્રીય $DNA$ અંડકોષના કોષરસ દ્વારા વારસામાં મળે છે કારણ કે અંડકોષ ફલિતાંડને મોટાભાગનો કોષરસ પૂરો પાડે છે,જ્યારે શુક્રકોષ મુખ્યત્વે માત્ર કોષકેન્દ્રીય $DNA$ આપે છે.

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણ રિબોઝોમ્સમાં થાય છે,જે રિબોફોરિન-$I$ અને રિબોફોરિન-$II$ દ્વારા અંતઃકોષરસજાળની સપાટી સાથે જોડાયેલા હોય છે.
લાયસોઝોમમાં લગભગ $50$ જેટલા વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો જોવા મળે છે,જેમાં પ્રોટીએઝ,ન્યુક્લિએઝ,ગ્લાયકોસિડેઝ,લાઈપેઝ,ફોસ્ફોલાઈપેઝ,ફોસ્ફેટેઝ અને સલ્ફેટેઝનો સમાવેશ થાય છે.
આ તમામ લાયસોઝોમલ ઉત્સેચકો એસિડ હાઇડ્રોલેઝ છે અને $pH$ $5.0$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
તેથી,'લાયસોઝોમ $—$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ' એ ખોટી જોડી છે કારણ કે લાયસોઝોમ કોષીય પાચન સાથે સંકળાયેલા છે,પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથે નહીં.

(A) વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષરસસ્તરના વિસ્તરણથી બનતી વિશિષ્ટ પટલમય રચનાને મેસોઝોમ કહેવાય છે,પોલિસોમ નહીં. પોલિસોમ એ એક $mRNA$ શૃંખલા સાથે જોડાયેલા ઘણા રિબોઝોમ્સની બનેલી રચના છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે કારણ કે લીલી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ લિપિડના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે,જ્યારે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ પ્રોટીન અને ગ્લાયકોપ્રોટીનના સંશ્લેષણ માટેનું સ્થાન છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે કારણ કે $RuBisCO$ (રાયબ્યુલોઝ બાયફોસ્ફેટ કાર્બોક્સિલેઝ-ઓક્સિજનેઝ) એ જીવાવરણમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે અંતઃપટલમય તંત્રમાં માત્ર અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ અને રસધાનીનો સમાવેશ થાય છે. કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સિઝોમ આ તંત્રનો ભાગ નથી.
તેથી,વિધાન $(iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગોલ્ગી પ્રસાધન $(a)$ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણ $(iii)$ માટે જવાબદાર છે.
$2$. લાયસોઝોમ્સ $(b)$ માં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે અને તે જૈવિક અણુઓના પાચન $(iv)$ માં મદદ કરે છે.
$3$. વનસ્પતિ કોષોમાં રસધાનીઓ $(c)$ પાણી,રસ અને ઉત્સર્ગ પદાર્થોનો સંગ્રહ કરે છે,જે નકામા પદાર્થોને જકડી રાખે છે $(ii)$.
$4$. રીબોઝોમ્સ $(d)$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ $(i)$ ના સ્થાન છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ ક્રિસ્ટી: આ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલના અંતઃપ્રવર્ધનો છે જે જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
$2$. $(b)$ સિસ્ટર્ની: આ ચપટી,તકતી આકારની પટલમય કોથળીઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધન બનાવે છે.
$3$. $(c)$ થાઈલેકોઈડ્સ: આ હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં જોવા મળતી ચપટી,કોથળી જેવી રચનાઓ છે,જે પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓમાં ભાગ લે છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-ii, b-iii, c-i$ છે.

