Gujarati

Mix Examples - Arithmetic Progressions Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Arithmetic Progressions · Mix Examples - Arithmetic Progressions

326+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 326 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
$AP: 5, 8, 11, 14, \ldots$ નું $10$ મું પદ શોધો.
A
$32$
B
$35$
C
$38$
D
$185$

Solution

(A) આપેલ $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) $5, 8, 11, 14, \ldots$ છે.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = 5$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d = 8 - 5 = 3$ છે.
આપણે $10$ મું પદ $(a_{10})$ શોધવાનું છે.
$AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ છે.
કિંમતો $a = 5$,$n = 10$,અને $d = 3$ મૂકતા:
$a_{10} = 5 + (10 - 1) \times 3$
$a_{10} = 5 + 9 \times 3$
$a_{10} = 5 + 27$
$a_{10} = 32$.
તેથી,$10$ મું પદ $32$ છે.
2
EasyMCQ
એક $AP$ માં જો $a = -7.2, d = 3.6, a_{n} = 7.2$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) $AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ છે.
આપેલ કિંમતો $a = -7.2$,$d = 3.6$ અને $a_{n} = 7.2$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$7.2 = -7.2 + (n - 1)(3.6)$
બંને બાજુ $7.2$ ઉમેરતા:
$7.2 + 7.2 = (n - 1)(3.6)$
$14.4 = (n - 1)(3.6)$
બંને બાજુ $3.6$ વડે ભાગતા:
$\frac{14.4}{3.6} = n - 1$
$4 = n - 1$
$n = 4 + 1$
$n = 5$
3
EasyMCQ
એક $AP$ માં,જો $d = -4$,$n = 7$,અને $a_{n} = 4$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$7$
C
$28$
D
$20$

Solution

(C) $AP$ માં,$n$ મું પદ શોધવાનું સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ છે.
આપેલ કિંમતો $d = -4$,$n = 7$,અને $a_{n} = 4$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$4 = a + (7 - 1)(-4)$
$4 = a + (6)(-4)$
$4 = a - 24$
$a = 4 + 24$
$a = 28$.
4
EasyMCQ
એક $AP$ માં,જો $a = 3.5, d = 0, n = 101$ હોય,તો $a_{n}$ શું થશે?
A
$104.5$
B
$103.5$
C
$0$
D
$3.5$

Solution

(D) સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ છે.
અહીં આપેલ કિંમતો $a = 3.5$,$d = 0$ અને $n = 101$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$a_{101} = 3.5 + (101 - 1) \times 0$
$a_{101} = 3.5 + 100 \times 0$
$a_{101} = 3.5 + 0$
$a_{101} = 3.5$
તેથી,$AP$ નું $101$ મું પદ $3.5$ છે.
5
MediumMCQ
સંખ્યાઓની યાદી $-10, -6, -2, 2, \ldots$ એ
A
$d = 4$ સાથેની $AP$ છે
B
$d = -16$ સાથેની $AP$ છે
C
$d = -4$ સાથેની $AP$ છે
D
$AP$ નથી

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $-10, -6, -2, 2, \ldots$ છે.
અહીં,પ્રથમ પદ $a_1 = -10$,બીજું પદ $a_2 = -6$,ત્રીજું પદ $a_3 = -2$ અને ચોથું પદ $a_4 = 2$ છે.
શ્રેણી $AP$ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે ક્રમિક પદો વચ્ચેનો સામાન્ય તફાવત $d$ શોધીએ છીએ:
$d_1 = a_2 - a_1 = -6 - (-10) = -6 + 10 = 4$
$d_2 = a_3 - a_2 = -2 - (-6) = -2 + 6 = 4$
$d_3 = a_4 - a_3 = 2 - (-2) = 2 + 2 = 4$
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન $(d = 4)$ હોવાથી,આપેલ સંખ્યાઓની યાદી $d = 4$ સામાન્ય તફાવત ધરાવતી $AP$ બનાવે છે.
6
EasyMCQ
$AP: -5, \frac{-5}{2}, 0, \frac{5}{2}, \dots$ નું $11$ મું પદ શોધો.
A
$-20$
B
$20$
C
$-30$
D
$30$

Solution

(B) આપેલ $AP: -5, \frac{-5}{2}, 0, \frac{5}{2}, \dots$
અહીં,પ્રથમ પદ $a = -5$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d = \frac{-5}{2} - (-5) = \frac{-5}{2} + 5 = \frac{-5 + 10}{2} = \frac{5}{2}$ છે.
$AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ છે.
$11$ મું પદ $(n = 11)$ શોધવા માટે:
$a_{11} = -5 + (11 - 1) \times \frac{5}{2}$
$a_{11} = -5 + 10 \times \frac{5}{2}$
$a_{11} = -5 + 5 \times 5$
$a_{11} = -5 + 25$
$a_{11} = 20$.
7
MediumMCQ
એક $AP$ ના પ્રથમ ચાર પદો શોધો,જેનું પ્રથમ પદ $-2$ અને સામાન્ય તફાવત $-2$ છે.
A
$-2, 0, 2, 4$
B
$-2, 4, -8, 16$
C
$-2, -4, -6, -8$
D
$-2, -4, -8, -16$

Solution

(C) $AP$ નું વ્યાપક સ્વરૂપ $a, a + d, a + 2d, a + 3d, \dots$ છે.
અહીં આપેલ છે કે પ્રથમ પદ $a = -2$ અને સામાન્ય તફાવત $d = -2$ છે.
આ કિંમતોને વ્યાપક સ્વરૂપમાં મૂકતા:
પ્રથમ પદ: $a = -2$
બીજું પદ: $a + d = -2 + (-2) = -4$
ત્રીજું પદ: $a + 2d = -2 + 2(-2) = -2 - 4 = -6$
ચોથું પદ: $a + 3d = -2 + 3(-2) = -2 - 6 = -8$
આમ,પ્રથમ ચાર પદો $-2, -4, -6, -8$ છે.
8
EasyMCQ
જે સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ બે પદો $-3$ અને $4$ હોય,તેનું $21$ મું પદ શોધો.
A
$137$
B
$143$
C
$-143$
D
$17$

