ChemistryQ151–250 of 900 questions
Page 4 of 10 · Gujarati
151
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી સિદ્ધાંત મુજબ નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે?
$HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^+{_{\text{(aq)}}} + Cl^-{_{\text{(aq)}}}$
$HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^+{_{\text{(aq)}}} + Cl^-{_{\text{(aq)}}}$
A
$Cl^-$
B
$NH_3$
C
$NH_4^+$
D
$HCl$
Solution
(B) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી સિદ્ધાંત મુજબ,બેઇઝ એટલે પ્રોટોન $(H^+)$ સ્વીકારનાર.
આપેલ પ્રક્રિયા $HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^+ + Cl^-$ માં,$NH_3$ એ $HCl$ પાસેથી પ્રોટોન સ્વીકારીને $NH_4^+$ બનાવે છે.
તેથી,$NH_3$ એ બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
આપેલ પ્રક્રિયા $HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^+ + Cl^-$ માં,$NH_3$ એ $HCl$ પાસેથી પ્રોટોન સ્વીકારીને $NH_4^+$ બનાવે છે.
તેથી,$NH_3$ એ બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
0 likesView Solution
152
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$0.05 \ M$ દ્રાવણમાં જો એક મોનોબેઝિક એસિડ $0.04 \%$ વિયોજિત થતું હોય,તો $[H_3O^{+}]$ ની ગણતરી કરો.
A
$1 \times 10^{-5}$
B
$1.5 \times 10^{-5}$
C
$2.0 \times 10^{-5}$
D
$3.0 \times 10^{-5}$
Solution
(C) વિયોજન અંશ $\alpha$ નીચે મુજબ મળે છે: $\alpha = \frac{\text{ટકાવારી વિયોજન}}{100} = \frac{0.04}{100} = 4 \times 10^{-4}$.
મોનોબેઝિક એસિડ માટે,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા $[H_3O^{+}] = c \times \alpha$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $[H_3O^{+}] = 0.05 \ M \times 4 \times 10^{-4} = 2.0 \times 10^{-5} \ M$.
મોનોબેઝિક એસિડ માટે,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા $[H_3O^{+}] = c \times \alpha$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $[H_3O^{+}] = 0.05 \ M \times 4 \times 10^{-4} = 2.0 \times 10^{-5} \ M$.
0 likesView Solution
153
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
જો મોનોબેઝિક એસિડનું વિયોજન અચળાંક $1.8 \times 10^{-5}$ હોય,તો તેના $0.02 \ M$ દ્રાવણમાં $[H_3O^{+}]$ ની ગણતરી કરો.
A
$3.0 \times 10^{-4} \ M$
B
$6.0 \times 10^{-4} \ M$
C
$2.0 \times 10^{-4} \ M$
D
$4.0 \times 10^{-4} \ M$
Solution
(B) નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a = c \alpha^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,વિયોજન અંશ $\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{c}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \sqrt{\frac{1.8 \times 10^{-5}}{0.02}} = \sqrt{9 \times 10^{-4}} = 3 \times 10^{-2}$.
હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા $[H_3O^{+}] = c \alpha$ દ્વારા મળે છે.
$[H_3O^{+}] = 0.02 \times 3 \times 10^{-2} = 6.0 \times 10^{-4} \ M$.
તેથી,વિયોજન અંશ $\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{c}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \sqrt{\frac{1.8 \times 10^{-5}}{0.02}} = \sqrt{9 \times 10^{-4}} = 3 \times 10^{-2}$.
હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા $[H_3O^{+}] = c \alpha$ દ્વારા મળે છે.
$[H_3O^{+}] = 0.02 \times 3 \times 10^{-2} = 6.0 \times 10^{-4} \ M$.
0 likesView Solution
154
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$0.1 \ M$ એસિટિક એસિડ $(K_{a} = 1.0 \times 10^{-5})$ માટે $\alpha$ ની ગણતરી કરો.
A
$10^{-2}$
B
$10^{-3}$
C
$10^{-4}$
D
$10^{-5}$
Solution
(A) નિર્બળ એસિડ $HA$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha$ ખૂબ જ નાનો છે,તેથી $(1 - \alpha) \cong 1$.
વિયોજન અંશ માટેનું સૂત્ર $\alpha = \sqrt{\frac{K_{a}}{c}}$ છે.
આપેલ છે $K_{a} = 1.0 \times 10^{-5}$ અને $c = 0.1 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \sqrt{\frac{1.0 \times 10^{-5}}{0.1}} = \sqrt{1.0 \times 10^{-4}} = 10^{-2}$.
વિયોજન અંશ માટેનું સૂત્ર $\alpha = \sqrt{\frac{K_{a}}{c}}$ છે.
આપેલ છે $K_{a} = 1.0 \times 10^{-5}$ અને $c = 0.1 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \sqrt{\frac{1.0 \times 10^{-5}}{0.1}} = \sqrt{1.0 \times 10^{-4}} = 10^{-2}$.
0 likesView Solution
155
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઉભયગુણી (amphoteric) સ્વભાવ ધરાવે છે?
A
$HCl$
B
$H_2O$
C
$CH_3COOH$
D
$NaOH$
Solution
(B) ઉભયગુણી પદાર્થ એ છે જે એસિડ અને બેઇઝ બંને તરીકે વર્તી શકે છે.
$H_2O$ એ ઉભયગુણી પદાર્થનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
એસિડ તરીકે: $H_2O_{(l)} + NH_{3_{(aq)}} \rightleftharpoons OH_{(aq)}^{-} + NH_{4_{(aq)}}^{+}$
બેઇઝ તરીકે: $H_2O_{(l)} + HCl_{(aq)} \rightleftharpoons H_3O_{(aq)}^{+} + Cl_{(aq)}^{-}$
$H_2O$ એ ઉભયગુણી પદાર્થનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
એસિડ તરીકે: $H_2O_{(l)} + NH_{3_{(aq)}} \rightleftharpoons OH_{(aq)}^{-} + NH_{4_{(aq)}}^{+}$
બેઇઝ તરીકે: $H_2O_{(l)} + HCl_{(aq)} \rightleftharpoons H_3O_{(aq)}^{+} + Cl_{(aq)}^{-}$
0 likesView Solution
156
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડની સાંદ્રતા ગણો જો તેનું વિયોજન અંશ અને વિયોજન અચળાંક અનુક્રમે $5.0 \times 10^{-4}$ અને $5.0 \times 10^{-9}$ હોય ($M$ માં)?
A
$0.1$
B
$0.02$
C
$0.03$
D
$0.04$
Solution
(B) નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $(K_{a})$,વિયોજન અંશ $(\alpha)$ અને સાંદ્રતા $(c)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{a} = \alpha^2 c$
આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$c = \frac{K_{a}}{\alpha^2} = \frac{5.0 \times 10^{-9}}{(5.0 \times 10^{-4})^2}$
$c = \frac{5.0 \times 10^{-9}}{25 \times 10^{-8}} = 0.2 \times 10^{-1} = 0.02 \ M$
$K_{a} = \alpha^2 c$
આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$c = \frac{K_{a}}{\alpha^2} = \frac{5.0 \times 10^{-9}}{(5.0 \times 10^{-4})^2}$
$c = \frac{5.0 \times 10^{-9}}{25 \times 10^{-8}} = 0.2 \times 10^{-1} = 0.02 \ M$
0 likesView Solution
157
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સમીકરણ માટે નીચેનામાંથી કઈ જોડી સાચી સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ (conjugate acid-base) જોડી છે?
$HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^{+} + Cl^{-}$
$HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^{+} + Cl^{-}$
A
$Cl^{-}$ અને $NH_4^{+}$
B
$HCl$ અને $NH_3$
C
$NH_4^{+}$ અને $NH_3$
D
$NH_4^{+}$ અને $HCl$
Solution
(C) સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી એક પ્રોટોન $(H^{+})$ દ્વારા અલગ પડે છે.
પ્રક્રિયા $HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^{+} + Cl^{-}$ માં:
$1$. $HCl$ એસિડ તરીકે વર્તે છે અને પ્રોટોન ગુમાવીને તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ $Cl^{-}$ બનાવે છે. તેથી,$(HCl, Cl^{-})$ એ સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી છે.
$2$. $NH_3$ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે અને પ્રોટોન મેળવીને તેનો સંયુગ્મી એસિડ $NH_4^{+}$ બનાવે છે. તેથી,$(NH_4^{+}, NH_3)$ એ સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ એ સાચી સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી દર્શાવે છે.
પ્રક્રિયા $HCl + NH_3 \rightleftharpoons NH_4^{+} + Cl^{-}$ માં:
$1$. $HCl$ એસિડ તરીકે વર્તે છે અને પ્રોટોન ગુમાવીને તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ $Cl^{-}$ બનાવે છે. તેથી,$(HCl, Cl^{-})$ એ સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી છે.
$2$. $NH_3$ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે અને પ્રોટોન મેળવીને તેનો સંયુગ્મી એસિડ $NH_4^{+}$ બનાવે છે. તેથી,$(NH_4^{+}, NH_3)$ એ સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ એ સાચી સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડી દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
158
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$10^{-8} \ M \ HCl$ દ્રાવણની $pH$ કેટલી છે?
A
$8$
B
$7$
C
$< 7$
D
$> 8$
Solution
(C) $10^{-8} \ M \ HCl$ ના અત્યંત મંદ દ્રાવણ માટે,પાણીના સ્વયં-આયનીકરણમાંથી મળતા $H^+$ આયનોના ફાળાને અવગણી શકાય નહીં.
કુલ $[H^+] = [H^+]_{HCl} + [H^+]_{H_2O}$.
કારણ કે $[H^+]_{HCl} = 10^{-8} \ M$ અને $[H^+]_{H_2O} \approx 10^{-7} \ M$ છે,તેથી કુલ $[H^+]$ એ $10^{-7} \ M$ કરતા થોડું વધારે હશે.
તેથી,$pH = -\log[H^+] < -\log(10^{-7}) = 7$.
આમ,$10^{-8} \ M \ HCl$ દ્રાવણની $pH$ $7$ કરતા થોડી ઓછી હોય છે.
કુલ $[H^+] = [H^+]_{HCl} + [H^+]_{H_2O}$.
કારણ કે $[H^+]_{HCl} = 10^{-8} \ M$ અને $[H^+]_{H_2O} \approx 10^{-7} \ M$ છે,તેથી કુલ $[H^+]$ એ $10^{-7} \ M$ કરતા થોડું વધારે હશે.
તેથી,$pH = -\log[H^+] < -\log(10^{-7}) = 7$.
આમ,$10^{-8} \ M \ HCl$ દ્રાવણની $pH$ $7$ કરતા થોડી ઓછી હોય છે.
0 likesView Solution
159
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$0.02 \ M$ દ્રાવણમાં જો એક નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ $0.05 \%$ વિયોજિત થતું હોય,તો તેનો વિયોજન અચળાંક ગણો.
A
$2.0 \times 10^{-9}$
B
$3.0 \times 10^{-9}$
C
$4.0 \times 10^{-9}$
D
$5.0 \times 10^{-9}$
Solution
(D) નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ $HA$ માટે,વિયોજન નીચે મુજબ છે: $HA \rightleftharpoons H^+_{(aq)} + A^-_{(aq)}$
આપેલ વિયોજન અંશ $\alpha = 0.05 \% = 0.05 \times 10^{-2} = 5 \times 10^{-4}$.
સાંદ્રતા $C = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$.
નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = \alpha^2 C$ છે (કારણ કે $\alpha \ll 1$).
કિંમતો મૂકતા: $K_a = (5 \times 10^{-4})^2 \times (2 \times 10^{-2})$.
$K_a = (25 \times 10^{-8}) \times (2 \times 10^{-2}) = 50 \times 10^{-10} = 5.0 \times 10^{-9}$.
આપેલ વિયોજન અંશ $\alpha = 0.05 \% = 0.05 \times 10^{-2} = 5 \times 10^{-4}$.
સાંદ્રતા $C = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$.
નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = \alpha^2 C$ છે (કારણ કે $\alpha \ll 1$).
કિંમતો મૂકતા: $K_a = (5 \times 10^{-4})^2 \times (2 \times 10^{-2})$.
$K_a = (25 \times 10^{-8}) \times (2 \times 10^{-2}) = 50 \times 10^{-10} = 5.0 \times 10^{-9}$.
0 likesView Solution
160
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું ક્ષાર તેના જલીય દ્રાવણમાં લાલ લિટમસને ભૂરું બનાવે છે?
A
$Na_2SO_4$
B
$CH_3COONa$
C
$NH_4NO_3$
D
$CuCl_2$
Solution
(B) ક્ષારના જલીય દ્રાવણની $pH$ તે કયા એસિડ અને બેઇઝમાંથી બન્યું છે તેના પર આધાર રાખે છે.
$Na_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે.
$NH_4NO_3$ અને $CuCl_2$ એ નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર છે,જે એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે.
$CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે.
પાણીમાં,એસીટેટ આયન $(CH_3COO^-)$ જળવિભાજન પામીને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે.
બેઝિક દ્રાવણ લાલ લિટમસને ભૂરું બનાવે છે.
$Na_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે.
$NH_4NO_3$ અને $CuCl_2$ એ નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર છે,જે એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે.
$CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે.
પાણીમાં,એસીટેટ આયન $(CH_3COO^-)$ જળવિભાજન પામીને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે.
બેઝિક દ્રાવણ લાલ લિટમસને ભૂરું બનાવે છે.
0 likesView Solution
161
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
એક મોનોબેઝિક એસિડ તેના $0.02 \ M$ દ્રાવણમાં $5 \%$ વિયોજિત થાય છે. એસિડનો વિયોજન અચળાંક ગણો.
A
$2 \times 10^{-2}$
B
$4 \times 10^{-4}$
C
$5 \times 10^{-5}$
D
$2.5 \times 10^{-4}$
Solution
(C) વિયોજનની માત્રા $\alpha = \frac{\text{ટકાવારી વિયોજન}}{100} = \frac{5}{100} = 0.05 = 5 \times 10^{-2}$.
આપેલ સાંદ્રતા $c = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$.
નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = \alpha^2 c$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_a = (5 \times 10^{-2})^2 \times (2 \times 10^{-2})$.
$K_a = (25 \times 10^{-4}) \times (2 \times 10^{-2}) = 50 \times 10^{-6} = 5 \times 10^{-5}$.
આપેલ સાંદ્રતા $c = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$.
નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = \alpha^2 c$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_a = (5 \times 10^{-2})^2 \times (2 \times 10^{-2})$.
$K_a = (25 \times 10^{-4}) \times (2 \times 10^{-2}) = 50 \times 10^{-6} = 5 \times 10^{-5}$.
0 likesView Solution
162
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$HClO_4$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (conjugate base) નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$ClO_4^{2-}$
B
$ClO_4$
C
$HCl$
D
$ClO_4^{-}$
Solution
(D) જ્યારે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ પ્રોટોન $(H^{+})$ નું દાન કરે છે ત્યારે સંયુગ્મી બેઇઝ બને છે.
$HClO_4$ એસિડ માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$HClO_4 \rightarrow H^{+} + ClO_4^{-}$
તેથી,$HClO_4$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ $ClO_4^{-}$ છે.
$HClO_4$ એસિડ માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$HClO_4 \rightarrow H^{+} + ClO_4^{-}$
તેથી,$HClO_4$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ $ClO_4^{-}$ છે.
0 likesView Solution
163
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$NH_2^{-}$ અને $NH_3$ ના સંયુગ્મી એસિડ અનુક્રમે કયા છે?
A
$NH_4OH$ અને $NH_2OH$
B
$NH_3$ અને $NH_2^{-}$
C
$NH_3$ અને $NH_4^{+}$
D
$NH_4^{+}$ અને $NH_3$
Solution
(C) જ્યારે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ પ્રોટોન $(H^{+})$ સ્વીકારે છે ત્યારે સંયુગ્મી એસિડ બને છે.
$NH_2^{-}$ માટે,સંયુગ્મી એસિડ $NH_2^{-} + H^{+} \rightarrow NH_3$ છે.
$NH_3$ માટે,સંયુગ્મી એસિડ $NH_3 + H^{+} \rightarrow NH_4^{+}$ છે.
તેથી,સંયુગ્મી એસિડ અનુક્રમે $NH_3$ અને $NH_4^{+}$ છે.
