Eukaryotic Cell - Introduction Questions in Gujarati

(D) પટલમય કોષીય અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર,ગોલ્ગી પ્રસાધન,અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ અને લાયસોઝોમ વગેરે સુકોષકેન્દ્રી કોષોની લાક્ષણિકતા છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષો,જેમ કે બેક્ટેરિયા અને સાયનોબેક્ટેરિયામાં આવી પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.

(A) કોષીય આયોજનની જટિલતા મુખ્યત્વે સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓની હાજરી કે ગેરહાજરી દ્વારા નક્કી થાય છે.
આદિકોષકેન્દ્રિય કોષો સરળ હોય છે,જેમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર અને અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
સુકોષકેન્દ્રિય કોષો વધુ જટિલ હોય છે,જેમાં સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર અને વિવિધ પટલમય અંગિકાઓ જોવા મળે છે.
તેથી,આદિકોષકેન્દ્રિય અને સુકોષકેન્દ્રિય કોષો વચ્ચેનો તફાવત કોષીય આયોજનની મૂળભૂત જટિલતા દર્શાવે છે.

(B) સુકોષકેન્દ્રી કોષોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં સુવિકસિત અને પટલમય કોષકેન્દ્ર હોય છે,જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ રંગસૂત્રોના સ્વરૂપમાં ગોઠવાયેલું હોય છે. આદિકોષકેન્દ્રી કોષોથી વિપરીત,જેમાં કોષકેન્દ્રપટલનો અભાવ હોય છે અને પ્રાથમિક પ્રકારનું કોષકેન્દ્ર (ન્યુક્લિઓઇડ) જોવા મળે છે,સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં સ્પષ્ટ અને પટલથી ઘેરાયેલું કોષકેન્દ્ર હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે તેમની પાસે સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર હોય છે.

(C) પટલમય અંગિકાઓ (જેમ કે કણાભસૂત્ર,અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન,વગેરે) સુકોષકેન્દ્રી કોષોની લાક્ષણિકતા છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષો,જેમ કે બેક્ટેરિયામાં,આવી પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
વાઈરસને સાચા કોષો ગણવામાં આવતા નથી કારણ કે તેમાં કોષીય તંત્રનો અભાવ હોય છે.
અમીબા એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવનો એક પ્રકાર છે,પરંતુ 'સુકોષકેન્દ્રી કોષ' એ વધુ વ્યાપક અને વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ શ્રેણી છે જે પટલમય અંગિકાઓની હાજરીને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

(C) આદિકોષકેન્દ્રિ કોષોમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને અંતઃકોષરસજાળનો અભાવ હોય છે.
તેની સામે,સુકોષકેન્દ્રિ કોષોમાં કોષકેન્દ્રપટલથી ઘેરાયેલું સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર અને વિવિધ પટલમય અંગિકાઓ જોવા મળે છે.
તેથી,મુખ્ય બંધારણીય તફાવત એ છે કે સુકોષકેન્દ્રિમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર અને અંગિકાઓ હોય છે,જે આદિકોષકેન્દ્રિમાં હોતી નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સુકોષકેન્દ્રિમાં કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓ (જેમ કે કણાભસૂત્ર) ની હાજરી એ સૌથી સચોટ તફાવત છે.

(A) $\Rightarrow$ કોષ એ તમામ સજીવોનો પાયાનો બંધારણીય અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
$\Rightarrow$ પટલમય અંગિકાઓ અને સુવિકસિત કોષકેન્દ્રની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે,કોષો મુખ્ય બે પ્રકારના હોય છે:
$(a)$ આદિકોષકેન્દ્રી (Prokaryotic) કોષો: તેમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$(b)$ સુકોષકેન્દ્રી (Eukaryotic) કોષો: તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ,કણાભસૂત્ર અને રસધાની જેવી વિવિધ પટલમય અંગિકાઓ જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ સુકોષકેન્દ્રી કોષોને કોષદીવાલની હાજરી કે ગેરહાજરી અને રંજકકણો જેવી વિશિષ્ટ અંગિકાઓના આધારે વનસ્પતિ કોષ અને પ્રાણી કોષમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ રીબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને પ્રકારના કોષોમાં જોવા મળે છે.