(N/A) કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ બે અંગિકાઓ છે જે બેવડી પટલમય હોય છે.
કણાભસૂત્રની લાક્ષણિકતાઓ:
કણાભસૂત્ર બેવડી પટલમય રચનાઓ છે. પટલ અંદરના અને બહારના પટલમાં વિભાજિત હોય છે,જે બે જલીય કક્ષાઓ બનાવે છે: બાહ્ય અને આંતરિક કક્ષા. બાહ્ય પટલ ખૂબ જ છિદ્રાળુ હોય છે,જ્યારે આંતરિક પટલ ઊંડા ગડીઓ ધરાવે છે જેને ક્રિસ્ટી કહેવાય છે. ક્રિસ્ટી $ATP$ ઉત્પન્ન કરતી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે. કણાભસૂત્ર પોતાનું $DNA$ અને રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે,જે તેમને પોતાના પ્રોટીન બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે,તેથી તેમને અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ માનવામાં આવે છે.
હરિતકણની લાક્ષણિકતાઓ:
હરિતકણ બેવડી પટલમય રચનાઓ છે જે બે અલગ પ્રદેશોમાં વિભાજિત છે:
$(i)$ ગ્રેના: થાઇલેકોઇડ્સ તરીકે ઓળખાતી ચપટી,તકતી જેવી પટલમય કોથળીઓના થપ્પા,જેમાં ક્લોરોફિલ હોય છે. નજીકના ગ્રેના સ્ટ્રોમા લેમેલા તરીકે ઓળખાતી પટલમય નલિકાઓ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$(ii)$ સ્ટ્રોમા: એક સમાંગ પ્રવાહી જેમાં ગ્રેના ખૂંપેલા હોય છે. તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેના ઉત્સેચકો તેમજ પોતાનું $DNA$ અને રીબોઝોમ્સ હોય છે.
કણાભસૂત્રના કાર્યો:
$(i)$ તે જારક કોષીય શ્વસન માટેના સ્થાન છે.
$(ii)$ તે કોષની તમામ મહત્વપૂર્ણ પ્રવૃત્તિઓ માટે $ATP$ સ્વરૂપે ઉર્જા પૂરી પાડે છે.
$(iii)$ પોતાના $DNA$ અને રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે તે અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(iv)$ તેમાં ફેટી એસિડ અને એમિનો એસિડ જેવા વિવિધ રસાયણોના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકો હોય છે.
હરિતકણના કાર્યો:
$(i)$ તે સૌર ઉર્જાને પકડે છે અને પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા વનસ્પતિ માટે ખોરાક બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે.
$(ii)$ તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકો હોય છે.

(N/A) $(i)$ કોષકેન્દ્ર
કોષકેન્દ્ર કોષની તમામ જૈવિક પ્રવૃત્તિઓનું નિયંત્રણ કરે છે. તે ગોળાકાર હોય છે. તે નીચેની રચનાઓનું બનેલું છે:
કોષકેન્દ્રપટલ: તે બેવડું પટલ છે જે કોષકેન્દ્રના દ્રવ્યને કોષરસથી અલગ કરે છે. બે પટલ વચ્ચેની સાંકડી જગ્યાને પરિકોષકેન્દ્રીય અવકાશ કહેવાય છે. કોષકેન્દ્રપટલમાં નાના છિદ્રો હોય છે જેને કોષકેન્દ્ર છિદ્રો કહેવાય છે. આ છિદ્રો ચોક્કસ પદાર્થોને કોષકેન્દ્રમાં પ્રવેશવા અને બહાર નીકળવા દે છે.
કોષકેન્દ્રરસ/કોષકેન્દ્રીય આધારક: તે કોષકેન્દ્રની અંદર રહેલું સમાંગ કણિકામય પ્રવાહી છે. તેમાં કોષકેન્દ્રિકા અને રંગસૂત્રદ્રવ્ય હોય છે. કોષકેન્દ્રિકા એ ગોળાકાર રચના છે જે કોઈ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલી હોતી નથી. તે પ્રોટીન અને $RNA$ અણુઓથી સમૃદ્ધ છે અને તે રીબોઝોમ નિર્માણનું સ્થાન છે. રંગસૂત્રદ્રવ્ય એ દોરી જેવી રચનાઓનો ગૂંચવાયેલો જથ્થો છે. તેમાં $DNA$ અને હિસ્ટોન નામના કેટલાક બેઝિક પ્રોટીન હોય છે.
$(ii)$ તારાકાય (Centrosome)
તારાકાય બે નળાકાર રચનાઓનું બનેલું છે જેને તારાકેન્દ્ર (Centriole) કહેવાય છે. તારાકેન્દ્રો એકબીજાને લંબરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે. દરેકની રચના ગાડાના પૈડા જેવી હોય છે. તારાકેન્દ્ર સૂક્ષ્મનલિકાની ત્રિપુટીઓનું બનેલું હોય છે જે એક વલયમાં સમાન અંતરે ગોઠવાયેલી હોય છે. નજીકની ત્રિપુટીઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે. તારાકેન્દ્રના મધ્ય ભાગમાં પ્રોટીનયુક્ત ધરી (hub) હોય છે. આ ધરી ત્રિપુટીઓ સાથે અરીય આરા (radial spokes) દ્વારા જોડાયેલી હોય છે. આ તારાકેન્દ્રો કોષવિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ અને તારાકિરણોના આયોજનમાં મદદ કરે છે. તેઓ પક્ષ્મ અને કશાના તલકાય (basal body) બનાવે છે.

