ChemistryQ51–150 of 900 questions
Page 2 of 10 · Gujarati
51
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો અણુ $sp$ સંકરણનું ઉદાહરણ છે?
A
મિથેન
B
એસીટીલીન
C
ઇથિલીન
D
એમોનિયા
Solution
(B) મિથેન $(CH_4)$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
એસીટીલીન ($C_2H_2$ અથવા $HC \equiv CH$) માં $sp$ સંકરણ જોવા મળે છે,જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઇડ્રોજન અને એક કાર્બન સાથે ત્રિબંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ઇથિલીન $(C_2H_4)$ માં $sp^2$ સંકરણ જોવા મળે છે.
એમોનિયા $(NH_3)$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
એસીટીલીન ($C_2H_2$ અથવા $HC \equiv CH$) માં $sp$ સંકરણ જોવા મળે છે,જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઇડ્રોજન અને એક કાર્બન સાથે ત્રિબંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ઇથિલીન $(C_2H_4)$ માં $sp^2$ સંકરણ જોવા મળે છે.
એમોનિયા $(NH_3)$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$CO$ અણુમાં બંધ ક્રમાંક (bond order) કેટલો છે?
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$0.5$
Solution
(B) આણ્વિય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) મુજબ,બંધ ક્રમાંક $\frac{N_b - N_a}{2}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$CO$ અણુ માટે,કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6 + 8 = 14$ છે.
આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$ છે.
અહીં,$N_b = 10$ અને $N_a = 4$ છે.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 4}{2} = \frac{6}{2} = 3$.
$CO$ અણુ માટે,કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6 + 8 = 14$ છે.
આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$ છે.
અહીં,$N_b = 10$ અને $N_a = 4$ છે.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 4}{2} = \frac{6}{2} = 3$.
0 likesView Solution
53
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$Li_2$ અણુનો બંધ ક્રમ (bond order) અને ચુંબકીય સ્વભાવ અનુક્રમે ઓળખો.
A
$1$ અને ડાયમેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય)
B
$2$ અને ડાયમેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય)
C
$1$ અને પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય)
D
$2$ અને પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય)
Solution
(A) $Li_2$ અણુની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $(\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2$ છે.
$Li_2$ અણુનો બંધ ક્રમ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2} = \frac{4 - 2}{2} = 1$.
$Li_2$ અણુમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી,તે ડાયમેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) છે.
$Li_2$ અણુનો બંધ ક્રમ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2} = \frac{4 - 2}{2} = 1$.
$Li_2$ અણુમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી,તે ડાયમેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) છે.
0 likesView Solution
54
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવતી કક્ષક ઓળખો.
A
$2p$
B
$3s$
C
$3d$
D
$4p$
Solution
(A) કક્ષકની ઉર્જા $(n+l)$ ના નિયમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે અને $l$ એ ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક છે. જે કક્ષક માટે $(n+l)$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું હોય તેની ઉર્જા સૌથી ઓછી હોય છે. જો $(n+l)$ ના મૂલ્યો સમાન હોય,તો જે કક્ષક માટે $n$ નું મૂલ્ય ઓછું હોય તેની ઉર્જા ઓછી હોય છે.
દરેક માટે $(n+l)$ ની ગણતરી:
$2p: n=2, l=1 \implies n+l = 3$
$3s: n=3, l=0 \implies n+l = 3$
$3d: n=3, l=2 \implies n+l = 5$
$4p: n=4, l=1 \implies n+l = 5$
$2p$ અને $3s$ ની સરખામણી કરતા,બંને માટે $(n+l) = 3$ છે. $2p$ માટે $n$ નું મૂલ્ય $(n=2)$ એ $3s$ $(n=3)$ કરતા ઓછું હોવાથી,$2p$ સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે.
દરેક માટે $(n+l)$ ની ગણતરી:
$2p: n=2, l=1 \implies n+l = 3$
$3s: n=3, l=0 \implies n+l = 3$
$3d: n=3, l=2 \implies n+l = 5$
$4p: n=4, l=1 \implies n+l = 5$
$2p$ અને $3s$ ની સરખામણી કરતા,બંને માટે $(n+l) = 3$ છે. $2p$ માટે $n$ નું મૂલ્ય $(n=2)$ એ $3s$ $(n=3)$ કરતા ઓછું હોવાથી,$2p$ સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા અણુનો બંધ ક્રમાંક (bond order) $2$ છે?
A
$N_2$
B
$H_2$
C
$O_2$
D
$F_2$
Solution
(C) $O_2$ અણુની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $(\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^1 (\pi^* 2p_y)^1$ છે.
બંધ ક્રમાંક $\frac{N_b - N_a}{2}$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$O_2$ માટે,$N_b = 10$ અને $N_a = 6$ છે.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 6}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
બંધ ક્રમાંક $\frac{N_b - N_a}{2}$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$O_2$ માટે,$N_b = 10$ અને $N_a = 6$ છે.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 6}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
0 likesView Solution
56
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) મુજબ $O_2$ અણુની બંધનકારક કક્ષકોમાં રહેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$16$
B
$06$
C
$10$
D
$04$
Solution
(C) $O_2$ અણુની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^1 (\pi^* 2p_y)^1$ છે.
બંધનકારક આણ્વીય કક્ષકો તે છે જેમાં ફૂદડી $(*)$ નથી.
આ કક્ષકો $(\sigma 1s)^2$,$(\sigma 2s)^2$,$(\sigma 2p_z)^2$,$(\pi 2p_x)^2$,અને $(\pi 2p_y)^2$ છે.
બંધનકારક કક્ષકોમાં રહેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 10$.
બંધનકારક આણ્વીય કક્ષકો તે છે જેમાં ફૂદડી $(*)$ નથી.
આ કક્ષકો $(\sigma 1s)^2$,$(\sigma 2s)^2$,$(\sigma 2p_z)^2$,$(\pi 2p_x)^2$,અને $(\pi 2p_y)^2$ છે.
બંધનકારક કક્ષકોમાં રહેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 10$.
0 likesView Solution
57
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત મુજબ $N_2$ અણુની એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$14$
B
$04$
C
$10$
D
$06$
Solution
(B) $N_2$ અણુની ઇલેક્ટ્રોન રચના ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) $(\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\sigma 2p_z)^2$ છે.
એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકો તે છે જે ફૂદડી $(*)$ સાથે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ $(\sigma^* 1s)^2$ અને $(\sigma^* 2s)^2$ છે.
એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $= 2 + 2 = 4$ છે.
એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકો તે છે જે ફૂદડી $(*)$ સાથે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ $(\sigma^* 1s)^2$ અને $(\sigma^* 2s)^2$ છે.
એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $= 2 + 2 = 4$ છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$B^{4+}$ આયનની ચોથી કક્ષાની ત્રિજ્યા ગણો। ($pm$ માં)
A
$169.3$
B
$211.6$
C
$380.8$
D
$413.2$
Solution
(A) હાઇડ્રોજન જેવી સ્પીસીઝની $n^{th}$ કક્ષાની ત્રિજ્યા માટેનું સૂત્ર $r_n = \frac{52.9 \times n^2}{Z} \ pm$ છે।
$B^{4+}$ આયન માટે, પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 5$ અને કક્ષાનો ક્રમાંક $n = 4$ છે।
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$r_4 = \frac{52.9 \times (4)^2}{5} \ pm$
$r_4 = \frac{52.9 \times 16}{5} \ pm$
$r_4 = \frac{846.4}{5} \ pm$
$r_4 = 169.28 \ pm \approx 169.3 \ pm$.
$B^{4+}$ આયન માટે, પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 5$ અને કક્ષાનો ક્રમાંક $n = 4$ છે।
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$r_4 = \frac{52.9 \times (4)^2}{5} \ pm$
$r_4 = \frac{52.9 \times 16}{5} \ pm$
$r_4 = \frac{846.4}{5} \ pm$
$r_4 = 169.28 \ pm \approx 169.3 \ pm$.
0 likesView Solution
59
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો અણુ સૌથી ઓછી ડાયપોલ મોમેન્ટ (દ્વિધ્રુવી ચાકમાત્રા) ધરાવે છે?
A
$CH_3F$
B
$CH_3Cl$
C
$CH_3Br$
D
$CH_3I$
Solution
(D) $CH_3X$ અણુઓની ડાયપોલ મોમેન્ટ કાર્બન અને હેલોજન $(X)$ પરમાણુ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવત પર આધાર રાખે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $F$ થી $I$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ હેલોજનની વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે,જેના પરિણામે $C-X$ બંધની ધ્રુવીયતા ઘટે છે.
જોકે સમૂહમાં નીચે જતાં બંધ લંબાઈ વધે છે,પરંતુ વિદ્યુતઋણતામાં ઘટાડો એ મુખ્ય પરિબળ છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો ક્રમ આ મુજબ છે: $CH_3F > CH_3Cl > CH_3Br > CH_3I$.
આમ,$CH_3I$ સૌથી ઓછી ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $F$ થી $I$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ હેલોજનની વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે,જેના પરિણામે $C-X$ બંધની ધ્રુવીયતા ઘટે છે.
જોકે સમૂહમાં નીચે જતાં બંધ લંબાઈ વધે છે,પરંતુ વિદ્યુતઋણતામાં ઘટાડો એ મુખ્ય પરિબળ છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો ક્રમ આ મુજબ છે: $CH_3F > CH_3Cl > CH_3Br > CH_3I$.
આમ,$CH_3I$ સૌથી ઓછી ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
60
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા અણુનો ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે?
A
$HF$
B
$NH_3$
C
$BF_3$
D
$CHCl_3$
Solution
(C) અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ તેના ભૌમિતિક આકાર અને બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$HF$ એ રેખીય આકાર ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે,તેથી $\mu \neq 0$.
$NH_3$ નો આકાર ત્રિકોણીય પિરામિડલ છે અને નાઈટ્રોજન પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી $(\mu = 1.48 \ D)$.
$BF_3$ નો આકાર સમતલીય ત્રિકોણીય છે. તેમાં ત્રણ $B-F$ બંધો એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલા છે. આ ત્રણ $B-F$ બંધોની ડાયપોલ મોમેન્ટનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે,તેથી અણુ અધ્રુવીય છે $(\mu = 0)$.
$CHCl_3$ એ ચતુષ્ફલકીય આકાર ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે જેમાં બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરતી નથી $(\mu = 1.04 \ D)$.
તેથી,$BF_3$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે.
$HF$ એ રેખીય આકાર ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે,તેથી $\mu \neq 0$.
$NH_3$ નો આકાર ત્રિકોણીય પિરામિડલ છે અને નાઈટ્રોજન પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી $(\mu = 1.48 \ D)$.
$BF_3$ નો આકાર સમતલીય ત્રિકોણીય છે. તેમાં ત્રણ $B-F$ બંધો એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલા છે. આ ત્રણ $B-F$ બંધોની ડાયપોલ મોમેન્ટનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે,તેથી અણુ અધ્રુવીય છે $(\mu = 0)$.
$CHCl_3$ એ ચતુષ્ફલકીય આકાર ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે જેમાં બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરતી નથી $(\mu = 1.04 \ D)$.
તેથી,$BF_3$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો અણુ પોતાની સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે?
A
$NH_3$
B
$C_2H_6$
C
$H_2S$
D
$CH_3-O-CH_3$
Solution
(A) હાઇડ્રોજન બંધ ત્યારે રચાય છે જ્યારે હાઇડ્રોજન પરમાણુ અત્યંત વિદ્યુતઋણ પરમાણુ (જેમ કે $N$,$O$,અથવા $F$) સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલ હોય.
$NH_3$ માં,હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ અત્યંત વિદ્યુતઋણ નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે તેને અન્ય $NH_3$ અણુઓ સાથે આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
$C_2H_6$ (ઈથેન) અધ્રુવીય છે અને તેમાં આવા બંધોનો અભાવ છે.
$H_2S$ નોંધપાત્ર હાઇડ્રોજન બંધ બનાવતું નથી કારણ કે સલ્ફર પૂરતો વિદ્યુતઋણ નથી.
$CH_3-O-CH_3$ (ડાયમિથાઈલ ઈથર) માં ઓક્સિજન પરમાણુ છે પરંતુ તેની સાથે સીધો જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ નથી,તેથી તે પોતાની સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકતું નથી.