Solution

(A) આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $a = -3$ છે.
બીજું પદ $a + d = 4$ છે.
બીજા પદના સમીકરણમાં $a$ ની કિંમત મૂકતા: $-3 + d = 4$.
તેથી,સામાન્ય તફાવત $d = 4 + 3 = 7$ મળે.
સમાંતર શ્રેણીના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ છે.
$21$ માં પદ માટે $(n = 21)$:
$a_{21} = -3 + (21 - 1) \times 7$.
$a_{21} = -3 + 20 \times 7$.
$a_{21} = -3 + 140$.
$a_{21} = 137$.
9
MediumMCQ
જો એક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) નું $2^{\text{nd}}$ પદ $13$ હોય અને $5^{\text{th}}$ પદ $25$ હોય,તો તેનું $7^{\text{th}}$ પદ શું હશે?
A
$33$
B
$30$
C
$37$
D
$38$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$2^{\text{nd}}$ પદ $a_2 = 13$ અને $5^{\text{th}}$ પદ $a_5 = 25$ છે.
$AP$ ના $n^{\text{th}}$ પદના સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a + d = 13$ .....$(i)$
$a + 4d = 25$ .....$(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ માંથી સમીકરણ $(i)$ બાદ કરતા:
$(a + 4d) - (a + d) = 25 - 13$
$3d = 12$
$d = 4$
$d = 4$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$a + 4 = 13$
$a = 9$
હવે,$7^{\text{th}}$ પદ $a_7$ શોધતા:
$a_7 = a + (7 - 1)d$
$a_7 = 9 + 6(4)$
$a_7 = 9 + 24 = 33$
આમ,$7^{\text{th}}$ પદ $33$ છે.
10
MediumMCQ
$AP: 21, 42, 63, 84, \ldots$ નું કયું પદ $210$ છે?
A
$9$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ $AP$ નું $n$ મું પદ $210$ છે.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = 21$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d = 42 - 21 = 21$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $AP$ ના $n$ મા પદનું સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $210 = 21 + (n - 1)21$.
$210 = 21 + 21n - 21$.
$210 = 21n$.
$n = 210 / 21 = 10$.
તેથી,$AP$ નું $10$ મું પદ $210$ છે.
11
EasyMCQ
જો એક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) નો સામાન્ય તફાવત $5$ હોય,તો $a_{18}-a_{13}$ શું થાય?
A
$5$
B
$20$
C
$25$
D
$30$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$AP$ નો સામાન્ય તફાવત $d = 5$ છે.
$AP$ નું $n$ મું પદ શોધવાનું સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ છે,જ્યાં $a$ એ પ્રથમ પદ છે અને $d$ એ સામાન્ય તફાવત છે.
હવે,આપણે $a_{18} - a_{13}$ શોધવાનું છે.
$a_{18} = a + (18 - 1)d = a + 17d$
$a_{13} = a + (13 - 1)d = a + 12d$
બંને પદોની બાદબાકી કરતા:
$a_{18} - a_{13} = (a + 17d) - (a + 12d)$
$a_{18} - a_{13} = 17d - 12d = 5d$
$d = 5$ ની કિંમત મૂકતા:
$a_{18} - a_{13} = 5 \times 5 = 25$.
12
EasyMCQ
એક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) માં $a_{18}-a_{14}=32$ હોય,તો તેનો સામાન્ય તફાવત કેટલો થાય?
A
$4$
B
$-4$
C
$-8$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$a_{18}-a_{14}=32$.
$AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $a_n = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a + (18-1)d - [a + (14-1)d] = 32$
$a + 17d - a - 13d = 32$
$4d = 32$
$d = 32 / 4 = 8$
આમ,$AP$ નો સામાન્ય તફાવત $d = 8$ છે.
13
MediumMCQ
બે $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) નો સામાન્ય તફાવત સમાન છે. તેમાંથી એકનું પ્રથમ પદ $-1$ છે અને બીજાનું પ્રથમ પદ $-8$ છે. તો તેમના $4$ થા પદ વચ્ચેનો તફાવત શોધો.
A
$7$
B
$-1$
C
$-8$
D
$-9$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ $AP$ નું પ્રથમ પદ $a_1 = -1$ છે અને બીજા $AP$ નું પ્રથમ પદ $a_2 = -8$ છે.
ધારો કે બંને $AP$ માટે સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
$AP$ નું $n$ મું પદ $T_n = a + (n - 1)d$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ $AP$ નું $4$ થું પદ $T_4 = a_1 + (4 - 1)d = -1 + 3d$ થશે.
બીજા $AP$ નું $4$ થું પદ $T'_4 = a_2 + (4 - 1)d = -8 + 3d$ થશે.
તેમના $4$ થા પદ વચ્ચેનો તફાવત $(a_1 + 3d) - (a_2 + 3d) = a_1 - a_2$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$(-1) - (-8) = -1 + 8 = 7$ મળે.
આમ,તેમના $4$ થા પદ વચ્ચેનો તફાવત $7$ છે.
14
MediumMCQ
જો કોઈ $AP$ ના $7$ માં પદના $7$ ગણા તેના $11$ માં પદના $11$ ગણા બરાબર હોય,તો તેનું $18$ મું પદ શું હશે?
A
$7$
B
$0$
C
$11$
D
$18$

Solution

(B) આપેલ છે કે $AP$ ના $7$ માં પદના $7$ ગણા તેના $11$ માં પદના $11$ ગણા બરાબર છે.
$7 a_{7} = 11 a_{11}$
$AP$ ના $n$ માં પદના સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$7[a + (7 - 1)d] = 11[a + (11 - 1)d]$
$7(a + 6d) = 11(a + 10d)$
$7a + 42d = 11a + 110d$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$11a - 7a + 110d - 42d = 0$
$4a + 68d = 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$a + 17d = 0$
આપણે $18$ મું પદ $(a_{18})$ શોધવાનું છે:
$a_{18} = a + (18 - 1)d = a + 17d$
કારણ કે $a + 17d = 0$,તેથી $a_{18} = 0$.
15
MediumMCQ
$AP: -11, -8, -5, \dots, 49$ ના અંતથી $4^{\text{th}}$ પદ શોધો.
A
$37$
B
$43$
C
$40$
D
$58$

Solution

(C) સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ ના અંતથી $n$ મું પદ શોધવાનું સૂત્ર:
$a_n = l - (n - 1)d$
જ્યાં $l$ એ અંતિમ પદ છે,$n$ એ અંતથી પદનો ક્રમ છે અને $d$ એ સામાન્ય તફાવત છે.
આપેલ $AP: -11, -8, -5, \dots, 49$ માં,અંતિમ પદ $l = 49$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d = -8 - (-11) = -8 + 11 = 3$ છે.
આપણે અંતથી $4$ થું પદ શોધવાનું છે,તેથી $n = 4$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$a_4 = 49 - (4 - 1) \times 3$
$a_4 = 49 - (3 \times 3)$
$a_4 = 49 - 9 = 40$.
આમ,અંતથી $4$ થું પદ $40$ છે.
16
EasyMCQ
પ્રથમ $100$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધવા સાથે સંકળાયેલ પ્રખ્યાત ગણિતશાસ્ત્રી કોણ છે?
A
પાયથાગોરસ
B
ન્યૂટન
C
યુક્લિડ
D
ગૌસ

Solution

(D) પ્રથમ $100$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધવા સાથે સંકળાયેલ પ્રખ્યાત ગણિતશાસ્ત્રી કાર્લ ફ્રેડરિક ગૌસ છે.
એક કિસ્સા મુજબ,જ્યારે તેઓ વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે તેમણે પ્રથમ $100$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $(1 + 2 + 3 + \dots + 100)$ નો સરવાળો સંખ્યાઓની જોડી બનાવીને ઝડપથી કર્યો હતો: $(1 + 100) + (2 + 99) + \dots + (50 + 51) = 101 \times 50 = 5050$.
17
EasyMCQ
જો એક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) નું પ્રથમ પદ $-5$ હોય અને સામાન્ય તફાવત $2$ હોય,તો પ્રથમ $6$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$5$
C
$6$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $a = -5$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 2$ છે.
આપણે પ્રથમ $n = 6$ પદોનો સરવાળો શોધવાનો છે.
સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોના સરવાળાનું સૂત્ર $S_{n} = \frac{n}{2} [2a + (n - 1)d]$ છે.
સૂત્રમાં $n = 6$,$a = -5$,અને $d = 2$ ની કિંમતો મૂકતા:
$S_{6} = \frac{6}{2} [2(-5) + (6 - 1)(2)]$
$S_{6} = 3 [-10 + 5(2)]$
$S_{6} = 3 [-10 + 10]$
$S_{6} = 3(0) = 0$.
આમ,પ્રથમ $6$ પદોનો સરવાળો $0$ થાય છે.
18
EasyMCQ
$AP: 10, 6, 2, \ldots$ ના પ્રથમ $16$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$320$
B
$-320$
C
$-352$
D
$-400$

