WBJEE 2022 Physics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

37 QuestionsGujaratiWith Solutions

PhysicsQ137 of 37 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
$m$ દળના પદાર્થને પૃથ્વીની સપાટી પરથી $\sqrt{3} v_e$ ની ઝડપથી શિરોલંબ ઉપર ફેંકવામાં આવે છે,જ્યાં $v_e$ એ પૃથ્વીની સપાટી પરથી પદાર્થનો નિષ્ક્રમણ વેગ છે. પદાર્થનો અંતિમ વેગ કેટલો હશે?
A
$0$
B
$2 v_e$
C
$\sqrt{3} v_e$
D
$\sqrt{2} v_e$

Solution

(D) ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,પૃથ્વીની સપાટી પરની કુલ ઉર્જા એ અનંત અંતરે (જ્યાં સ્થિતિ ઉર્જા શૂન્ય હોય છે) કુલ ઉર્જા જેટલી હોય છે.
સપાટી પરની કુલ ઉર્જા: $E_i = K_i + U_i = \frac{1}{2} m(\sqrt{3} v_e)^2 - \frac{GMm}{R}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે નિષ્ક્રમણ વેગ $v_e = \sqrt{\frac{2GM}{R}}$,તેથી $v_e^2 = \frac{2GM}{R}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{GM}{R} = \frac{v_e^2}{2}$.
આ કિંમતને ઉર્જાના સમીકરણમાં મૂકતા: $E_i = \frac{1}{2} m(3 v_e^2) - m(\frac{v_e^2}{2}) = \frac{3}{2} m v_e^2 - \frac{1}{2} m v_e^2 = m v_e^2$.
ખૂબ મોટા અંતરે,સ્થિતિ ઉર્જા $0$ હોય છે,તેથી અંતિમ ઉર્જા $E_f = \frac{1}{2} m v^2$ થાય.
$E_i = E_f$ ને સરખાવતા: $m v_e^2 = \frac{1}{2} m v^2$.
$v^2 = 2 v_e^2 \implies v = \sqrt{2} v_e$.
2
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
જો છત પરથી લટકાવેલી એક દોરી પર નીચેની તરફ $F_1$ બળ લગાડવામાં આવે,તો તેની લંબાઈ $L_1$ થાય છે. જો નીચેની તરફનું બળ $F_2$ હોય,તો તેની લંબાઈ $L_2$ થાય છે. તો તેની વાસ્તવિક લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$\frac{L_1+L_2}{2}$
B
$\sqrt{L_1 L_2}$
C
$\frac{F_2 L_1+F_1 L_2}{F_2+F_1}$
D
$\frac{F_2 L_1-F_1 L_2}{F_2-F_1}$

Solution

(D) ધારો કે દોરીની વાસ્તવિક લંબાઈ $L$ છે અને બળ અચળાંક $k = \frac{AY}{L_0}$ છે.
હૂકના નિયમ મુજબ,વિસ્તરણ એ લાગુ કરેલા બળના પ્રમાણમાં હોય છે: $F = k \Delta L$.
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $F_1 = k(L_1 - L)$.
બીજા કિસ્સા માટે: $F_2 = k(L_2 - L)$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{F_1}{F_2} = \frac{L_1 - L}{L_2 - L}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $F_1(L_2 - L) = F_2(L_1 - L)$.
$F_1 L_2 - F_1 L = F_2 L_1 - F_2 L$.
$L$ માટે ગોઠવતા: $F_2 L - F_1 L = F_2 L_1 - F_1 L_2$.
$L(F_2 - F_1) = F_2 L_1 - F_1 L_2$.
તેથી,$L = \frac{F_2 L_1 - F_1 L_2}{F_2 - F_1}$.
3
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
$50 \text{ g}$ દળ ધરાવતો ગોલ્ફનો દડો ટી (tee) પર મૂકેલો છે અને તેને ગોલ્ફ ક્લબ વડે ફટકારવામાં આવે છે। ટી છોડતી વખતે ગોલ્ફના દડાની ઝડપ $100 \text{ m/s}$ છે અને દડા સાથેનો સંપર્ક સમય $0.02 \text{ s}$ છે। જો બળ સમય સાથે રેખીય રીતે ઘટીને શૂન્ય થઈ જતું હોય, તો સંપર્કની શરૂઆતમાં બળ કેટલું હશે ($\text{ N}$ માં)?
A
$100$
B
$200$
C
$250$
D
$500$

Solution

(D) દડાને આપવામાં આવેલ આઘાત (impulse) તેના રેખીય વેગમાનમાં થતા ફેરફાર જેટલો હોય છે।
આઘાત $= \int F \, dt = F-t \text{ આલેખ હેઠળનું ક્ષેત્રફળ}$.
આપેલ છે કે બળ $0.02 \text{ s}$ સમયમાં $F$ થી ઘટીને $0$ થાય છે, તેથી આલેખનું ક્ષેત્રફળ એ પાયો $0.02 \text{ s}$ અને વેધ $F$ ધરાવતો ત્રિકોણ છે।
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 0.02 \times F = 0.01F$.
વેગમાનમાં થતો ફેરફાર $\Delta p = m(v_f - v_i) = \frac{50}{1000} \text{ kg} \times (100 \text{ m/s} - 0) = 0.05 \times 100 = 5 \text{ kg m/s}$.
આઘાત અને વેગમાનમાં થતા ફેરફારને સરખાવતા: $0.01F = 5$.
$F = \frac{5}{0.01} = 500 \text{ N}$.
Solution diagram
4
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
પારાના $27$ ટીપાં જોડાઈને એક મોટું ટીપું બનાવે છે. પૃષ્ઠ ઉર્જામાં સાપેક્ષ વધારો કેટલો છે?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે દરેક નાના ટીપાની ત્રિજ્યા $r$ છે અને મોટા ટીપાની ત્રિજ્યા $R$ છે.
કદ સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$V_{big} = 27 \times V_{small}$.
$\frac{4}{3} \pi R^3 = 27 \times \frac{4}{3} \pi r^3 \Rightarrow R^3 = 27r^3 \Rightarrow R = 3r$.
પ્રારંભિક પૃષ્ઠ ઉર્જા $U_i = 27 \times (S \times 4 \pi r^2) = 108 \pi r^2 S$ છે.
અંતિમ પૃષ્ઠ ઉર્જા $U_f = S \times 4 \pi R^2 = S \times 4 \pi (3r)^2 = 36 \pi r^2 S$ છે.
પૃષ્ઠ ઉર્જામાં સાપેક્ષ વધારો $\frac{\Delta U}{U_i} = \frac{U_f - U_i}{U_i} = \frac{36 \pi r^2 S - 108 \pi r^2 S}{108 \pi r^2 S}$ દ્વારા મળે છે.
$\frac{\Delta U}{U_i} = \frac{-72 \pi r^2 S}{108 \pi r^2 S} = -\frac{72}{108} = -\frac{2}{3}$.
5
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
સમાન લંબાઈના બે તાર $A$ અને $B$ એક જ દ્રવ્યમાંથી બનેલા છે. આ બે તાર માટે લોડ $(F)$ વિરુદ્ધ લંબાઈમાં વધારો $(x)$ નો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
Question diagram
A
$A$ નું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $B$ કરતા વધારે છે.
B
$A$ નો યંગ મોડ્યુલસ $B$ ના યંગ મોડ્યુલસ કરતા વધારે છે.
C
$B$ નું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A$ કરતા વધારે છે.
D
$A$ અને $B$ બંનેનો યંગ મોડ્યુલસ સમાન છે.

Solution

(A, D) બંને તાર એક જ દ્રવ્યમાંથી બનેલા હોવાથી,તેમનો યંગ મોડ્યુલસ $(Y)$ સમાન હોય છે.
યંગ મોડ્યુલસનું સૂત્ર $Y = \frac{F L}{A x}$ છે,જ્યાં $F$ એ લોડ છે,$L$ એ લંબાઈ છે,$A$ એ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે અને $x$ એ લંબાઈમાં વધારો છે.
લોડ માટે સૂત્ર ગોઠવતા,$F = (\frac{Y A}{L}) x$ મળે છે.
બંને તાર માટે $Y$ અને $L$ સમાન હોવાથી,$F-x$ આલેખનો ઢાળ આડછેદના ક્ષેત્રફળ $A$ ના સમપ્રમાણમાં છે (એટલે કે,$\text{slope} = \frac{Y A}{L} \propto A$).
આલેખ પરથી,રેખા $A$ નો ઢાળ રેખા $B$ ના ઢાળ કરતા વધારે છે,જે સૂચવે છે કે $A$ નું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $B$ કરતા વધારે છે $(A_A > A_B)$.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે અને વિધાન $D$ સાચું છે.
6
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થને ઉગમબિંદુથી $u$ વેગ સાથે સમક્ષિતિજ સાથે $\theta$ ખૂણે ફેંકવામાં આવે છે. જ્યારે પદાર્થ તેની ગતિપથની મહત્તમ ઊંચાઈ પર હોય,ત્યારે ઉગમબિંદુની સાપેક્ષે તેના કોણીય વેગમાનનું મૂલ્ય કોના સમપ્રમાણમાં હશે?
A
$u$
B
$u^2$
C
$u^3$
D
$u$ થી સ્વતંત્ર