$NH_2^{-}$ માટે,સંયુગ્મી એસિડ $NH_2^{-} + H^{+} \rightarrow NH_3$ છે.
$NH_3$ માટે,સંયુગ્મી એસિડ $NH_3 + H^{+} \rightarrow NH_4^{+}$ છે.
તેથી,સંયુગ્મી એસિડ અનુક્રમે $NH_3$ અને $NH_4^{+}$ છે.
0 likesView Solution
164
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$2 \%$ વિયોજન ધરાવતા $0.02 \ M$ મોનોબેઝિક એસિડનું $pH$ ગણો.
A
$3.4$
B
$4.5$
C
$5.1$
D
$5.8$
Solution
(A) મોનોબેઝિક એસિડ $HA$ માટે,વિયોજન નીચે મુજબ છે: $HA \rightleftharpoons H_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
$H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^{+}] = \alpha \times C$ તરીકે ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે અને $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
આપેલ છે $\alpha = 2 \% = 0.02$ અને $C = 0.02 \ M$.
$[H^{+}] = 0.02 \times 0.02 = 0.0004 \ M = 4 \times 10^{-4} \ M$.
$pH = -\log[H^{+}] = -\log(4 \times 10^{-4}) = 4 - \log(4) = 4 - 0.602 = 3.398 \approx 3.4$.
$H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^{+}] = \alpha \times C$ તરીકે ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે અને $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
આપેલ છે $\alpha = 2 \% = 0.02$ અને $C = 0.02 \ M$.
$[H^{+}] = 0.02 \times 0.02 = 0.0004 \ M = 4 \times 10^{-4} \ M$.
$pH = -\log[H^{+}] = -\log(4 \times 10^{-4}) = 4 - \log(4) = 4 - 0.602 = 3.398 \approx 3.4$.
0 likesView Solution
165
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરતી વખતે બેઇઝ તરીકે વર્તે છે?
A
$CH_3COOH$
B
$H_2C_2O_4$
C
$HCl$
D
$NH_3$
Solution
(D) જ્યારે $NH_3$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે પાણીમાંથી પ્રોટોન $(H^+)$ સ્વીકારીને $NH_4^+$ અને $OH^-$ આયનો બનાવે છે.
તે પ્રોટોન સ્વીકારે છે,તેથી તે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
પ્રક્રિયા: $NH_3 + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-$
અહીં,$NH_3$ બેઇઝ તરીકે અને $H_2O$ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
તે પ્રોટોન સ્વીકારે છે,તેથી તે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
પ્રક્રિયા: $NH_3 + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-$
અહીં,$NH_3$ બેઇઝ તરીકે અને $H_2O$ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
0 likesView Solution
166
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$0.002 \ M$ $KOH$ દ્રાવણનો $pH$ ગણો.
A
$10.4$
B
$11.3$
C
$12.4$
D
$13.2$
Solution
(B) $KOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે,તેથી તે સંપૂર્ણ રીતે આયનીકરણ પામે છે: $[OH^-] = [KOH] = 0.002 \ M$.
$pOH = -\log_{10}[OH^-] = -\log_{10}(2 \times 10^{-3}) = 3 - \log_{10}(2) = 3 - 0.301 = 2.699 \approx 2.7$.
$298 \ K$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$pH = 14 - 2.7 = 11.3$.
$pOH = -\log_{10}[OH^-] = -\log_{10}(2 \times 10^{-3}) = 3 - \log_{10}(2) = 3 - 0.301 = 2.699 \approx 2.7$.
$298 \ K$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$pH = 14 - 2.7 = 11.3$.
0 likesView Solution
167
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
જો દ્રાવણનો $pOH$ $4.94$ હોય,તો $[OH^{-}]$ ની ગણતરી કરો.
A
$2.356 \times 10^{-5} \ M$
B
$1.881 \times 10^{-5} \ M$
C
$1.417 \times 10^{-5} \ M$
D
$1.148 \times 10^{-5} \ M$
Solution
(D) આપેલ છે: $pOH = 4.94$.
આપણે જાણીએ છીએ કે,$pOH = -\log[OH^{-}]$.
તેથી,$[OH^{-}] = 10^{-pOH}$.
$[OH^{-}] = 10^{-4.94}$.
આને ઉકેલવા માટે,આપણે $10^{-4.94}$ ને $10^{0.06 - 5} = 10^{0.06} \times 10^{-5}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
કારણ કે $\text{antilog}(0.06) \approx 1.148$,તેથી $[OH^{-}] = 1.148 \times 10^{-5} \ M$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે,$pOH = -\log[OH^{-}]$.
તેથી,$[OH^{-}] = 10^{-pOH}$.
$[OH^{-}] = 10^{-4.94}$.
આને ઉકેલવા માટે,આપણે $10^{-4.94}$ ને $10^{0.06 - 5} = 10^{0.06} \times 10^{-5}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
કારણ કે $\text{antilog}(0.06) \approx 1.148$,તેથી $[OH^{-}] = 1.148 \times 10^{-5} \ M$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
168
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક નિર્બળ એસિડનો વિયોજન અચળાંક અને વિયોજન અંશ અનુક્રમે $1.8 \times 10^{-5}$ અને $0.03$ છે. તો આ નિર્બળ એસિડના દ્રાવણની સાંદ્રતા કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$0.2$
B
$0.02$
C
$0.5$
D
$0.05$
Solution
(B) નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $(K_a)$,વિયોજન અંશ $(\alpha)$ અને સાંદ્રતા $(c)$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_a = c \alpha^2$ છે.
આપેલ છે: $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$ અને $\alpha = 0.03$.
સાંદ્રતા શોધવા માટે સૂત્રને ગોઠવતા: $c = \frac{K_a}{\alpha^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $c = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{(0.03)^2} = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{9 \times 10^{-4}}$.
પરિણામની ગણતરી કરતા: $c = 0.2 \times 10^{-1} \ M = 0.02 \ M$.
આપેલ છે: $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$ અને $\alpha = 0.03$.
સાંદ્રતા શોધવા માટે સૂત્રને ગોઠવતા: $c = \frac{K_a}{\alpha^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $c = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{(0.03)^2} = \frac{1.8 \times 10^{-5}}{9 \times 10^{-4}}$.
પરિણામની ગણતરી કરતા: $c = 0.2 \times 10^{-1} \ M = 0.02 \ M$.
0 likesView Solution
169
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$Ca(OH)_2$ ના $1 \ mM$ દ્રાવણનો $pOH$ કેટલો થાય?
A
$2.7$
B
$10.3$
C
$12.3$
D
$11.3$
Solution
(A) દ્રાવણની સાંદ્રતા $1 \ mM = 10^{-3} \ M$ છે.
$Ca(OH)_2$ એ પ્રબળ બેઇઝ હોવાથી તેનું સંપૂર્ણ આયનીકરણ થાય છે: $Ca(OH)_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2OH^-$.
દરેક $1 \text{ મોલ}$ $Ca(OH)_2$ માટે,$2 \text{ મોલ}$ $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$[OH^-] = 2 \times 10^{-3} \ M$.
$pOH = -\log_{10} [OH^-] = -\log_{10} (2 \times 10^{-3})$.
$pOH = -(\log_{10} 2 + \log_{10} 10^{-3}) = -(0.301 - 3) = 2.699 \approx 2.7$.
$Ca(OH)_2$ એ પ્રબળ બેઇઝ હોવાથી તેનું સંપૂર્ણ આયનીકરણ થાય છે: $Ca(OH)_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2OH^-$.
દરેક $1 \text{ મોલ}$ $Ca(OH)_2$ માટે,$2 \text{ મોલ}$ $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$[OH^-] = 2 \times 10^{-3} \ M$.
$pOH = -\log_{10} [OH^-] = -\log_{10} (2 \times 10^{-3})$.
$pOH = -(\log_{10} 2 + \log_{10} 10^{-3}) = -(0.301 - 3) = 2.699 \approx 2.7$.
0 likesView Solution
170
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$H_2SO_4$ ના સેન્ટિમોલર દ્રાવણનો $pH$ કેટલો થાય?
A
$1.7$
B
$2$
C
$3.2$
D
$4.5$
Solution
(A) $H_2SO_4$ એ પ્રબળ ડાયપ્રોટિક એસિડ છે,તેથી તે સંપૂર્ણપણે $H_2SO_4 \rightarrow 2H^+ + SO_4^{2-}$ તરીકે વિયોજન પામે છે.
સેન્ટિમોલર દ્રાવણ માટે,સાંદ્રતા $C = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$ છે.
$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^+] = 2 \times C = 2 \times 10^{-2} \ M$ થાય.
$pH = -\log_{10} [H^+] = -\log_{10} (2 \times 10^{-2})$.
$pH = -(\log_{10} 2 + \log_{10} 10^{-2}) = -(\log_{10} 2 - 2) = 2 - \log_{10} 2$.
$\log_{10} 2 \approx 0.3010$ નો ઉપયોગ કરતા,$pH = 2 - 0.3010 = 1.699 \approx 1.7$ મળે છે.
સેન્ટિમોલર દ્રાવણ માટે,સાંદ્રતા $C = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$ છે.
$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^+] = 2 \times C = 2 \times 10^{-2} \ M$ થાય.
$pH = -\log_{10} [H^+] = -\log_{10} (2 \times 10^{-2})$.
$pH = -(\log_{10} 2 + \log_{10} 10^{-2}) = -(\log_{10} 2 - 2) = 2 - \log_{10} 2$.
$\log_{10} 2 \approx 0.3010$ નો ઉપયોગ કરતા,$pH = 2 - 0.3010 = 1.699 \approx 1.7$ મળે છે.
0 likesView Solution
171
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડનો વિયોજન અચળાંક $3.2 \times 10^{-4}$ છે. તેના $0.04 \ M$ દ્રાવણમાં વિયોજનની માત્રા (degree of dissociation) ગણો.
A
$0.0128$
B
$0.0151$
C
$0.078$
D
$0.089$
Solution
(D) આપેલ છે: વિયોજન અચળાંક $K_a = 3.2 \times 10^{-4}$ અને સાંદ્રતા $c = 0.04 \ M$.
નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજનની માત્રા $\alpha$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{c}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\alpha = \sqrt{\frac{3.2 \times 10^{-4}}{0.04}} = \sqrt{8 \times 10^{-3}} \approx 0.089$
આમ,વિયોજનની માત્રા આશરે $0.089$ છે.
નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજનની માત્રા $\alpha$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\alpha = \sqrt{\frac{K_a}{c}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\alpha = \sqrt{\frac{3.2 \times 10^{-4}}{0.04}} = \sqrt{8 \times 10^{-3}} \approx 0.089$
આમ,વિયોજનની માત્રા આશરે $0.089$ છે.
0 likesView Solution
172
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$0.2 \ M \ NH_4OH$ અને $1 \ M \ NH_4Cl$ ને મિશ્ર કરીને બફર દ્રાવણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. બફર દ્રાવણનું $pH$ મૂલ્ય શું છે? (આપેલ છે $pK_b = 4.744$)
A
$9.256$
B
$8.556$
C
$5.444$
D
$4.744$
Solution
(B) બેઝિક બફર દ્રાવણ માટે,$pOH$ ની ગણતરી હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે:
$pOH = pK_b + \log_{10} \frac{[Salt]}{[Base]}$
આપેલ છે $pK_b = 4.744$,$[Salt] = [NH_4Cl] = 1 \ M$,અને $[Base] = [NH_4OH] = 0.2 \ M$.
$pOH = 4.744 + \log_{10} \frac{1}{0.2} = 4.744 + \log_{10} (5)$
$pOH = 4.744 + 0.699 = 5.443$
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,
$pH = 14 - 5.443 = 8.557 \approx 8.56$.
$pOH = pK_b + \log_{10} \frac{[Salt]}{[Base]}$
આપેલ છે $pK_b = 4.744$,$[Salt] = [NH_4Cl] = 1 \ M$,અને $[Base] = [NH_4OH] = 0.2 \ M$.
$pOH = 4.744 + \log_{10} \frac{1}{0.2} = 4.744 + \log_{10} (5)$
$pOH = 4.744 + 0.699 = 5.443$
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,
$pH = 14 - 5.443 = 8.557 \approx 8.56$.
0 likesView Solution
173
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
એક પ્રબળ મોનોએસિડિક બેઝના જલીય દ્રાવણની સાંદ્રતા $1 \times 10^{-4} \ M$ છે. $25^{\circ} C$ તાપમાને $pH$ નું મૂલ્ય શું હશે?
A
$7$
B
$4$
C
$3$
D
$10$
Solution
(D) પ્રબળ મોનોએસિડિક બેઝ માટે,હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા $[OH^-] = 1 \times 10^{-4} \ M$ છે.
$pOH = -\log_{10}[OH^-]$
$pOH = -\log_{10}(1 \times 10^{-4}) = 4$
$25^{\circ} C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,
$pH = 14 - pOH = 14 - 4 = 10$.
$pOH = -\log_{10}[OH^-]$
$pOH = -\log_{10}(1 \times 10^{-4}) = 4$
$25^{\circ} C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,
$pH = 14 - pOH = 14 - 4 = 10$.
0 likesView Solution
174
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$0.01 \ M$ સલ્ફ સલ્ફ્યુરિક એસિડનો $pH$ ગણો.
A
$1.699$
B
$2$
C
$0.699$
D
$3.398$
Solution
(A) $H_2SO_4$ એ પ્રબળ દ્વિ-પ્રોટોનિક એસિડ છે જે પાણીમાં સંપૂર્ણપણે આયનીકરણ પામે છે:
$H_2SO_{4(aq)} + 2H_2O_{(l)} \longrightarrow 2H_3O^{+}_{(aq)} + SO_{4(aq)}^{2-}$
તે પ્રબળ એસિડ હોવાથી,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા એસિડની સાંદ્રતા કરતા બમણી હોય છે:
$[H_3O^{+}] = 2 \times c = 2 \times 0.01 \ M = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$
$pH$ ની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે:
$pH = -\log_{10}[H_3O^{+}]$
$pH = -\log_{10}(2 \times 10^{-2})$
$pH = -(\log_{10}2 + \log_{10}10^{-2})$
$pH = -(0.3010 - 2)$
$pH = 2 - 0.3010 = 1.699$
$H_2SO_{4(aq)} + 2H_2O_{(l)} \longrightarrow 2H_3O^{+}_{(aq)} + SO_{4(aq)}^{2-}$
તે પ્રબળ એસિડ હોવાથી,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા એસિડની સાંદ્રતા કરતા બમણી હોય છે:
$[H_3O^{+}] = 2 \times c = 2 \times 0.01 \ M = 0.02 \ M = 2 \times 10^{-2} \ M$
$pH$ ની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે:
$pH = -\log_{10}[H_3O^{+}]$
$pH = -\log_{10}(2 \times 10^{-2})$
$pH = -(\log_{10}2 + \log_{10}10^{-2})$
$pH = -(0.3010 - 2)$
$pH = 2 - 0.3010 = 1.699$
0 likesView Solution
175
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું ક્ષાર નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝમાંથી બનતું નથી?
A
એમોનિયમ ફ્લોરાઇડ
B
એમોનિયમ સાયનાઇડ
C
એમોનિયમ એસિટેટ
D
એમોનિયમ ક્લોરાઇડ
Solution
(D) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝમાંથી બનતું ક્ષાર એ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝની પ્રક્રિયાથી બને છે.
$NH_4F$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HF$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$NH_4CN$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HCN$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$CH_3COONH_4$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $CH_3COOH$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$NH_4Cl$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HCl$ (પ્રબળ એસિડ) માંથી બને છે.
તેથી,$NH_4Cl$ એ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝમાંથી બનતું નથી.
$NH_4F$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HF$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$NH_4CN$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HCN$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$CH_3COONH_4$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $CH_3COOH$ (નિર્બળ એસિડ) માંથી બને છે.
$NH_4Cl$ એ $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) અને $HCl$ (પ્રબળ એસિડ) માંથી બને છે.
તેથી,$NH_4Cl$ એ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝમાંથી બનતું નથી.
0 likesView Solution
176
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$0.4 \ M$ $NH_4OH$ અને $0.5 \ M$ $NH_4Cl$ ના દ્રાવણોના સમાન કદને મિશ્ર કરીને બનાવેલા બફર દ્રાવણ માટે $pOH$ નું મૂલ્ય શું હશે? $(pK_b = 4.730)$
A
$6$
B
$4.83$
C
$10.42$
D
$7.81$
Solution
(B) બેઝિક બફર માટે,હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$pOH = pK_b + \log \frac{[Salt]}{[Base]}$
સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,તેથી સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $[Salt]/[Base]$ સમાન રહે છે.