Solution

(B) આપેલ $AP$ એ $10, 6, 2, \ldots$ છે.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = 10$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 6 - 10 = -4$ છે.
$AP$ ના પ્રથમ $n$ પદોના સરવાળાનું સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2}[2a + (n - 1)d]$ છે.
$n = 16$ માટે:
$S_{16} = \frac{16}{2}[2(10) + (16 - 1)(-4)]$
$S_{16} = 8[20 + 15(-4)]$
$S_{16} = 8[20 - 60]$
$S_{16} = 8(-40) = -320$.
19
MediumMCQ
એક $AP$ માં,જો $a = 1$,$a_{n} = 20$ અને $S_{n} = 399$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$19$
B
$21$
C
$38$
D
$42$

Solution

(C) $AP$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધવાનું સૂત્ર: $S_{n} = \frac{n}{2}(a + a_{n})$ છે.
અહીં $a = 1$,$a_{n} = 20$ અને $S_{n} = 399$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$399 = \frac{n}{2}(1 + 20)$
$399 = \frac{n}{2}(21)$
$399 = 10.5n$
$n = \frac{399}{10.5}$
$n = 38$.
આમ,$n$ ની કિંમત $38$ છે.
20
MediumMCQ
$3$ ના પ્રથમ પાંચ ગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$75$
B
$65$
C
$55$
D
$45$

Solution

(D) $3$ ના પ્રથમ પાંચ ગુણકો $3, 6, 9, 12$ અને $15$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ બનાવે છે જ્યાં પ્રથમ પદ $a = 3$,સામાન્ય તફાવત $d = 3$ અને પદોની સંખ્યા $n = 5$ છે.
સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોના સરવાળાનું સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2} [2a + (n - 1)d]$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$S_5 = \frac{5}{2} [2(3) + (5 - 1)3]$
$S_5 = \frac{5}{2} [6 + 4(3)]$
$S_5 = \frac{5}{2} [6 + 12]$
$S_5 = \frac{5}{2} [18]$
$S_5 = 5 \times 9 = 45$.
21
Easy
$AP: 10, 5, 0, -5, \ldots$ માં સામાન્ય તફાવત $d = 5$ છે. ઉપરનું વિધાન સાચું છે કે ખોટું તે જણાવો.

Solution

(B) $AP$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ એ $d = a_{n} - a_{n-1}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
આપેલ $AP: 10, 5, 0, -5, \ldots$ માટે:
$a_{2} - a_{1} = 5 - 10 = -5$
$a_{3} - a_{2} = 0 - 5 = -5$
$a_{4} - a_{3} = -5 - 0 = -5$
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત અચળ હોવાથી,આપેલી સંખ્યાઓની યાદી $d = -5$ સાથે $AP$ બનાવે છે.
તેથી,સામાન્ય તફાવત $d = 5$ છે તેવું વિધાન ખોટું છે.
22
MediumMCQ
દિવ્યાએ $10\%$ પ્રતિ વર્ષના ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $Rs. 1000$ જમા કરાવ્યા. પ્રથમ વર્ષ,બીજા વર્ષ,ત્રીજા વર્ષ,$\ldots$ ના અંતે મળતી રકમ $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) બનાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
A
હા,તે $AP$ બનાવે છે.
B
ના,તે $AP$ બનાવતી નથી.
C
તે $GP$ (ગુણોત્તર શ્રેણી) બનાવે છે.
D
આમાંથી કોઈ નહીં.

Solution

(B) ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ હેઠળ રકમ $A$ શોધવાનું સૂત્ર $A = P(1 + r/100)^n$ છે,જ્યાં $P = 1000$,$r = 10$,અને $n$ એ વર્ષોની સંખ્યા છે.
પ્રથમ વર્ષના અંતે રકમ: $A_1 = 1000(1 + 10/100)^1 = 1000(1.1) = 1100$.
બીજા વર્ષના અંતે રકમ: $A_2 = 1000(1 + 10/100)^2 = 1000(1.21) = 1210$.
ત્રીજા વર્ષના અંતે રકમ: $A_3 = 1000(1 + 10/100)^3 = 1000(1.331) = 1331$.
રકમની શ્રેણી $1100, 1210, 1331, \ldots$ છે.
તે $AP$ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે સામાન્ય તફાવત શોધીએ:
$A_2 - A_1 = 1210 - 1100 = 110$.
$A_3 - A_2 = 1331 - 1210 = 121$.
અહીં $A_2 - A_1 \neq A_3 - A_2$ હોવાથી,ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન નથી.
તેથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવતી નથી.
23
Medium
નીચેનામાંથી કઈ શ્રેણી $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) બનાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$(i)$ $-1, -1, -1, -1, \ldots$
$(ii)$ $0, 2, 0, 2, \ldots$
$(iii)$ $1, 1, 2, 2, 3, 3, \ldots$

Solution

(A) $(i)$ અહીં,$t_{1} = -1, t_{2} = -1, t_{3} = -1$ અને $t_{4} = -1$ છે.
$t_{2} - t_{1} = -1 - (-1) = 0$
$t_{3} - t_{2} = -1 - (-1) = 0$
$t_{4} - t_{3} = -1 - (-1) = 0$
અહીં સામાન્ય તફાવત $d = 0$ સમાન હોવાથી,આપેલી સંખ્યાઓની યાદી $AP$ બનાવે છે.
$(ii)$ અહીં,$t_{1} = 0, t_{2} = 2, t_{3} = 0$ અને $t_{4} = 2$ છે.
$t_{2} - t_{1} = 2 - 0 = 2$
$t_{3} - t_{2} = 0 - 2 = -2$
અહીં $t_{2} - t_{1} \neq t_{3} - t_{2}$ હોવાથી,આપેલી સંખ્યાઓની યાદી $AP$ બનાવતી નથી.
$(iii)$ અહીં,$t_{1} = 1, t_{2} = 1, t_{3} = 2$ અને $t_{4} = 2$ છે.
$t_{2} - t_{1} = 1 - 1 = 0$
$t_{3} - t_{2} = 2 - 1 = 1$
અહીં $t_{2} - t_{1} \neq t_{3} - t_{2}$ હોવાથી,આપેલી સંખ્યાઓની યાદી $AP$ બનાવતી નથી.
24
Medium
નીચેનામાંથી કઈ શ્રેણી $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) બનાવે છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$(i)$ $11, 22, 33, \ldots$
$(ii)$ $\frac{1}{2}, \frac{1}{3}, \frac{1}{4}, \ldots$
$(iii)$ $2, 2^2, 2^3, 2^4, \ldots$
$(iv)$ $\sqrt{3}, \sqrt{12}, \sqrt{27}, \sqrt{48}, \ldots$