(N/A) $ \Rightarrow $ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં તમામ પ્રોટિસ્ટા, વનસ્પતિઓ, પ્રાણીઓ અને ફૂગનો સમાવેશ થાય છે.
$ \Rightarrow $ સુકોષકેન્દ્રી કોષોના લક્ષણો: સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પટલમય અંગિકાઓની હાજરીને કારણે કોષરસનું વ્યાપક કોષવિભાજન (compartmentalization) જોવા મળે છે. સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષકેન્દ્રપટલ ધરાવતું સુવ્યવસ્થિત કોષકેન્દ્ર હોય છે. આ ઉપરાંત, સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં વિવિધ જટિલ પ્રચલન અને કોષપિંજર રચનાઓ હોય છે. તેમનું જનીનિક દ્રવ્ય રંગસૂત્રોમાં વ્યવસ્થિત હોય છે.
$ \Rightarrow $ વનસ્પતિ કોષ અને પ્રાણી કોષ વચ્ચેનો તફાવત:
$ \Rightarrow $ વનસ્પતિ કોષ અને પ્રાણી કોષ એકબીજાથી અલગ છે: વનસ્પતિ કોષમાં કોષદીવાલ, રંજકકણો અને મોટી મધ્યસ્થ રસધાની હોય છે.
$ \Rightarrow $ પ્રાણી કોષમાં આ રચનાઓનો અભાવ હોય છે, પરંતુ પ્રાણી કોષમાં તારાકેન્દ્ર (centrioles) હોય છે, જે વનસ્પતિ કોષમાં હોતા નથી.

(N/A) $\Rightarrow$ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પટલમય અંગિકાઓની હાજરીને કારણે કોષરસનું વ્યાપક કોષવિભાજન (compartmentalisation) જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષકેન્દ્રપટલ ધરાવતું સુવ્યવસ્થિત કોષકેન્દ્ર હોય છે.
$\Rightarrow$ આ ઉપરાંત,સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં વિવિધ જટિલ પ્રચલન અને કોષપિંજર (cytoskeletal) રચનાઓ હોય છે.
$\Rightarrow$ તેમનું જનીન દ્રવ્ય રંગસૂત્રોમાં વ્યવસ્થિત હોય છે.

(B) પ્રોકેરિયોટિક અને યુકેરિયોટિક કોષો વચ્ચેનો મૂળભૂત તફાવત તેમના આનુવંશિક દ્રવ્યના આયોજનમાં રહેલો છે. યુકેરિયોટિક કોષોમાં કોષકેન્દ્રપટલ દ્વારા આવરિત સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર હોય છે,જ્યારે પ્રોકેરિયોટિક કોષોમાં પટલમય કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે અને તેના બદલે ન્યુક્લિઓઇડ પ્રદેશ હોય છે. કોષરસસ્તર અને કોષરસ જેવી અન્ય લાક્ષણિકતાઓ બંને પ્રકારના કોષોમાં સામાન્ય હોય છે,તેથી તે બંને વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે યોગ્ય નથી.

(A) આ નમૂનાઓ સુકોષકેન્દ્રી કોષોના છે કારણ કે સુકોષકેન્દ્રી કોષો એવા કોષો છે જેમાં પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ અને સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર હોય છે.
કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ બંને પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળતી નથી.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષો રચનાત્મક રીતે સૌથી આદિ કોષો છે,જેમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર કે પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
વધુમાં,આદિકોષકેન્દ્રી કોષો સામાન્ય રીતે કદમાં નાના હોય છે અને સુકોષકેન્દ્રી કોષો કરતા વધુ ઝડપથી વિભાજન પામે છે.

(C) યુકેરિયોટિક કોષો પટલથી ઘેરાયેલ કોષકેન્દ્ર અને અન્ય પટલમય અંગિકાઓની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$A$. કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે જેમાં તેમનું પોતાનું $ds$ વર્તુળાકાર ખુલ્લું $DNA$ હોય છે,જે સાચું વિધાન છે.
$B$. યુકેરિયોટિક કોષોમાં અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને લાયસોઝોમ જેવી પટલમય અંગિકાઓ હોય છે,જે સાચું વિધાન છે.
$C$. યુકેરિયોટિક વનસ્પતિઓની કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે અને ફૂગમાં તે કાઈટિનની બનેલી હોય છે. પેપ્ટિડોગ્લાયકન એ બેક્ટેરિયલ (પ્રોકેરિયોટિક) કોષદીવાલનો લાક્ષણિક ઘટક છે,યુકેરિયોટિક કોષોનો નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$D$. યુકેરિયોટિક કોષોના કોષરસમાં $80S$ રિબોઝોમ હોય છે,જે સાચું વિધાન છે.