Solution

(C) ઉગમબિંદુની સાપેક્ષે કણનું કોણીય વેગમાન $\vec{L} = \vec{r} \times \vec{p}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
મહત્તમ ઊંચાઈ પર,કણનો વેગ સંપૂર્ણપણે સમક્ષિતિજ હોય છે,જે $v_x = u \cos \theta$ છે.
મહત્તમ ઊંચાઈ પર કણનો સ્થાન સદિશ $\vec{r} = x \hat{i} + h_{\max} \hat{j}$ છે,જ્યાં $h_{\max} = \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g}$ છે.
વેગમાન $\vec{p} = m v_x \hat{i} = m u \cos \theta \hat{i}$ છે.
કોણીય વેગમાન $\vec{L} = (x \hat{i} + h_{\max} \hat{j}) \times (m u \cos \theta \hat{i}) = -m u \cos \theta h_{\max} \hat{k}$ થાય.
તેનું મૂલ્ય $L = m u \cos \theta \left( \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g} \right) = \frac{m u^3 \sin^2 \theta \cos \theta}{2g}$ છે.
આમ,$L \propto u^3$ થાય.
Solution diagram
7
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
એક કણ $x-y$ સમતલમાં $\vec{r} = b \cos \omega t \hat{i} + b \sin \omega t \hat{j}$ મુજબ ગતિ કરે છે,જ્યાં $\omega$ અચળ છે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
A
$\frac{E}{\omega}$ અચળ છે,જ્યાં $E$ એ કણની કુલ ઊર્જા છે.
B
$x-y$ સમતલમાં કણનો ગતિપથ વર્તુળ છે.
C
$a_x-a_y$ સમતલમાં,કણનો ગતિપથ ઉપવલય (ellipse) છે ($a_x, a_y$ એ પ્રવેગના ઘટકો દર્શાવે છે).
D
$\vec{a} = \omega^2 \vec{v}$

Solution

(A, B) આપેલ સ્થાન સદિશ: $\vec{r} = b \cos \omega t \hat{i} + b \sin \omega t \hat{j}$.
વેગ સદિશ: $\vec{v} = \frac{d\vec{r}}{dt} = -b \omega \sin \omega t \hat{i} + b \omega \cos \omega t \hat{j}$.
વેગનું મૂલ્ય: $v = |\vec{v}| = \sqrt{(-b \omega \sin \omega t)^2 + (b \omega \cos \omega t)^2} = b \omega$.
કારણ કે $v$ અચળ છે,ગતિઊર્જા $E = \frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}mb^2\omega^2$ અચળ છે. તેથી,$\frac{E}{\omega} = \frac{1}{2}mb^2\omega$ અચળ છે. વિધાન $(A)$ સાચું છે.
ગતિપથ: $x = b \cos \omega t$ અને $y = b \sin \omega t$. વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા: $x^2 + y^2 = b^2(\cos^2 \omega t + \sin^2 \omega t) = b^2$. આ એક વર્તુળ છે. વિધાન $(B)$ સાચું છે.
પ્રવેગ: $\vec{a} = \frac{d\vec{v}}{dt} = -b \omega^2 \cos \omega t \hat{i} - b \omega^2 \sin \omega t \hat{j} = -\omega^2 \vec{r}$.
ઘટકો: $a_x = -b \omega^2 \cos \omega t$ અને $a_y = -b \omega^2 \sin \omega t$. તેથી,$a_x^2 + a_y^2 = (b \omega^2)^2$,જે $a_x-a_y$ સમતલમાં એક વર્તુળ છે. વિધાન $(C)$ ખોટું છે.
કારણ કે $\vec{a} = -\omega^2 \vec{r}$ અને $\vec{v} \perp \vec{r}$,$\vec{a}$ એ $\vec{v}$ ને સમાંતર નથી. વિધાન $(D)$ ખોટું છે.
8
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
એક કણ સમાન દિશામાં સમાન કંપવિસ્તાર અને સમાન આવૃત્તિ ધરાવતી બે સરળ આવર્ત ગતિઓ અનુભવે છે. જો પરિણામી કંપવિસ્તાર વ્યક્તિગત ગતિના કંપવિસ્તાર જેટલો હોય,તો બે ગતિઓ વચ્ચેનો કળા તફાવત $(\delta)$ કેટલો હશે?
A
$\delta=\frac{\pi}{3}$
B
$\delta=\frac{2 \pi}{3}$
C
$\delta=\pi$
D
$\delta=\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) બે સરળ આવર્ત ગતિઓ કે જેમના કંપવિસ્તાર $A_1$ અને $A_2$ છે અને તેમની વચ્ચેનો કળા તફાવત $\delta$ છે,તેમનો પરિણામી કંપવિસ્તાર $A_{\text{res}}$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $A_{\text{res}}^2 = A_1^2 + A_2^2 + 2A_1A_2 \cos \delta$.
અહીં આપેલ છે કે $A_1 = A_2 = A$ અને પરિણામી કંપવિસ્તાર $A_{\text{res}} = A$,તેથી આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$A^2 = A^2 + A^2 + 2A^2 \cos \delta$.
$A^2 = 2A^2 + 2A^2 \cos \delta$.
$A^2 - 2A^2 = 2A^2 \cos \delta$.
$-A^2 = 2A^2 \cos \delta$.
$\cos \delta = -\frac{1}{2}$.
આમ,$\cos \delta = -\frac{1}{2}$ હોવાથી,કળા તફાવત $\delta = 120^{\circ}$ અથવા $\delta = \frac{2\pi}{3}$ રેડિયન થાય.
9
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
એક કણ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ લંબગોળ કક્ષામાં ગતિ કરી રહ્યો છે. જો $\vec{p}$,$\vec{L}$ અને $\vec{r}$ એ બિંદુ $A$ પર કણના રેખીય વેગમાન,કોણીય વેગમાન અને સ્થાન સદિશ (કેન્દ્ર $O$ થી) દર્શાવતા હોય,તો $\vec{\alpha} = \vec{p} \times \vec{L}$ ની દિશા કઈ તરફ હશે?
Question diagram
A
+ ve $x$ અક્ષ
B
- ve $x$ અક્ષ
C
+ ve $y$ અક્ષ
D
- ve $y$ અક્ષ

Solution

(A) કોણીય વેગમાન $\vec{L}$ ને $\vec{L} = \vec{r} \times \vec{p}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. કણ $xy$-સમતલમાં ગતિ કરતો હોવાથી,$\vec{L}$ એ $z$-અક્ષની દિશામાં (ગતિના સમતલને લંબ) હોય છે.
બિંદુ $A$ પર,કણ $y$-દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે (લંબગોળના સૌથી જમણા બિંદુએ સ્પર્શક),તેથી રેખીય વેગમાન $\vec{p}$ એ $+y$ દિશામાં છે.
આપણે $\vec{\alpha} = \vec{p} \times \vec{L}$ ની દિશા શોધવાની છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ માટે જમણા હાથના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{p}$ એ $+y$ દિશામાં $(\hat{j})$ છે.
$\vec{L}$ એ $+z$ દિશામાં $(\hat{k})$ છે.
તેથી,$\vec{\alpha} = \vec{p} \times \vec{L} = (p\hat{j}) \times (L\hat{k}) = pL(\hat{j} \times \hat{k}) = pL\hat{i}$.
આ $+x$ અક્ષની દિશા દર્શાવે છે.
Solution diagram
10
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
ત્રણ કણો,દરેકનું દળ '$m$' ગ્રામ છે,જે '$a$' $cm$ બાજુ ધરાવતા સમબાજુ $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓ પર સ્થિત છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ). $AB$ ને લંબ અને $ABC$ ના સમતલમાં રહેલી રેખા $AX$ ની આસપાસ તંત્રની જડત્વની ચાકમાત્રા $g-cm^2$ એકમમાં કેટલી થશે?
Question diagram
A
$2 ma^2$
B
$\frac{3}{2} ma^2$
C
$\frac{3}{4} ma^2$
D
$\frac{5}{4} ma^2$

Solution

(D) ધારો કે પરિભ્રમણની ધરી $AX$ રેખા છે,જે શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે અને $AB$ ને લંબ છે.
તંત્રની જડત્વની ચાકમાત્રા $I$ એ ધરી $AX$ ની આસપાસ વ્યક્તિગત કણોની જડત્વની ચાકમાત્રાનો સરવાળો છે.
$I = \sum m_i r_i^2$,જ્યાં $r_i$ એ ધરી $AX$ થી $i$-માં કણનું લંબ અંતર છે.
$1$. શિરોબિંદુ $A$ પરના કણ માટે: અંતર $r_A = 0$,તેથી $I_A = m(0)^2 = 0$.
$2$. શિરોબિંદુ $B$ પરના કણ માટે: અંતર $r_B = a$,તેથી $I_B = m(a)^2 = ma^2$.
$3$. શિરોબિંદુ $C$ પરના કણ માટે: $AX$ થી લંબ અંતર $r_C = a \cos 60^{\circ} = a \times \frac{1}{2} = \frac{a}{2}$ છે.
તેથી,$I_C = m(\frac{a}{2})^2 = \frac{ma^2}{4}$.
કુલ જડત્વની ચાકમાત્રા $I = I_A + I_B + I_C = 0 + ma^2 + \frac{ma^2}{4} = \frac{5ma^2}{4} \text{ } g-cm^2$.
Solution diagram
11
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
એક થર્મોડાયનેમિક પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો જ્યાં આંતરિક ઉર્જા $U = A P^2 V$ $(A = \text{અચળ})$ છે. જો આ પ્રક્રિયા એડિબેટિકલી (ઉષ્મા અવાહક રીતે) કરવામાં આવે, તો:
A
$A P^2(V+1) = \text{અચળ}$
B
$(A P+1)^2 V = \text{અચળ}$
C
$(A P+1) V^2 = \text{અચળ}$
D
$\frac{V}{(A P+1)^2} = \text{અચળ}$