Solution

(I, IV) $(i)$ અહીં,$t_1 = 11, t_2 = 22, t_3 = 33$ છે.
$t_2 - t_1 = 22 - 11 = 11$.
$t_3 - t_2 = 33 - 22 = 11$.
અહીં સામાન્ય તફાવત $d = 11$ સમાન હોવાથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવે છે.
$(ii)$ અહીં,$t_1 = \frac{1}{2}, t_2 = \frac{1}{3}, t_3 = \frac{1}{4}$ છે.
$t_2 - t_1 = \frac{1}{3} - \frac{1}{2} = -\frac{1}{6}$.
$t_3 - t_2 = \frac{1}{4} - \frac{1}{3} = -\frac{1}{12}$.
અહીં તફાવત સમાન ન હોવાથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવતી નથી.
$(iii)$ શ્રેણી $2, 4, 8, 16, \ldots$ છે.
$t_2 - t_1 = 4 - 2 = 2$.
$t_3 - t_2 = 8 - 4 = 4$.
અહીં તફાવત સમાન ન હોવાથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવતી નથી.
$(iv)$ શ્રેણી $\sqrt{3}, 2\sqrt{3}, 3\sqrt{3}, 4\sqrt{3}, \ldots$ છે.
$t_2 - t_1 = 2\sqrt{3} - \sqrt{3} = \sqrt{3}$.
$t_3 - t_2 = 3\sqrt{3} - 2\sqrt{3} = \sqrt{3}$.
$t_4 - t_3 = 4\sqrt{3} - 3\sqrt{3} = \sqrt{3}$.
અહીં સામાન્ય તફાવત $d = \sqrt{3}$ સમાન હોવાથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવે છે.
25
MediumMCQ
શું $-1, -\frac{3}{2}, -2, \frac{5}{2}, \ldots$ એ $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) બનાવે છે તેવું કહેવું સત્ય છે,કારણ કે $a_{2}-a_{1} = a_{3}-a_{2}$ છે? યોગ્ય કારણ આપો.
A
સત્ય
B
અસત્ય
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અસત્ય.
અહીં,$a_{1} = -1, a_{2} = -\frac{3}{2}, a_{3} = -2$ અને $a_{4} = \frac{5}{2}$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત શોધીએ:
$a_{2} - a_{1} = -\frac{3}{2} - (-1) = -\frac{3}{2} + 1 = -\frac{1}{2}$.
$a_{3} - a_{2} = -2 - (-\frac{3}{2}) = -2 + \frac{3}{2} = -\frac{1}{2}$.
$a_{4} - a_{3} = \frac{5}{2} - (-2) = \frac{5}{2} + 2 = \frac{9}{2}$.
કોઈપણ શ્રેણી $AP$ હોવા માટે,તેના ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન હોવો જોઈએ.
જોકે $a_{2} - a_{1} = a_{3} - a_{2} = -\frac{1}{2}$ છે,પરંતુ $a_{4} - a_{3} = \frac{9}{2}$ છે.
આમ,સામાન્ય તફાવત સમગ્ર શ્રેણીમાં સમાન ન હોવાથી,આ શ્રેણી $AP$ બનાવતી નથી.
26
Medium
$AP: -3, -7, -11, \ldots$ માટે,શું આપણે $a_{30}$ અને $a_{20}$ શોધ્યા વગર સીધી રીતે $a_{30} - a_{20}$ શોધી શકીએ? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

Solution

(A) હા,આ કિંમત સીધી રીતે શોધવી શક્ય છે.
$AP$ નું $n$-મું પદ $a_n = a + (n - 1)d$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
તેથી,$a_{30} = a + (30 - 1)d = a + 29d$ અને $a_{20} = a + (20 - 1)d = a + 19d$ થાય.
બંને પદોની બાદબાકી કરતા: $a_{30} - a_{20} = (a + 29d) - (a + 19d) = 10d$.
આપેલ $AP$ પરથી,સામાન્ય તફાવત $d = -7 - (-3) = -7 + 3 = -4$ મળે છે.
$d$ ની કિંમત પદમાં મૂકતા: $a_{30} - a_{20} = 10(-4) = -40$.
27
Difficult
બે સમાંતર શ્રેણીઓ (APs) નો સામાન્ય તફાવત સમાન છે. એક $AP$ નું પ્રથમ પદ $2$ છે અને બીજી $AP$ નું પ્રથમ પદ $7$ છે. તેમના $10$ મા પદ વચ્ચેનો તફાવત એ તેમના $21$ મા પદ વચ્ચેના તફાવત જેટલો જ છે,જે તેમના કોઈપણ બે અનુરૂપ પદો વચ્ચેના તફાવત જેટલો જ છે. શા માટે?

Solution

(N/A) ધારો કે બંને $APs$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
આપેલ છે કે પ્રથમ $AP$ નું પ્રથમ પદ $a_1 = 2$ અને બીજી $AP$ નું પ્રથમ પદ $b_1 = 7$ છે.
$AP$ નું $n$ મું પદ $a_n = a + (n-1)d$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ $AP$ માટે,$n$ મું પદ $a_n = 2 + (n-1)d$ છે.
બીજી $AP$ માટે,$n$ મું પદ $b_n = 7 + (n-1)d$ છે.
તેમના $n$ મા પદો વચ્ચેનો તફાવત $b_n - a_n = [7 + (n-1)d] - [2 + (n-1)d] = 7 - 2 = 5$ થાય છે.
તફાવત $n$ પર આધારિત ન હોવાથી,કોઈપણ બે અનુરૂપ પદો વચ્ચેનો તફાવત હંમેશા $5$ રહે છે.
આમ,$10$ મા પદો વચ્ચેનો તફાવત $5$ છે અને $21$ મા પદો વચ્ચેનો તફાવત પણ $5$ છે.
28
Medium
શું $0$ એ $AP : 31, 28, 25, \ldots$ નું કોઈ પદ છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

Solution

(N/A) ધારો કે $0$ એ આપેલ $AP$ નું $n$ મું પદ છે,એટલે કે $a_n = 0$.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = 31$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 28 - 31 = -3$ છે.
$AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર:
$a_n = a + (n - 1)d$
કિંમતો મૂકતા:
$0 = 31 + (n - 1)(-3)$
પદોને ગોઠવતા:
$3(n - 1) = 31$
$n - 1 = \frac{31}{3}$
$n = \frac{31}{3} + 1 = \frac{34}{3} = 11 \frac{1}{3}$
અહીં $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ (જે પદનો ક્રમ દર્શાવે છે),અને $11 \frac{1}{3}$ એ પૂર્ણાંક નથી,તેથી $0$ એ આપેલ $AP$ નું પદ નથી.
29
Medium
ટેક્સીનું ભાડું દરેક $km$ પછી,જ્યારે પ્રથમ $km$ માટે ભાડું $Rs. 15$ હોય અને દરેક વધારાના $km$ માટે $Rs. 8$ હોય,ત્યારે તે $AP$ બનાવતું નથી કારણ કે દરેક $km$ પછીનું કુલ ભાડું ( $Rs.$ માં) $15, 8, 8, 8, \ldots$ છે. શું આ વિધાન સાચું છે? કારણો આપો.

Solution

(B) ના,આ વિધાન ખોટું છે. દરેક $km$ પછીનું કુલ ભાડું ($Rs.$ માં) નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$1$ $km$ માટે: $15$
$2$ $km$ માટે: $15 + 8 = 23$
$3$ $km$ માટે: $15 + 2 \times 8 = 31$
$4$ $km$ માટે: $15 + 3 \times 8 = 39$
આમ,કુલ ભાડાની શ્રેણી $15, 23, 31, 39, \ldots$ છે.
ધારો કે $t_1 = 15, t_2 = 23, t_3 = 31, t_4 = 39$.
હવે,સામાન્ય તફાવતની ગણતરી કરતા:
$t_2 - t_1 = 23 - 15 = 8$
$t_3 - t_2 = 31 - 23 = 8$
$t_4 - t_3 = 39 - 31 = 8$
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન હોવાથી (સામાન્ય તફાવત $d = 8$),આ શ્રેણી સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ બનાવે છે.
30
Difficult
નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં સંખ્યાઓની યાદી $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) બનાવે છે? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$(i)$ શાળા દ્વારા આખા સત્ર માટે વિદ્યાર્થી પાસેથી દર મહિને લેવામાં આવતી ફી,જ્યારે માસિક ફી $Rs. 400$ છે.
$(ii)$ ધોરણ $I$ થી $XII$ સુધીની શાળા દ્વારા દર મહિને લેવામાં આવતી ફી,જ્યારે ધોરણ $I$ માટે માસિક ફી $Rs. 250$ છે અને તે પછીના દરેક ઉચ્ચ ધોરણ માટે $Rs. 50$ વધે છે.
$(iii)$ વરુણના ખાતામાં દર વર્ષના અંતે જમા થયેલી રકમ,જ્યારે $Rs. 1000$ ને $10\%$ પ્રતિ વર્ષના સાદા વ્યાજે જમા કરવામાં આવે છે.
$(iv)$ દર સેકન્ડે અમુક ખાદ્ય પદાર્થમાં બેક્ટેરિયાની સંખ્યા,જ્યારે તેઓ દર સેકન્ડે બમણા થાય છે.