$[Salt] = [NH_4Cl] = 0.5 \ M$
$[Base] = [NH_4OH] = 0.4 \ M$
$pOH = 4.730 + \log \left( \frac{0.5}{0.4} \right)$
$pOH = 4.730 + \log(1.25)$
$pOH = 4.730 + 0.0969 \approx 4.83$
$pOH = pK_b + \log \frac{[Salt]}{[Base]}$
સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,તેથી સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $[Salt]/[Base]$ સમાન રહે છે.
$[Salt] = [NH_4Cl] = 0.5 \ M$
$[Base] = [NH_4OH] = 0.4 \ M$
$pOH = 4.730 + \log \left( \frac{0.5}{0.4} \right)$
$pOH = 4.730 + \log(1.25)$
$pOH = 4.730 + 0.0969 \approx 4.83$
0 likesView Solution
177
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$7.2$ $(pK_{a} = 6.2)$ જેટલું $pH$ મૂલ્ય જાળવી રાખવા માટે બફર દ્રાવણમાં ક્ષારની સાંદ્રતા અને નિર્બળ એસિડની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1.5$
B
$10$
C
$5$
D
$8.5$
Solution
(B) એસિડિક બફર માટે હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ નીચે મુજબ છે: $pH = pK_{a} + \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
અહીં $pH = 7.2$ અને $pK_{a} = 6.2$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $7.2 = 6.2 + \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
$7.2 - 6.2 = \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
$1 = \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
તેથી,$\frac{[Salt]}{[Acid]} = 10$.
અહીં $pH = 7.2$ અને $pK_{a} = 6.2$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $7.2 = 6.2 + \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
$7.2 - 6.2 = \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
$1 = \log \frac{[Salt]}{[Acid]}$
તેથી,$\frac{[Salt]}{[Acid]} = 10$.
0 likesView Solution
178
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$pK_{a} = 4.2$ હોય,તો $0.027 \ M$ નિર્બળ એસિડ અને તેના પ્રબળ બેઇઝ સાથેના ક્ષારના $0.054 \ M$ દ્રાવણ ધરાવતા બફર દ્રાવણનો $pH$ ગણો.
A
$4.5$
B
$3.2$
C
$5.6$
D
$6.4$
Solution
(A) એસિડિક બફર દ્રાવણ માટે,હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ:
$pH = pK_{a} + \log_{10} \frac{[\text{Salt}]}{[\text{Acid}]}$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.2$
$[\text{Salt}] = 0.054 \ M$
$[\text{Acid}] = 0.027 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 4.2 + \log_{10} \left( \frac{0.054}{0.027} \right)$
$pH = 4.2 + \log_{10} (2)$
$\log_{10} 2 \approx 0.3010$ હોવાથી,
$pH = 4.2 + 0.3010 = 4.5010$
આમ,$pH$ આશરે $4.5$ છે.
$pH = pK_{a} + \log_{10} \frac{[\text{Salt}]}{[\text{Acid}]}$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.2$
$[\text{Salt}] = 0.054 \ M$
$[\text{Acid}] = 0.027 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 4.2 + \log_{10} \left( \frac{0.054}{0.027} \right)$
$pH = 4.2 + \log_{10} (2)$
$\log_{10} 2 \approx 0.3010$ હોવાથી,
$pH = 4.2 + 0.3010 = 4.5010$
આમ,$pH$ આશરે $4.5$ છે.
0 likesView Solution
179
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$0.35 \ M$ નિર્બળ એસિડ અને તેના પ્રબળ બેઇઝ સાથેના ક્ષારનું $0.70 \ M$ સાંદ્રતા ધરાવતા બફર દ્રાવણનો $pH$ ગણો,જો $pK_{a} = 4.56$ હોય.
A
$6.11$
B
$3.72$
C
$4.86$
D
$5.65$
Solution
(C) એસિડિક બફર માટે,હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$pH = pK_{a} + \log_{10} \frac{[\text{salt}]}{[\text{acid}]}$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.56$
$[\text{salt}] = 0.70 \ M$
$[\text{acid}] = 0.35 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 4.56 + \log_{10} \frac{0.70}{0.35}$
$pH = 4.56 + \log_{10} (2)$
કારણ કે $\log_{10} (2) \approx 0.3010$:
$pH = 4.56 + 0.3010 = 4.861$
આમ,બફર દ્રાવણનો $pH$ $4.86$ છે.
$pH = pK_{a} + \log_{10} \frac{[\text{salt}]}{[\text{acid}]}$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.56$
$[\text{salt}] = 0.70 \ M$
$[\text{acid}] = 0.35 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 4.56 + \log_{10} \frac{0.70}{0.35}$
$pH = 4.56 + \log_{10} (2)$
કારણ કે $\log_{10} (2) \approx 0.3010$:
$pH = 4.56 + 0.3010 = 4.861$
આમ,બફર દ્રાવણનો $pH$ $4.86$ છે.
0 likesView Solution
180
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
પાણીમાં નીચેનામાંથી કયું મિશ્રણ બેઝિક બફર તરીકે કાર્ય કરે છે?
A
$NH_4OH + NH_4Cl$
B
$C_6H_5COOH + C_6H_5COONa$
C
$HCOOH + HCOOK$
D
$CH_3COOH + CH_3COONa$
Solution
(A) બેઝિક બફર એ નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડ સાથેના તેના ક્ષારનું મિશ્રણ છે.
વિકલ્પ $A$ માં,$NH_4OH$ એ નિર્બળ બેઇઝ છે અને $NH_4Cl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે.
તેથી,$NH_4OH + NH_4Cl$ એ બેઝિક બફર છે.
વિકલ્પ $B$,$C$,અને $D$ એ એસિડિક બફરના ઉદાહરણો છે.
વિકલ્પ $A$ માં,$NH_4OH$ એ નિર્બળ બેઇઝ છે અને $NH_4Cl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે.
તેથી,$NH_4OH + NH_4Cl$ એ બેઝિક બફર છે.
વિકલ્પ $B$,$C$,અને $D$ એ એસિડિક બફરના ઉદાહરણો છે.
0 likesView Solution
181
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$0.04 \ M$ $NaF$ અને $0.02 \ M$ $HF$ $[pK_a = 3.142]$ ધરાવતા બફર દ્રાવણનો $pH$ ગણો.
A
$4.5$
B
$3.4$
C
$2.6$
D
$5.1$
Solution
(B) $0.04 \ M$ $NaF$ (ક્ષાર) અને $0.02 \ M$ $HF$ (નિર્બળ એસિડ) ધરાવતું દ્રાવણ એસિડિક બફર બનાવે છે.
હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$pH = pK_a + \log_{10} \frac{[Salt]}{[Acid]}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$pH = 3.142 + \log_{10} \frac{0.04}{0.02}$
$pH = 3.142 + \log_{10}(2)$
$\log_{10}(2) \approx 0.3010$ હોવાથી:
$pH = 3.142 + 0.3010 = 3.443$
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$pH \approx 3.4$ મળે છે.
હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$pH = pK_a + \log_{10} \frac{[Salt]}{[Acid]}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$pH = 3.142 + \log_{10} \frac{0.04}{0.02}$
$pH = 3.142 + \log_{10}(2)$
$\log_{10}(2) \approx 0.3010$ હોવાથી:
$pH = 3.142 + 0.3010 = 3.443$
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$pH \approx 3.4$ મળે છે.
0 likesView Solution
182
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
માનવ રક્તના $pH$ ને કુદરતી રીતે જાળવી રાખવા માટે નીચેનામાંથી કયા બફરનો ઉપયોગ થાય છે?
A
હાઇડ્રોજન સાયનાઇડ અને સોડિયમ સાયનાઇડ
B
કોપર હાઇડ્રોક્સાઇડ અને કોપર ક્લોરાઇડ
C
કાર્બોનિક એસિડ અને કાર્બોનિક એસિડનો ક્ષાર
D
એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને એમોનિયમ ક્લોરાઇડ
Solution
(C) માનવ રક્તનું $pH$ કુદરતી રીતે $(HCO_3^{-} + H_2CO_3)$ બફર દ્વારા $7.36-7.42$ પર જાળવવામાં આવે છે.
આ બફર સિસ્ટમ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ અને તેના સંયુગ્મી બેઝ,બાયકાર્બોનેટ આયન $(HCO_3^{-})$ ની બનેલી છે.
આ બફર સિસ્ટમ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ અને તેના સંયુગ્મી બેઝ,બાયકાર્બોનેટ આયન $(HCO_3^{-})$ ની બનેલી છે.
0 likesView Solution
183
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક બફર દ્રાવણ નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ સાથેના તેના ક્ષારની સમાન સાંદ્રતા ધરાવે છે. જો નિર્બળ એસિડનો વિયોજન અચળાંક $1.8 \times 10^{-5}$ હોય,તો બફર દ્રાવણનો $pH$ ગણો.
A
$4.7447$
B
$5.142$
C
$5.8496$
D
$4.0128$
Solution
(A) એસિડિક બફર માટે,હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$pH = pK_{a} + \log \frac{[\text{Salt}]}{[\text{Acid}]}$
અહીં નિર્બળ એસિડ અને તેના ક્ષારની સાંદ્રતા સમાન છે,એટલે કે $[\text{Salt}] = [\text{Acid}]$.
તેથી,સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$pH = pK_{a} = -\log K_{a}$
આપેલ છે $K_{a} = 1.8 \times 10^{-5}$.
$pH = -\log (1.8 \times 10^{-5}) = -(\log 1.8 + \log 10^{-5})$
$pH = -(\log 1.8 - 5) = 5 - \log 1.8$
$log 1.8 \approx 0.2553$ લેતા:
$pH = 5 - 0.2553 = 4.7447$
$pH = pK_{a} + \log \frac{[\text{Salt}]}{[\text{Acid}]}$
અહીં નિર્બળ એસિડ અને તેના ક્ષારની સાંદ્રતા સમાન છે,એટલે કે $[\text{Salt}] = [\text{Acid}]$.
તેથી,સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$pH = pK_{a} = -\log K_{a}$
આપેલ છે $K_{a} = 1.8 \times 10^{-5}$.
$pH = -\log (1.8 \times 10^{-5}) = -(\log 1.8 + \log 10^{-5})$
$pH = -(\log 1.8 - 5) = 5 - \log 1.8$
$log 1.8 \approx 0.2553$ લેતા:
$pH = 5 - 0.2553 = 4.7447$
0 likesView Solution
184
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$0.01 \ M$ $HCN$ અને $0.02 \ M$ $NaCN$ ને મિશ્ર કરીને બફર દ્રાવણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. જો $HCN$ માટે $K_{a} = 6.6 \times 10^{-10}$ હોય,તો દ્રાવણમાં $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$3.3 \times 10^{-6} \ M$
B
$3.3 \times 10^{-10} \ M$
C
$1.32 \times 10^{-6} \ M$
D
$1.32 \times 10^{-10} \ M$
Solution
(B) એસિડિક બફર દ્રાવણમાં $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે:
$[H^{+}] = K_{a} \times \frac{[Acid]}{[Salt]}$
આપેલ છે:
$K_{a} = 6.6 \times 10^{-10}$
$[Acid] = [HCN] = 0.01 \ M$
$[Salt] = [NaCN] = 0.02 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$[H^{+}] = (6.6 \times 10^{-10}) \times \frac{0.01}{0.02}$
$[H^{+}] = (6.6 \times 10^{-10}) \times 0.5$
$[H^{+}] = 3.3 \times 10^{-10} \ M$
$[H^{+}] = K_{a} \times \frac{[Acid]}{[Salt]}$
આપેલ છે:
$K_{a} = 6.6 \times 10^{-10}$
$[Acid] = [HCN] = 0.01 \ M$
$[Salt] = [NaCN] = 0.02 \ M$
કિંમતો મૂકતા:
$[H^{+}] = (6.6 \times 10^{-10}) \times \frac{0.01}{0.02}$
$[H^{+}] = (6.6 \times 10^{-10}) \times 0.5$
$[H^{+}] = 3.3 \times 10^{-10} \ M$
0 likesView Solution
185
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એસિડિક બફર દ્રાવણ નીચેનામાંથી કોના પ્રમાણસર મિશ્રણ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે?
A
પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝ સાથેનો તેનો ક્ષાર.
B
પ્રબળ બેઇઝ અને નિર્બળ એસિડ સાથેનો તેનો ક્ષાર.
C
નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ સાથેનો તેનો ક્ષાર.
D
નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડ સાથેનો તેનો ક્ષાર.
Solution
(C) એસિડિક બફર એ નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ સાથેના તેના ક્ષારના મિશ્રણ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3COOH$ (નિર્બળ એસિડ) અને $CH_3COONa$ (નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝનો ક્ષાર) નું મિશ્રણ એસિડિક બફર તરીકે કાર્ય કરે છે.
નિર્બળ એસિડ અને તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ (ક્ષાર દ્વારા પ્રાપ્ત) નાના પ્રમાણમાં એસિડ અથવા બેઇઝ ઉમેરવા છતાં $pH$ માં થતા ફેરફારને અટકાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3COOH$ (નિર્બળ એસિડ) અને $CH_3COONa$ (નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝનો ક્ષાર) નું મિશ્રણ એસિડિક બફર તરીકે કાર્ય કરે છે.
નિર્બળ એસિડ અને તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ (ક્ષાર દ્વારા પ્રાપ્ત) નાના પ્રમાણમાં એસિડ અથવા બેઇઝ ઉમેરવા છતાં $pH$ માં થતા ફેરફારને અટકાવે છે.
0 likesView Solution
186
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
પાણીમાં નીચેનામાંથી કયું મિશ્રણ બફર તરીકે કાર્ય કરે છે?
A
એસિટિક એસિડ અને સોડિયમ એસિટેટ
B
એસિટિક એસિડ અને એમોનિયમ ક્લોરાઇડ
C
એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને સોડિયમ ક્લોરાઇડ
D
ફોર્મિક એસિડ અને એસિટિક એસિડ
Solution
(A) બફર દ્રાવણ નિર્બળ એસિડ અને તેના સંયુગ્મી બેઇઝ (નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝનો ક્ષાર) ના મિશ્રણ દ્વારા બને છે.
$CH_3COOH$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને $CH_3COONa$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ સાથેનો તેનો ક્ષાર છે.
તેથી,$CH_3COOH$ અને $CH_3COONa$ નું મિશ્રણ પાણીમાં એસિડિક બફર દ્રાવણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$CH_3COOH$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને $CH_3COONa$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ સાથેનો તેનો ક્ષાર છે.
તેથી,$CH_3COOH$ અને $CH_3COONa$ નું મિશ્રણ પાણીમાં એસિડિક બફર દ્રાવણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
187
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$300 \ K$ તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર ગણો,જો તે જ તાપમાને તેની દ્રાવ્યતા $9.1 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$ હોય.
A
$9.635 \times 10^{-5}$
B
$9.012 \times 10^{-5}$
C
$8.281 \times 10^{-5}$
D
$7.816 \times 10^{-5}$
Solution
(C) ક્ષાર $BA$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $BA_{(s)} \rightleftharpoons B^{+}_{(aq)} + A^{-}_{(aq)}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ: $K_{sp} = S^2$
આપેલ દ્રાવ્યતા $S = 9.1 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$
$K_{sp} = (9.1 \times 10^{-3})^2$
$K_{sp} = 82.81 \times 10^{-6} = 8.281 \times 10^{-5}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ: $K_{sp} = S^2$
આપેલ દ્રાવ્યતા $S = 9.1 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$
$K_{sp} = (9.1 \times 10^{-3})^2$
$K_{sp} = 82.81 \times 10^{-6} = 8.281 \times 10^{-5}$
0 likesView Solution
188
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ ક્ષાર $BA_3$ માટે દ્રાવ્યતા અને દ્રાવ્યતા ગુણાકાર વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે?
A
$S = (K_{sp} / 27)^{1/4}$
B
$S = (27 \times K_{sp})^{1/4}$
C
$S = (K_{sp} / 4)^{1/4}$
D
$S = (4 \times K_{sp})^{1/4}$
Solution
(A) ક્ષાર $BA_3$ જલીય દ્રાવણમાં નીચે મુજબ આયનીકરણ પામે છે:
$BA_3(s) \rightleftharpoons B^{3+}(aq) + 3A^{-}(aq)$
ધારો કે $BA_3$ ની દ્રાવ્યતા $S \ mol/L$ છે.