Solution

(B) આપેલ આંતરિક ઉર્જા $U = A P^2 V$ છે.
એડિબેટિક પ્રક્રિયા માટે, થર્મોડાયનેમિક્સનો પ્રથમ નિયમ $dQ = dU + dW = 0$ જણાવે છે, જેનો અર્થ છે $dU = -dW = -P dV$.
આમ, $dU = -P dV$.
$U$ નું $V$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $dU = A P^2 dV + 2 A P V dP$.
$dU$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $-P dV = A P^2 dV + 2 A P V dP$.
$P$ વડે ભાગતા (ધારો કે $P \neq 0$): $-dV = A P dV + 2 A V dP$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા: $-dV - A P dV = 2 A V dP \Rightarrow -(1 + A P) dV = 2 A V dP$.
ચલને અલગ કરતા: $-\frac{dV}{V} = \frac{2 A dP}{1 + A P}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $-\int \frac{dV}{V} = \int \frac{2 A dP}{1 + A P}$.
$-\ln V = 2 \ln(1 + A P) + C$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $\ln V + \ln(1 + A P)^2 = \text{અચળ}$ મળે છે.
તેથી, $V(1 + A P)^2 = \text{અચળ}$.
12
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
આદર્શ વાયુનો અમુક જથ્થો તેની પ્રારંભિક અવસ્થા $1$ થી અંતિમ અવસ્થા $4$ સુધી આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $1 \rightarrow 2 \rightarrow 3 \rightarrow 4$ માર્ગે લઈ જવામાં આવે છે. $AB, CD, EF$ એ બધા સમતાપી વક્રો છે. જો $v_p$ એ અણુઓની સૌથી સંભવિત ઝડપ હોય,તો:
Question diagram
A
$3$ પર $v_p = 4$ પર $v_p > 2$ પર $v_p > 1$ પર $v_p$
B
$3$ પર $v_p > 1$ પર $v_p > 2$ પર $v_p > 4$ પર $v_p$
C
$3$ પર $v_p > 2$ પર $v_p > 4$ પર $v_p > 1$ પર $v_p$
D
$2$ પર $v_p = 3$ પર $v_p > 1$ પર $v_p > 4$ પર $v_p$

Solution

(A) વાયુના અણુઓની સૌથી સંભવિત ઝડપ $v_p = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે $v_p \propto \sqrt{T}$.
સમતાપી વક્રો અચળ તાપમાનની રેખાઓ દર્શાવે છે. $P-V$ આલેખમાં,ઉગમબિંદુથી દૂર આવેલા સમતાપી વક્રો ઊંચા તાપમાન દર્શાવે છે.
આકૃતિ પરથી,સમતાપી વક્ર $EF$ ઉગમબિંદુથી સૌથી દૂર છે,ત્યારબાદ $CD$ આવે છે,અને $AB$ સૌથી નજીક છે.
બિંદુઓ $3$ અને $4$ એ સમતાપી વક્ર $EF$ પર આવેલા છે,તેથી $T_3 = T_4$. આમ,$3$ પર $v_p = 4$ પર $v_p$.
બિંદુ $2$ એ સમતાપી વક્ર $CD$ પર આવેલું છે,તેથી $T_2$ એ $CD$ નું તાપમાન છે.
બિંદુ $1$ એ સમતાપી વક્ર $AB$ પર આવેલું છે,તેથી $T_1$ એ $AB$ નું તાપમાન છે.
તાપમાનનો ક્રમ $T_3 = T_4 > T_2 > T_1$ હોવાથી,સૌથી સંભવિત ઝડપનો ક્રમ $3$ પર $v_p = 4$ પર $v_p > 2$ પર $v_p > 1$ પર $v_p$ થશે.
13
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
એક મોલ દ્વિ-પરમાણ્વીય આદર્શ વાયુ $P-V$ આલેખમાં દર્શાવ્યા મુજબની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. વાયુને આપેલી કુલ ઉષ્મા $(\ln 2 = 0.7)$ કેટલી હશે ($P_0 V_0$ માં)?
Question diagram
A
$2.5$
B
$3.9$
C
$1.1$
D
$1.4$

Solution

(B) દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ માટે,આપેલી કુલ ઉષ્મા $\Delta Q_{total} = \Delta Q_{AB} + \Delta Q_{BC}$ છે.
$1$. પ્રક્રિયા $AB$ (સમકદ પ્રક્રિયા) માટે:
$\Delta Q_{AB} = n C_V \Delta T = n \left( \frac{R}{\gamma - 1} \right) \Delta T = \frac{P_f V_f - P_i V_i}{\gamma - 1}$
અહીં $n = 1$ મોલ,દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ માટે $\gamma = 1.4 = 7/5$ છે.
$\Delta Q_{AB} = \frac{2 P_0 V_0 - P_0 V_0}{7/5 - 1} = \frac{P_0 V_0}{2/5} = 2.5 P_0 V_0$.
$2$. પ્રક્રિયા $BC$ (સમતાપી પ્રક્રિયા) માટે:
$\Delta Q_{BC} = W_{BC} = n R T \ln \left( \frac{V_f}{V_i} \right) = P_B V_B \ln \left( \frac{V_C}{V_B} \right)$
કારણ કે $P_B V_B = 2 P_0 V_0$ અને $V_C = 2 V_0, V_B = V_0$ છે:
$\Delta Q_{BC} = 2 P_0 V_0 \ln \left( \frac{2 V_0}{V_0} \right) = 2 P_0 V_0 \ln 2 = 2 P_0 V_0 (0.7) = 1.4 P_0 V_0$.
કુલ ઉષ્મા $\Delta Q_{total} = 2.5 P_0 V_0 + 1.4 P_0 V_0 = 3.9 P_0 V_0$.
14
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
એક મોલ આદર્શ એકપરમાણ્વીય વાયુ $PV^3 = \text{constant}$ પોલિટ્રોપિક પ્રક્રિયા દરમિયાન કદ $V_1$ થી $V_2$ સુધી વિસ્તરણ પામે છે. આ પ્રક્રિયા માટે મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $C = C_V + \frac{R}{1-n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. પ્રક્રિયા દરમિયાન શોષાયેલી કુલ ઉષ્માને નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય છે:
A
$P_1 V_1 \left( \frac{V_1^2}{V_2^2} + 1 \right)$
B
$P_1 V_1 \left( \frac{V_1^2}{V_2^2} - 1 \right)$
C
$P_1 V_1 \left( \frac{V_1^3}{V_2^2} - 1 \right)$
D
$P_1 V_1 \left( \frac{V_1}{V_2^2} - 1 \right)$

Solution

(B) પોલિટ્રોપિક પ્રક્રિયા $PV^n = \text{constant}$ માટે, મોલર ઉષ્મા ધારિતા $C = C_V + \frac{R}{1-n}$ છે.
આપેલ છે કે $n = 3$ અને એકપરમાણ્વીય વાયુ માટે $C_V = \frac{3R}{2}$.
તેથી, $C = \frac{3R}{2} + \frac{R}{1-3} = \frac{3R}{2} - \frac{R}{2} = R$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = RT$ ($1$ મોલ માટે) પરથી, $T = \frac{PV}{R}$ મળે.
પ્રારંભિક અવસ્થા: $T_1 = \frac{P_1 V_1}{R}$.
અંતિમ અવસ્થા: $P_1 V_1^3 = P_2 V_2^3$ હોવાથી, $P_2 = P_1 \left( \frac{V_1}{V_2} \right)^3$.
$T_2 = \frac{P_2 V_2}{R} = \frac{P_1 V_1^3}{R V_2^2}$.
શોષાયેલી ઉષ્મા $Q = n C \Delta T = 1 \cdot R \cdot (T_2 - T_1)$ છે.
$Q = R \left( \frac{P_1 V_1^3}{R V_2^2} - \frac{P_1 V_1}{R} \right) = P_1 V_1 \left( \frac{V_1^2}{V_2^2} - 1 \right)$.
15
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
$X$-અક્ષ પર ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $(E_k)$ તેના સ્થાન $(X)$ સાથે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બદલાય છે. $X = 10 \ m$ પર કણ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
Question diagram
A
$5 \hat{i} \ N$
B
$0 \ N$
C
$97.5 \hat{i} \ N$
D
$-5 \hat{i} \ N$