Solution

(A) $(i)$ વિદ્યાર્થી પાસેથી દર મહિને લેવામાં આવતી ફી $400, 400, 400, 400, \ldots$ છે. આ એક $AP$ બનાવે છે કારણ કે સામાન્ય તફાવત $(d) = 400 - 400 = 0$ અચળ છે.
$(ii)$ ધોરણ $I$ થી $XII$ માટે લેવામાં આવતી ફી $250, (250+50), (250+2 \times 50), (250+3 \times 50), \ldots$ એટલે કે $250, 300, 350, 400, \ldots$ છે. આ એક $AP$ બનાવે છે કારણ કે સામાન્ય તફાવત $(d) = 300 - 250 = 50$ અચળ છે.
$(iii)$ એક વર્ષ માટે સાદું વ્યાજ $\frac{1000 \times 10 \times 1}{100} = 100$ છે. દર વર્ષના અંતે ખાતામાં રહેલી રકમ $1000, (1000+100), (1000+200), (1000+300), \ldots$ એટલે કે $1000, 1100, 1200, 1300, \ldots$ છે. આ એક $AP$ બનાવે છે કારણ કે સામાન્ય તફાવત $(d) = 1100 - 1000 = 100$ અચળ છે.
$(iv)$ ધારો કે બેક્ટેરિયાની પ્રારંભિક સંખ્યા $x$ છે. તેઓ દર સેકન્ડે બમણા થાય છે,તેથી શ્રેણી $x, 2x, 4x, 8x, \ldots$ છે. અહીં,$t_2 - t_1 = x$ અને $t_3 - t_2 = 2x$ છે. તફાવત સમાન ન હોવાથી,આ $AP$ બનાવતી નથી.
31
Medium
નીચેના પદો $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) ના $n$ માં પદ છે કે નહીં તે ચકાસો.
$(i)$ $2n-3$
$(ii)$ $3n^{2}+5$
$(iii)$ $1+n+n^{2}$

Solution

(N/A) $(i)$ હા,અહીં $a_{n}=2n-3$ છે.
$n=1$ મૂકતા,$a_{1}=2(1)-3=-1$.
$n=2$ મૂકતા,$a_{2}=2(2)-3=1$.
$n=3$ મૂકતા,$a_{3}=2(3)-3=3$.
$n=4$ મૂકતા,$a_{4}=2(4)-3=5$.
સંખ્યાઓની યાદી $-1, 1, 3, 5, \ldots$ બને છે.
અહીં,$a_{2}-a_{1}=1-(-1)=2$,$a_{3}-a_{2}=3-1=2$,અને $a_{4}-a_{3}=5-3=2$.
તફાવત $d=2$ સમાન હોવાથી,$2n-3$ એ $AP$ નું $n$ મું પદ છે.
$(ii)$ ના,અહીં $a_{n}=3n^{2}+5$ છે.
$n=1$ મૂકતા,$a_{1}=3(1)^{2}+5=8$.
$n=2$ મૂકતા,$a_{2}=3(2)^{2}+5=17$.
$n=3$ મૂકતા,$a_{3}=3(3)^{2}+5=32$.
સંખ્યાઓની યાદી $8, 17, 32, \ldots$ બને છે.
અહીં,$a_{2}-a_{1}=17-8=9$ અને $a_{3}-a_{2}=32-17=15$.
$a_{2}-a_{1} \neq a_{3}-a_{2}$ હોવાથી,તે $AP$ બનાવતું નથી.
$(iii)$ ના,અહીં $a_{n}=1+n+n^{2}$ છે.
$n=1$ મૂકતા,$a_{1}=1+1+(1)^{2}=3$.
$n=2$ મૂકતા,$a_{2}=1+2+(2)^{2}=7$.
$n=3$ મૂકતા,$a_{3}=1+3+(3)^{2}=13$.
સંખ્યાઓની યાદી $3, 7, 13, \ldots$ બને છે.
અહીં,$a_{2}-a_{1}=7-3=4$ અને $a_{3}-a_{2}=13-7=6$.
$a_{2}-a_{1} \neq a_{3}-a_{2}$ હોવાથી,તે $AP$ બનાવતું નથી.
32
MediumMCQ
જો સંખ્યાઓ $n-2, 4n-1$ અને $5n+2$ એ $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) માં હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$-2$
D
$1$

Solution

(D) જો ત્રણ પદો $a, b, c$ એ $AP$ માં હોય,તો $b - a = c - b$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $2b = a + c$.
આપેલ પદો $n-2, 4n-1, 5n+2$ છે.
શરત $2(4n-1) = (n-2) + (5n+2)$ લાગુ પાડતા.
$8n - 2 = 6n$.
$8n - 6n = 2$.
$2n = 2$.
તેથી,$n = 1$.
33
DifficultMCQ
$AP: -11, -7, -3, \ldots, 49$ ના મધ્યમ પદ(દો) ની કિંમત શોધો.
A
$17, 21$
B
$13, 17$
C
$21, 25$
D
$19, 23$

Solution

(A) આપેલ $AP: -11, -7, -3, \ldots, 49$ છે.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = -11$ અને સામાન્ય તફાવત $d = -7 - (-11) = 4$ છે.
છેલ્લું પદ $a_n = 49$ છે.
સૂત્ર $a_n = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$49 = -11 + (n - 1) \times 4$
$60 = (n - 1) \times 4$
$n - 1 = 15 \implies n = 16$.
અહીં $n = 16$ એ બેકી સંખ્યા હોવાથી,બે મધ્યમ પદ મળશે: $(\frac{n}{2})$ મું પદ અને $(\frac{n}{2} + 1)$ મું પદ.
આથી,$8$ મું પદ અને $9$ મું પદ મધ્યમ પદ છે.
$a_8 = a + 7d = -11 + 7(4) = -11 + 28 = 17$.
$a_9 = a + 8d = -11 + 8(4) = -11 + 32 = 21$.
આમ,મધ્યમ પદો $17$ અને $21$ છે.
34
MediumMCQ
એક $AP$ ના પ્રથમ ત્રણ પદોનો સરવાળો $33$ છે. જો પ્રથમ અને ત્રીજા પદનો ગુણાકાર બીજા પદ કરતાં $29$ વધારે હોય,તો $AP$ શોધો.
A
$2, 11, 20, \dots$ અને $20, 11, 2, \dots$
B
$3, 11, 19, \dots$ અને $19, 11, 3, \dots$
C
$5, 11, 17, \dots$ અને $17, 11, 5, \dots$
D
$1, 11, 21, \dots$ અને $21, 11, 1, \dots$