$NH_3$ માં,હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ અત્યંત વિદ્યુતઋણ નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે તેને અન્ય $NH_3$ અણુઓ સાથે આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
$C_2H_6$ (ઈથેન) અધ્રુવીય છે અને તેમાં આવા બંધોનો અભાવ છે.
$H_2S$ નોંધપાત્ર હાઇડ્રોજન બંધ બનાવતું નથી કારણ કે સલ્ફર પૂરતો વિદ્યુતઋણ નથી.
$CH_3-O-CH_3$ (ડાયમિથાઈલ ઈથર) માં ઓક્સિજન પરમાણુ છે પરંતુ તેની સાથે સીધો જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ નથી,તેથી તે પોતાની સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકતું નથી.
0 likesView Solution
62
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
આવર્ત-$4$ અને સમૂહ-$12$ માં રહેલા તત્વમાં ઉત્તેજિત અથવા ધરા અવસ્થામાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
શૂન્ય
B
એક
C
બે
D
ત્રણ
Solution
(A) આવર્ત-$4$ અને સમૂહ-$12$ માં રહેલું તત્વ ઝિંક $(Zn)$ છે.
$Zn$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $30$ છે.
ધરા અવસ્થામાં $Zn$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^{10} \ 4s^2$ છે.
આ રચનામાં,તમામ $3d$ અને $4s$ કક્ષકો સંપૂર્ણ ભરાયેલી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
ઉત્તેજિત અવસ્થામાં (દા.ત.,$Zn^{2+}$ આયન),ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^{10}$ છે,જેમાં પણ $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $0$ છે.
$Zn$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $30$ છે.
ધરા અવસ્થામાં $Zn$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^{10} \ 4s^2$ છે.
આ રચનામાં,તમામ $3d$ અને $4s$ કક્ષકો સંપૂર્ણ ભરાયેલી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
ઉત્તેજિત અવસ્થામાં (દા.ત.,$Zn^{2+}$ આયન),ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^{10}$ છે,જેમાં પણ $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $0$ છે.
0 likesView Solution
63
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
આવર્ત કોષ્ટકના $1^{st}$ સમૂહ અને $5^{th}$ આવર્તમાં નીચેનામાંથી કયું તત્વ આવેલું છે?
A
રૂબિડિયમ
B
સ્ટ્રોન્શિયમ
C
સીઝિયમ
D
બેરિયમ
Solution
(A) $1$. રૂબિડિયમ $(Rb)$: રૂબિડિયમ સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુ) અને આવર્ત $5$ માં છે. આ સાચો જવાબ છે.
$2$. સ્ટ્રોન્શિયમ $(Sr)$: સ્ટ્રોન્શિયમ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ) માં છે,સમૂહ $1$ માં નહીં.
$3$. સીઝિયમ $(Cs)$: સીઝિયમ સમૂહ $1$ માં છે,પરંતુ તે આવર્ત $6$ માં છે,આવર્ત $5$ માં નહીં.
$4$. બેરિયમ $(Ba)$: બેરિયમ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ) માં છે,સમૂહ $1$ માં નહીં.
$2$. સ્ટ્રોન્શિયમ $(Sr)$: સ્ટ્રોન્શિયમ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ) માં છે,સમૂહ $1$ માં નહીં.
$3$. સીઝિયમ $(Cs)$: સીઝિયમ સમૂહ $1$ માં છે,પરંતુ તે આવર્ત $6$ માં છે,આવર્ત $5$ માં નહીં.
$4$. બેરિયમ $(Ba)$: બેરિયમ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ) માં છે,સમૂહ $1$ માં નહીં.
0 likesView Solution
64
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા તત્વની વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ છે?
A
$Li$
B
$Na$
C
$K$
D
$Cs$
Solution
(A) સમૂહ $1$ ના તત્વોની વિદ્યુતઋણતા સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઘટે છે,કારણ કે પરમાણુ કદ વધે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે.
તેથી,વિદ્યુતઋણતાનો ઘટતો ક્રમ $Li > Na > K > Cs$ છે.
આમ,આપેલા તત્વોમાં $Li$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ છે.
તેથી,વિદ્યુતઋણતાનો ઘટતો ક્રમ $Li > Na > K > Cs$ છે.
આમ,આપેલા તત્વોમાં $Li$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
65
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝમાં અન્ય ત્રણ સ્પીસીઝ જેટલી જ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નથી?
A
$Ne$
B
$O^{2-}$
C
$Na$
D
$Na^{+}$
Solution
(C) દરેક સ્પીસીઝમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
$Ne$ (પરમાણુ ક્રમાંક $10$): $10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$O^{2-}$ (પરમાણુ ક્રમાંક $8$): $8 + 2 = 10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$Na^{+}$ (પરમાણુ ક્રમાંક $11$): $11 - 1 = 10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$Na$ (પરમાણુ ક્રમાંક $11$): $11$ ઇલેક્ટ્રોન.
આમ,$Ne$,$O^{2-}$ અને $Na^{+}$ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે (બધામાં $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે),જ્યારે $Na$ માં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન નથી.
$Ne$ (પરમાણુ ક્રમાંક $10$): $10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$O^{2-}$ (પરમાણુ ક્રમાંક $8$): $8 + 2 = 10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$Na^{+}$ (પરમાણુ ક્રમાંક $11$): $11 - 1 = 10$ ઇલેક્ટ્રોન.
$Na$ (પરમાણુ ક્રમાંક $11$): $11$ ઇલેક્ટ્રોન.
આમ,$Ne$,$O^{2-}$ અને $Na^{+}$ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે (બધામાં $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે),જ્યારે $Na$ માં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન નથી.
0 likesView Solution
66
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા તત્વનો ઉપયોગ ફોટોઈલેક્ટ્રિક કોષોમાં થાય છે?
A
$Li$
B
$Be$
C
$Cs$
D
$Mg$
Solution
(C) ફોટોઈલેક્ટ્રિક કોષોમાં સીઝિયમ $(Cs)$ તત્વનો ઉપયોગ થાય છે.
સમજૂતી: સીઝિયમ એ ફોટોઈલેક્ટ્રિક કોષો માટે પસંદગીની ધાતુ છે કારણ કે તે સૂર્યપ્રકાશને સરળતાથી વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેની આયનીકરણ ઉર્જા ખૂબ ઓછી છે અને તે સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ તત્વ છે.