Solution

(D) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,પરિણામી બળ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે: $W = \Delta E_k$।
અતિ સૂક્ષ્મ સ્થાનાંતર $dx$ માટે,કરવામાં આવેલ કાર્ય $dW = F \cdot dx$ છે.
તેથી,$F = \frac{dE_k}{dx}$.
આનો અર્થ એ છે કે કણ પર લાગતું બળ એ $E_k$ વિરુદ્ધ $X$ ના આલેખના ઢાળ (slope) જેટલું હોય છે.
આપણે $X = 10 \ m$ પર બળ શોધવાનું છે. આ બિંદુ $X = 8 \ m$ અને $X = 12 \ m$ વચ્ચેના રેખાખંડ પર આવેલું છે.
આ રેખાખંડના અંતિમ બિંદુઓના યામ $(8, 40)$ અને $(12, 20)$ છે.
આ રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \frac{20 - 40}{12 - 8} = \frac{-20}{4} = -5 \ N$ છે.
$X = 8 \ m$ અને $X = 12 \ m$ ની વચ્ચે ઢાળ અચળ હોવાથી,$X = 10 \ m$ પર લાગતું બળ $-5 \hat{i} \ N$ થશે.
16
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
એક બંધ પરિપથમાં માત્ર $L$ ઇન્ડક્ટન્સ અને $100 \Omega$ અવરોધ ધરાવતું ગૂંચળું છે. આ ગૂંચળું એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકેલું છે. અચાનક,પરિપથ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સમાં $5 \text{ Wb}$ નો ફેરફાર થાય છે. તો પરિપથમાં કેટલો વિદ્યુતભાર વહેશે?
A
$500 \text{ C}$
B
$0.05 \text{ C}$
C
$20 \text{ C}$
D
વહેતા વિદ્યુતભારને શોધવા માટે $L$ નું મૂલ્ય જાણવું જરૂરી છે

Solution

(B) ફેરાડેના વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણના નિયમ મુજબ,પ્રેરિત વિદ્યુતચાલક બળ (Emf) $\epsilon = -\frac{d\phi}{dt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પરિપથનો અવરોધ $R$ હોવાથી,પ્રેરિત પ્રવાહ $i = \frac{\epsilon}{R} = -\frac{1}{R} \frac{d\phi}{dt}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રવાહ $i = \frac{dq}{dt}$,જ્યાં $dq$ એ $dt$ સમયમાં વહેતો નાનો વિદ્યુતભાર છે.
આ કિંમત મૂકતા,$\frac{dq}{dt} = -\frac{1}{R} \frac{d\phi}{dt}$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,કુલ વહેતો વિદ્યુતભાર $q$ મળે છે:
$q = \int dq = -\frac{1}{R} \int d\phi = \frac{\Delta\phi}{R}$.
અહીં $\Delta\phi = 5 \text{ Wb}$ અને $R = 100 \Omega$ આપેલ છે,તેથી વિદ્યુતભાર $q = \frac{5}{100} = 0.05 \text{ C}$ થાય.
17
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
જ્યારે $\omega = 100 \text{ rad/s}$ કોણીય આવૃત્તિ ધરાવતા $AC$ emf $E$ ના સ્ત્રોતને પરિપથ સાથે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પરિપથમાં $E$ અને પ્રવાહ $I$ વચ્ચેનો કળા તફાવત $\frac{\pi}{4}$ જોવા મળે છે. જો પરિપથમાં માત્ર શ્રેણીમાં $RC$ અથવા $RL$ હોય,તો:
Question diagram
A
$R=1 \text{ k}\Omega, C=5 \mu\text{F}$
B
$R=1 \text{ k}\Omega, L=10 \text{ H}$
C
$R=1 \text{ k}\Omega, L=1 \text{ H}$
D
$R=1 \text{ k}\Omega, C=10 \mu\text{F}$

Solution

(D) આકૃતિ પરથી,પ્રવાહ $I$ એ emf $E$ કરતા $\phi = \frac{\pi}{4}$ જેટલો કળામાં આગળ છે. આ સૂચવે છે કે પરિપથ કેપેસિટિવ ($RC$ શ્રેણી પરિપથ) છે.
$RC$ શ્રેણી પરિપથમાં,કળા તફાવત $\phi$ એ $\tan \phi = \frac{X_C}{R}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $\phi = \frac{\pi}{4}$,તેથી $\tan(\frac{\pi}{4}) = 1$,એટલે કે $X_C = R$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $X_C = \frac{1}{\omega C}$.
અહીં $\omega = 100 \text{ rad/s}$ અને $R = 1 \text{ k}\Omega = 1000 \text{ }\Omega$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $1000 = \frac{1}{100 \times C}$.
$C = \frac{1}{100 \times 1000} = \frac{1}{10^5} = 10 \times 10^{-6} \text{ F} = 10 \mu\text{F}$.
આમ,$R = 1 \text{ k}\Omega$ અને $C = 10 \mu\text{F}$ મળે છે.
18
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
ધારો કે એક કાલ્પનિક દુનિયામાં,કોણીય વેગમાન $\frac{h}{2 \pi}$ ના બેકી પૂર્ણાંક ગુણાંકમાં ક્વોન્ટાઈઝ્ડ છે. બોહરના મોડેલ મુજબ,આ દુનિયામાં હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દ્વારા દ્રશ્યમાન પ્રકાશમાં ઉત્સર્જિત થતી સૌથી મોટી તરંગલંબાઇ કેટલી હશે ($text{ nm}$ માં)? ($hc = 1242 \text{ eV-nm}$ ધ્યાનમાં લો)
A
$153$
B
$409$
C
$121$
D
$487$

Solution

(D) આપેલ કાલ્પનિક દુનિયામાં,કોણીય વેગમાન $L = 2n' \frac{h}{2\pi} = n' \frac{h}{\pi}$ છે,જ્યાં $n' = 1, 2, 3, \dots$ છે.
આને પ્રમાણિત બોહર ક્વોન્ટાઈઝેશન $L = n \frac{h}{2\pi}$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે માન્ય કક્ષાઓ $n = 2n'$ ને અનુરૂપ છે.
કક્ષાની ઉર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \text{ eV}$ છે. $n = 2n'$ મૂકતા,આપણને $E_{n'} = -\frac{13.6}{(2n')^2} = -\frac{13.6}{4n'^2} = -\frac{3.4}{n'^2} \text{ eV}$ મળે છે.
દ્રશ્યમાન વિસ્તાર માટે,સંક્રમણ આ સિસ્ટમની પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા પર સમાપ્ત થવું જોઈએ. ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $n'=1$ $(n=2)$ છે અને પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા $n'=2$ $(n=4)$ છે.
દ્રશ્યમાન વિસ્તારમાં સૌથી મોટી તરંગલંબાઇ (સૌથી ઓછી ઉર્જા) માટેનું સંક્રમણ $n'=2$ થી $n'=1$ સુધીનું છે.
ઉર્જાનો તફાવત $\Delta E = E_2 - E_1 = -\frac{3.4}{2^2} - (-\frac{3.4}{1^2}) = -0.85 + 3.4 = 2.55 \text{ eV}$ છે.
તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{hc}{\Delta E} = \frac{1242 \text{ eV-nm}}{2.55 \text{ eV}} \approx 487 \text{ nm}$ છે.
Solution diagram
19
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં રહેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓના નમૂનાને $10.2 eV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન વડે વિકિરણિત કરવામાં આવે છે. નમૂનામાંથી ઉત્સર્જિત વિકિરણ ઉત્તેજિત આયનીકૃત $He^{+}$ આયનો દ્વારા શોષાય છે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?
A
$He^{+}$ ઇલેક્ટ્રોન $n=2$ થી $n=4$ માં જાય છે
B
$He^{+}$ ઉત્સર્જન વર્ણપટમાં $6$ રેખાઓ હશે
C
$He^{+}$ વર્ણપટની સૌથી નાની તરંગલંબાઇ $n=4$ થી $n=3$ માં સંક્રમણ દરમિયાન મળે છે
D
$He^{+}$ ઇલેક્ટ્રોન $n=2$ થી $n=3$ માં જાય છે

Solution

(A, B) $He^{+}$ માં સંક્રમણ માટે જરૂરી ઊર્જા $E = 13.6 \times Z^2 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $He^{+}$ માટે,$Z=2$,તેથી $E = 13.6 \times 4 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right) = 54.4 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right) eV$.
$n=2$ થી $n=4$ ના સંક્રમણ માટે,$E = 54.4 \left( \frac{1}{4} - \frac{1}{16} \right) = 54.4 \left( \frac{3}{16} \right) = 10.2 eV$.
આપાત ફોટોનની ઊર્જા $10.2 eV$ હોવાથી,$He^{+}$ ઇલેક્ટ્રોન $n=2$ થી $n=4$ માં ઉત્તેજિત થઈ શકે છે.
એકવાર $n=4$ અવસ્થામાં પહોંચ્યા પછી,ઉત્સર્જિત વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા $\frac{n(n-1)}{2} = \frac{4(4-1)}{2} = 6$ મળે છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $B$ સાચા છે.
20
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
નીચેની ગોઠવણીમાં $A$ અને $B$ વચ્ચેનું સમતુલ્ય કેપેસીટન્સ શોધો:
Question diagram
A
$C$
B
$3C$
C
$\frac{2C}{3}$
D
$\frac{3C}{2}$