(N/A) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં તમામ પ્રજીવો,વનસ્પતિઓ,પ્રાણીઓ,પ્રોટિસ્ટા અને ફૂગનો સમાવેશ થાય છે.
સુકોષકેન્દ્રી કોષોની લાક્ષણિકતાઓ: સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પટલમય અંગિકાઓની હાજરીને કારણે કોષરસનું વ્યાપક કોષવિભાજન જોવા મળે છે. સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષકેન્દ્રપટલ ધરાવતું સુવ્યવસ્થિત કોષકેન્દ્ર હોય છે. આ ઉપરાંત,સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં વિવિધ જટિલ પ્રચલન અને કોષપિંજર રચનાઓ હોય છે. તેમનું આનુવંશિક દ્રવ્ય રંગસૂત્રોમાં વ્યવસ્થિત હોય છે.
વનસ્પતિ કોષ અને પ્રાણી કોષ વચ્ચેના તફાવત નીચે મુજબ છે:
$1$. વનસ્પતિ કોષમાં કોષદીવાલ,રંજકકણો અને મોટી કેન્દ્રીય રસધાની હોય છે,જે પ્રાણી કોષમાં ગેરહાજર હોય છે.
$2$. પ્રાણી કોષમાં તારાકેન્દ્ર (centrioles) હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિ કોષોમાં ગેરહાજર હોય છે.

(N/A) $\Rightarrow$ દરેક પટલમય અંગિકા તેની રચના અને કાર્યની દ્રષ્ટિએ અલગ છે,પરંતુ ઘણી અંગિકાઓને સામૂહિક રીતે અંતઃપટલમય તંત્ર તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેમના કાર્યો એકબીજા સાથે સંકલિત હોય છે.
$\Rightarrow$ અંતઃપટલમય તંત્રમાં અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
$\Rightarrow$ કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સિઝોમ્સના કાર્યો અંતઃપટલમય તંત્ર સાથે સંકલિત હોતા નથી,તેથી તેમનો સમાવેશ આ તંત્રમાં થતો નથી.

(N/A)

પ્રોકેરિયોટિક કોષ	યુકેરિયોટિક કોષ
$(1)$ તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.	$(1)$ તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.
$(2)$ કોષકેન્દ્રપટલ ગેરહાજર હોય છે.	$(2)$ કોષકેન્દ્રપટલ હાજર હોય છે.
$(3)$ $DNA$ હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથે જોડાઈને જટિલ રચના બનાવતું નથી.	$(3)$ $DNA$ હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથે જોડાઈને ક્રોમેટિન બનાવે છે.
$(4)$ પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.	$(4)$ તેમાં કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ જેવી પટલમય અંગિકાઓ જોવા મળે છે.
$(5)$ કોષરસનું પરિભ્રમણ (સાયક્લોસિસ) જોવા મળતું નથી.	$(5)$ કોષરસનું પરિભ્રમણ જોવા મળે છે.
$(6)$ કોષવિભાજન સમભાજન કે અર્ધીકરણ દ્વારા થતું નથી.	$(6)$ કોષવિભાજન સમભાજન કે અર્ધીકરણ દ્વારા થાય છે.