તેથી,$[B^{3+}] = S$ અને $[A^{-}] = 3S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{3+}][A^{-}]^3$
$K_{sp} = (S)(3S)^3$
$K_{sp} = S \times 27S^3 = 27S^4$
$S$ માટે ગોઠવતા:
$S^4 = K_{sp} / 27$
$S = (K_{sp} / 27)^{1/4}$
$BA_3(s) \rightleftharpoons B^{3+}(aq) + 3A^{-}(aq)$
ધારો કે $BA_3$ ની દ્રાવ્યતા $S \ mol/L$ છે.
તેથી,$[B^{3+}] = S$ અને $[A^{-}] = 3S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{3+}][A^{-}]^3$
$K_{sp} = (S)(3S)^3$
$K_{sp} = S \times 27S^3 = 27S^4$
$S$ માટે ગોઠવતા:
$S^4 = K_{sp} / 27$
$S = (K_{sp} / 27)^{1/4}$
0 likesView Solution
189
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$25^{\circ} C$ તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ ની દ્રાવ્યતા $7.2 \times 10^{-7} \ mol \ dm^{-3}$ હોય,તો તેનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર ગણો.
A
$4.810 \times 10^{-13}$
B
$5.184 \times 10^{-13}$
C
$6.454 \times 10^{-13}$
D
$5.925 \times 10^{-13}$
Solution
(B) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે:
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^+][A^-] = S \times S = S^2$
આપેલ છે,દ્રાવ્યતા $S = 7.2 \times 10^{-7} \ mol \ dm^{-3}$.
સૂત્રમાં $S$ ની કિંમત મૂકતા:
$K_{sp} = (7.2 \times 10^{-7})^2$
$K_{sp} = 51.84 \times 10^{-14} = 5.184 \times 10^{-13}$
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^+][A^-] = S \times S = S^2$
આપેલ છે,દ્રાવ્યતા $S = 7.2 \times 10^{-7} \ mol \ dm^{-3}$.
સૂત્રમાં $S$ ની કિંમત મૂકતા:
$K_{sp} = (7.2 \times 10^{-7})^2$
$K_{sp} = 51.84 \times 10^{-14} = 5.184 \times 10^{-13}$
0 likesView Solution
190
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$300 \ K$ તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ ની દ્રાવ્યતા $mol \ dm^{-3}$ માં ગણો,જો તે જ તાપમાને તેનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $4.9 \times 10^{-9}$ હોય.
A
$5.72 \times 10^{-5}$
B
$6.40 \times 10^{-5}$
C
$7.00 \times 10^{-5}$
D
$7.81 \times 10^{-5}$
Solution
(C) ક્ષાર $BA$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
ધારો કે ક્ષારની દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[B^{+}] = S$ અને $[A^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ મળે: $K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$.
આપેલ છે કે $K_{sp} = 4.9 \times 10^{-9}$.
તેથી,$S^2 = 4.9 \times 10^{-9} = 49 \times 10^{-10}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $S = \sqrt{49 \times 10^{-10}} = 7.00 \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3}$.
ધારો કે ક્ષારની દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[B^{+}] = S$ અને $[A^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ મળે: $K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$.
આપેલ છે કે $K_{sp} = 4.9 \times 10^{-9}$.
તેથી,$S^2 = 4.9 \times 10^{-9} = 49 \times 10^{-10}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $S = \sqrt{49 \times 10^{-10}} = 7.00 \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3}$.
0 likesView Solution
191
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
જો $298 \ K$ તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય $AB$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $1.6 \times 10^{-5}$ હોય,તો તેની દ્રાવ્યતા $(mol \ dm^{-3})$ ગણો.
A
$1.6 \times 10^{-3}$
B
$2.5 \times 10^{-3}$
C
$4.0 \times 10^{-3}$
D
$8.0 \times 10^{-3}$
Solution
(C) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $AB$ માટે,વિયોજન સંતુલન નીચે મુજબ છે:
$AB_{(s)} \rightleftharpoons A_{(aq)}^{+} + B_{(aq)}^{-}$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[A^{+}] = S$ અને $[B^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ મળે:
$K_{sp} = [A^{+}][B^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ છે કે $K_{sp} = 1.6 \times 10^{-5}$.
તેથી,$S^2 = 1.6 \times 10^{-5} = 16 \times 10^{-6}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$S = \sqrt{16 \times 10^{-6}} = 4.0 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$.
$AB_{(s)} \rightleftharpoons A_{(aq)}^{+} + B_{(aq)}^{-}$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[A^{+}] = S$ અને $[B^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ મળે:
$K_{sp} = [A^{+}][B^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ છે કે $K_{sp} = 1.6 \times 10^{-5}$.
તેથી,$S^2 = 1.6 \times 10^{-5} = 16 \times 10^{-6}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$S = \sqrt{16 \times 10^{-6}} = 4.0 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$.
0 likesView Solution
192
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ ક્ષાર $B_3A_2$ માટે દ્રાવ્યતા ($S$ in $mol \ L^{-1}$) અને દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે?
A
$S = \left( \frac{K_{sp}}{108} \right)^{\frac{1}{5}}$
B
$S = \left( 108 \times K_{sp} \right)^{\frac{1}{5}}$
C
$S = \left( \frac{K_{sp}}{27} \right)^{\frac{1}{5}}$
D
$S = \left( 27 \times K_{sp} \right)^{\frac{1}{5}}$
Solution
(A) ક્ષાર $B_3A_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે:
$B_3A_{2(s)} \rightleftharpoons 3B^{2+} + 2A^{3-}$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S \ mol \ L^{-1}$ છે.
તેથી,$[B^{2+}] = 3S$ અને $[A^{3-}] = 2S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [B^{2+}]^3 [A^{3-}]^2$
કિંમતો મૂકતા:
$K_{sp} = (3S)^3 (2S)^2$
$K_{sp} = (27S^3) \times (4S^2)$
$K_{sp} = 108S^5$
$S$ માટે ઉકેલતા:
$S = \left( \frac{K_{sp}}{108} \right)^{\frac{1}{5}}$
$B_3A_{2(s)} \rightleftharpoons 3B^{2+} + 2A^{3-}$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S \ mol \ L^{-1}$ છે.
તેથી,$[B^{2+}] = 3S$ અને $[A^{3-}] = 2S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [B^{2+}]^3 [A^{3-}]^2$
કિંમતો મૂકતા:
$K_{sp} = (3S)^3 (2S)^2$
$K_{sp} = (27S^3) \times (4S^2)$
$K_{sp} = 108S^5$
$S$ માટે ઉકેલતા:
$S = \left( \frac{K_{sp}}{108} \right)^{\frac{1}{5}}$
0 likesView Solution
193
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
જો અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર સમાન તાપમાને $4.9 \times 10^{-13}$ હોય,તો તેની દ્રાવ્યતા $mol \ dm^{-3}$ માં ગણો.
A
$7.0 \times 10^{-7}$
B
$7.5 \times 10^{-7}$
C
$8.0 \times 10^{-7}$
D
$4.9 \times 10^{-7}$
Solution
(A) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ માટે,વિયોજન સંતુલન નીચે મુજબ છે:
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
ધારો કે $BA$ ની દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[B^{+}] = S$ અને $[A^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K_{sp}$ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ છે કે $K_{sp} = 4.9 \times 10^{-13}$.
તેથી,$S^2 = 4.9 \times 10^{-13} = 49 \times 10^{-14}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$S = \sqrt{49 \times 10^{-14}} = 7.0 \times 10^{-7} \ mol \ dm^{-3}$.
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
ધારો કે $BA$ ની દ્રાવ્યતા $S \ mol \ dm^{-3}$ છે.
તેથી,$[B^{+}] = S$ અને $[A^{-}] = S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K_{sp}$ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ છે કે $K_{sp} = 4.9 \times 10^{-13}$.
તેથી,$S^2 = 4.9 \times 10^{-13} = 49 \times 10^{-14}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$S = \sqrt{49 \times 10^{-14}} = 7.0 \times 10^{-7} \ mol \ dm^{-3}$.
0 likesView Solution
194
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$27^{\circ} C$ તાપમાને અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર ગણો,જો તે જ તાપમાને તેની દ્રાવ્યતા $1.8 \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3}$ હોય.
A
$3.24 \times 10^{-10}$
B
$2.44 \times 10^{-10}$
C
$1.64 \times 10^{-10}$
D
$4.00 \times 10^{-10}$
Solution
(A) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $BA$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે:
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ દ્રાવ્યતા $S = 1.8 \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3}$ માટે,$K_{sp}$ ની ગણતરી:
$K_{sp} = (1.8 \times 10^{-5})^2 = 3.24 \times 10^{-10} \ mol^2 \ dm^{-6}$
$BA_{(s)} \rightleftharpoons B_{(aq)}^{+} + A_{(aq)}^{-}$
$BA$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ અને દ્રાવ્યતા $S$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [B^{+}][A^{-}] = S \times S = S^2$
આપેલ દ્રાવ્યતા $S = 1.8 \times 10^{-5} \ mol \ dm^{-3}$ માટે,$K_{sp}$ ની ગણતરી:
$K_{sp} = (1.8 \times 10^{-5})^2 = 3.24 \times 10^{-10} \ mol^2 \ dm^{-6}$
0 likesView Solution
195
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$BF_3$ માં $\angle F-B-F$ બંધકોણ કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$107$
B
$104.5$
C
$120$
D
$109.5$
Solution
(C) $BF_3$ અણુ ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં,મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
ત્રિકોણીય સમતલીય ગોઠવણીને કારણે,કોઈપણ બે $F-B-F$ બંધો વચ્ચેનો બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
આ બંધારણમાં,મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
ત્રિકોણીય સમતલીય ગોઠવણીને કારણે,કોઈપણ બે $F-B-F$ બંધો વચ્ચેનો બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
0 likesView Solution
196
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સૌથી વધુ સહસંયોજક છે?
A
$SbCl_3$
B
$PbCl_2$
C
$SnCl_4$
D
$SnCl_2$
Solution
(C) ફાજન્સના નિયમ મુજબ,ધાતુના કેટાયનની ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં વધારો થવાથી સંયોજનના સહસંયોજક ગુણધર્મમાં વધારો થાય છે.
ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કેટાયનની ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarising power) તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે વધુ સહસંયોજક ગુણધર્મ જોવા મળે છે.
આપેલા સંયોજનોમાં ધાતુઓની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સરખામણી કરતા:
$SbCl_3$: $Sb$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$PbCl_2$: $Pb$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_4$: $Sn$ એ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_2$: $Sn$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_4$ માં $Sn$ સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(+4)$ ધરાવે છે,તેથી તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ સૌથી વધુ છે અને આમ $SnCl_4$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સહસંયોજક સંયોજન છે.
ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કેટાયનની ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarising power) તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે વધુ સહસંયોજક ગુણધર્મ જોવા મળે છે.
આપેલા સંયોજનોમાં ધાતુઓની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સરખામણી કરતા:
$SbCl_3$: $Sb$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$PbCl_2$: $Pb$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_4$: $Sn$ એ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_2$: $Sn$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$SnCl_4$ માં $Sn$ સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(+4)$ ધરાવે છે,તેથી તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ સૌથી વધુ છે અને આમ $SnCl_4$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સહસંયોજક સંયોજન છે.
0 likesView Solution
197
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$n$ મોલ ટીયર ગેસમાં અનુક્રમે $Cl$ પરમાણુઓ અને $N$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3n$ $Cl$ અને $n$ $N$
B
$2n$ $Cl$ અને $2n$ $N$
C
$n$ $Cl$ અને $n$ $N$
D
$n$ $Cl$ અને $2n$ $N$
Solution
(A) ટીયર ગેસનું આણ્વીય સૂત્ર $CCl_3NO_2$ છે,જેમાં પ્રતિ અણુ $3$ $Cl$ પરમાણુઓ અને $1$ $N$ પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$n$ મોલ ટીયર ગેસમાં $Cl$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $3n$ અને $N$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $n$ થાય છે.
તેથી,$n$ મોલ ટીયર ગેસમાં $Cl$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $3n$ અને $N$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $n$ થાય છે.
0 likesView Solution
198
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
ઓક્સિજનની વિદ્યુતઋણતાનું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$4$
B
$3.5$
C
$2.48$
D
$3.2$
Solution
(B) પોલિંગ સ્કેલ મુજબ,ઓક્સિજનની વિદ્યુતઋણતા $3.5$ છે.
0 likesView Solution
199
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
ઓઝોન $(O_3)$ અણુમાં $O-O$ બંધ લંબાઈ ($pm$ માં) કેટલી છે?
A
$128$
B
$117$
C
$107$
D
$134$
Solution
(A) ઓઝોન $(O_3)$ અણુ એ બે કેનોનિકલ બંધારણોનું સંસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) છે.
સંસ્પંદનને કારણે, ઓઝોન અણુમાં બંને $O-O$ બંધ સમાન હોય છે.
ઓઝોનના સંસ્પંદન સંકરમાં બંને $O-O$ બંધ માટે પ્રાયોગિક બંધ લંબાઈ $128 \ pm$ છે.
સંસ્પંદનને કારણે, ઓઝોન અણુમાં બંને $O-O$ બંધ સમાન હોય છે.
ઓઝોનના સંસ્પંદન સંકરમાં બંને $O-O$ બંધ માટે પ્રાયોગિક બંધ લંબાઈ $128 \ pm$ છે.
0 likesView Solution
200
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$SO_2$ અણુમાં $O-S-O$ બંધકોણ ઓળખો. ($^{\circ}$ માં)
A
$119.5$
B
$180$
C
$109$
D
$107.5$
Solution
(A) $SO_2$ અણુમાં સલ્ફર પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) ની હાજરીને કારણે તેનો આકાર વળેલો (bent) અથવા $V$-આકારનો હોય છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ બંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે બંધકોણ આદર્શ $120^{\circ}$ ($sp^2$ સંકરણ માટે) થી ઘટીને આશરે $119.3^{\circ}$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$119.5^{\circ}$ એ પ્રાયોગિક બંધકોણની સૌથી નજીકની કિંમત છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ બંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે બંધકોણ આદર્શ $120^{\circ}$ ($sp^2$ સંકરણ માટે) થી ઘટીને આશરે $119.3^{\circ}$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$119.5^{\circ}$ એ પ્રાયોગિક બંધકોણની સૌથી નજીકની કિંમત છે.
0 likesView Solution
201
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય $\qquad$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
A
તાપમાન
B
વેગ અચળાંક
C
બનેલી નીપજનું પ્રમાણ
D
પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા
Solution
(D) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $t_{1/2} = \frac{[A]_0}{2k}$
જ્યાં $[A]_0$ એ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા છે અને $k$ એ વેગ અચળાંક છે.
સૂત્ર પરથી સ્પષ્ટ છે કે $t_{1/2} \propto [A]_0$.
તેથી,શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
જ્યાં $[A]_0$ એ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા છે અને $k$ એ વેગ અચળાંક છે.
સૂત્ર પરથી સ્પષ્ટ છે કે $t_{1/2} \propto [A]_0$.
તેથી,શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
0 likesView Solution
202
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
જો $60 \%$ પ્રક્રિયક $45 \ minute$ માં વિઘટન પામે,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શું હશે?
A
$0.010 \ minute^{-1}$
B
$0.015 \ minute^{-1}$
C
$0.020 \ minute^{-1}$
D
$0.025 \ minute^{-1}$
Solution
(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં $60 \%$ પ્રક્રિયકનું વિઘટન થાય છે,તેથી જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 60 = 40$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log_{10} \frac{100}{40}$.
$k = \frac{2.303}{45} \log_{10} (2.5)$.
$\log_{10} (2.5) \approx 0.3979$ હોવાથી,$k = \frac{2.303 \times 0.3979}{45}$.
$k \approx 0.020 \ minute^{-1}$.
અહીં $60 \%$ પ્રક્રિયકનું વિઘટન થાય છે,તેથી જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 60 = 40$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log_{10} \frac{100}{40}$.
$k = \frac{2.303}{45} \log_{10} (2.5)$.
$\log_{10} (2.5) \approx 0.3979$ હોવાથી,$k = \frac{2.303 \times 0.3979}{45}$.