Solution

(B) પરિપથ આકૃતિનું વિશ્લેષણ કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે ત્રણેય કેપેસિટર $A$ અને $B$ બિંદુઓ વચ્ચે સમાંતર જોડાણમાં છે.
સમાંતર જોડાણમાં,સમતુલ્ય કેપેસીટન્સ $C_{eq}$ એ વ્યક્તિગત કેપેસીટન્સના સરવાળા દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$C_{eq} = C_1 + C_2 + C_3$
તમામ કેપેસિટરનું કેપેસીટન્સ $C$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$C_{eq} = C + C + C = 3C$
તેથી,$A$ અને $B$ વચ્ચેનું સમતુલ્ય કેપેસીટન્સ $3C$ છે.
Solution diagram
21
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $E$ emf અને $r$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતી બેટરીને બાહ્ય અવરોધ $R$ સાથે જોડવામાં આવે છે. બેટરી અચળ વોલ્ટેજ સ્ત્રોત તરીકે ક્યારે કાર્ય કરશે?
Question diagram
A
$r << R$
B
$r >> R$
C
$r = R$
D
તે ક્યારેય અચળ વોલ્ટેજ સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરશે નહીં

Solution

(A) બાહ્ય અવરોધ $R$ પરનો ટર્મિનલ વોલ્ટેજ $V_R$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$V_R = \frac{E}{(R + r)} \times R$
અંશ અને છેદને $R$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$V_R = \frac{E}{(1 + r/R)}$
બેટરી અચળ વોલ્ટેજ સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે તે માટે,બાહ્ય લોડ $R$ માં થતા ફેરફારોને ધ્યાનમાં લીધા વિના,ટર્મિનલ વોલ્ટેજ $V_R$ એ emf $E$ ની લગભગ સમાન હોવો જોઈએ.
આ શરત ત્યારે સંતોષાય છે જ્યારે $r/R$ ખૂબ નાનું હોય,જેનો અર્થ છે કે $r << R$.
Solution diagram
22
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
જો સમાન દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોન,આલ્ફા કણ અને પ્રોટોનની ગતિઊર્જા અનુક્રમે $\varepsilon_1, \varepsilon_2$ અને $\varepsilon_3$ હોય,તો:
A
$\varepsilon_1 > \varepsilon_3 > \varepsilon_2$
B
$\varepsilon_1 = \varepsilon_2 = \varepsilon_3$
C
$\varepsilon_1 < \varepsilon_3 < \varepsilon_2$
D
$\varepsilon_1 > \varepsilon_2 > \varepsilon_3$

Solution

(A) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ નું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{p} = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$ છે,જ્યાં $h$ પ્લાન્કનો અચળાંક છે,$m$ કણનું દળ છે અને $K$ ગતિઊર્જા છે.
ત્રણેય કણો માટે દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ $\lambda$ સમાન હોવાથી,$\sqrt{2mK} = \text{અચળ}$,જેનો અર્થ છે કે $mK = \text{અચળ}$ અથવા $K \propto \frac{1}{m}$.
કણોના દળ $m_e$ (ઇલેક્ટ્રોન),$m_p$ (પ્રોટોન) અને $m_{\alpha}$ (આલ્ફા કણ) છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $m_e < m_p < m_{\alpha}$.
ગતિઊર્જા $K$ એ દળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,આપણને $\varepsilon_1 > \varepsilon_3 > \varepsilon_2$ મળે છે (જ્યાં $\varepsilon_1$ ઇલેક્ટ્રોન માટે,$\varepsilon_3$ પ્રોટોન માટે અને $\varepsilon_2$ આલ્ફા કણ માટે છે).
23
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
બે વિદ્યુતભારો,દરેક $-q$ જેટલા,$(-a, 0)$ અને $(a, 0)$ પર રાખવામાં આવ્યા છે. ઉગમબિંદુ પર $q$ વિદ્યુતભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જો $q$ ને $y$-દિશામાં નાનું સ્થાનાંતર $y$ આપવામાં આવે,તો $q$ પર લાગતું બળ કોના પ્રમાણમાં હશે?
A
$y$
B
$-y$
C
$\frac{1}{y}$
D
$-\frac{1}{y}$

Solution

(B) ધારો કે વિદ્યુતભાર $q$ ને $y$-અક્ષ પર $y$ જેટલા નાના અંતરે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. વિદ્યુતભારનું સ્થાન $(0, y)$ બને છે.
$(-a, 0)$ અને $(a, 0)$ પર રહેલા દરેક $-q$ વિદ્યુતભારથી આ વિદ્યુતભારનું અંતર $r = \sqrt{a^2 + y^2}$ છે.
દરેક $-q$ વિદ્યુતભાર દ્વારા $q$ પર લાગતું બળ $F' = \frac{kq^2}{r^2} = \frac{kq^2}{a^2 + y^2}$ છે.
સંમિતિને કારણે $x$-અક્ષ પરના આ બળોના ઘટકો એકબીજાને નાબૂદ કરે છે.
$y$-અક્ષ પરના ઘટકો બંને ઉગમબિંદુ તરફ (ઋણ $y$-દિશામાં) લાગે છે.
પરિણામી બળ $F = -2 F' \sin \theta$ છે,જ્યાં $\sin \theta = \frac{y}{r} = \frac{y}{\sqrt{a^2 + y^2}}$.
$F = -2 \left( \frac{kq^2}{a^2 + y^2} \right) \left( \frac{y}{\sqrt{a^2 + y^2}} \right) = -\frac{2kq^2 y}{(a^2 + y^2)^{3/2}}$.
સ્થાનાંતર $y$ ખૂબ નાનું હોવાથી $(y \ll a)$,આપણે $(a^2 + y^2)^{3/2} \approx (a^2)^{3/2} = a^3$ લઈ શકીએ.
આમ,$F \approx -\frac{2kq^2}{a^3} y$.
તેથી,$F \propto -y$.
Solution diagram
24
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક તટસ્થ વાહક ગોળામાં આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $a$ અને $b$ ત્રિજ્યાની બે ગોળાકાર પોલાણ (cavities) છે. બે પોલાણ વચ્ચેનું કેન્દ્રથી કેન્દ્રનું અંતર $c$ છે. પોલાણના કેન્દ્રો પર અનુક્રમે $q_a$ અને $q_b$ વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે. $q_a$ અને $q_b$ વચ્ચેનું બળ કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \frac{q_{a} q_{b}}{c^2}$
B
$\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} q_a q_b\left(\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}\right)$
C
શૂન્ય
D
અપૂરતી માહિતી

Solution

(C) જ્યારે $q_a$ વિદ્યુતભારને વાહક ગોળાની પોલાણમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે તે પોલાણની અંદરની સપાટી પર $-q_a$ અને વાહક ગોળાની બહારની સપાટી પર $+q_a$ વિદ્યુતભાર પ્રેરિત કરે છે.
તે જ રીતે,બીજા પોલાણમાં $q_b$ મૂકવાથી તેની અંદરની સપાટી પર $-q_b$ અને વાહક ગોળાની બહારની સપાટી પર $+q_b$ વિદ્યુતભાર પ્રેરિત થાય છે.
વાહક ગોળાની બહારની સપાટી પરનો કુલ વિદ્યુતભાર $q_a + q_b$ થાય છે. વાહક હોવાથી,વાહકના અંદરના ભાગમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય હોય છે.
$q_a$ વિદ્યુતભાર બીજા પોલાણની અંદરની સપાટી પર પ્રેરિત $-q_b$ વિદ્યુતભાર અને ગોળાની બહારની સપાટી પરના વિદ્યુતભાર વિતરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ક્ષેત્રને કારણે બળ અનુભવે છે.
જોકે,વાહકના ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક શીલ્ડિંગ ગુણધર્મને કારણે,પોલાણની બહારના વિદ્યુતભારો (બહારની સપાટીનો વિદ્યુતભાર અને બીજા પોલાણનો પ્રેરિત વિદ્યુતભાર સહિત) દ્વારા ઉત્પન્ન થતું વિદ્યુતક્ષેત્ર $q_a$ ધરાવતા પોલાણની અંદર શૂન્ય હોય છે.
તેથી,$q_a$ વિદ્યુતભાર ફક્ત તેના પોતાના પોલાણની અંદરની સપાટી પર પ્રેરિત $-q_b$ વિદ્યુતભાર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ક્ષેત્રને અનુભવે છે,જે સંમિતિને કારણે તેના કેન્દ્ર પર શૂન્ય હોય છે.
આમ,$q_b$ અને પ્રેરિત વિદ્યુતભારોને કારણે $q_a$ પર લાગતું ચોખ્ખું બળ શૂન્ય છે.
25
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક અર્ધગોળાને સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ માં એવી રીતે મૂકવામાં આવે છે કે જેથી તેની અક્ષ ક્ષેત્રને સમાંતર રહે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
Question diagram
A
અર્ધગોળાની વક્ર સપાટીમાંથી પસાર થતું ફ્લક્સ $\pi R^2 E$ છે.
B
અર્ધગોળાની વર્તુળાકાર સપાટીમાંથી પસાર થતું ફ્લક્સ $\pi R^2 E$ છે.
C
કુલ ફ્લક્સ શૂન્ય છે.
D
$ACB$ પથ દ્વારા બિંદુવત વિદ્યુતભાર $q$ ને $A$ થી $B$ સુધી લઈ જવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય $R$ પર આધાર રાખે છે.