સીઝિયમની સપાટી પરથી ઇલેક્ટ્રોન બહાર કાઢવા માટે જરૂરી ઉર્જા પ્રમાણમાં ઓછી છે,જે માત્ર $206.5 \ kJ/mol$ છે.
સમજૂતી: સીઝિયમ એ ફોટોઈલેક્ટ્રિક કોષો માટે પસંદગીની ધાતુ છે કારણ કે તે સૂર્યપ્રકાશને સરળતાથી વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
તેની આયનીકરણ ઉર્જા ખૂબ ઓછી છે અને તે સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ તત્વ છે.
સીઝિયમની સપાટી પરથી ઇલેક્ટ્રોન બહાર કાઢવા માટે જરૂરી ઉર્જા પ્રમાણમાં ઓછી છે,જે માત્ર $206.5 \ kJ/mol$ છે.
0 likesView Solution
67
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
સૌથી ઓછી વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ ઓળખો.
A
$O$
B
$S$
C
$F$
D
$Cl$
Solution
(B) વિદ્યુતઋણતા સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરતાં: $O$ અને $F$ એ $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે,જ્યારે $S$ અને $Cl$ એ $3^{rd}$ આવર્તના તત્વો છે.
સમૂહમાં નીચે જતાં વિદ્યુતઋણતા ઘટતી હોવાથી,$3^{rd}$ આવર્તના તત્વો ($S$ અને $Cl$) ની વિદ્યુતઋણતા $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો ($O$ અને $F$) કરતા ઓછી હોય છે.
$S$ અને $Cl$ વચ્ચે,$S$ એ $3^{rd}$ આવર્તમાં $Cl$ ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં $S$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી ઓછી છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરતાં: $O$ અને $F$ એ $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે,જ્યારે $S$ અને $Cl$ એ $3^{rd}$ આવર્તના તત્વો છે.
સમૂહમાં નીચે જતાં વિદ્યુતઋણતા ઘટતી હોવાથી,$3^{rd}$ આવર્તના તત્વો ($S$ અને $Cl$) ની વિદ્યુતઋણતા $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો ($O$ અને $F$) કરતા ઓછી હોય છે.
$S$ અને $Cl$ વચ્ચે,$S$ એ $3^{rd}$ આવર્તમાં $Cl$ ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં $S$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી ઓછી છે.
0 likesView Solution
68
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
સૌથી ઓછી પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવતું તત્વ ઓળખો.
A
$Po$
B
$Te$
C
$Br$
D
$Kr$
Solution
(A) પરમાણ્વીય કદમાં વધારાને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(I.E.)$ ઘટે છે.
તેથી,$Te$ ની $I.E.$ એ $Po$ કરતા વધારે છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય ક્રમાંકમાં વધારા સાથે $I.E.$ વધે છે.
આપેલા તત્વોમાં $Po$ (પોલોનિયમ) સમૂહ $16$ અને આવર્ત $6$ માં છે,$Te$ (ટેલુરિયમ) સમૂહ $16$ અને આવર્ત $5$ માં છે,$Br$ (બ્રોમિન) સમૂહ $17$ અને આવર્ત $4$ માં છે,અને $Kr$ (ક્રિપ્ટોન) સમૂહ $18$ અને આવર્ત $4$ માં છે.
આમ,આપેલા તત્વોમાં $Po$ ની $I.E.$ સૌથી ઓછી છે.
તેથી,$Te$ ની $I.E.$ એ $Po$ કરતા વધારે છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય ક્રમાંકમાં વધારા સાથે $I.E.$ વધે છે.
આપેલા તત્વોમાં $Po$ (પોલોનિયમ) સમૂહ $16$ અને આવર્ત $6$ માં છે,$Te$ (ટેલુરિયમ) સમૂહ $16$ અને આવર્ત $5$ માં છે,$Br$ (બ્રોમિન) સમૂહ $17$ અને આવર્ત $4$ માં છે,અને $Kr$ (ક્રિપ્ટોન) સમૂહ $18$ અને આવર્ત $4$ માં છે.
આમ,આપેલા તત્વોમાં $Po$ ની $I.E.$ સૌથી ઓછી છે.
0 likesView Solution
69
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા તત્વનું પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(\Delta_i H_1)$ નું મૂલ્ય સૌથી વધુ છે?
A
$He$
B
$Ar$
C
$Cl$
D
$I$
Solution
(A) નિષ્ક્રિય વાયુઓની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના સ્થાયી હોવાથી તેમની આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(IE)$ સૌથી વધુ હોય છે. તેથી,$Ar$ અને $He$ ની $IE$ હેલોજન $Cl$ અને $I$ કરતા વધારે હશે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,પરમાણુ કદમાં વધારો થવાને કારણે $IE$ ઘટે છે.
$He$ અને $Ar$ ની સરખામણી કરતા,$He$ નું કદ નાનું હોવાથી $IE$ of $He > Ar$ થાય.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં,પરમાણુ ક્રમાંક વધવાની સાથે $IE$ વધે છે.
$Cl$ અને $Ar$ ની સરખામણી કરતા,$Ar$ ની $IE$ $Cl$ કરતા વધારે છે.
આમ,આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $I < Cl < Ar < He$ છે.
તેથી,$He$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,પરમાણુ કદમાં વધારો થવાને કારણે $IE$ ઘટે છે.
$He$ અને $Ar$ ની સરખામણી કરતા,$He$ નું કદ નાનું હોવાથી $IE$ of $He > Ar$ થાય.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં,પરમાણુ ક્રમાંક વધવાની સાથે $IE$ વધે છે.
$Cl$ અને $Ar$ ની સરખામણી કરતા,$Ar$ ની $IE$ $Cl$ કરતા વધારે છે.
આમ,આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $I < Cl < Ar < He$ છે.
તેથી,$He$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
70
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
જો ચાર અલગ-અલગ તત્વો $A, B, C$ અને $D$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $A = [Ne] 3s^2 3p^4$,$B = [Ne] 3s^2 3p^5$,$C = [Ar] 3d^{10} 4s^2 4p^4$ અને $D = [Ar] 3d^{10} 4s^2 4p^5$ હોય,તો સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવતું તત્વ ઓળખો.
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$
Solution
(C) તત્વો $C$ અને $D$ આવર્ત $4$ ના છે,જ્યારે તત્વો $A$ અને $B$ આવર્ત $3$ ના છે.
પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે,તેથી આવર્ત $4$ ના તત્વો આવર્ત $3$ ના તત્વો કરતા મોટા હોય છે.
આવર્ત $4$ માં $C$ અને $D$ ની સરખામણી કરતા,$D$ નો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $C$ કરતા વધારે છે કારણ કે તે સમાન આવર્તમાં $C$ ની જમણી બાજુએ છે.
તેથી,$D$ એ $C$ કરતા નાનું છે.
આમ,તત્વ $C$ સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે.
પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે,તેથી આવર્ત $4$ ના તત્વો આવર્ત $3$ ના તત્વો કરતા મોટા હોય છે.
આવર્ત $4$ માં $C$ અને $D$ ની સરખામણી કરતા,$D$ નો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $C$ કરતા વધારે છે કારણ કે તે સમાન આવર્તમાં $C$ ની જમણી બાજુએ છે.
તેથી,$D$ એ $C$ કરતા નાનું છે.
આમ,તત્વ $C$ સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે.
0 likesView Solution
71
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા તત્વનું પરમાણ્વીય કદ બાકીના ત્રણની સરખામણીમાં સૌથી મોટું છે?
A
$S$
B
$Se$
C
$Cl$
D
$Br$
Solution
(B) નવી ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાઓ ઉમેરાવાને કારણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય કદ વધે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,$S$ અને $Cl$ એ $3$જા આવર્તનાં તત્વો છે,જ્યારે $Se$ અને $Br$ એ $4$થા આવર્તનાં તત્વો છે.
$Se$ અને $Br$ ઊંચા આવર્તમાં હોવાથી,તેમનું પરમાણ્વીય કદ $S$ અને $Cl$ કરતા મોટું હોય છે.
$4$થા આવર્તમાં,$Se$ એ $Br$ ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે,તેથી $Se$ નું પરમાણ્વીય કદ $Br$ કરતા મોટું છે.
તેથી,પરમાણ્વીય કદનો ક્રમ $Cl < S < Br < Se$ છે,જે દર્શાવે છે કે $Se$ નું પરમાણ્વીય કદ સૌથી મોટું છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,$S$ અને $Cl$ એ $3$જા આવર્તનાં તત્વો છે,જ્યારે $Se$ અને $Br$ એ $4$થા આવર્તનાં તત્વો છે.
$Se$ અને $Br$ ઊંચા આવર્તમાં હોવાથી,તેમનું પરમાણ્વીય કદ $S$ અને $Cl$ કરતા મોટું હોય છે.
$4$થા આવર્તમાં,$Se$ એ $Br$ ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે,તેથી $Se$ નું પરમાણ્વીય કદ $Br$ કરતા મોટું છે.
તેથી,પરમાણ્વીય કદનો ક્રમ $Cl < S < Br < Se$ છે,જે દર્શાવે છે કે $Se$ નું પરમાણ્વીય કદ સૌથી મોટું છે.
0 likesView Solution
72
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી બેઝિક ઓક્સાઈડ ઓળખો.
A
$SO_3$
B
$NO$
C
$Al_2O_3$
D
$CaO$
Solution
(D) $SO_3$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે.
$NO$ એ તટસ્થ ઓક્સાઈડ છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) ઓક્સાઈડ છે.
$CaO$ એ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહ $1$ અને સમૂહ $2$ ની ધાતુઓના ઓક્સાઈડ બેઝિક હોય છે,જ્યારે અધાતુઓના ઓક્સાઈડ એસિડિક હોય છે.
$NO$ એ તટસ્થ ઓક્સાઈડ છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) ઓક્સાઈડ છે.
$CaO$ એ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહ $1$ અને સમૂહ $2$ ની ધાતુઓના ઓક્સાઈડ બેઝિક હોય છે,જ્યારે અધાતુઓના ઓક્સાઈડ એસિડિક હોય છે.
0 likesView Solution
73
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$\underline{P}F_6^{-}$ અને $\underline{V}_2 O_7^{4-}$ આયનોમાં અનુક્રમે રેખાંકિત સ્પીસીઝનો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$+5$ અને $-5$
B
$+5$ અને $+5$
C
$-5$ અને $+5$
D
$+3$ અને $+3$
Solution
(B) $PF_6^{-}$ માટે: ધારો કે $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + (6 \times -1) = -1$
$x - 6 = -1$
$x = +5$
$V_2 O_7^{4-}$ માટે: ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $y$ છે.
$2y + (7 \times -2) = -4$
$2y - 14 = -4$
$2y = +10$
$y = +5$
આમ,ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે $+5$ અને $+5$ છે.
$x + (6 \times -1) = -1$
$x - 6 = -1$
$x = +5$
$V_2 O_7^{4-}$ માટે: ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $y$ છે.
$2y + (7 \times -2) = -4$
$2y - 14 = -4$
$2y = +10$
$y = +5$
આમ,ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે $+5$ અને $+5$ છે.
0 likesView Solution
74
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $Ti$ ના $3d$ કક્ષકમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
શૂન્ય
B
એક
C
બે
D
ત્રણ
Solution
(C) $Ti$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $22$ છે. $Ti$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^2 4s^2$ છે.
$+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં,$Ti^{2+}$ એ $4s$ કક્ષકમાંથી બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
તેથી,$Ti^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^2$ થાય છે.
આમ,$3d$ કક્ષકમાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હાજર છે.
$+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં,$Ti^{2+}$ એ $4s$ કક્ષકમાંથી બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
તેથી,$Ti^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^2$ થાય છે.
આમ,$3d$ કક્ષકમાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હાજર છે.
0 likesView Solution
75
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$MnO_4^{-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$ -5 $
B
$ 6 $
C
$ 5 $
D
$ 7 $
Solution
(D) ધારો કે $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$MnO_4^{-}$ માં,બધા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો આયન પરના વીજભાર જેટલો થાય છે.
$x + (4 \times -2) = -1$
$x - 8 = -1$
$x = +7$
તેથી,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
$MnO_4^{-}$ માં,બધા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો આયન પરના વીજભાર જેટલો થાય છે.
$x + (4 \times -2) = -1$
$x - 8 = -1$
$x = +7$
તેથી,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
0 likesView Solution
76
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$CrO_4^{2-}$ આયન અને $K_2Cr_2O_7$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે ગણો.