$k \approx 0.020 \ minute^{-1}$.
0 likesView Solution
203
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા $A \longrightarrow \text{product}$ માટે,$A$ ની સાંદ્રતા $0.8 \ mol \ dm^{-3}$ થી ઘટીને $6 \ minute$ માં $0.2 \ mol \ dm^{-3}$ થાય છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શું છે?
A
$0.01 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
B
$1.0 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
C
$0.1 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
D
$1.66 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
Solution
(C) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{[A]_0 - [A]_t}{t}$
આપેલ છે:
$[A]_0 = 0.8 \ mol \ dm^{-3}$
$[A]_t = 0.2 \ mol \ dm^{-3}$
$t = 6 \ minute$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{0.8 - 0.2}{6} \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
$k = \frac{0.6}{6} \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
$k = 0.1 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
$k = \frac{[A]_0 - [A]_t}{t}$
આપેલ છે:
$[A]_0 = 0.8 \ mol \ dm^{-3}$
$[A]_t = 0.2 \ mol \ dm^{-3}$
$t = 6 \ minute$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{0.8 - 0.2}{6} \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
$k = \frac{0.6}{6} \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
$k = 0.1 \ mol \ dm^{-3} \ minute^{-1}$
0 likesView Solution
204
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1 \text{ hour}$ છે. $3 \text{ hours}$ પછી પ્રક્રિયકનો કેટલો ભાગ બાકી રહેશે?
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{1}{9}$
C
$\frac{1}{16}$
D
$\frac{1}{64}$
Solution
(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેતો જથ્થો આ સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\frac{[A]_t}{[A]_0} = (\frac{1}{2})^n$.
અહીં,કુલ સમય $t = 3 \text{ hours}$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 1 \text{ hour}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{3}{1} = 3$.
તેથી,બાકી રહેતો ભાગ $(\frac{1}{2})^3 = \frac{1}{8}$ છે.
અહીં,કુલ સમય $t = 3 \text{ hours}$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 1 \text{ hour}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{3}{1} = 3$.
તેથી,બાકી રહેતો ભાગ $(\frac{1}{2})^3 = \frac{1}{8}$ છે.
0 likesView Solution
205
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$0.5 \ M$ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાએ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો દર $1.5 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ minute^{-1}$ છે,તો પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ગણો.
A
$0.383 \ minute$
B
$7.53 \ minute$
C
$8.73 \ minute$
D
$23.1 \ minute$
Solution
(D) $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,દરનો નિયમ છે: $\text{Rate} = k[A]$.
આપેલ છે: $\text{Rate} = 1.5 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ minute^{-1}$ અને $[A] = 0.5 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $1.5 \times 10^{-2} = k(0.5)$.
દર અચળાંકની ગણતરી: $k = \frac{1.5 \times 10^{-2}}{0.5} = 0.03 \ minute^{-1}$.
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{0.03 \ minute^{-1}} = 23.1 \ minute$.
આપેલ છે: $\text{Rate} = 1.5 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ minute^{-1}$ અને $[A] = 0.5 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $1.5 \times 10^{-2} = k(0.5)$.
દર અચળાંકની ગણતરી: $k = \frac{1.5 \times 10^{-2}}{0.5} = 0.03 \ minute^{-1}$.
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{0.03 \ minute^{-1}} = 23.1 \ minute$.
0 likesView Solution
206
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.08 \text{ mol dm}^{-3}$ છે. $40 \text{ minutes}$ પછી કેટલી સાંદ્રતા બાકી રહેશે? (આપેલ છે: $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 5.00$)
A
$0.008 \text{ mol dm}^{-3}$
B
$0.08 \text{ mol dm}^{-3}$
C
$0.016 \text{ mol dm}^{-3}$
D
$0.032 \text{ mol dm}^{-3}$
Solution
(C) આપેલ છે કે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 0.08 \text{ mol dm}^{-3}$ છે.
આપણને ગુણોત્તર $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 5.00$ આપેલ છે.
બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણને ફરીથી ગોઠવીએ છીએ:
$[A]_t = \frac{[A]_0}{5.00} = \frac{0.08 \text{ mol dm}^{-3}}{5.00} = 0.016 \text{ mol dm}^{-3}$.
આમ,$40 \text{ minutes}$ પછી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $0.016 \text{ mol dm}^{-3}$ છે.
આપણને ગુણોત્તર $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 5.00$ આપેલ છે.
બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણને ફરીથી ગોઠવીએ છીએ:
$[A]_t = \frac{[A]_0}{5.00} = \frac{0.08 \text{ mol dm}^{-3}}{5.00} = 0.016 \text{ mol dm}^{-3}$.
આમ,$40 \text{ minutes}$ પછી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $0.016 \text{ mol dm}^{-3}$ છે.
0 likesView Solution
207
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
પ્રક્રિયા $2 NO_2Cl_{(g)} \longrightarrow 2 NO_{2(g)} + Cl_{2(g)}$ નો વેગ અચળાંક $4.7672 \text{ minute}^{-1}$ છે. પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ગણો.
A
$0.0727 \text{ minute}$
B
$0.1454 \text{ minute}$
C
$0.2181 \text{ minute}$
D
$0.4362 \text{ minute}$
Solution
(B) આપેલ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે કારણ કે વેગ અચળાંકનો એકમ $\text{minute}^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$
આપેલ $k = 4.7672 \text{ minute}^{-1}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{4.7672 \text{ minute}^{-1}} = 0.1454 \text{ minute}$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$
આપેલ $k = 4.7672 \text{ minute}^{-1}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{4.7672 \text{ minute}^{-1}} = 0.1454 \text{ minute}$.
0 likesView Solution
208
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $0.2 \ min$ છે. જો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.2 \ mol \ dm^{-3}$ હોય,તો વેગ અચળાંક શોધો.
A
$0.2 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
B
$0.5 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
C
$1.4 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
D
$6.0 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
Solution
(B) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમયનું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{[A]_0}{2k}$
આપેલ છે: $t_{1/2} = 0.2 \ min$ અને $[A]_0 = 0.2 \ mol \ dm^{-3}$.
કિંમતો મૂકતા: $0.2 \ min = \frac{0.2 \ mol \ dm^{-3}}{2k}$
$2k = \frac{0.2 \ mol \ dm^{-3}}{0.2 \ min} = 1 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
$k = 0.5 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
આપેલ છે: $t_{1/2} = 0.2 \ min$ અને $[A]_0 = 0.2 \ mol \ dm^{-3}$.
કિંમતો મૂકતા: $0.2 \ min = \frac{0.2 \ mol \ dm^{-3}}{2k}$
$2k = \frac{0.2 \ mol \ dm^{-3}}{0.2 \ min} = 1 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
$k = 0.5 \ mol \ dm^{-3} \ min^{-1}$
0 likesView Solution
209
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,$60 \%$ પ્રક્રિયક $45 \ minute$ માં નીપજમાં રૂપાંતરિત થાય છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$0.0102 \ minute^{-1}$
B
$0.0204 \ minute^{-1}$
C
$0.0306 \ minute^{-1}$
D
$0.0408 \ minute^{-1}$
Solution
(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
અહીં $60 \%$ પ્રક્રિયક વપરાઈ જાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 60 = 40$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log \frac{100}{40}$
$k = \frac{2.303}{45} \times 0.3979$
$k \approx 0.0204 \ minute^{-1}$.
અહીં $60 \%$ પ્રક્રિયક વપરાઈ જાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 60 = 40$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log \frac{100}{40}$
$k = \frac{2.303}{45} \times 0.3979$
$k \approx 0.0204 \ minute^{-1}$.
0 likesView Solution
210
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું છે: $2 H_2 O_{2(g)} \longrightarrow 2 H_2 O_{(l)} + O_{2(g)}$?
A
$1$
B
$0$
C
$3$
D
$2$
Solution
(D) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2 O_2)$ નું વિઘટન એ એક સુવ્યવસ્થિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે.
પ્રાયોગિક રીતે,$H_2 O_2$ ના વિઘટનનો દર $H_2 O_2$ ની સાંદ્રતાના વર્ગના પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
દરનો નિયમ આ મુજબ છે: $\text{Rate} = k [H_2 O_2]^2$.
દરના નિયમમાં સાંદ્રતા પદનો ઘાતાંક $2$ હોવાથી,પ્રક્રિયાનો ક્રમ $2$ છે.
પ્રાયોગિક રીતે,$H_2 O_2$ ના વિઘટનનો દર $H_2 O_2$ ની સાંદ્રતાના વર્ગના પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
દરનો નિયમ આ મુજબ છે: $\text{Rate} = k [H_2 O_2]^2$.
દરના નિયમમાં સાંદ્રતા પદનો ઘાતાંક $2$ હોવાથી,પ્રક્રિયાનો ક્રમ $2$ છે.
0 likesView Solution
211
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
આર્હેનિયસ સમીકરણ માટે જો $\log_{10} K$ ($y$-અક્ષ) ને $1/T$ ($x$-અક્ષ) ની સાપેક્ષમાં આલેખવામાં આવે,તો ઢાળ (slope) નું મૂલ્ય શું હશે?
A
$\log_{10} A$
B
$\frac{2.303 R}{E_a}$
C
$\frac{-E_a}{2.303 R}$
D
$-\log_{10} A$
Solution
(C) આર્હેનિયસ સમીકરણ $k = A e^{-E_a / RT}$ છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln k = -\frac{E_a}{RT} + \ln A$
આને $10$ ના આધારવાળા લઘુગણકમાં ફેરવવા માટે,આપણે $2.303$ વડે ભાગીએ છીએ:
$\log_{10} k = -\frac{E_a}{2.303 R} \cdot \frac{1}{T} + \log_{10} A$
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} k$ અને $x = 1/T$,ઢાળ $m$ નું મૂલ્ય $-\frac{E_a}{2.303 R}$ મળે છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln k = -\frac{E_a}{RT} + \ln A$
આને $10$ ના આધારવાળા લઘુગણકમાં ફેરવવા માટે,આપણે $2.303$ વડે ભાગીએ છીએ:
$\log_{10} k = -\frac{E_a}{2.303 R} \cdot \frac{1}{T} + \log_{10} A$
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} k$ અને $x = 1/T$,ઢાળ $m$ નું મૂલ્ય $-\frac{E_a}{2.303 R}$ મળે છે.
0 likesView Solution
212
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
Arrhenius ના આલેખમાં $\log_{10} k$ વિરુદ્ધ $1 / T$ માટે $y$-અક્ષ પરના આંતરછેદ (intercept) નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\log_{10} A$
B
$\frac{-E_a}{R}$
C
$\ln k$
D
$\frac{R}{E_a}$
Solution
(A) Arrhenius સમીકરણ આ મુજબ છે: $k = A e^{-E_a / RT}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln k = -\frac{E_a}{RT} + \ln A$.
આને $10$ ના આધારવાળા લઘુગણકમાં ફેરવતા: $\log_{10} k = -\frac{E_a}{2.303 R} \left(\frac{1}{T}\right) + \log_{10} A$.
આ સમીકરણને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} k$,$x = \frac{1}{T}$,$m = -\frac{E_a}{2.303 R}$,અને આંતરછેદ $c = \log_{10} A$ મળે છે.
તેથી,$y$-અક્ષ પરના આંતરછેદનું મૂલ્ય $\log_{10} A$ છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln k = -\frac{E_a}{RT} + \ln A$.
આને $10$ ના આધારવાળા લઘુગણકમાં ફેરવતા: $\log_{10} k = -\frac{E_a}{2.303 R} \left(\frac{1}{T}\right) + \log_{10} A$.
આ સમીકરણને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} k$,$x = \frac{1}{T}$,$m = -\frac{E_a}{2.303 R}$,અને આંતરછેદ $c = \log_{10} A$ મળે છે.
તેથી,$y$-અક્ષ પરના આંતરછેદનું મૂલ્ય $\log_{10} A$ છે.
0 likesView Solution
213
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
સંઘાતવાદ (collision theory) મુજબ પ્રક્રિયા માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
પ્રક્રિયકો વચ્ચેનો દરેક સંઘાત રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં પરિણમે છે.
B
એવું માની શકાય કે પ્રક્રિયાનો વેગ એ સંઘાત દર જેટલો હોય છે.
C
વાયુમય પ્રક્રિયાઓ માટે,સંઘાતોની સંખ્યા અવલોકિત વેગની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી હોય છે.
D
સંઘાત પામતા અણુઓને યોગ્ય દિગ્વિન્યાસ (orientation) ની જરૂર હોતી નથી.
Solution
(B) સંઘાતવાદ મુજબ,પ્રક્રિયક અણુઓ વચ્ચેનો દરેક સંઘાત રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં પરિણમતો નથી. માત્ર તે જ સંઘાતો જે થ્રેશોલ્ડ ઉર્જા કરતા વધુ ઉર્જા ધરાવે છે અને યોગ્ય દિગ્વિન્યાસ ધરાવે છે તે જ નીપજ આપે છે.
વાયુમય પ્રક્રિયાઓ માટે,ગણતરી કરેલ સંઘાતોની સંખ્યા અવલોકિત પ્રક્રિયા વેગ કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
તેથી,એવું માની શકાય કે પ્રક્રિયાનો વેગ એ સંઘાત દર જેટલો હોય છે,તે સિદ્ધાંતના વિકાસ માટેનું સાચું પૂર્વધારણા છે,જે સ્ટેરિક ફેક્ટર અને સક્રિયકરણ ઉર્જાને ધ્યાનમાં લેતા પહેલાની સ્થિતિ છે.
વાયુમય પ્રક્રિયાઓ માટે,ગણતરી કરેલ સંઘાતોની સંખ્યા અવલોકિત પ્રક્રિયા વેગ કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
તેથી,એવું માની શકાય કે પ્રક્રિયાનો વેગ એ સંઘાત દર જેટલો હોય છે,તે સિદ્ધાંતના વિકાસ માટેનું સાચું પૂર્વધારણા છે,જે સ્ટેરિક ફેક્ટર અને સક્રિયકરણ ઉર્જાને ધ્યાનમાં લેતા પહેલાની સ્થિતિ છે.
0 likesView Solution
214
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
માર્જરિન અને ખોરાકમાં તેની માખણ જેવી ગંધ માટે વપરાતા આલ્ડિહાઇડને ઓળખો.
A
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
B
બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ
C
સિનામાલ્ડિહાઇડ
D
ઓક્સાલ્ડિહાઇડ
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ (બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ) છે.
બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ (જેને બ્યુટેનાલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એક એવું આલ્ડિહાઇડ છે જે માખણ જેવી લાક્ષણિક ગંધ ધરાવે છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ખાદ્ય ઉદ્યોગમાં માખણ જેવો સ્વાદ આપવા માટે થાય છે,અને તે માર્જરિનમાં પણ તેની સુગંધ વધારવા માટે જોવા મળે છે.
અન્ય વિકલ્પોની ટૂંકી ઝલક:
- $A$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: આ આલ્ડિહાઇડ બદામ જેવી સુગંધ ધરાવે છે અને તેનો ઉપયોગ ફ્લેવરિંગ્સ અને પરફ્યુમમાં થાય છે,પરંતુ માખણ જેવી ગંધ માટે નહીં.
- $C$ સિનામાલ્ડિહાઇડ: આ આલ્ડિહાઇડ તજ (cinnamon) ના લાક્ષણિક સ્વાદ અને સુગંધ માટે જવાબદાર છે,માખણ માટે નહીં.
- $D$ ઓક્સાલ્ડિહાઇડ: આ સામાન્ય આલ્ડિહાઇડ નથી અને તે માખણ જેવી ગંધના વર્ણન સાથે બંધબેસતું નથી.
આમ,બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ એ માર્જરિન અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં માખણ જેવી ગંધ સાથે સંકળાયેલ આલ્ડિહાઇડ છે.
બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ (જેને બ્યુટેનાલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એક એવું આલ્ડિહાઇડ છે જે માખણ જેવી લાક્ષણિક ગંધ ધરાવે છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ખાદ્ય ઉદ્યોગમાં માખણ જેવો સ્વાદ આપવા માટે થાય છે,અને તે માર્જરિનમાં પણ તેની સુગંધ વધારવા માટે જોવા મળે છે.
અન્ય વિકલ્પોની ટૂંકી ઝલક:
- $A$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: આ આલ્ડિહાઇડ બદામ જેવી સુગંધ ધરાવે છે અને તેનો ઉપયોગ ફ્લેવરિંગ્સ અને પરફ્યુમમાં થાય છે,પરંતુ માખણ જેવી ગંધ માટે નહીં.