(N/A)

વનસ્પતિ કોષ	પ્રાણી કોષ
$(1)$ કોષદીવાલ હાજર હોય છે.	$(1)$ કોષદીવાલ ગેરહાજર હોય છે.
$(2)$ રંજકકણો (Plastids) હાજર હોય છે.	$(2)$ રંજકકણો ગેરહાજર હોય છે.
$(3)$ તારાકેન્દ્ર (Centriole) ગેરહાજર હોય છે.	$(3)$ તારાકેન્દ્ર હાજર હોય છે.
$(4)$ સ્ટાર્ચ સંગ્રહિત ખોરાક તરીકે હોય છે.	$(4)$ ગ્લાયકોજન સંગ્રહિત ખોરાક તરીકે હોય છે.

(N/A) $(i)$ મધ્યપટલ:
સ્થાન: તે વનસ્પતિ કોષોમાં પાસ-પાસેના કોષોની દીવાલ વચ્ચે આવેલું કેલ્શિયમ પેક્ટેટનું બનેલું સ્તર છે.
કાર્ય: તે પાસ-પાસેના કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખવાનું કાર્ય કરે છે.
$(ii)$ રંગકણ:
સ્થાન: તે વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે સ્ટાર્ચ (એમાયલોપ્લાસ્ટ),ચરબી (ઇલાયોપ્લાસ્ટ) અને પ્રોટીન (એલ્યુરોપ્લાસ્ટ) જેવા પોષક તત્વોનો સંગ્રહ કરે છે.
$(iii)$ કાઇનેટોકોર:
સ્થાન: તે રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરની બંને બાજુએ આવેલી તકતી જેવી રચનાઓ છે.
કાર્ય: કોષ વિભાજન દરમિયાન તે સ્પિન્ડલ તંતુઓ (તર્કુ તંતુઓ) માટે જોડાણ સપાટી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(N/A) હા,આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંનેમાં વધારાનું જિનોમિક (extragenomic) $DNA$ હાજર હોય છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,વધારાનું જિનોમિક $DNA$ અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર (mitochondria) અને રંજકકણો (plastids,દા.ત. હરિતકણ) માં જોવા મળે છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,વધારાનું જિનોમિક $DNA$ મુખ્યત્વે પ્લાઝમિડ (plasmids) સ્વરૂપે જોવા મળે છે. પ્લાઝમિડ એ નાના,ગોળાકાર,બેવડી શૃંખલાવાળા $DNA$ અણુઓ છે જે રંગસૂત્રીય $DNA$ થી અલગ હોય છે અને બેક્ટેરિયલ કોષોને વિશિષ્ટ ફેનોટાઇપિક લક્ષણો,જેમ કે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકારક શક્તિ,પ્રદાન કરે છે.

(A-D) પટલવિહીન કોષીય અંગિકાઓમાં રિબોઝોમ્સનો સમાવેશ થાય છે. તે અંતઃકોષરસજાળની સપાટી પર જોડાયેલા અથવા કોષરસમાં મુક્ત રીતે જોવા મળે છે.
$(b)$ એકલ પટલ ધરાવતી રચનાઓમાં લાયસોઝોમ્સ,રસધાનીઓ અને સૂક્ષ્મકાયોનો સમાવેશ થાય છે. લાયસોઝોમ્સ સામાન્ય રીતે પ્રાણીકોષો અને પ્રજીવોમાં જોવા મળે છે. આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં લાયસોઝોમ્સ હોતા નથી.
$(c)$ બેવડા પટલ ધરાવતી રચનાઓમાં કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને કોષકેન્દ્રનો સમાવેશ થાય છે. કણાભસૂત્રમાં,અંદરનું પટલ ગળીમય રચનાઓ બનાવે છે જેને ક્રિસ્ટી કહેવામાં આવે છે,જે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.

(N/A) સેન્ટ્રોમિયર: આ તે સ્થાન છે જ્યાં બે રંગસૂત્રિકાઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી રહે છે. કોષ વિભાજન દરમિયાન,તે કાઇનેટોકોર દ્વારા ત્રાકતંતુઓના જોડાણ માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે.
$(b)$ કોષદીવાલ: તે કોષને ચોક્કસ આકાર આપે છે,તેને યાંત્રિક ઈજા અને ચેપથી બચાવે છે,કોષ-કોષ વચ્ચેના આંતરક્રિયામાં મદદ કરે છે અને અનિચ્છનીય મેક્રોમોલેક્યુલ્સ માટે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(c)$ લીસી અંતઃકોષરસજાળ: તે લિપિડ સંશ્લેષણ,કાર્બોહાઇડ્રેટ ચયાપચય અને $Ca^{++}$ આયનોના સંગ્રહ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે. તે દવાઓ અને ઝેરી પદાર્થોના ડિટોક્સિફિકેશનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$(d)$ ગોલ્ગી પ્રસાધન: તે કોષની અંદરના લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવા અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવા માટેના પદાર્થોના પેકેજિંગમાં સામેલ છે. તે ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું સ્થાન છે.
$(e)$ તારાકેન્દ્ર: તે પક્ષ્મ અથવા કશાના તલકાય (basal body) બનાવે છે અને પ્રાણીકોષોમાં કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.