A
$+4$ અને $+6$
B
$+3$ અને $+2$
C
$+6$ અને $+6$
D
$+8$ અને $+2$
Solution
(C) $CrO_4^{2-}$ માં,ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 4(-2) = -2$ $\Rightarrow x - 8 = -2$ $\Rightarrow x = +6$.
$K_2Cr_2O_7$ માં,ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$2(+1) + 2x + 7(-2) = 0$ $\Rightarrow 2 + 2x - 14 = 0$ $\Rightarrow 2x = 12$ $\Rightarrow x = +6$.
$x + 4(-2) = -2$ $\Rightarrow x - 8 = -2$ $\Rightarrow x = +6$.
$K_2Cr_2O_7$ માં,ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$2(+1) + 2x + 7(-2) = 0$ $\Rightarrow 2 + 2x - 14 = 0$ $\Rightarrow 2x = 12$ $\Rightarrow x = +6$.
0 likesView Solution
77
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$1$ કુલંબ વિદ્યુતભાર ઉત્પન્ન કરતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધો.
A
$6.24 \times 10^{18}$
B
$1.25 \times 10^{18}$
C
$6.22 \times 10^{23}$
D
$3.12 \times 10^{18}$
Solution
(A) $1$ ઇલેક્ટ્રોન પરનો વિદ્યુતભાર $e = 1.602 \times 10^{-19} \ C$ છે.
કુલ $Q = 1 \ C$ વિદ્યુતભાર ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ શોધવા માટે,આપણે $Q = n \times e$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
તેથી,$n = \frac{Q}{e} = \frac{1 \ C}{1.602 \times 10^{-19} \ C} \approx 6.242 \times 10^{18}$ ઇલેક્ટ્રોન.
કુલ $Q = 1 \ C$ વિદ્યુતભાર ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ શોધવા માટે,આપણે $Q = n \times e$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
તેથી,$n = \frac{Q}{e} = \frac{1 \ C}{1.602 \times 10^{-19} \ C} \approx 6.242 \times 10^{18}$ ઇલેક્ટ્રોન.
0 likesView Solution
78
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$25^{\circ} C$ તાપમાને $0.01 \ M$ એસિટિક એસિડની મોલર વાહકતા $16.5 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ છે અને અનંત મંદને તેની મોલર વાહકતા $390.7 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ છે. તો તેની વિયોજનની માત્રા (degree of dissociation) કેટલી હશે?
A
$0.0223$
B
$0.0422$
C
$0.0642$
D
$0.0821$
Solution
(B) વિયોજનની માત્રા $(\alpha)$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $\alpha = \frac{\Lambda_m^c}{\Lambda_m^0}$
આપેલ છે: $\Lambda_m^c = 16.5 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ અને $\Lambda_m^0 = 390.7 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \frac{16.5}{390.7} = 0.04223$
તેથી,વિયોજનની માત્રા આશરે $0.0422$ છે.
આપેલ છે: $\Lambda_m^c = 16.5 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ અને $\Lambda_m^0 = 390.7 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \frac{16.5}{390.7} = 0.04223$
તેથી,વિયોજનની માત્રા આશરે $0.0422$ છે.
0 likesView Solution
79
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$0.05 \ M$ નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યના દ્રાવણની ટકાવારી વિયોજન ગણો,જો તેની મોલર વાહકતા અને અનંત મંદને મોલર વાહકતા અનુક્રમે $3.3 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ અને $132 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ હોય. ($\%$ માં)
A
$4.0$
B
$3.5$
C
$2.5$
D
$10.0$
Solution
(C) વિયોજન અંશ $(\alpha)$ એ ચોક્કસ સાંદ્રતાએ મોલર વાહકતા $(\Lambda_c)$ અને અનંત મંદને મોલર વાહકતા $(\Lambda_0)$ ના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\alpha = \frac{\Lambda_c}{\Lambda_0}$
આપેલ છે: $\Lambda_c = 3.3 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ અને $\Lambda_0 = 132 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$.
$\alpha = \frac{3.3}{132} = 0.025$
ટકાવારી વિયોજન $= \alpha \times 100 = 0.025 \times 100 = 2.5 \%$.
$\alpha = \frac{\Lambda_c}{\Lambda_0}$
આપેલ છે: $\Lambda_c = 3.3 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$ અને $\Lambda_0 = 132 \ \Omega^{-1} \ cm^2 \ mol^{-1}$.
$\alpha = \frac{3.3}{132} = 0.025$
ટકાવારી વિયોજન $= \alpha \times 100 = 0.025 \times 100 = 2.5 \%$.
0 likesView Solution
80
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય દ્રાવણની નીચેનામાંથી કઈ સાંદ્રતા મહત્તમ મોલર વાહકતા દર્શાવે છે ($M$ માં)?
A
$0.004$
B
$0.002$
C
$0.005$
D
$0.001$
Solution
(D) જેમ દ્રાવણની સાંદ્રતા ઘટે તેમ નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યની મોલર વાહકતા વધે છે.
આનું કારણ એ છે કે મંદન સાથે નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યના વિયોજનની માત્રા વધે છે.
તેથી,આપેલી સાંદ્રતાઓમાં સૌથી ઓછી સાંદ્રતા,$0.001 \ M$,મહત્તમ મોલર વાહકતા દર્શાવશે.
આનું કારણ એ છે કે મંદન સાથે નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યના વિયોજનની માત્રા વધે છે.
તેથી,આપેલી સાંદ્રતાઓમાં સૌથી ઓછી સાંદ્રતા,$0.001 \ M$,મહત્તમ મોલર વાહકતા દર્શાવશે.
0 likesView Solution
81
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો દ્રાવક પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ ઘટાડે છે?
A
પાણી
B
ડાયક્લોરોમિથેન
C
ટ્રાયક્લોરોમિથેન
D
ટેટ્રાક્લોરોમિથેન
Solution
(A) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Water$ $(H_2O)$ એકમાત્ર એવો દ્રાવક છે જે બિન-ઝેરી,બિન-જ્વલનશીલ છે અને પર્યાવરણીય પ્રદૂષણમાં ફાળો આપતું નથી. તેને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં ગ્રીન સોલ્વન્ટ માનવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
82
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતો મુજબ નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
કાર્બનિક સંશ્લેષણમાં ફંક્શનલ ગ્રુપના પ્રોટેક્શન અને ડીપ્રોટેક્શનની તકનીકનો ઉપયોગ કરવો સારો છે.