- $C$ સિનામાલ્ડિહાઇડ: આ આલ્ડિહાઇડ તજ (cinnamon) ના લાક્ષણિક સ્વાદ અને સુગંધ માટે જવાબદાર છે,માખણ માટે નહીં.
- $D$ ઓક્સાલ્ડિહાઇડ: આ સામાન્ય આલ્ડિહાઇડ નથી અને તે માખણ જેવી ગંધના વર્ણન સાથે બંધબેસતું નથી.
આમ,બ્યુટીરાલ્ડિહાઇડ એ માર્જરિન અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં માખણ જેવી ગંધ સાથે સંકળાયેલ આલ્ડિહાઇડ છે.
0 likesView Solution
215
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સૌથી મોટા કદનું નેનોમટીરિયલ છે?
A
પાણી (આણ્વિક સ્તર)
B
ગ્લુકોઝ (આણ્વિક સ્તર)
C
વાયરસ
D
બેક્ટેરિયા
Solution
(D) કદની શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
- પાણી અને ગ્લુકોઝ આણ્વિક સ્તરે છે,જે સામાન્ય રીતે $0.1$ થી $1 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
- વાયરસ સામાન્ય રીતે $20$ થી $300 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
- બેક્ટેરિયા ઘણા મોટા હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $0.2$ થી $10 \ \mu m$ ($200$ થી $10,000 \ nm$) ની વચ્ચે હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી બેક્ટેરિયા સૌથી મોટા છે.
- પાણી અને ગ્લુકોઝ આણ્વિક સ્તરે છે,જે સામાન્ય રીતે $0.1$ થી $1 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
- વાયરસ સામાન્ય રીતે $20$ થી $300 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
- બેક્ટેરિયા ઘણા મોટા હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $0.2$ થી $10 \ \mu m$ ($200$ થી $10,000 \ nm$) ની વચ્ચે હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી બેક્ટેરિયા સૌથી મોટા છે.
0 likesView Solution
216
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$FTIR$ (ફુરિયર ટ્રાન્સફોર્મ ઇન્ફ્રારેડ) સ્પેક્ટ્રોસ્કોપીનો ઉપયોગ કરીને કયા પ્રકારની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવે છે?
A
નેનોમટીરિયલની મોર્ફોલોજી
B
ફંક્શનલ ગ્રુપનું શોષણ
C
કણોની ભૂમિતિ
D
કણનું કદ
Solution
(B) $1$. નેનોમટીરિયલની મોર્ફોલોજી: $FTIR$ નેનોમટીરિયલની મોર્ફોલોજી (આકાર,બંધારણ) વિશે માહિતી આપતું નથી. આ માટે $SEM$ અથવા $TEM$ જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. ફંક્શનલ ગ્રુપનું શોષણ: $FTIR$ ઇન્ફ્રારેડ વિસ્તારમાં લાક્ષણિક શોષણ બેન્ડ્સ શોધીને ફંક્શનલ ગ્રુપ્સને ઓળખે છે,જેમ કે $-OH$,$-CH$,$-NH$,અને $-CO$ ગ્રુપ માટે. આ $FTIR$ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવતી સાચી માહિતી છે.
$3$. કણોની ભૂમિતિ: $FTIR$ કણોની ભૂમિતિ (દા.ત.,ગોળાકાર અથવા ઘન આકાર) વિશે માહિતી આપતું નથી.
$4$. કણનું કદ: $FTIR$ કણનું કદ નક્કી કરી શકતું નથી. આ માટે $DLS$ (ડાયનેમિક લાઇટ સ્કેટરિંગ) અથવા ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. ફંક્શનલ ગ્રુપનું શોષણ: $FTIR$ ઇન્ફ્રારેડ વિસ્તારમાં લાક્ષણિક શોષણ બેન્ડ્સ શોધીને ફંક્શનલ ગ્રુપ્સને ઓળખે છે,જેમ કે $-OH$,$-CH$,$-NH$,અને $-CO$ ગ્રુપ માટે. આ $FTIR$ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવતી સાચી માહિતી છે.
$3$. કણોની ભૂમિતિ: $FTIR$ કણોની ભૂમિતિ (દા.ત.,ગોળાકાર અથવા ઘન આકાર) વિશે માહિતી આપતું નથી.
$4$. કણનું કદ: $FTIR$ કણનું કદ નક્કી કરી શકતું નથી. આ માટે $DLS$ (ડાયનેમિક લાઇટ સ્કેટરિંગ) અથવા ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.
0 likesView Solution
217
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$Drath$ અને $Frost$ દ્વારા વિકસિત ગ્રીન ટેકનોલોજીમાં ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને એડિપિક એસિડ બનાવવા માટે નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનો ઉપયોગ થાય છે?
A
રાઈબોઝ
B
ગ્લુકોઝ
C
રાઈબ્યુલોઝ
D
બેન્ઝીન
Solution
(B) $Drath$ અને $Frost$ દ્વારા વિકસિત ગ્રીન ટેકનોલોજીમાં,એડિપિક એસિડનું સંશ્લેષણ $Benzene$ (જે કેન્સરકારક છે) ને બદલે $Glucose$ માંથી ઉત્સેચકીય રીતે કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
218
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$ns^2 np^5$ બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન ધરાવતું તત્વ ઓળખો.
A
$I$
B
$Te$
C
$Ar$
D
$Ne$
Solution
(A) સામાન્ય બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $ns^2 np^5$ એ હેલોજન સમૂહ (સમૂહ $17$) માટે છે.
આયોડિન $(I)$ હેલોજન સમૂહનું તત્વ છે અને તેની બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $5s^2 5p^5$ છે,જે $ns^2 np^5$ ના સામાન્ય સ્વરૂપને અનુરૂપ છે,જ્યાં $n=5$ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $I$ છે.
આયોડિન $(I)$ હેલોજન સમૂહનું તત્વ છે અને તેની બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $5s^2 5p^5$ છે,જે $ns^2 np^5$ ના સામાન્ય સ્વરૂપને અનુરૂપ છે,જ્યાં $n=5$ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $I$ છે.
0 likesView Solution
219
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં માત્ર તટસ્થ લિગેન્ડ્સ છે?
A
$[Co(NH_3)_5(H_2O)]Cl_3$
B
$[Rh(NH_3)_3(SCN)_3]$
C
$[Pt(en)_2(SCN)_2]Cl_2$
D
$[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$
Solution
(A) કયા સંકીર્ણમાં માત્ર તટસ્થ લિગેન્ડ્સ છે તે નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક વિકલ્પમાં રહેલા લિગેન્ડ્સનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$A$: $[Co(NH_3)_5(H_2O)]Cl_3$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $H_2O$ (તટસ્થ) છે.
$B$: $[Rh(NH_3)_3(SCN)_3]$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $SCN^-$ (ઋણાયનીય) છે.
$C$: $[Pt(en)_2(SCN)_2]Cl_2$ માં $en$ (તટસ્થ) અને $SCN^-$ (ઋણાયનીય) છે.
$D$: $[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $NO_2^-$ (ઋણાયનીય) છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં રહેલા સંકીર્ણમાં માત્ર તટસ્થ લિગેન્ડ્સ છે.
$A$: $[Co(NH_3)_5(H_2O)]Cl_3$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $H_2O$ (તટસ્થ) છે.
$B$: $[Rh(NH_3)_3(SCN)_3]$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $SCN^-$ (ઋણાયનીય) છે.
$C$: $[Pt(en)_2(SCN)_2]Cl_2$ માં $en$ (તટસ્થ) અને $SCN^-$ (ઋણાયનીય) છે.
$D$: $[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ માં $NH_3$ (તટસ્થ) અને $NO_2^-$ (ઋણાયનીય) છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં રહેલા સંકીર્ણમાં માત્ર તટસ્થ લિગેન્ડ્સ છે.
0 likesView Solution
220
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$EDTA$ (ઇથિલિનડાયએમાઇનટેટ્રાએસીટેટ આયન) એ હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે. સંકીર્ણ સંયોજનમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ અથવા આયન સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવતા $EDTA$ અણુમાં દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા ઓળખો.
A
$3$
B
$1$
C
$6$
D
$4$
Solution
(C) $EDTA^{4-}$ (ઇથિલિનડાયએમાઇનટેટ્રાએસીટેટ આયન) એ હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
તેમાં $6$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે: $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ (એમાઇન જૂથોમાંથી) અને $4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ (ચાર કાર્બોક્સિલેટ જૂથોમાંથી).
આ $6$ દાતા પરમાણુઓ એકસાથે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ અથવા આયન સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે,જે તેને હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ બનાવે છે.
તેથી,દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા $6$ છે.
તેમાં $6$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે: $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ (એમાઇન જૂથોમાંથી) અને $4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ (ચાર કાર્બોક્સિલેટ જૂથોમાંથી).
આ $6$ દાતા પરમાણુઓ એકસાથે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ અથવા આયન સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે,જે તેને હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ બનાવે છે.
તેથી,દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા $6$ છે.
0 likesView Solution
221
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક મોલ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયનમાં હાજર દાતા પરમાણુઓના મોલની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$6$
B
$3$
C
$12$
D
$4$
Solution
(A) $[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$ માં,ત્રણ ઓક્ઝેલેટ લિગાન્ડ્સ કોબાલ્ટ આયન સાથે જોડાયેલા છે.
ઓક્ઝેલેટ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ હોવાથી,દરેક $(C_2O_4)^{2-}$ પાસે બે દાતા ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,$1 \text{ મોલ } (C_2O_4)^{2-} \equiv 2 \text{ મોલ દાતા પરમાણુઓ}$.
આમ,$1 \text{ મોલ } [Co(C_2O_4)_3]^{3-} \equiv 3 \times 2 = 6 \text{ મોલ દાતા પરમાણુઓ}$.
ઓક્ઝેલેટ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ હોવાથી,દરેક $(C_2O_4)^{2-}$ પાસે બે દાતા ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,$1 \text{ મોલ } (C_2O_4)^{2-} \equiv 2 \text{ મોલ દાતા પરમાણુઓ}$.
આમ,$1 \text{ મોલ } [Co(C_2O_4)_3]^{3-} \equiv 3 \times 2 = 6 \text{ મોલ દાતા પરમાણુઓ}$.
0 likesView Solution
222
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માં $Cu$ નો $EAN$ (Effective Atomic Number) કેટલો છે?
A
$36$
B
$29$
C
$30$
D
$35$
Solution
(D) $EAN$ નું સૂત્ર $EAN = Z - X + Y$ છે,જ્યાં $Z$ એ ધાતુનો પરમાણુ ક્રમાંક છે,$X$ એ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે,અને $Y$ એ લિગાન્ડ દ્વારા આપવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માટે:
$Z = 29$ ($Cu$ માટે)
$X = +2$ ($NH_3$ તટસ્થ હોવાથી,$Cu + 4(0) = +2$)
$Y = 2 \times 4 = 8$ (દરેક $NH_3$ $2$ ઇલેક્ટ્રોન આપે છે)
$EAN = 29 - 2 + 8 = 35$.
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માટે:
$Z = 29$ ($Cu$ માટે)
$X = +2$ ($NH_3$ તટસ્થ હોવાથી,$Cu + 4(0) = +2$)
$Y = 2 \times 4 = 8$ (દરેક $NH_3$ $2$ ઇલેક્ટ્રોન આપે છે)
$EAN = 29 - 2 + 8 = 35$.
0 likesView Solution
223
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[Fe(C_2O_4)_3]^{3-}$ માં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનનો સવર્ગ આંક કેટલો છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$12$
Solution
(C) ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ $(C_2O_4^{2-})$ એ દ્વિદંતીય (bidentate) લિગેન્ડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે એકસાથે $2$ દાતા પરમાણુઓ (ઓક્સિજન પરમાણુઓ) દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાય છે.
કેન્દ્રિય $Fe^{3+}$ આયન સાથે $3$ ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ જોડાયેલા હોવાથી,કુલ સવર્ગ આંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{સવર્ગ આંક} = (\text{લિગેન્ડની સંખ્યા}) \times (\text{લિગેન્ડની દંતિયતા})$
$\text{સવર્ગ આંક} = 3 \times 2 = 6$.
કેન્દ્રિય $Fe^{3+}$ આયન સાથે $3$ ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ જોડાયેલા હોવાથી,કુલ સવર્ગ આંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{સવર્ગ આંક} = (\text{લિગેન્ડની સંખ્યા}) \times (\text{લિગેન્ડની દંતિયતા})$
$\text{સવર્ગ આંક} = 3 \times 2 = 6$.
0 likesView Solution
224
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા લિગેન્ડની ક્ષેત્ર પ્રબળતા (field strength) સૌથી વધુ છે?
A
$S^{2-}$
B
$OH^{-}$
C
$EDTA^{4-}$
D
$en$
Solution
(D) સ્પેક્ટ્રોકેમિકલ શ્રેણી લિગેન્ડ્સને તેમની ક્ષેત્ર પ્રબળતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવે છે:
$I^{-} < Br^{-} < S^{2-} < SCN^{-} < Cl^{-} < F^{-} < OH^{-} < C_2O_4^{2-} < H_2O < NCS^{-} < EDTA^{4-} < NH_3 < en < CN^{-} < CO$.
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
$S^{2-}$ (નિર્બળ ક્ષેત્ર),$OH^{-}$ (નિર્બળ ક્ષેત્ર),$EDTA^{4-}$ (મધ્યમ),અને $en$ (પ્રબળ ક્ષેત્ર).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$en$ (ઇથિલીનડાયએમાઇન) ની ક્ષેત્ર પ્રબળતા સૌથી વધુ છે.
$I^{-} < Br^{-} < S^{2-} < SCN^{-} < Cl^{-} < F^{-} < OH^{-} < C_2O_4^{2-} < H_2O < NCS^{-} < EDTA^{4-} < NH_3 < en < CN^{-} < CO$.
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
$S^{2-}$ (નિર્બળ ક્ષેત્ર),$OH^{-}$ (નિર્બળ ક્ષેત્ર),$EDTA^{4-}$ (મધ્યમ),અને $en$ (પ્રબળ ક્ષેત્ર).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$en$ (ઇથિલીનડાયએમાઇન) ની ક્ષેત્ર પ્રબળતા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
225
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો લિગેન્ડ લિંકેજ આઈસોમર્સ (બંધારણીય સમઘટકો) બનાવી શકે છે?
A
$SCN^{-}$
B
$H_2O$
C
$CN^{-}$
D
$C_2O_4^{2-}$
Solution
(A) જે લિગેન્ડ બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા જોડાઈ શકે છે તેને એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ કહેવામાં આવે છે.
$SCN^{-}$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે સલ્ફર પરમાણુ $(S)$ અથવા નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ દ્વારા જોડાઈ શકે છે,તેથી તે લિંકેજ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવે છે.
$SCN^{-}$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે સલ્ફર પરમાણુ $(S)$ અથવા નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ દ્વારા જોડાઈ શકે છે,તેથી તે લિંકેજ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
226
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
એવો લિગેન્ડ ઓળખો કે જેમાં બે દાતા પરમાણુઓ હોય પરંતુ તે સંકલન બંધ બનાવવા માટે કોઈપણ એક દાતા પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન જોડીનો ઉપયોગ કરે છે.
A
એક્વા
B
ઇથિલિનડાયએમાઇન
C
સલ્ફેટો
D
નાઇટ્રાઇટો
Solution
(D) $NO_2^{-}$ (નાઇટ્રાઇટ) એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે જેમાં બે દાતા પરમાણુઓ,$N$ અને $O$ હોય છે,પરંતુ તે સંકલન બંધ બનાવવા માટે એક સમયે તેમાંથી માત્ર એકનો જ ઉપયોગ કરે છે.
તેને 'નાઇટ્રો' ($N$-બંધિત લિગેન્ડ માટે) અને 'નાઇટ્રાઇટો' ($O$-બંધિત લિગેન્ડ માટે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેને 'નાઇટ્રો' ($N$-બંધિત લિગેન્ડ માટે) અને 'નાઇટ્રાઇટો' ($O$-બંધિત લિગેન્ડ માટે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
227
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી તટસ્થ સવર્ગ સંયોજન ઓળખો.