Solution

(A) ધારો કે $AP$ ના ત્રણ પદો $a-d, a, a+d$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ પદોનો સરવાળો $33$ છે:
$(a-d) + a + (a+d) = 33$
$3a = 33$
$a = 11$
વળી,પ્રથમ અને ત્રીજા પદનો ગુણાકાર બીજા પદ કરતાં $29$ વધારે છે:
$(a-d)(a+d) = a + 29$
$a^2 - d^2 = a + 29$
$a = 11$ મુકતા:
$11^2 - d^2 = 11 + 29$
$121 - d^2 = 40$
$d^2 = 121 - 40 = 81$
$d = \pm 9$
કિસ્સો $1$: જો $d = 9$ હોય,તો પદો $11-9, 11, 11+9$ એટલે કે $2, 11, 20$ થાય.
કિસ્સો $2$: જો $d = -9$ હોય,તો પદો $11-(-9), 11, 11+(-9)$ એટલે કે $20, 11, 2$ થાય.
આમ,$AP$ એ $2, 11, 20, \dots$ અથવા $20, 11, 2, \dots$ છે.
35
Difficult
સ્તંભ $A$ માં આપેલ $APs$ (સમાંતર શ્રેણીઓ) ને સ્તંભ $B$ માં આપેલ યોગ્ય સામાન્ય તફાવત સાથે જોડો.
સ્તંભ $A$ સ્તંભ $B$
$(A_{1}) \quad 2, -2, -6, -10, \ldots$ $(B_{1}) \quad \frac{2}{3}$
$(A_{2}) \quad a = -18, n = 10, a_{n} = 0$ $(B_{2}) \quad -5$
$(A_{3}) \quad a = 0, a_{10} = 6$ $(B_{3}) \quad 4$
$(A_{4}) \quad a_{2} = 13, a_{4} = 3$ $(B_{4}) \quad -4$
$(B_{5}) \quad 2$
$(B_{6}) \quad \frac{1}{2}$
$(B_{7}) \quad 5$

Solution

(A-B) $A_{1}: 2, -2, -6, -10, \ldots$
અહીં,સામાન્ય તફાવત $d = a_{2} - a_{1} = -2 - 2 = -4$. તેથી,$(A_{1}) \rightarrow (B_{4})$.
$A_{2}: a = -18, n = 10, a_{n} = 0$. સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0 = -18 + (10 - 1)d \Rightarrow 18 = 9d \Rightarrow d = 2$. તેથી,$(A_{2}) \rightarrow (B_{5})$.
$A_{3}: a = 0, a_{10} = 6$. સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a_{10} = a + 9d \Rightarrow 6 = 0 + 9d \Rightarrow d = \frac{6}{9} = \frac{2}{3}$. તેથી,$(A_{3}) \rightarrow (B_{1})$.
$A_{4}: a_{2} = 13, a_{4} = 3$. સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a + d = 13$ $(i)$
$a + 3d = 3$ $(ii)$
$(ii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $(a + 3d) - (a + d) = 3 - 13 \Rightarrow 2d = -10 \Rightarrow d = -5$. તેથી,$(A_{4}) \rightarrow (B_{2})$.
અંતિમ જોડાણ: $(A_{1}) \rightarrow (B_{4}), (A_{2}) \rightarrow (B_{5}), (A_{3}) \rightarrow (B_{1}), (A_{4}) \rightarrow (B_{2})$.
36
Medium
ચકાસો કે નીચેનામાંથી દરેક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) છે,અને પછી તેના પછીના ત્રણ પદો લખો.
$0, \frac{1}{4}, \frac{1}{2}, \frac{3}{4}, \ldots$

Solution

(N/A) અહીં,$a_{1}=0, a_{2}=\frac{1}{4}, a_{3}=\frac{1}{2}$ અને $a_{4}=\frac{3}{4}$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d$ ની ગણતરી કરો:
$a_{2}-a_{1} = \frac{1}{4} - 0 = \frac{1}{4}$
$a_{3}-a_{2} = \frac{1}{2} - \frac{1}{4} = \frac{1}{4}$
$a_{4}-a_{3} = \frac{3}{4} - \frac{1}{2} = \frac{1}{4}$
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન $(d = \frac{1}{4})$ હોવાથી,આપેલી શ્રેણી $AP$ બનાવે છે.
આગળના ત્રણ પદો નીચે મુજબ છે:
$a_{5} = a_{4} + d = \frac{3}{4} + \frac{1}{4} = 1$
$a_{6} = a_{5} + d = 1 + \frac{1}{4} = \frac{5}{4}$
$a_{7} = a_{6} + d = \frac{5}{4} + \frac{1}{4} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$
37
Medium
ચકાસો કે નીચેનામાંથી દરેક $AP$ છે,અને પછી તેના પછીના ત્રણ પદ લખો.
$5, \frac{14}{3}, \frac{13}{3}, 4, \ldots$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી: $5, \frac{14}{3}, \frac{13}{3}, 4, \ldots$
અહીં,$a_{1}=5, a_{2}=\frac{14}{3}, a_{3}=\frac{13}{3}$ અને $a_{4}=4$ છે.
સામાન્ય તફાવતની ગણતરી કરીએ:
$a_{2}-a_{1} = \frac{14}{3} - 5 = \frac{14-15}{3} = -\frac{1}{3}$
$a_{3}-a_{2} = \frac{13}{3} - \frac{14}{3} = -\frac{1}{3}$
$a_{4}-a_{3} = 4 - \frac{13}{3} = \frac{12-13}{3} = -\frac{1}{3}$
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત સમાન હોવાથી $(d = -\frac{1}{3})$,આપેલી શ્રેણી $AP$ છે.
આગળના ત્રણ પદો:
$a_{5} = a_{4} + d = 4 + (-\frac{1}{3}) = \frac{12-1}{3} = \frac{11}{3}$
$a_{6} = a_{5} + d = \frac{11}{3} + (-\frac{1}{3}) = \frac{10}{3}$
$a_{7} = a_{6} + d = \frac{10}{3} + (-\frac{1}{3}) = \frac{9}{3} = 3$
આમ,પછીના ત્રણ પદો $\frac{11}{3}, \frac{10}{3}, 3$ છે.
38
Medium
ચકાસો કે નીચેનામાંથી દરેક $AP$ છે,અને પછી તેના પછીના ત્રણ પદ લખો.
$\sqrt{3}, 2 \sqrt{3}, 3 \sqrt{3}, \ldots$

Solution

(N/A) અહીં,$a_{1}=\sqrt{3}, a_{2}=2 \sqrt{3}$ અને $a_{3}=3 \sqrt{3}$ છે.
સામાન્ય તફાવતની ગણતરી કરો:
$a_{2}-a_{1}=2 \sqrt{3}-\sqrt{3}=\sqrt{3}$
$a_{3}-a_{2}=3 \sqrt{3}-2 \sqrt{3}=\sqrt{3}$
કારણ કે $a_{2}-a_{1}=a_{3}-a_{2}=\sqrt{3}$,જે સામાન્ય તફાવત $(d)$ છે,તેથી આપેલી શ્રેણી $AP$ બનાવે છે.
આગળના ત્રણ પદ નીચે મુજબ છે:
$a_{4}=a_{3}+d=3 \sqrt{3}+\sqrt{3}=4 \sqrt{3}$
$a_{5}=a_{4}+d=4 \sqrt{3}+\sqrt{3}=5 \sqrt{3}$
$a_{6}=a_{5}+d=5 \sqrt{3}+\sqrt{3}=6 \sqrt{3}$
39
Medium
ચકાસો કે નીચેનામાંથી દરેક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) છે,અને પછી તેના પછીના ત્રણ પદો લખો.
$a+b, (a+1)+b, (a+1)+(b+1), \ldots$