Solution

(A, C) ગોસના નિયમ મુજબ,કોઈપણ બંધ સપાટીમાંથી પસાર થતું કુલ વિદ્યુત ફ્લક્સ $\phi_{\text{total}}$ શૂન્ય હોય છે જો અંદર કોઈ વિદ્યુતભાર ન હોય,એટલે કે $\phi_{\text{total}} = 0$ થાય.
અર્ધગોળા માટે,$\phi_{\text{total}} = \phi_{\text{curved}} + \phi_{\text{flat}} = 0$.
સપાટ વર્તુળાકાર સપાટીમાંથી પસાર થતું ફ્લક્સ $\phi_{\text{flat}} = -E \cdot A = -E(\pi R^2)$ છે (કારણ કે ક્ષેત્ર રેખાઓ સપાટીમાં પ્રવેશે છે).
તેથી,$\phi_{\text{curved}} = -\phi_{\text{flat}} = E \pi R^2$.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે અને $(C)$ સાચું છે.
કાર્ય વિશે વાત કરીએ તો,સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર માટે,સ્થિતિમાનનો તફાવત $\Delta V = -\vec{E} \cdot \Delta \vec{r}$ છે.
બિંદુઓ $A$ અને $B$ વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ ને લંબ એક જ સમસ્થિતિમાન સમતલ પર આવેલા હોવાથી,$A$ અને $B$ વચ્ચેનો સ્થિતિમાનનો તફાવત $\Delta V = 0$ છે.
તેથી,કરવામાં આવેલ કાર્ય $W = q \Delta V = 0$ છે,જે પથ અને ત્રિજ્યા $R$ થી સ્વતંત્ર છે.
26
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
$R$ અને $2R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે સમકેન્દ્રીય વાહક ગોળાઓ ધ્યાનમાં લો. અંદરના ગોળાને $+Q$ વિદ્યુતભાર આપવામાં આવે છે. બહારનો ગોળો અર્થિંગ કરેલો છે. $r = \frac{3R}{2}$ અંતરે વિદ્યુતસ્થિતિમાન કેટલું હશે?
A
$\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \frac{Q}{6R}$
B
$0$
C
$\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \frac{2Q}{3R}$
D
$\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \frac{Q}{R}$

Solution

(A) ધારો કે $2R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી બહારની કવચ પર અર્થિંગ કર્યા પછી $q$ વિદ્યુતભાર પ્રેરિત થાય છે.
બહારની કવચ અર્થિંગ કરેલી હોવાથી,તેનું વિદ્યુતસ્થિતિમાન શૂન્ય હોવું જોઈએ.
બહારની કવચ પરનું વિદ્યુતસ્થિતિમાન એ અંદરના વિદ્યુતભાર $Q$ અને બહારના વિદ્યુતભાર $q$ ને કારણે ઉદ્ભવતા સ્થિતિમાનનો સરવાળો છે:
$V_{\text{outer}} = \frac{KQ}{2R} + \frac{Kq}{2R} = 0$
$q$ માટે ઉકેલતા,આપણને $q = -Q$ મળે છે.
હવે,કેન્દ્રથી $r = \frac{3R}{2}$ અંતરે વિદ્યુતસ્થિતિમાનની ગણતરી કરીએ.
અહીં $R < r < 2R$ હોવાથી,આ બિંદુ અંદરના ગોળાની બહાર અને બહારના ગોળાની અંદર આવેલું છે.
આ બિંદુએ વિદ્યુતસ્થિતિમાન એ અંદરના ગોળાને કારણે (બિંદુવત વિદ્યુતભાર તરીકે) અને બહારના ગોળાને કારણે (અંદરના ભાગમાં અચળ) ઉદ્ભવતા સ્થિતિમાનનો સરવાળો છે:
$V(r) = \frac{KQ}{r} + \frac{Kq}{2R}$
$r = \frac{3R}{2}$ અને $q = -Q$ મૂકતા:
$V = \frac{KQ}{3R/2} + \frac{K(-Q)}{2R} = \frac{2KQ}{3R} - \frac{KQ}{2R} = \frac{4KQ - 3KQ}{6R} = \frac{KQ}{6R} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \frac{Q}{6R}$
Solution diagram
27
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
$X$-અક્ષને સમાંતર દિશામાં રહેલા વિદ્યુતક્ષેત્ર માટે વિદ્યુત સ્થિતિમાન આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતાનો સાચો આલેખ પસંદ કરો.
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ અને વિદ્યુત સ્થિતિમાન $V$ વચ્ચેનો સંબંધ $E = -\frac{dV}{dx}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે વિદ્યુતક્ષેત્ર એ $V-X$ આલેખના ઢાળનું ઋણ મૂલ્ય છે.
$1$. અંતરાલ $X \in [-4, -2]$ માટે: ઢાળ $\frac{10 - 0}{-2 - (-4)} = \frac{10}{2} = 5$ છે. તેથી,$E = -5$.
$2$. અંતરાલ $X \in [-2, 2]$ માટે: સ્થિતિમાન અચળ $(V = 10)$ છે,તેથી ઢાળ $0$ છે. તેથી,$E = 0$.
$3$. અંતરાલ $X \in [2, 7]$ માટે: ઢાળ $\frac{0 - 10}{7 - 2} = \frac{-10}{5} = -2$ છે. તેથી,$E = -(-2) = 2$.
આ મૂલ્યોની આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $A$ એ $X \in [-4, -2]$ માટે $E = -5$,$X \in [-2, 2]$ માટે $E = 0$ અને $X \in [2, 7]$ માટે $E = 2$ દર્શાવે છે.
Solution diagram
28
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
$a, b$ અને $c$ $(a < b < c)$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ત્રણ સમકેન્દ્રીય ધાતુના કવચો $A, B$ અને $C$ પર અનુક્રમે $+\sigma, -\sigma$ અને $+\sigma$ પૃષ્ઠ ઘનતા છે. કવચ $B$ નું વિદ્યુતસ્થિતિમાન કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\quad(a+b+c) \frac{\sigma}{\varepsilon_0}$
B
$\frac{\sigma c}{\varepsilon_0}$
C
$\left(\frac{a^2}{c}-\frac{b^2}{c}+c\right) \frac{\sigma}{\varepsilon_0}$
D
$\left(\frac{a^2}{b}-b+c\right) \frac{\sigma}{\varepsilon_0}$

Solution

(D) કવચ $B$ ની સપાટી પરનું વિદ્યુતસ્થિતિમાન એ ત્રણેય કવચો $A, B$ અને $C$ ને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો સરવાળો છે.
$V_B = V_{A,B} + V_{B,B} + V_{C,B}$
કવચની અંદરનું વિદ્યુતસ્થિતિમાન અચળ હોય છે અને તેની સપાટી પરના વિદ્યુતસ્થિતિમાન જેટલું જ હોય છે,તેથી:
$V_{A,B} = \frac{k Q_A}{b} = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \frac{\sigma(4\pi a^2)}{b} = \frac{\sigma a^2}{\varepsilon_0 b}$
$V_{B,B} = \frac{k Q_B}{b} = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \frac{-\sigma(4\pi b^2)}{b} = -\frac{\sigma b}{\varepsilon_0}$
$V_{C,B} = \frac{k Q_C}{c} = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \frac{\sigma(4\pi c^2)}{c} = \frac{\sigma c}{\varepsilon_0}$
આ બધાનો સરવાળો કરતા:
$V_B = \frac{\sigma a^2}{\varepsilon_0 b} - \frac{\sigma b}{\varepsilon_0} + \frac{\sigma c}{\varepsilon_0} = \frac{\sigma}{\varepsilon_0} \left( \frac{a^2}{b} - b + c \right)$
29
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
એક સીધો તાર ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવ્યો છે જે ઉગમબિંદુથી અંતર $x$ સાથે $\vec{B} = B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) \hat{k}$ મુજબ બદલાય છે. તારના છેડા $(a, 0)$ અને $(2a, 0)$ પર છે અને તે ધન $x$-દિશામાં પ્રવાહ $I$ વહન કરે છે. જો તાર પરનું બળ $\vec{F} = IB_0 \left( \frac{ka}{2} \right) \hat{j}$ હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$1$
B
$5$
C
$-1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) નાના પ્રવાહ ખંડ $I d\vec{l}$ પર લાગતું ચુંબકીય બળ $d\vec{F} = I (d\vec{l} \times \vec{B})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,પ્રવાહ ખંડ $d\vec{l} = dx \hat{i}$ છે અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) \hat{k}$ છે.
તેથી,$d\vec{F} = I (dx \hat{i}) \times B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) \hat{k} = I B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) dx (\hat{i} \times \hat{k}) = I B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) dx (-\hat{j})$.
કુલ બળ શોધવા માટે,આપણે $x = a$ થી $x = 2a$ સુધી સંકલન કરીએ છીએ:
$\vec{F} = \int_{a}^{2a} I B_0 \left( 2 - \frac{x}{a} \right) dx (-\hat{j})$
$\vec{F} = -I B_0 \hat{j} \int_{a}^{2a} \left( 2 - \frac{x}{a} \right) dx$
$\vec{F} = -I B_0 \hat{j} \left[ 2x - \frac{x^2}{2a} \right]_{a}^{2a}$
$\vec{F} = -I B_0 \hat{j} \left[ \left( 2(2a) - \frac{(2a)^2}{2a} \right) - \left( 2(a) - \frac{a^2}{2a} \right) \right]$
$\vec{F} = -I B_0 \hat{j} \left[ (4a - 2a) - (2a - 0.5a) \right]$
$\vec{F} = -I B_0 \hat{j} [ 2a - 1.5a ] = -I B_0 \left( \frac{a}{2} \right) \hat{j}$.
આને આપેલા બળ $\vec{F} = I B_0 \left( \frac{ka}{2} \right) \hat{j}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = -1$ મળે છે.
Solution diagram
30
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
$r$ ત્રિજ્યાનો એક આડો અર્ધવર્તુળાકાર તાર બે સમાન સ્પ્રિંગ $X$ અને $Y$ દ્વારા બેટરી સાથે જોડાયેલ છે. બેટરી તારમાંથી $I$ જેટલો વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર કરે છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ તારના સમતલને લંબરૂપે એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ લાગુ પાડવામાં આવે છે. દરેક સ્પ્રિંગ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
Question diagram
A
$2 \pi rBI$
B
$\frac{1}{2} \pi rBI$
C
$BIr$
D
$2 BIr$