A
પેન્ટાએમાઈનકોબાલ્ટ$(III)$ સલ્ફેટ
B
પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$
C
ડાયએમાઈનડાયક્લોરોપ્લેટિનમ$(II)$
D
પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનોફેરેટ$(III)$
Solution
(C) તટસ્થ સવર્ગ સંયોજન તે છે જેમાં સવર્ગ સ્ફિયર પર કોઈ ચોખ્ખો વીજભાર હોતો નથી.
$1$. પેન્ટાએમાઈનકોબાલ્ટ$(III)$ સલ્ફેટ: આ એક ધન આયનીય સંકીર્ણ છે.
$2$. પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$: $K_3[Al(C_2O_4)_3]$ એ ઋણ આયનીય સંકીર્ણ છે.
$3$. ડાયએમાઈનડાયક્લોરોપ્લેટિનમ$(II)$: $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ નો કુલ વીજભાર $0$ છે,તેથી તે તટસ્થ સંકીર્ણ છે.
$4$. પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનોફેરેટ$(III)$: $K_3[Fe(CN)_6]$ એ ઋણ આયનીય સંકીર્ણ છે.
$1$. પેન્ટાએમાઈનકોબાલ્ટ$(III)$ સલ્ફેટ: આ એક ધન આયનીય સંકીર્ણ છે.
$2$. પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$: $K_3[Al(C_2O_4)_3]$ એ ઋણ આયનીય સંકીર્ણ છે.
$3$. ડાયએમાઈનડાયક્લોરોપ્લેટિનમ$(II)$: $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ નો કુલ વીજભાર $0$ છે,તેથી તે તટસ્થ સંકીર્ણ છે.
$4$. પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનોફેરેટ$(III)$: $K_3[Fe(CN)_6]$ એ ઋણ આયનીય સંકીર્ણ છે.
0 likesView Solution
228
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી હેટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણ ઓળખો.
A
$Na_3[Co(NO_2)_6]$
B
$[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$
C
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$
D
$[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$
Solution
(B) હેટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણ એ એક સવર્ગ સંયોજન છે જેમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન એક કરતા વધુ પ્રકારના દાતા સમૂહ (લિગેન્ડ) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
સંકીર્ણ $[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Fe^{2+}$ એ બે અલગ અલગ પ્રકારના લિગેન્ડ $H_2O$ અને $NCS^-$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તે એક હેટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણ છે.
તેનાથી વિપરીત,અન્ય સંકીર્ણો $[Co(NO_2)_6]^{3-}$,$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ અને $[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$ હોમોલેપ્ટિક સંકીર્ણો છે કારણ કે તેમાં માત્ર એક જ પ્રકારના લિગેન્ડ હોય છે.
સંકીર્ણ $[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Fe^{2+}$ એ બે અલગ અલગ પ્રકારના લિગેન્ડ $H_2O$ અને $NCS^-$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તે એક હેટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણ છે.
તેનાથી વિપરીત,અન્ય સંકીર્ણો $[Co(NO_2)_6]^{3-}$,$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ અને $[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$ હોમોલેપ્ટિક સંકીર્ણો છે કારણ કે તેમાં માત્ર એક જ પ્રકારના લિગેન્ડ હોય છે.
0 likesView Solution
229
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ ધરાવતું સંકીર્ણ ઓળખો:
A
ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન
B
પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$
C
ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયન
D
બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઈન)ડાયથાયોસાયનેટો પ્લેટિનમ$(IV)$
Solution
(A) મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ એ એવો લિગાન્ડ છે જે માત્ર એક દાતા પરમાણુ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$CN^{-}$ (સાયનાઈડ) એ મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$en$ (ઈથિલિનડાયએમાઈન) એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$SCN^{-}$ (થાયોસાયનેટો) એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે,જે મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ તરીકે વર્તે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન,$[Ni(CN)_4]^{2-}$,માં મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ $CN^{-}$ રહેલો છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
$CN^{-}$ (સાયનાઈડ) એ મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$en$ (ઈથિલિનડાયએમાઈન) એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$SCN^{-}$ (થાયોસાયનેટો) એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે,જે મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ તરીકે વર્તે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન,$[Ni(CN)_4]^{2-}$,માં મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ $CN^{-}$ રહેલો છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
0 likesView Solution
230
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
જો કોઈ કોઓર્ડિનેશન સંકીર્ણ (coordination complex) ને વધારાના સિલ્વર નાઈટ્રેટ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરાવતા $2 \ moles$ $AgCl$ બનાવે,તો તેમાં આયનીય $Cl^{-}$ આયનોના મોલની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(B) કોઓર્ડિનેશન સંકીર્ણની વધારાના સિલ્વર નાઈટ્રેટ $(AgNO_3)$ સાથેની પ્રક્રિયા આયનીય ક્લોરાઈડ આયનોને સિલ્વર ક્લોરાઈડ $(AgCl)$ તરીકે અવક્ષેપિત કરે છે.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$[M(X)_n]Cl_2 + 2AgNO_3 \rightarrow [M(X)_n](NO_3)_2 + 2AgCl$
જેથી $1 \ mole$ સંકીર્ણ $2 \ moles$ $AgCl$ બનાવવા માટે પ્રક્રિયા કરે છે,જે દર્શાવે છે કે કોઓર્ડિનેશન સ્ફિયરની બહાર $2 \ moles$ આયનીય $Cl^{-}$ આયનો હાજર છે.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$[M(X)_n]Cl_2 + 2AgNO_3 \rightarrow [M(X)_n](NO_3)_2 + 2AgCl$
જેથી $1 \ mole$ સંકીર્ણ $2 \ moles$ $AgCl$ બનાવવા માટે પ્રક્રિયા કરે છે,જે દર્શાવે છે કે કોઓર્ડિનેશન સ્ફિયરની બહાર $2 \ moles$ આયનીય $Cl^{-}$ આયનો હાજર છે.
0 likesView Solution
231
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું કેટાયનિક સંકીર્ણ છે?
A
$Na_4[Fe(CN)_6]$
B
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$
C
$[Ni(CO)_4]$
D
$K_3[Fe(CN)_6]$
Solution
(B) જો સવર્ગ સ્ફિયર પર ધન વીજભાર હોય તો તે કેટાયનિક સંકીર્ણ છે.
$Na_4[Fe(CN)_6]$ એ $4Na^+$ અને $[Fe(CN)_6]^{4-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે એનાયોનિક સંકીર્ણ છે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ એ $[Co(NH_3)_5Cl]^{2+}$ અને $SO_4^{2-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે કેટાયનિક સંકીર્ણ છે.
$[Ni(CO)_4]$ એ તટસ્થ સંકીર્ણ છે કારણ કે તેના પર કોઈ વીજભાર નથી.
$K_3[Fe(CN)_6]$ એ $3K^+$ અને $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે એનાયોનિક સંકીર્ણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$Na_4[Fe(CN)_6]$ એ $4Na^+$ અને $[Fe(CN)_6]^{4-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે એનાયોનિક સંકીર્ણ છે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ એ $[Co(NH_3)_5Cl]^{2+}$ અને $SO_4^{2-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે કેટાયનિક સંકીર્ણ છે.
$[Ni(CO)_4]$ એ તટસ્થ સંકીર્ણ છે કારણ કે તેના પર કોઈ વીજભાર નથી.
$K_3[Fe(CN)_6]$ એ $3K^+$ અને $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં વિયોજિત થાય છે,જે એનાયોનિક સંકીર્ણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
232
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે?
A
ટ્રાયએમાઇનટ્રાયનાઇટ્રોકોબાલ્ટ $(III)$
B
પેન્ટાકાર્બોનિલઆયર્ન $(0)$
C
ટેટ્રાએમાઇનકોપર $(II)$ આયન
D
ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ $(III)$ આયન
Solution
(A) એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
ટ્રાયએમાઇનટ્રાયનાઇટ્રોકોબાલ્ટ $(III)$ સંકીર્ણમાં,નાઇટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે નાઇટ્રોજન પરમાણુ (નાઇટ્રો) અથવા ઓક્સિજન પરમાણુ (નાઇટ્રાઇટો) દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
ટ્રાયએમાઇનટ્રાયનાઇટ્રોકોબાલ્ટ $(III)$ સંકીર્ણમાં,નાઇટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે નાઇટ્રોજન પરમાણુ (નાઇટ્રો) અથવા ઓક્સિજન પરમાણુ (નાઇટ્રાઇટો) દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
0 likesView Solution
233
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[Zn(NH_3)_4]^{2+}$ માં $Zn$ નો $EAN$ કેટલો છે?
A
$32$
B
$28$
C
$30$
D
$36$
Solution
(D) $Zn$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ $30$ છે.
$[Zn(NH_3)_4]^{2+}$ માં,$Zn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે,તેથી $X = 2$.
$4$ $NH_3$ લિગેન્ડ દ્વારા આપવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $Y = 4 \times 2 = 8$ છે.
$EAN$ ની ગણતરી $EAN = Z - X + Y$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$EAN = 30 - 2 + 8 = 36$.
$[Zn(NH_3)_4]^{2+}$ માં,$Zn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે,તેથી $X = 2$.
$4$ $NH_3$ લિગેન્ડ દ્વારા આપવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $Y = 4 \times 2 = 8$ છે.
$EAN$ ની ગણતરી $EAN = Z - X + Y$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$EAN = 30 - 2 + 8 = 36$.
0 likesView Solution
234
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો લિગેન્ડ તટસ્થ છે?
A
એમાઈન $(Ammine)$
B
ક્લોરો $(Chloro)$
C
સલ્ફેટો $(Sulphato)$
D
નાઈટ્રાઈટો $(Nitrito)$
Solution
(A) $NH_3$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
બાકીના તમામ વિકલ્પો ($Chloro$,$Sulphato$,$Nitrito$) એનિઓનિક લિગેન્ડ છે.
એનિઓનિક લિગેન્ડ સામાન્ય રીતે '$o$' પ્રત્યય સાથે સમાપ્ત થાય છે.
બાકીના તમામ વિકલ્પો ($Chloro$,$Sulphato$,$Nitrito$) એનિઓનિક લિગેન્ડ છે.
એનિઓનિક લિગેન્ડ સામાન્ય રીતે '$o$' પ્રત્યય સાથે સમાપ્ત થાય છે.
0 likesView Solution
235
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
એક મોલ ઓક્ઝેલેટ આયનમાં હાજર દાતા પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$6$
D
$4$
Solution
(B) ઓક્ઝેલેટ આયનનું સૂત્ર $C_2O_4^{2-}$ છે.
ઓક્ઝેલેટ આયનની રચનામાં,બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે જે ઋણ વીજભાર ધરાવે છે અને તેમની પાસે ઇલેક્ટ્રોનની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) હોય છે,જે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સંકલન માટે દાતા પરમાણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,દરેક ઓક્ઝેલેટ આયનમાં $2$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે.
પરિણામે,$1 \text{ મોલ}$ ઓક્ઝેલેટ આયનમાં $2 \text{ મોલ}$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે.
ઓક્ઝેલેટ આયનની રચનામાં,બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે જે ઋણ વીજભાર ધરાવે છે અને તેમની પાસે ઇલેક્ટ્રોનની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) હોય છે,જે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સંકલન માટે દાતા પરમાણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,દરેક ઓક્ઝેલેટ આયનમાં $2$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે.
પરિણામે,$1 \text{ મોલ}$ ઓક્ઝેલેટ આયનમાં $2 \text{ મોલ}$ દાતા પરમાણુઓ હોય છે.
0 likesView Solution
236
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી પેન્ટાએક્વા-આઈસોથાયોસાયનેટોઆયર્ન$(III)$ આયનનું સૂત્ર ઓળખો.
A
$[Fe(H_2O)_5(SCN)]^{2+}$
B
$[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$
C
$[Fe(H_2O)_3(NCS)_2]^{3+}$
D
$[Fe(H_2O)_2(SCN)_3]^{5+}$
Solution
(B) પેન્ટાએક્વા એટલે કે મધ્યસ્થ ધાતુ સાથે પાંચ પાણીના અણુઓ,$(H_2O)_5$,જોડાયેલા છે.
આઈસોથાયોસાયનેટો એટલે કે એક આઈસોથાયોસાયનેટ લિગેન્ડ,$(NCS^-)$,ની હાજરી,જે $N$-બંધિત છે.
આયર્ન$(III)$ આયન સૂચવે છે કે આયર્નનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
સંકીર્ણ આયન પરનો કુલ વીજભાર: $\text{વીજભાર} = Fe \text{ નો ઓક્સિડેશન આંક} + H_2O \text{ નો વીજભાર} + NCS^- \text{ નો વીજભાર} = (+3) + 0 + (-1) = +2$.
આમ,સૂત્ર $[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$ છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
આઈસોથાયોસાયનેટો એટલે કે એક આઈસોથાયોસાયનેટ લિગેન્ડ,$(NCS^-)$,ની હાજરી,જે $N$-બંધિત છે.
આયર્ન$(III)$ આયન સૂચવે છે કે આયર્નનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
સંકીર્ણ આયન પરનો કુલ વીજભાર: $\text{વીજભાર} = Fe \text{ નો ઓક્સિડેશન આંક} + H_2O \text{ નો વીજભાર} + NCS^- \text{ નો વીજભાર} = (+3) + 0 + (-1) = +2$.
આમ,સૂત્ર $[Fe(H_2O)_5(NCS)]^{2+}$ છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
237
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
Ethylmethylisopropylamine નું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$N$-Methyl-$N$-isopropylethanamine
B
$N$-Ethyl-$N$-methylpropan$-1-$amine
C
$N$-Ethyl-$N$-methylpropan$-2-$amine
D
$N$-Ethyl-$N$-isopropylmethanamine
Solution
(C) આપેલ બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-N(CH_3)(C_2H_5)$ છે.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન માટે $IUPAC$ નામકરણમાં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને મુખ્ય આલ્કેન તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે.
અહીં,સૌથી લાંબી શૃંખલા $3$-કાર્બન ધરાવતી પ્રોપેન શૃંખલા છે જે નાઈટ્રોજન સાથે $2$-સ્થાન પર જોડાયેલી છે.
નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલા અન્ય બે આલ્કાઈલ સમૂહો ઈથાઈલ અને મિથાઈલ છે,જેમને $N$-વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
આમ,$IUPAC$ નામ $N$-Ethyl-$N$-methylpropan$-2-$amine છે.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન માટે $IUPAC$ નામકરણમાં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને મુખ્ય આલ્કેન તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે.
અહીં,સૌથી લાંબી શૃંખલા $3$-કાર્બન ધરાવતી પ્રોપેન શૃંખલા છે જે નાઈટ્રોજન સાથે $2$-સ્થાન પર જોડાયેલી છે.
નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલા અન્ય બે આલ્કાઈલ સમૂહો ઈથાઈલ અને મિથાઈલ છે,જેમને $N$-વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
આમ,$IUPAC$ નામ $N$-Ethyl-$N$-methylpropan$-2-$amine છે.
0 likesView Solution
238
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$ નું સૂત્ર છે?
A
$Na_3[AlF_6]$
B
$Na[AlF_6]$
C
$Na_2[AlF_6]^{2+}$
D
$[Al(NaF)_6]^{2+}$
Solution
(A) સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$ નામ સોડિયમ આયનો $(Na^+)$ અને હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$ સંકીર્ણ ઋણાયનની હાજરી સૂચવે છે.
સંકીર્ણ ઋણાયન $[AlF_6]^{n-}$ માં,$Al$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે અને દરેક $F$ નો $-1$ છે.
તેથી,સંકીર્ણ પરનો વીજભાર $n$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $x + 6(-1) = -3$,તેથી $x = +3$.
સંકીર્ણ આયન $[AlF_6]^{3-}$ છે.
સંકીર્ણ આયનના વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,ત્રણ $Na^+$ આયનોની જરૂર છે.
આમ,સૂત્ર $Na_3[AlF_6]$ છે.
સંકીર્ણ ઋણાયન $[AlF_6]^{n-}$ માં,$Al$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે અને દરેક $F$ નો $-1$ છે.
તેથી,સંકીર્ણ પરનો વીજભાર $n$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $x + 6(-1) = -3$,તેથી $x = +3$.
સંકીર્ણ આયન $[AlF_6]^{3-}$ છે.