(A) $(i)$ સાચો શબ્દ $\text{કોષરસસ્તર}$ છે। વનસ્પતિકોષમાં કોષરસસ્તરની બહાર મજબૂત કોષદીવાલ હોય છે, જ્યારે પ્રાણીકોષમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે અને કોષરસસ્તર તેની સૌથી બહારની સીમા છે.
(ii) સાચો શબ્દ $\text{લીસી } \, \text{અંતઃરસજાળ}$ $(SER)$ છે। કણિકામય અંતઃરસજાળ $(RER)$ રીબોઝોમની હાજરીને કારણે પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલ છે, જ્યારે લીસી અંતઃરસજાળ $(SER)$ લિપિડના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(B) $(i)$ જે રંગસૂત્રમાં સેન્ટ્રોમિયર મધ્યની નજીક આવેલું હોય તેને સબમેટાસેન્ટ્રિક રંગસૂત્ર કહે છે. જો સેન્ટ્રોમિયર બરાબર મધ્યમાં હોય,તો તેને મેટાસેન્ટ્રિક કહેવાય છે.
$(ii)$ આંકુચક રસધાની અમીબા જેવા ઘણા પ્રજીવોમાં આશૃતિનિયમન અને ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર છે. વાયુ રસધાનીઓ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જોવા મળે છે અને તે તરણ (buoyancy) પૂરી પાડે છે.

(B) $(i)$ સૂક્ષ્મનલિકાઓની $9 + 2$ ગોઠવણી એ સુકોષકેન્દ્રી પક્ષ્મ અને કશાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(ii)$ ક્રેબ્સ ચક્ર ($TCA$ ચક્ર) ના ઉત્સેચકો કણાભસૂત્રના આધારકમાં આવેલા હોય છે,જે કણાભસૂત્રના અંતઃપડ દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે. તેથી,અંતઃપડ એ આ ઉત્સેચકો સાથે સંકળાયેલ સાચું સ્થાન છે.

(A) $EM$ નું પૂરું નામ $Electron \ microscope$ (ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ) છે.
ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ એ એક પ્રકારનું માઇક્રોસ્કોપ છે જે નમૂનાની છબી બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોનના કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
તે પ્રકાશ માઇક્રોસ્કોપ કરતા ઘણી વધારે મોટવણી અને વધુ વિભેદન શક્તિ (resolving power) ધરાવે છે.

(D) કેન્સરગ્રસ્ત કોષો અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન અને ઝડપી વૃદ્ધિ માટે ઉચ્ચ ચયાપચયની પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ટેકો આપવા માટે,તેમને બંધારણીય ઘટકો અને સિગ્નલિંગ અણુઓ માટે પ્રોટીન સંશ્લેષણની જરૂર હોય છે.
રીબોઝોમ્સ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે,અને આ માંગને પહોંચી વળવા માટે તેમની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
ગોલ્ગીકાય આ પ્રોટીનને સંશોધિત કરવા,વર્ગીકૃત કરવા અને પેકેજિંગ કરવા માટે જવાબદાર છે,તેથી સંશ્લેષિત પ્રોટીનના મોટા જથ્થાને પ્રોસેસ કરવા માટે તેની પ્રવૃત્તિ અને પ્રમાણ પણ વધે છે.
તેથી,કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં ગોલ્ગીકાય અને રીબોઝોમ્સ બંનેનું પ્રમાણ વધે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ મુખ્યત્વે લિપિડ સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$(b)$ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે અને તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$(c)$ ગોલ્ગી પ્રસાધન પ્રોટીન અને લિપિડના રૂપાંતરણમાં સામેલ છે,ખાસ કરીને ગ્લાયકોસિલેશનની પ્રક્રિયા દ્વારા.
$(d)$ તારાકેન્દ્ર કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુના આયોજનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iii), (d)-(iv)$.