Solution

(C) ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં રહેલા વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત તાર પર લાગતું ચુંબકીય બળ $F_B = I \vec{L}_{eff} \times \vec{B}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$r$ ત્રિજ્યાના અર્ધવર્તુળાકાર તાર માટે,અસરકારક લંબાઈ $\vec{L}_{eff}$ એ બે છેડાઓ વચ્ચેનું સીધું અંતર છે,જે વ્યાસ $2r$ જેટલું થાય છે.
તેથી,ચુંબકીય બળનું મૂલ્ય $F_B = I(2r)B = 2IrB$ થાય છે.
આ કુલ ઉપરની તરફ લાગતું ચુંબકીય બળ તારના છેડાઓ સાથે જોડાયેલી બે સમાન સ્પ્રિંગ $X$ અને $Y$ દ્વારા સમાન રીતે વહેંચાય છે.
ધારો કે દરેક સ્પ્રિંગ પર લાગતું બળ $F$ છે. તો,$2F = F_B$ થાય.
$F_B$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $2F = 2IrB$ મળે છે.
આમ,દરેક સ્પ્રિંગ પર લાગતું બળ $F = I r B$ છે.
Solution diagram
31
PhysicsDifficultMCQWBJEE · 2022
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,'a' લંબાઈ અને 'b' પહોળાઈ ધરાવતું એક લંબચોરસ લૂપ,જે સમાન આડછેદ ધરાવતા વાહક પદાર્થનું બનેલું છે,તેને સમક્ષિતિજ સમતલમાં રાખવામાં આવ્યું છે જ્યાં $B$ તીવ્રતાનું સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર શિરોલંબ નીચેની તરફ કાર્યરત છે. લૂપના એકમ લંબાઈ દીઠ અવરોધ $\lambda \Omega/m$ છે. જો લૂપને સમક્ષિતિજ દિશામાં 'v' જેટલા સમાન વેગથી ખેંચવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
Question diagram
A
લૂપમાં પ્રવાહ $I = \frac{Bbv}{\lambda(2b + 2a)}$
B
ઉપરથી જોતા પ્રવાહ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં હશે.
C
$V_P - V_S = V_Q - V_R$,જ્યાં $V$ એ સ્થિતિમાન છે.
D
ભાગ $SR$ માં કોઈ પ્રેરણ (induction) થઈ શકતું નથી.

Solution

(A, B, D) લૂપમાં પ્રેરિત ગતિકીય ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(EMF)$ $\varepsilon = B \times b \times v$ છે,જે ફક્ત $PS$ ભાગમાં જ કાર્યરત છે જે ચુંબકીય ક્ષેત્રમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે.
લૂપનો કુલ અવરોધ $R_{\text{total}} = \lambda(2b + 2a)$ છે.
પ્રેરિત પ્રવાહ $I = \frac{\varepsilon}{R_{\text{total}}} = \frac{Bbv}{\lambda(2b + 2a)}$ છે.
લેન્ઝના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,જેમ લૂપ બહાર નીકળે છે તેમ પેજની અંદર તરફનું ચુંબકીય ફ્લક્સ ઘટે છે,તેથી આ ફેરફારનો વિરોધ કરવા માટે પ્રેરિત પ્રવાહ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં હશે.
ભાગ $SR$ માટે,લંબાઈ સદિશ $\vec{\ell}$ એ વેગ સદિશ $\vec{v}$ ને સમાંતર છે,તેથી પ્રેરિત $EMF$ $\varepsilon = \vec{v} \times \vec{B} \cdot \vec{\ell} = 0$ થાય છે. આમ,ભાગ $SR$ માં કોઈ પ્રેરણ થતું નથી.
તેથી,વિધાનો $A$,$B$ અને $D$ સાચા છે.
Solution diagram
32
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે અનંત રેખીય વિદ્યુતભારો એકબીજાને સમાંતર સમાન દિશામાં $v$ જેટલા અચળ વેગથી ગતિ કરી રહ્યા છે. બે રેખીય વિદ્યુતભારો વચ્ચેનું અંતર $d$ છે. ચુંબકીય આકર્ષણ બળ વિદ્યુત અપાકર્ષણ બળને સંતુલિત કરે ત્યારે,[$c$ = મુક્ત અવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ]
Question diagram
A
$v=\sqrt{2} c$
B
$v=\frac{c}{\sqrt{2}}$
C
$v=c$
D
$v=\frac{c}{2}$

Solution

(C) બંને રેખીય વિદ્યુતભારો પર $\ell$ લંબાઈનો ખંડ ધ્યાનમાં લો,જેની રેખીય વિદ્યુતભાર ઘનતા $\lambda_1$ અને $\lambda_2$ છે.
બે રેખીય વિદ્યુતભારો વચ્ચે એકમ લંબાઈ દીઠ લાગતું વિદ્યુત બળ $F_E$ કુલંબના નિયમ મુજબ: $F_E = \frac{2 k \lambda_1 \lambda_2 \ell}{d} = \frac{2 \lambda_1 \lambda_2 \ell}{4 \pi \varepsilon_0 d} = \frac{\lambda_1 \lambda_2 \ell}{2 \pi \varepsilon_0 d}$.
ગતિશીલ વિદ્યુતભારો $I_1 = \lambda_1 v$ અને $I_2 = \lambda_2 v$ જેટલો પ્રવાહ રચે છે.
બે સમાંતર પ્રવાહધારિત તાર વચ્ચે એકમ લંબાઈ દીઠ લાગતું ચુંબકીય બળ $F_B$ છે: $F_B = \frac{\mu_0 I_1 I_2 \ell}{2 \pi d} = \frac{\mu_0 (\lambda_1 v) (\lambda_2 v) \ell}{2 \pi d} = \frac{\mu_0 \lambda_1 \lambda_2 v^2 \ell}{2 \pi d}$.
ચુંબકીય આકર્ષણ બળ વિદ્યુત અપાકર્ષણ બળને સંતુલિત કરે તે માટે,$F_E = F_B$ લેતા:
$\frac{\lambda_1 \lambda_2 \ell}{2 \pi \varepsilon_0 d} = \frac{\mu_0 \lambda_1 \lambda_2 v^2 \ell}{2 \pi d}$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે: $\frac{1}{\varepsilon_0} = \mu_0 v^2$.
પ્રકાશની ઝડપ $c = \frac{1}{\sqrt{\mu_0 \varepsilon_0}}$ હોવાથી,$c^2 = \frac{1}{\mu_0 \varepsilon_0}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $v^2 = c^2$ અથવા $v = c$.
33
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
એક ઇલેક્ટ્રોન કોણીય વેગમાન $\vec{L}$ સાથે ન્યુક્લિયસની આસપાસ વર્તુળાકાર માર્ગમાં ફરે છે. તેની કક્ષાના સમતલને લંબરૂપે એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ લાગુ કરવામાં આવે છે. જો ઇલેક્ટ્રોન ટોર્ક $\vec{\tau}$ અનુભવે,તો
A
$\vec{\tau} \parallel \vec{L}$
B
$\vec{\tau}$ એ $\vec{L}$ ને પ્રતિ-સમાંતર છે
C
$\vec{\tau} \cdot \vec{L} = 0$
D
$\vec{\tau}$ અને $\vec{L}$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે

Solution

(C) ગતિશીલ વિદ્યુતભાર પર લાગતું ચુંબકીય બળ $\vec{F} = q(\vec{v} \times \vec{B})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ કક્ષાના સમતલને લંબ હોવાથી,બળ $\vec{F}$ વર્તુળાકાર માર્ગના કેન્દ્ર તરફ લાગે છે (કેન્દ્રગામી બળ).
ન્યુક્લિયસની આસપાસ ટોર્ક $\vec{\tau}$ એ $\vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{F}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બળ $\vec{F}$ કેન્દ્ર તરફ હોવાથી,સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ અને બળ સદિશ $\vec{F}$ એક જ રેખા પર (પરસ્પર વિરુદ્ધ દિશામાં) છે.
તેથી,$\vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{F} = 0$.
ટોર્ક શૂન્ય હોવાથી,ટોર્ક સદિશનો કોઈપણ સદિશ સાથેનો ડોટ ગુણાકાર,જેમાં કોણીય વેગમાન સદિશ $\vec{L}$ પણ સામેલ છે,તે શૂન્ય થવો જોઈએ: $\vec{\tau} \cdot \vec{L} = 0$.
Solution diagram
34
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
માનવ આંખનું અંદાજિત કોણીય વિભેદન $\theta = 5.8 \times 10^{-4} \text{ rad}$ છે અને સામાન્ય ફોટો પ્રિન્ટર ઓછામાં ઓછા $300 \text{ dpi}$ (ડોટ્સ પ્રતિ ઇંચ, $1 \text{ inch} = 2.54 \text{ cm}$) પ્રિન્ટ કરે છે. પ્રિન્ટ કરેલા પેજને કેટલા લઘુત્તમ અંતર $d$ પર રાખવું જોઈએ જેથી વ્યક્તિ અલગ-અલગ ટપકાં જોઈ ન શકે ($\text{ cm}$ માં)?
A
$20.32$
B
$29.50$
C
$14.59$
D
$6.85$

Solution

(C) કોણીય વિભેદન $\theta$ એ બે ટપકાં વચ્ચેના અંતર $x$ અને આંખથી અંતર $d$ ના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે, એટલે કે $\theta = \frac{x}{d}$.
આપેલ છે કે પ્રિન્ટર $300 \text{ dots per inch}$ પ્રિન્ટ કરે છે, તેથી બે નજીકના ટપકાં વચ્ચેનું અંતર $x = \frac{1 \text{ inch}}{300} = \frac{2.54 \text{ cm}}{300}$ થાય.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $5.8 \times 10^{-4} = \frac{2.54 \text{ cm} / 300}{d}$.
$d$ માટે ગોઠવતા: $d = \frac{2.54}{300 \times 5.8 \times 10^{-4}} \text{ cm}$.
$d = \frac{2.54}{0.174} \text{ cm} \approx 14.597 \text{ cm}$.
આમ, લઘુત્તમ અંતર આશરે $14.59 \text{ cm}$ છે.
Solution diagram
35
PhysicsEasyMCQWBJEE · 2022
$V_z = 6 \, V$ બ્રેકડાઉન વોલ્ટેજ ધરાવતો ઝેનર ડાયોડ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ વોલ્ટેજ રેગ્યુલેટર સર્કિટમાં વપરાય છે. ઝેનર વોલ્ટેજ રેગ્યુલેટર તરીકે કાર્ય કરે તે માટે તેમાંથી પસાર થતો લઘુત્તમ પ્રવાહ $10 \, mA$ છે અને ઝેનરમાંથી પસાર થતો મહત્તમ પ્રવાહ $40 \, mA$ છે. ઝેનર વોલ્ટેજ રેગ્યુલેટર તરીકે કાર્ય કરે તે માટે $R_s$ નું મહત્તમ મૂલ્ય કેટલું હશે ($\Omega$ માં)?
Question diagram
A
$100$
B
$400$
C
$0.4$
D
$950$

Solution

(B) શ્રેણી અવરોધ $R_s$ પરનો વોલ્ટેજ $V_{R_s} = V_{in} - V_z = 10 \, V - 6 \, V = 4 \, V$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ઝેનર ડાયોડ વોલ્ટેજ રેગ્યુલેટર તરીકે કાર્ય કરે તે માટે, જ્યારે લોડ પ્રવાહ $I_L$ શૂન્ય હોય ત્યારે પણ તે લઘુત્તમ પ્રવાહ $I_{z,min} = 10 \, mA$ જાળવી રાખવો જોઈએ.
$R_s$ માંથી વહેતો કુલ પ્રવાહ $I = I_z + I_L$ છે.
$R_s$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધવા માટે, આપણે એવી સ્થિતિ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ જ્યાં લોડ પ્રવાહ $I_L$ લઘુત્તમ હોય (એટલે કે $I_L = 0$).
આમ, $I = I_{z,min} = 10 \, mA$.
ઓમના નિયમનો ઉપયોગ કરતા, $R_s = \frac{V_{R_s}}{I} = \frac{4 \, V}{10 \, mA} = \frac{4 \, V}{10 \times 10^{-3} \, A} = 400 \, \Omega$.
તેથી, $R_s$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $400 \, \Omega$ છે.
Solution diagram
36
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,પડદા પરના જે બિંદુએ વ્યતિકરણ પામતા તરંગો વચ્ચેનો પથ તફાવત $\lambda$ ($\lambda$ એ વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે) હોય ત્યાં પ્રકાશની તીવ્રતા $I$ છે. જે બિંદુએ પથ તફાવત $\frac{\lambda}{4}$ હોય ત્યાં તીવ્રતા કેટલી હશે? (ધારો કે બંને તરંગોનો કંપવિસ્તાર સમાન છે.)
A
શૂન્ય
B
$I$
C
$0.5I$
D
$0.25I$

Solution

(C) વ્યતિકરણ ભાતમાં પ્રકાશની તીવ્રતા $I_{res} = 4I_0 \cos^2(\frac{\phi}{2})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $I_0$ એ દરેક વ્યક્તિગત તરંગની તીવ્રતા છે અને $\phi$ એ કળા તફાવત છે.
$\Delta x = \lambda$ પથ તફાવત માટે,કળા તફાવત $\phi = \frac{2\pi}{\lambda} \cdot \lambda = 2\pi$ થાય.
તીવ્રતા $I = 4I_0 \cos^2(\frac{2\pi}{2}) = 4I_0 \cos^2(\pi) = 4I_0(1)^2 = 4I_0$ છે.
હવે,$\Delta x = \frac{\lambda}{4}$ પથ તફાવત માટે,કળા તફાવત $\phi' = \frac{2\pi}{\lambda} \cdot \frac{\lambda}{4} = \frac{\pi}{2}$ થાય.
નવી તીવ્રતા $I' = 4I_0 \cos^2(\frac{\pi/2}{2}) = 4I_0 \cos^2(\frac{\pi}{4})$ છે.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $I' = 4I_0 (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 = 4I_0 \cdot \frac{1}{2} = 2I_0$ મળે.
કારણ કે $I = 4I_0$,તેથી $I_0 = \frac{I}{4}$ થાય.
આ કિંમત $I'$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $I' = 2(\frac{I}{4}) = 0.5I$ મળે છે.
37
PhysicsMediumMCQWBJEE · 2022
યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં એકવર્ણી પ્રકાશ સાથે,વ્યતિકરણ ભાતમાં મહત્તમ તીવ્રતા એ ન્યૂનતમ તીવ્રતા કરતા $4$ ગણી છે. બે વ્યતિકરણ પામતા તરંગોની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર શું છે?
A
$1/9$
B
$1/3$
C
$1/16$
D
$1/2$

Solution

(A) વ્યતિકરણ ભાતમાં મહત્તમ તીવ્રતા $I_{max}$ અને ન્યૂનતમ તીવ્રતા $I_{min}$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે: $I_{max} = (\sqrt{I_1} + \sqrt{I_2})^2$ અને $I_{min} = (\sqrt{I_1} - \sqrt{I_2})^2$.
આપેલ છે કે $I_{max} = 4 I_{min}$,તેથી $(\sqrt{I_1} + \sqrt{I_2})^2 = 4(\sqrt{I_1} - \sqrt{I_2})^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\sqrt{I_1} + \sqrt{I_2} = 2(\sqrt{I_1} - \sqrt{I_2})$.
પદોને ગોઠવતા: $\sqrt{I_1} + \sqrt{I_2} = 2\sqrt{I_1} - 2\sqrt{I_2}$.
આનું સાદું રૂપ $3\sqrt{I_2} = \sqrt{I_1}$ થાય છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા $9I_2 = I_1$ મળે,તેથી ગુણોત્તર $\frac{I_1}{I_2} = 9/1$ થાય.
આમ,બે તરંગોની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર $I_2/I_1 = 1/9$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real WBJEE style covering Physics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Physics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live WBJEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Physics questions are in WBJEE 2022?

There are 37 Physics questions from the WBJEE 2022 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are WBJEE 2022 Physics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice WBJEE 2022 Physics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full WBJEE mock test covering Physics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Physics papers from WBJEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix WBJEE Physics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Physics Paper

Pick WBJEE 2022 Physics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.