Solution

(N/A) આપેલ શ્રેણી: $a_1 = a+b, a_2 = a+1+b, a_3 = a+1+b+1$.
સામાન્ય તફાવત $d$ શોધો:
$d_1 = a_2 - a_1 = (a+1+b) - (a+b) = 1$.
$d_2 = a_3 - a_2 = (a+1+b+1) - (a+1+b) = 1$.
અહીં $d_1 = d_2 = 1$ હોવાથી,સામાન્ય તફાવત સમાન છે,તેથી આ શ્રેણી $AP$ છે.
આગળના ત્રણ પદો:
$a_4 = a_3 + d = (a+1+b+1) + 1 = a+b+3 = (a+2)+(b+1)$.
$a_5 = a_4 + d = (a+b+3) + 1 = a+b+4 = (a+2)+(b+2)$.
$a_6 = a_5 + d = (a+b+4) + 1 = a+b+5 = (a+3)+(b+2)$.
40
Medium
ચકાસો કે નીચેનામાંથી દરેક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) છે,અને પછી તેના પછીના ત્રણ પદો લખો.
$a, 2a+1, 3a+2, 4a+3, \ldots$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી: $a_1 = a, a_2 = 2a+1, a_3 = 3a+2, a_4 = 4a+3$.
સામાન્ય તફાવત $d$ શોધો:
$d_1 = a_2 - a_1 = (2a+1) - a = a+1$
$d_2 = a_3 - a_2 = (3a+2) - (2a+1) = a+1$
$d_3 = a_4 - a_3 = (4a+3) - (3a+2) = a+1$
અહીં $d_1 = d_2 = d_3 = a+1$ હોવાથી,સામાન્ય તફાવત સમાન છે. તેથી,આ શ્રેણી $AP$ છે.
આગળના ત્રણ પદો:
$a_5 = a_4 + d = (4a+3) + (a+1) = 5a+4$
$a_6 = a_5 + d = (5a+4) + (a+1) = 6a+5$
$a_7 = a_6 + d = (6a+5) + (a+1) = 7a+6$
41
Medium
જ્યારે $a$ અને $d$ નીચે મુજબ આપેલ હોય ત્યારે $AP$ ના પ્રથમ ત્રણ પદો લખો:
$a = \frac{1}{2}, d = -\frac{1}{6}$

Solution

આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $(a) = \frac{1}{2}$ અને સામાન્ય તફાવત $(d) = -\frac{1}{6}$ છે.
$AP$ નું વ્યાપક સ્વરૂપ $a, a+d, a+2d, \dots$ છે.
પ્રથમ પદ $(T_1) = a = \frac{1}{2}$.
બીજું પદ $(T_2) = a + d = \frac{1}{2} + (-\frac{1}{6}) = \frac{3}{6} - \frac{1}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$.
ત્રીજું પદ $(T_3) = a + 2d = \frac{1}{2} + 2(-\frac{1}{6}) = \frac{1}{2} - \frac{1}{3} = \frac{3}{6} - \frac{2}{6} = \frac{1}{6}$.
આમ,જરૂરી ત્રણ પદો $\frac{1}{2}, \frac{1}{3}, \frac{1}{6}$ છે.
42
MediumMCQ
જ્યારે $a$ અને $d$ નીચે મુજબ આપેલ હોય ત્યારે $AP$ ના પ્રથમ ત્રણ પદો લખો:
$a = -5, d = -3$
A
-$5$,-$8$,-$11$
B
-$5$,-$2$,$1$
C
-$5$,-$8$,-$14$
D
-$5$,-$7$,-$9$

Solution

(A) અહીં આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $(a) = -5$ અને સામાન્ય તફાવત $(d) = -3$ છે.
$AP$ નું વ્યાપક સ્વરૂપ $a, a+d, a+2d, \dots$ છે.
પ્રથમ પદ $(T_1) = a = -5$.
બીજું પદ $(T_2) = a + d = -5 + (-3) = -8$.
ત્રીજું પદ $(T_3) = a + 2d = -5 + 2(-3) = -5 - 6 = -11$.
આમ,$AP$ ના પ્રથમ ત્રણ પદો $-5, -8, -11$ છે.
43
MediumMCQ
જ્યારે $a$ અને $d$ નીચે મુજબ આપેલ હોય ત્યારે $AP$ ના પ્રથમ ત્રણ પદો લખો:
$a = \sqrt{2}, d = \frac{1}{\sqrt{2}}$
A
$\sqrt{2}, \frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{4}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{2}, \sqrt{2}, \sqrt{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{2}{\sqrt{2}}, \frac{3}{\sqrt{2}}$
D
$\sqrt{2}, \frac{2}{\sqrt{2}}, \frac{3}{\sqrt{2}}$

Solution

(A) અહીં આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $(a) = \sqrt{2}$ અને સામાન્ય તફાવત $(d) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
$AP$ નું વ્યાપક સ્વરૂપ $a, a+d, a+2d, \dots$ છે.
પ્રથમ પદ $(T_{1}) = a = \sqrt{2}$ છે.
બીજું પદ $(T_{2}) = a + d = \sqrt{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{(\sqrt{2} \times \sqrt{2}) + 1}{\sqrt{2}} = \frac{2 + 1}{\sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ છે.
ત્રીજું પદ $(T_{3}) = a + 2d = \sqrt{2} + 2 \times \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = \sqrt{2} + \sqrt{2} = 2\sqrt{2} = \frac{2 \times 2}{\sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}}$ છે.
આમ,પ્રથમ ત્રણ પદો $\sqrt{2}, \frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{4}{\sqrt{2}}$ છે.
44
DifficultMCQ
જ્યારે $a$ અને $d$ નીચે મુજબ આપેલ હોય ત્યારે $APs$ ના પ્રથમ ત્રણ પદ લખો:
$a=\sqrt{2}, d=\frac{1}{\sqrt{2}}$
A
$\sqrt{2}, \frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{4}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{2}, \frac{2}{\sqrt{2}}, \frac{3}{\sqrt{2}}$
C
$\sqrt{2}, \sqrt{2}+\frac{1}{\sqrt{2}}, \sqrt{2}+\frac{2}{\sqrt{2}}$
D
$\sqrt{2}, \frac{3}{\sqrt{2}}, 2\sqrt{2}$

Solution

(A) અહીં આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $(a) = \sqrt{2}$ અને સામાન્ય તફાવત $(d) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
$AP$ નું વ્યાપક સ્વરૂપ $a, a+d, a+2d, \dots$ છે.
પ્રથમ પદ $(T_1) = a = \sqrt{2}$.
બીજું પદ $(T_2) = a + d = \sqrt{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{(\sqrt{2} \times \sqrt{2}) + 1}{\sqrt{2}} = \frac{2+1}{\sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
ત્રીજું પદ $(T_3) = a + 2d = \sqrt{2} + 2 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \sqrt{2} + \frac{2}{\sqrt{2}} = \frac{(\sqrt{2} \times \sqrt{2}) + 2}{\sqrt{2}} = \frac{2+2}{\sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}}$.
આમ,પ્રથમ ત્રણ પદ $\sqrt{2}, \frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{4}{\sqrt{2}}$ છે.
45
MediumMCQ
$a, 7, b, 23, c$ એ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં હોય તો $a, b$ અને $c$ શોધો.
A
$-1, 15, 31$
B
$-1, 14, 30$
C
$-2, 16, 30$
D
$-1, 11, 31$

Solution

(A) આપેલ સંખ્યાઓ $a, 7, b, 23, c$ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં હોવાથી,સામાન્ય તફાવત $d$ સમાન રહેશે.
$d = 7 - a = b - 7 = 23 - b = c - 23$.
$b - 7 = 23 - b$ લેતા,$2b = 30$ મળે,તેથી $b = 15$.
$7 - a = b - 7$ માં $b = 15$ મૂકતા:
$7 - a = 15 - 7 = 8$,જેથી $a = 7 - 8 = -1$.
$c - 23 = 23 - b$ માં $b = 15$ મૂકતા:
$c - 23 = 23 - 15 = 8$,જેથી $c = 8 + 23 = 31$.
આમ,$a = -1, b = 15, c = 31$.
46
Medium
તેવી $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) શોધો જેનું પાંચમું પદ $19$ હોય અને તેરમા પદ અને આઠમા પદનો તફાવત $20$ હોય.