B
ક્રૂડ ઓઈલ કરતા વનસ્પતિ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલા રસાયણોનો ઉપયોગ વધુ સારો છે.
C
બાયોડિગ્રેડેબલ જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ફાયદાકારક છે.
D
કાર્બનિક દ્રાવકો કરતા સુપરક્રિટિકલ $CO_2$ નો દ્રાવક તરીકે ઉપયોગ વધુ સારો છે.
Solution
(A) ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતો મુજબ,બિનજરૂરી ડેરિવેટાઈઝેશન (એટલે કે પ્રોટેક્ટિંગ ગ્રુપનો ઉપયોગ) શક્ય હોય ત્યાં સુધી ટાળવું જોઈએ અથવા ઘટાડવું જોઈએ.
આવા પગલાં માટે વધારાના રિએજન્ટ્સની જરૂર પડે છે અને વધારાનો કચરો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,પ્રોટેક્શન અને ડીપ્રોટેક્શનની તકનીકનો ઉપયોગ કરવો 'સારો' છે તેવું વિધાન ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સંદર્ભમાં સાચું નથી.
આવા પગલાં માટે વધારાના રિએજન્ટ્સની જરૂર પડે છે અને વધારાનો કચરો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,પ્રોટેક્શન અને ડીપ્રોટેક્શનની તકનીકનો ઉપયોગ કરવો 'સારો' છે તેવું વિધાન ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સંદર્ભમાં સાચું નથી.
0 likesView Solution
83
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતો અનુસાર નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા સારી એટમ ઇકોનોમી (પરમાણુ અર્થતંત્ર) દર્શાવે છે?
A
$C_4H_9OH + NaBr + H_2SO_4 \longrightarrow C_4H_9Br + NaHSO_4 + H_2O$
B
$C_2H_4 + H_2 \xrightarrow{Ni} C_2H_6$
C
$C_2H_5OH + C_2H_5COOH \longrightarrow C_2H_5COOC_2H_5 + H_2O$
D
$C_4H_9OH + SOCl_2 \xrightarrow{\Delta} C_4H_9Cl + HCl + SO_2$
Solution
(B) એટમ ઇકોનોમી એટલે ઈચ્છિત નીપજનું આણ્વીય દળ અને તમામ પ્રક્રિયકોના આણ્વીય દળના સરવાળાનો ગુણોત્તર,જે ટકાવારીમાં દર્શાવવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા $B$: $C_2H_4 + H_2 \xrightarrow{Ni} C_2H_6$ એ યોગશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રક્રિયકોના તમામ પરમાણુઓ નીપજમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.
એટમ ઇકોનોમી = $\frac{\text{Mol. wt of } C_2H_6}{\text{Mol. wt of } (C_2H_4 + H_2)} \times 100 = \frac{30}{30} \times 100 = 100 \%$.
આથી,આ પ્રક્રિયા $100 \%$ એટમ ઇકોનોમી દર્શાવે છે.
પ્રક્રિયા $B$: $C_2H_4 + H_2 \xrightarrow{Ni} C_2H_6$ એ યોગશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રક્રિયકોના તમામ પરમાણુઓ નીપજમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.
એટમ ઇકોનોમી = $\frac{\text{Mol. wt of } C_2H_6}{\text{Mol. wt of } (C_2H_4 + H_2)} \times 100 = \frac{30}{30} \times 100 = 100 \%$.
આથી,આ પ્રક્રિયા $100 \%$ એટમ ઇકોનોમી દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
84
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
જ્યારે મેળવેલ નીપજનું સૂત્ર વજન $70 \ u$ હોય અને પ્રક્રિયકોના સૂત્ર વજનનો સરવાળો $140 \ u$ હોય ત્યારે ટકાવારી પરમાણુ અર્થતંત્ર (percentage atom economy) કેટલું થાય ($\%$ માં)?
A
$30$
B
$35$
C
$50$
D
$75$
Solution
(C) $\text{ટકાવારી પરમાણુ અર્થતંત્ર} = \frac{\text{ઇચ્છિત નીપજનું સૂત્ર વજન}}{\text{બધા પ્રક્રિયકોના સૂત્ર વજનનો સરવાળો}} \times 100$
$\text{ટકાવારી પરમાણુ અર્થતંત્ર} = \frac{70 \ u}{140 \ u} \times 100 = 50 \%$
$\text{ટકાવારી પરમાણુ અર્થતંત્ર} = \frac{70 \ u}{140 \ u} \times 100 = 50 \%$
0 likesView Solution
85
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$3-$ફોર્મિલ$-5-$મિથાઈલફિનોલ
B
$5-$ફોર્મિલ$-3-$મિથાઈલફિનોલ
C
$3-$હાઈડ્રોક્સી$-5-$મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
D
$5-$હાઈડ્રોક્સી$-3-$મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
Solution
(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: સંયોજનમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે $-OH$,$-CHO$ અને $-CH_3$ સમૂહો છે. $IUPAC$ અગ્રતાના નિયમો મુજબ,આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહની અગ્રતા હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ કરતા વધારે છે. તેથી,મુખ્ય સંયોજન બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.
$2$. રિંગનું નંબરિંગ: $-CHO$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આપણે વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા સ્થાન મળે તે રીતે રિંગનું નંબરિંગ કરીએ છીએ. જો આપણે $-CHO$ સમૂહથી $1$ તરીકે શરૂ કરીએ,તો $-OH$ સમૂહ $3$ સ્થાન પર અને $-CH_3$ સમૂહ $5$ સ્થાન પર આવે છે. આમ,નામ $3-$હાઈડ્રોક્સી$-5-$મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.
$2$. રિંગનું નંબરિંગ: $-CHO$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આપણે વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા સ્થાન મળે તે રીતે રિંગનું નંબરિંગ કરીએ છીએ. જો આપણે $-CHO$ સમૂહથી $1$ તરીકે શરૂ કરીએ,તો $-OH$ સમૂહ $3$ સ્થાન પર અને $-CH_3$ સમૂહ $5$ સ્થાન પર આવે છે. આમ,નામ $3-$હાઈડ્રોક્સી$-5-$મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.
0 likesView Solution
86
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
કાર્બિનોલ સિસ્ટમ મુજબ,$tert-butyl$ આલ્કોહોલનું નામ શું છે?