(D) સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
$(a)$ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ દ્વારા થાય છે કારણ કે તેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે.
$(b)$ લિપિડનું સંશ્લેષણ લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ દ્વારા થાય છે.
$(c)$ ગ્લાયકોપ્રોટીનનું નિર્માણ ગોલ્ગીકાયમાં થાય છે,જ્યાં પ્રોટીનમાં કાર્બોહાઇડ્રેટની શૃંખલાઓ ઉમેરીને તેનું રૂપાંતરણ કરવામાં આવે છે.
$(d)$ જલવિભાજક ઉત્સેચકો લાયસોઝોમના લાક્ષણિક ઘટકો છે,જે કોષીય પાચન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-i, c-ii, d-iii$ છે.

(A) સૂક્ષ્મનલિકાઓ નળાકાર,સળિયા જેવી રચનાઓ છે જે સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષપિંજર (cytoskeleton) બનાવે છે. તે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે. સૂક્ષ્મનલિકાઓ પક્ષ્મ,કશા,તલકાય (basal bodies),તારાકેન્દ્ર,તારાકિરણો અને તર્કુ તંતુઓ જેવી રચનાઓમાં હાજર હોય છે. કણાભસૂત્ર એ બેવડી પટલમય અંગિકા છે જેમાં તેનું પોતાનું $DNA$ અને રિબોઝોમ્સ હોય છે,પરંતુ તેની રચનામાં સૂક્ષ્મનલિકાઓ હોતી નથી. તેથી,કણાભસૂત્રમાં સૂક્ષ્મનલિકાઓ ગેરહાજર હોય છે.

(C) રિબોઝોમ અને કોષકેન્દ્રિકા જેવી કોષીય અંગિકાઓમાં એકમ પટલનો અભાવ હોય છે.
રિબોઝોમ કોષરસમાં સ્વતંત્ર રીતે જોવા મળે છે અને ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળની સપાટી પર પણ ગોઠવાયેલા હોય છે. તે $RNA$ અને રિબોઝોમલ પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રનો એક ભાગ છે,જેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમાં સીમાવર્તી પટલનો અભાવ,ક્રોમેટિનની હાજરી અને $RNA$ તથા પ્રોટીનના કણો અને તંતુઓ છે.

(D) આપણે $Bacteria$ ને દૂર કરી શકીએ છીએ કારણ કે તેઓ આદિકોષકેન્દ્રી છે અને તેમાં પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$Protists$ અને $Fungi$ સુકોષકેન્દ્રી છે પરંતુ સામાન્ય રીતે તેમાં $Chloroplasts$ (હરિતકણ) હોતા નથી (કેટલીક લીલ જેવા અપવાદો સિવાય,પરંતુ તેમાં વનસ્પતિ જેવી મોટી કેન્દ્રીય રસધાની હોતી નથી).
સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર,મોટી કેન્દ્રીય રસધાની અને હરિતકણની હાજરી એ વનસ્પતિ કોષના નિર્ણાયક લક્ષણો છે.
તેથી,આ કોષ સૌથી વધુ સંભવિત રીતે $Plants$ (વનસ્પતિ) સમૂહમાંથી આવ્યો છે.