Solution

(N/A) ધારો કે $AP$ નું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
આપેલ છે કે,$a_{5} = 19$ અને $a_{13} - a_{8} = 20$.
સૂત્ર $a_{n} = a + (n - 1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
પાંચમા પદ માટે: $a + 4d = 19$ ........$(i)$
તેરમા અને આઠમા પદના તફાવત માટે: $(a + 12d) - (a + 7d) = 20$
$5d = 20$
$d = 4$
સમીકરણ $(i)$ માં $d = 4$ મૂકતા:
$a + 4(4) = 19$
$a + 16 = 19$
$a = 3$
$AP$ એ $a, a+d, a+2d, a+3d, \dots$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
કિંમતો મૂકતા: $3, 3+4, 3+2(4), 3+3(4), \dots$
આમ,માંગેલ $AP$ એ $3, 7, 11, 15, \dots$ છે.
47
DifficultMCQ
એક $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) ના $26$ મા,$11$ મા અને છેલ્લા પદ અનુક્રમે $0$,$3$ અને $-\frac{1}{5}$ છે. સામાન્ય તફાવત અને પદોની સંખ્યા શોધો.
A
$-\frac{1}{2}$ અને $22$
B
$-\frac{1}{4}$ અને $24$
C
$-\frac{1}{5}$ અને $27$
D
$-\frac{1}{6}$ અને $26$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ પદ $a$,સામાન્ય તફાવત $d$ અને પદોની સંખ્યા $n$ છે.
$AP$ નું $n$ મું પદ $T_n = a + (n-1)d$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $26$ મું પદ $0$ છે:
$a + 25d = 0$ .... $(i)$
આપેલ છે કે $11$ મું પદ $3$ છે:
$a + 10d = 3$ .... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$(a + 25d) - (a + 10d) = 0 - 3$
$15d = -3$
$d = -\frac{3}{15} = -\frac{1}{5}$
$d = -\frac{1}{5}$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$a + 25(-\frac{1}{5}) = 0$
$a - 5 = 0$
$a = 5$
આપેલ છે કે છેલ્લું પદ $l = -\frac{1}{5}$ છે:
$l = a + (n-1)d$
$-\frac{1}{5} = 5 + (n-1)(-\frac{1}{5})$
આખા સમીકરણને $5$ વડે ગુણતા:
$-1 = 25 - (n-1)$
$-1 = 25 - n + 1$
$-1 = 26 - n$
$n = 27$
આમ,સામાન્ય તફાવત $-\frac{1}{5}$ છે અને પદોની સંખ્યા $27$ છે.
48
DifficultMCQ
એક $AP$ ના $5^{\text{th}}$ અને $7^{\text{th}}$ પદોનો સરવાળો $52$ છે અને $10^{\text{th}}$ પદ $46$ છે. $AP$ શોધો.
A
$1, 8, 14, 18, \ldots$
B
$1, 3, 11, 13, \ldots$
C
$2, 6, 12, 16, \ldots$
D
$1, 6, 11, 16, \ldots$

Solution

(D) ધારો કે $AP$ નું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
$a_5 + a_7 = 52$ અને $a_{10} = 46$.
સૂત્ર $a_n = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(a + 4d) + (a + 6d) = 52$
$2a + 10d = 52$
$a + 5d = 26$ ..... $(i)$
વળી,$a_{10} = 46$:
$a + 9d = 46$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ માંથી સમીકરણ $(i)$ બાદ કરતા:
$(a + 9d) - (a + 5d) = 46 - 26$
$4d = 20$
$d = 5$
સમીકરણ $(i)$ માં $d = 5$ મૂકતા:
$a + 5(5) = 26$
$a + 25 = 26$
$a = 1$
$AP$ એ $a, a+d, a+2d, a+3d, \ldots$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
કિંમતો મૂકતા: $1, 1+5, 1+10, 1+15, \ldots$
આમ,$AP$ એ $1, 6, 11, 16, \ldots$ છે.
49
MediumMCQ
એક $AP$ નું $20$ મું પદ શોધો જેનું $7$ મું પદ તેના $11$ માં પદ કરતા $24$ ઓછું છે અને પ્રથમ પદ $12$ છે.
A
$126$
B
$216$
C
$136$
D
$316$

Solution

(A) ધારો કે $AP$ નું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
આપેલ છે કે,પ્રથમ પદ $a = 12$.
પ્રશ્ન મુજબ,$7$ મું પદ $(T_7)$ એ $11$ માં પદ $(T_{11})$ કરતા $24$ ઓછું છે.
તેથી,$T_7 = T_{11} - 24$.
$AP$ ના $n$ માં પદના સૂત્ર $T_n = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a + 6d = (a + 10d) - 24$.
બંને બાજુથી $a$ બાદ કરતા,આપણને $6d = 10d - 24$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$4d = 24$,જેનો અર્થ છે કે $d = 6$.
હવે,આપણે $20$ મું પદ $(T_{20})$ શોધવાનું છે:
$T_{20} = a + (20-1)d = a + 19d$.
$a = 12$ અને $d = 6$ ની કિંમતો મૂકતા:
$T_{20} = 12 + 19(6) = 12 + 114 = 126$.
આમ,$AP$ નું $20$ મું પદ $126$ છે.
50
Medium
જો કોઈ $AP$ (સમાંતર શ્રેણી) નું $9$ મું પદ શૂન્ય હોય,તો સાબિત કરો કે તેનું $29$ મું પદ તેના $19$ માં પદ કરતાં બમણું છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $AP$ નું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
$AP$ ના $n$ માં પદનું સૂત્ર $T_n = a + (n - 1)d$ છે.
આપેલ છે કે $9$ મું પદ શૂન્ય છે,તેથી $T_9 = 0$.
$a + (9 - 1)d = 0$
$a + 8d = 0$
$a = -8d$ ....$(i)$
હવે,$19$ મું પદ $(T_{19})$ શોધીએ:
$T_{19} = a + (19 - 1)d$
$T_{19} = a + 18d$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $a = -8d$ મૂકતા:
$T_{19} = -8d + 18d = 10d$ ....$(ii)$
હવે,$29$ મું પદ $(T_{29})$ શોધીએ:
$T_{29} = a + (29 - 1)d$
$T_{29} = a + 28d$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $a = -8d$ મૂકતા:
$T_{29} = -8d + 28d = 20d$ ....$(iii)$
સમીકરણ $(ii)$ અને $(iii)$ પરથી:
$T_{29} = 20d = 2 \times (10d) = 2 \times T_{19}$.
આમ,$29$ મું પદ તેના $19$ માં પદ કરતાં બમણું છે.

Arithmetic Progressions — Mix Examples - Arithmetic Progressions · Frequently Asked Questions

1Are these Arithmetic Progressions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Arithmetic Progressions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.