સંકીર્ણ આયનના વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,ત્રણ $Na^+$ આયનોની જરૂર છે.
આમ,સૂત્ર $Na_3[AlF_6]$ છે.
0 likesView Solution
239
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો લિગેન્ડ લિંકેજ આઈસોમર્સ (બંધારણીય સમઘટકો) બનાવી શકે છે?
A
એક્વા
B
આયોડો
C
એમાઈન
D
નાઈટ્રો
Solution
(D) લિંકેજ આઈસોમેરિઝમ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ્સ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Nitro$ $(-NO_2^-)$ એ એક એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(-NO_2)$ અથવા ઓક્સિજન પરમાણુ $(-ONO)$ દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
અન્ય વિકલ્પો જેમ કે $Aqua$ $(H_2O)$,$Iodo$ $(I^-)$,અને $Ammine$ $(NH_3)$ એ મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ્સ છે જે લિંકેજ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવતા નથી.
એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Nitro$ $(-NO_2^-)$ એ એક એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(-NO_2)$ અથવા ઓક્સિજન પરમાણુ $(-ONO)$ દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
અન્ય વિકલ્પો જેમ કે $Aqua$ $(H_2O)$,$Iodo$ $(I^-)$,અને $Ammine$ $(NH_3)$ એ મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ્સ છે જે લિંકેજ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવતા નથી.
0 likesView Solution
240
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$[Cr(H_2O)_6]Cl_3$ અને $[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2 \cdot H_2O$ દ્વારા કયા પ્રકારની સમઘટકતા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
સવર્ગ (Coordinate)
B
દ્રાવક (Solvate)
C
આયનીકરણ (Ionization)
D
બંધન (Linkage)
Solution
(B) $[Cr(H_2O)_6]Cl_3$ અને $[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2 \cdot H_2O$ સંકીર્ણોમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Cr^{3+}$ સાથે સીધા જોડાયેલા પાણીના અણુઓની સંખ્યા અને સ્ફટિકીકરણના દ્રાવક તરીકે રહેલા પાણીના અણુઓની સંખ્યામાં તફાવત છે.
આ પ્રકારની સમઘટકતા,જેમાં દ્રાવકનો અણુ (અહીં $H_2O$) એક સમઘટકમાં લિગેન્ડ તરીકે અને બીજામાં મુક્ત દ્રાવક અણુ તરીકે વર્તે છે,તેને દ્રાવક સમઘટકતા (Solvate isomerism) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.
આ પ્રકારની સમઘટકતા,જેમાં દ્રાવકનો અણુ (અહીં $H_2O$) એક સમઘટકમાં લિગેન્ડ તરીકે અને બીજામાં મુક્ત દ્રાવક અણુ તરીકે વર્તે છે,તેને દ્રાવક સમઘટકતા (Solvate isomerism) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.
0 likesView Solution
241
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[CoF_6]^{3-}$ માં હાજર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$
Solution
(A) $Co$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $27$ છે. $Co$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે.
$[CoF_6]^{3-}$ માં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(-1) = -3$ છે,તેથી $x = +3$.
$Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
તેથી,$3d^6$ રચના $t_{2g}^4 e_g^2$ તરીકે રહે છે,જે $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે.
$[CoF_6]^{3-}$ માં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(-1) = -3$ છે,તેથી $x = +3$.
$Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
તેથી,$3d^6$ રચના $t_{2g}^4 e_g^2$ તરીકે રહે છે,જે $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
242
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ માં જોવા મળતા સંકરણનો પ્રકાર ઓળખો.
A
$sp^3 d^2$
B
$dsp^2$
C
$sp^3$
D
$d^2 sp^3$
Solution
(B) $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માં નિકલનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$Ni^{2+}$ ની સંયોજકતા કોષની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,સંકરણ પહેલા $3d$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે.
આના પરિણામે એક ખાલી $3d$ કક્ષક,એક $4s$ કક્ષક અને બે $4p$ કક્ષકો મળે છે,જે ચાર $CN^-$ લિગેન્ડ દ્વારા દાન કરાયેલ ચાર ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોને સમાવવા માટે $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
$Ni^{2+}$ ની સંયોજકતા કોષની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,સંકરણ પહેલા $3d$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે.
આના પરિણામે એક ખાલી $3d$ કક્ષક,એક $4s$ કક્ષક અને બે $4p$ કક્ષકો મળે છે,જે ચાર $CN^-$ લિગેન્ડ દ્વારા દાન કરાયેલ ચાર ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોને સમાવવા માટે $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
0 likesView Solution
243
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ સંકીર્ણમાં કયા પ્રકારનું સંકરણ જોવા મળે છે?
A
$d^2sp^3$
B
$sp^3$
C
$sp^3d^2$
D
$dsp^3$
Solution
(A) કોબાલ્ટ $(Co)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $27$ છે. $Co$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે.
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ સંકીર્ણમાં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. તેથી,$Co^{3+}$ ની રચના $[Ar] 3d^6$ થાય છે.
$NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ (pairing) પ્રેરે છે.
યુગ્મીકરણ પછી,બે $3d$ કક્ષકો,એક $4s$ કક્ષક અને ત્રણ $4p$ કક્ષકો સંકરણ માટે ઉપલબ્ધ બને છે.
તેથી,તેમાં $d^2sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ સંકીર્ણમાં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. તેથી,$Co^{3+}$ ની રચના $[Ar] 3d^6$ થાય છે.
$NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ (pairing) પ્રેરે છે.
યુગ્મીકરણ પછી,બે $3d$ કક્ષકો,એક $4s$ કક્ષક અને ત્રણ $4p$ કક્ષકો સંકરણ માટે ઉપલબ્ધ બને છે.
તેથી,તેમાં $d^2sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
244
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સંકીર્ણ સંયોજનોની યાદીમાંથી બાયડેન્ટેટ (દ્વિદંતીય) લિગાન્ડ ધરાવતા સંકીર્ણોની કુલ સંખ્યા શોધો:
$a$) ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન
$b$) ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયન
$c$) સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$
$d$) બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઈન)ડાયથાયોસાયનેટોપ્લેટિનમ$(IV)$
$a$) ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન
$b$) ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયન
$c$) સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$
$d$) બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઈન)ડાયથાયોસાયનેટોપ્લેટિનમ$(IV)$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(B) બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ ધરાવતા સંકીર્ણોને ઓળખવા માટે,આપણે દરેક સંકીર્ણમાં હાજર લિગાન્ડનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$a$) ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન: $[Ni(CN)_4]^{2-}$. લિગાન્ડ સાયનાઈડ $(CN^-)$ છે,જે મોનોડેન્ટેટ (એકદંતીય) લિગાન્ડ છે.
$b$) ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયન: $[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$. લિગાન્ડ ઓક્ઝેલેટ $(C_2O_4^{2-})$ છે,જે બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$c$) સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$: $Na_3[AlF_6]$. લિગાન્ડ ફ્લોરાઈડ $(F^-)$ છે,જે મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$d$) બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઈન)ડાયથાયોસાયનેટોપ્લેટિનમ$(IV)$: $[Pt(en)_2(SCN)_2]^{2+}$. લિગાન્ડ ઈથિલિનડાયએમાઈન $(en)$ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
આમ,સંકીર્ણ $(b)$ અને $(d)$ માં બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
આવા સંકીર્ણોની કુલ સંખ્યા $2$ છે.
$a$) ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન: $[Ni(CN)_4]^{2-}$. લિગાન્ડ સાયનાઈડ $(CN^-)$ છે,જે મોનોડેન્ટેટ (એકદંતીય) લિગાન્ડ છે.
$b$) ટ્રાયઓક્ઝેલેટોકોબાલ્ટેટ$(III)$ આયન: $[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$. લિગાન્ડ ઓક્ઝેલેટ $(C_2O_4^{2-})$ છે,જે બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$c$) સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ$(III)$: $Na_3[AlF_6]$. લિગાન્ડ ફ્લોરાઈડ $(F^-)$ છે,જે મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$d$) બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઈન)ડાયથાયોસાયનેટોપ્લેટિનમ$(IV)$: $[Pt(en)_2(SCN)_2]^{2+}$. લિગાન્ડ ઈથિલિનડાયએમાઈન $(en)$ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
આમ,સંકીર્ણ $(b)$ અને $(d)$ માં બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
આવા સંકીર્ણોની કુલ સંખ્યા $2$ છે.
0 likesView Solution
245
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ સંકીર્ણ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
સંકરણ પહેલાં $Co^{3+}$ પાસે ચાર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
B
આ સંકીર્ણમાં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે.
C
તે હાઈ સ્પિન સંકીર્ણ છે.
D
તે પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) સંકીર્ણ છે.
Solution
(C) $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં,કોબાલ્ટનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $Co^{3+}$ $(3d^6)$ ની સંયોજકતા કોષની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના આ મુજબ છે: $3d$ ($4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન),$4s$ (ખાલી),$4p$ (ખાલી).
$NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
યુગ્મીકરણ પછી,રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ બને છે,જેનો અર્થ છે કે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે.
આથી આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય અને લો સ્પિન સંકીર્ણ છે.
તેથી,તે હાઈ સ્પિન સંકીર્ણ છે તે વિધાન ખોટું છે.
$NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
યુગ્મીકરણ પછી,રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ બને છે,જેનો અર્થ છે કે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે.
આથી આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય અને લો સ્પિન સંકીર્ણ છે.
તેથી,તે હાઈ સ્પિન સંકીર્ણ છે તે વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
246
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો સવર્ગ સંકીર્ણ વિષમલેપ્ટિક (heteroleptic) સંકીર્ણ છે?
A
પેન્ટાકાર્બોનિલઆયર્ન$(0)$
B
ટ્રાયએમાઇનટ્રાયનાઇટ્રોકોબાલ્ટ$(III)$
C
ટેટ્રાએમાઇનકોપર$(II)$ આયન
D
ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ$(II)$ આયન
Solution
(B) વિષમલેપ્ટિક સંકીર્ણ એ છે જેમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ અથવા આયન એક કરતા વધુ પ્રકારના દાતા સમૂહ અથવા લિગાન્ડ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ બે અલગ અલગ પ્રકારના લિગાન્ડ્સ $NH_3$ અને $NO_2^-$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તે એક વિષમલેપ્ટિક સંકીર્ણ છે.
$[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ બે અલગ અલગ પ્રકારના લિગાન્ડ્સ $NH_3$ અને $NO_2^-$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તે એક વિષમલેપ્ટિક સંકીર્ણ છે.
0 likesView Solution
247
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
ઓક્ઝેલેટ આયન કયા પ્રકારનો લિગેન્ડ છે?
A
એકદંતીય (Monodentate)
B
દ્વિદંતીય (Bidentate)
C
ઉભયદંતીય (Ambidentate)
D
ષટદંતીય (Hexadentate)
Solution
(B) ઓક્ઝેલેટ આયન,$(C_2O_4)^{2-}$,એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
તેમાં બે ઋણભારિત ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે જે કેન્દ્રીય ધાતુ આયન સાથે જોડાવા માટે દાતા પરમાણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આમ,તે ધાતુ પરમાણુ સાથે બે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
તેમાં બે ઋણભારિત ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે જે કેન્દ્રીય ધાતુ આયન સાથે જોડાવા માટે દાતા પરમાણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આમ,તે ધાતુ પરમાણુ સાથે બે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
0 likesView Solution
248
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો સંકીર્ણની થર્મોડાયનેમિક સ્થિરતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ છે?
A
$[Co(NH_3)_6]^{3+} > [Ag(CN)_2]^{-} > [Cu(CN)_4]^{2-}$
B
$[Co(NH_3)_6]^{3+} > [Cu(CN)_4]^{2-} > [Ag(CN)_2]^{-}$
C
$[Ag(CN)_2]^{-} > [Co(NH_3)_6]^{3+} > [Cu(CN)_4]^{2-}$
D
$[Cu(CN)_4]^{2-} > [Ag(CN)_2]^{-} > [Co(NH_3)_6]^{3+}$
Solution
(B) સંકીર્ણની થર્મોડાયનેમિક સ્થિરતા મુખ્યત્વે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની વીજભાર ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન પરનો વીજભાર જેટલો વધારે,તેટલું લિગેન્ડ સાથેનું આકર્ષણ બળ વધારે અને સ્થિરતા વધારે.
આપેલ સંકીર્ણોમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનોના ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ છે:
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$[Cu(CN)_4]^{2-}$ માં $Cu$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$[Ag(CN)_2]^{-}$ માં $Ag$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તેથી,સ્થિરતાનો ક્રમ ઓક્સિડેશન આંકના ક્રમ મુજબ છે: $[Co(NH_3)_6]^{3+} > [Cu(CN)_4]^{2-} > [Ag(CN)_2]^{-}$.
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન પરનો વીજભાર જેટલો વધારે,તેટલું લિગેન્ડ સાથેનું આકર્ષણ બળ વધારે અને સ્થિરતા વધારે.
આપેલ સંકીર્ણોમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનોના ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ છે:
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$[Cu(CN)_4]^{2-}$ માં $Cu$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$[Ag(CN)_2]^{-}$ માં $Ag$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તેથી,સ્થિરતાનો ક્રમ ઓક્સિડેશન આંકના ક્રમ મુજબ છે: $[Co(NH_3)_6]^{3+} > [Cu(CN)_4]^{2-} > [Ag(CN)_2]^{-}$.
0 likesView Solution
249
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
જો લિગાન્ડ સમાન રહે,તો ધાતુ આયનો દ્વારા બનતા સંકીર્ણની સ્થિરતાનો સાચો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$Fe^{2+} > Mn^{2+} > Co^{2+}$
B
$Co^{2+} > Fe^{2+} > Mn^{2+}$
C
$Co^{2+} > Mn^{2+} > Fe^{2+}$
D
$Fe^{2+} > Co^{2+} > Mn^{2+}$
Solution
(B) દ્વિસંયોજક ધાતુ આયન સંકીર્ણોની સ્થિરતાનો ક્રમ ઇર્વિંગ-વિલિયમ્સ શ્રેણી દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ શ્રેણી મુજબ,સમાન લિગાન્ડ માટે,દ્વિસંયોજક ધાતુ આયનોના સંકીર્ણોની સ્થિરતાનો ક્રમ $Mn^{2+} < Fe^{2+} < Co^{2+} < Ni^{2+} < Cu^{2+} > Zn^{2+}$ છે.
આ વલણ મુખ્યત્વે આયનિક ત્રિજ્યામાં ઘટાડો અને ક્રિસ્ટલ ફિલ્ડ સ્ટેબિલાઇઝેશન એનર્જી $(CFSE)$ માં વધારાને કારણે છે.
તેથી,આપેલા આયનો માટે સ્થિરતાનો સાચો ક્રમ $Co^{2+} > Fe^{2+} > Mn^{2+}$ છે.
આ શ્રેણી મુજબ,સમાન લિગાન્ડ માટે,દ્વિસંયોજક ધાતુ આયનોના સંકીર્ણોની સ્થિરતાનો ક્રમ $Mn^{2+} < Fe^{2+} < Co^{2+} < Ni^{2+} < Cu^{2+} > Zn^{2+}$ છે.
આ વલણ મુખ્યત્વે આયનિક ત્રિજ્યામાં ઘટાડો અને ક્રિસ્ટલ ફિલ્ડ સ્ટેબિલાઇઝેશન એનર્જી $(CFSE)$ માં વધારાને કારણે છે.
તેથી,આપેલા આયનો માટે સ્થિરતાનો સાચો ક્રમ $Co^{2+} > Fe^{2+} > Mn^{2+}$ છે.
0 likesView Solution
250
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$[Cr(CO)_6]$ સંકીર્ણ સંયોજનમાં $Cr$ દ્વારા ગુમાવાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$4$
C
$6$
D
$2$
Solution
(A) આ સંકીર્ણ $[Cr(CO)_6]$ છે.
કાર્બોનિલ $(CO)$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 6(0) = 0$
$x = 0$.
આમ,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોવાથી,$Cr$ દ્વારા ગુમાવાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $0$ છે.
કાર્બોનિલ $(CO)$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 6(0) = 0$
$x = 0$.
આમ,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોવાથી,$Cr$ દ્વારા ગુમાવાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $0$ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in MHT CET 2024?
There are 900 Chemistry questions from the MHT CET 2024 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are MHT CET 2024 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice MHT CET 2024 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick MHT CET 2024 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.