(A) આપેલ વનસ્પતિ કોષની આકૃતિમાં,$A, B, C, D$ અને $E$ તરીકે ચિહ્નિત રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$A$: પ્લાઝ્મોડેસ્મેટા (વનસ્પતિ કોષની કોષદીવાલમાંથી પસાર થતી નલિકાઓ).
$B$: કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ (જેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે).
$C$: ગોલ્ગી પ્રસાધન (પેકેજિંગ અને સ્ત્રાવમાં સામેલ).
$D$: કણાભસૂત્ર (કોષનું શક્તિઘર).
$E$: રિબોઝોમ્સ (પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) કોષ $1$ એ આદિકોષકેન્દ્રી (બેક્ટેરિયલ) કોષ છે અને કોષ $2$ એ સુકોષકેન્દ્રી (વનસ્પતિ) કોષ છે.
વનસ્પતિ કોષો અને બેક્ટેરિયલ કોષો બંનેમાં કોષદીવાલ અને રિબોઝોમ્સ હાજર હોય છે.
બેક્ટેરિયલ કોષોમાં પટલમય કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે,જ્યારે વનસ્પતિ કોષોમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર હોય છે.
તેથી,રિબોઝોમ્સ અને કોષદીવાલ એ બંને કોષોમાં સામાન્ય રચનાઓ છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપને કારણે ઘણી નાની કોષીય રચનાઓ જોવી શક્ય બની જે અગાઉ પ્રકાશ માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ અદ્રશ્ય હતી. અંતઃકોષરસજાળ અને રિબોઝોમ્સ બંનેની શોધ અને લાક્ષણિકતાઓ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની રજૂઆત પછી જ થઈ હતી.

$(A)$ ટોનોપ્લાસ્ટ એ વનસ્પતિ કોષમાં રસધાનીને આસપાસના કોષરસથી અલગ કરતી પટલ છે। તે રસધાનીમાં આયનો અને અન્ય પદાર્થોના વહનને નિયંત્રિત કરે છે $(A-IV)$।
આકુંચક રસધાની એ અમીબા જેવા એકકોષી સજીવોમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ અંગિકા છે। તે કોષમાંથી વધારાનું પાણી અને નકામા પદાર્થોને બહાર કાઢીને આશૃતિનિયમન અને ઉત્સર્જનનું કાર્ય કરે છે $(B-III)$।
અન્નધાની એ કોષમાં ખોરાકના કણોના અંતઃગ્રહણ દ્વારા બને છે। તેમાં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે જે ખોરાકનું પાચન કરે છે $(C-I)$।
વાયુ રસધાની એ અમુક પ્રોકેરિયોટ્સ (જેમ કે નીલ-હરિત લીલ) માં જોવા મળતી રચના છે, જે ચયાપચયના વાયુઓનો સંગ્રહ કરે છે અને તારકતા પૂરી પાડે છે $(D-II)$।
તેથી, સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે।

$(A)$. $SER$ (સ્મૂથ એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ) મુખ્યત્વે લિપિડના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$B$. ગોલ્ગી પ્રસાધન પદાર્થોના પેકેજિંગ અને પરિવહનમાં સામેલ છે, અને તે સ્ત્રાવ (કોષીય ઉત્પાદનોનું ઉત્સર્જન) માં ભૂમિકા ભજવે છે.
$C$. ક્રિસ્ટી એ કણાભસૂત્રના અંદરના પટલના ગડીઓ છે, જે કોષીય શ્વસન જેવી જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
$D$. પેરોક્સિઝોમ એ અંગિકાઓ છે જે વિવિધ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં સામેલ છે, જેમાં વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશશ્વસનનો સમાવેશ થાય છે.
$E$. ઈલેઓપ્લાસ્ટ એ લ્યુકોપ્લાસ્ટનો એક પ્રકાર છે જે તેલ અથવા ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-V, B-III, C-I, D-IV, E-II$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. વાયરસ: $0.02-0.2 \; \mu m$ $(A-IV)$
$2$. $PPLO$ (પ્લ્યુરો ન્યુમોનિયા જેવા સજીવો): આશરે $0.1 \; \mu m$ $(B-III)$
$3$. સુકોષકેન્દ્રી કોષો: $10-20 \; \mu m$ $(C-II)$
$4$. બેક્ટેરિયા: $1-2 \; \mu m$ $(D-I)$
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A-IV, B-III, C-II, D-I$ છે.

(C) કણાભસૂત્ર એ બેવડા પટલમય કોષીય અંગિકા છે જે બાહ્ય પટલ અને અંતઃ પટલ ધરાવે છે.
લાયસોઝોમ એ એકલ પટલથી ઘેરાયેલી પુટિકામય રચના છે. તે ઘણા જલવિભાજક ઉત્સેચકો ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે કોષની 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખાય છે.
રીબોઝોમ એ પટલવિહીન કણિકામય રચના છે. તે $RNA$ અને પ્રોટીનનું બનેલું છે અને કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-II, C-I$ છે.