A
મિથાઈલ કાર્બિનોલ
B
ઈથાઈલ કાર્બિનોલ
C
પ્રોપાઈલ કાર્બિનોલ
D
ટ્રાયમિથાઈલ કાર્બિનોલ
Solution
(D) કાર્બિનોલ સિસ્ટમમાં,મિથાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ ને મુખ્ય સંયોજન માનવામાં આવે છે અને તેને $carbinol$ કહેવામાં આવે છે.
અન્ય આલ્કોહોલને $carbinol$ ના $CH_3$ સમૂહના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને આલ્કાઈલ સમૂહો દ્વારા બદલીને તેના વ્યુત્પન્ન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$tert-butyl$ આલ્કોહોલનું બંધારણ $(CH_3)_3C-OH$ છે.
અહીં,$carbinol$ માં રહેલા $CH_3$ સમૂહના ત્રણેય હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને ત્રણ મિથાઈલ સમૂહો દ્વારા બદલવામાં આવ્યા છે.
તેથી,તેને $trimethyl$ $carbinol$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અન્ય આલ્કોહોલને $carbinol$ ના $CH_3$ સમૂહના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને આલ્કાઈલ સમૂહો દ્વારા બદલીને તેના વ્યુત્પન્ન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$tert-butyl$ આલ્કોહોલનું બંધારણ $(CH_3)_3C-OH$ છે.
અહીં,$carbinol$ માં રહેલા $CH_3$ સમૂહના ત્રણેય હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને ત્રણ મિથાઈલ સમૂહો દ્વારા બદલવામાં આવ્યા છે.
તેથી,તેને $trimethyl$ $carbinol$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
87
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
જો $IUPAC$ પદ્ધતિ દ્વારા બહુવિધ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનનું નામકરણ કરવાનું હોય,તો નીચેનામાંથી કયા ક્રિયાશીલ સમૂહને મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે ગણવામાં આવે છે?
A
$-CN$
B
$-OH$
C
$-C \equiv C-$
D
$-COOH$
Solution
(D) $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,ક્રિયાશીલ સમૂહો માટેની અગ્રતાનો ક્રમ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નક્કી કરે છે. \\ અગ્રતાનો ક્રમ $-COOH > -CN > -OH > -C \equiv C-$ છે. \\ તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $-COOH$ એ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે.
0 likesView Solution
88
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$(CH_3)_4C$ નું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
નિયોપેન્ટેન
B
$2-$મિથાઈલબ્યુટેન
C
$2-$મિથાઈલપ્રોપેન
D
$2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેન
Solution
(D) $(CH_3)_4C$ ની રચનામાં એક મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ ચાર મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલો છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ (પ્રોપેન) છે.
બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેન છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ (પ્રોપેન) છે.
બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેન છે.
0 likesView Solution
89
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેના સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
$CH_3-CH_2-C(Br)=C(CH_3)-CH_2-CH_3$
$CH_3-CH_2-C(Br)=C(CH_3)-CH_2-CH_3$
A
$3-$બ્રોમો$-4-$ઇથાઇલબ્યુટ$-3-$ઈન
B
$3-$બ્રોમો$-4-$મિથાઇલહેક્સ$-3-$ઈન
C
$4-$બ્રોમો$-3-$મિથાઇલહેક્સ$-3-$ઈન
D
$4-$બ્રોમો$-4-$ઇથાઇલ$-3-$મિથાઇલબ્યુટ$-3-$ઈન
Solution
(B) $IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આ પગલાં અનુસરો:
$1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન છે,તેથી તે હેક્સિન વ્યુત્પન્ન છે.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી નંબર આપો જે દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધને $3$ ક્રમ મળે છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $3$ નંબર પર બ્રોમો ગ્રુપ અને $4$ નંબર પર મિથાઇલ ગ્રુપ છે.
$4$. આને જોડીને નામ મેળવો: $3-$બ્રોમો$-4-$મિથાઇલહેક્સ$-3-$ઈન.
$1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન છે,તેથી તે હેક્સિન વ્યુત્પન્ન છે.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી નંબર આપો જે દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધને $3$ ક્રમ મળે છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $3$ નંબર પર બ્રોમો ગ્રુપ અને $4$ નંબર પર મિથાઇલ ગ્રુપ છે.
$4$. આને જોડીને નામ મેળવો: $3-$બ્રોમો$-4-$મિથાઇલહેક્સ$-3-$ઈન.
0 likesView Solution
90
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$1-$મિથોક્સી$-2,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન
B
$1-$મિથોક્સી$-4,4-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન
C
$2-$મિથોક્સી$-1,1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન
D
$2,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટોક્સિમીથેન
Solution
(C) $1$. મુખ્ય શૃંખલા નક્કી કરો: મુખ્ય વલય સાયક્લોબ્યુટેન છે.
$2$. વલયનું નંબરિંગ: નંબરિંગ એવી રીતે શરૂ કરવું જોઈએ કે જેથી વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા લોકેન્ટ્સ મળે.
$3$. લોકેન્ટ્સ આપવા: જો આપણે બે મિથાઈલ ગ્રુપ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપીએ,તો મિથોક્સી ગ્રુપ સ્થાન $2$ પર આવે છે. આથી લોકેન્ટ્સ $1, 1, 2$ મળે છે.
$4$. મૂળાક્ષર ક્રમ: 'મિથોક્સી' એ 'મિથાઈલ' પહેલા આવે છે.
$5$. નામકરણ: સાચું નામ $2-$મિથોક્સી$-1,1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન છે.
$2$. વલયનું નંબરિંગ: નંબરિંગ એવી રીતે શરૂ કરવું જોઈએ કે જેથી વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા લોકેન્ટ્સ મળે.
$3$. લોકેન્ટ્સ આપવા: જો આપણે બે મિથાઈલ ગ્રુપ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપીએ,તો મિથોક્સી ગ્રુપ સ્થાન $2$ પર આવે છે. આથી લોકેન્ટ્સ $1, 1, 2$ મળે છે.
$4$. મૂળાક્ષર ક્રમ: 'મિથોક્સી' એ 'મિથાઈલ' પહેલા આવે છે.
$5$. નામકરણ: સાચું નામ $2-$મિથોક્સી$-1,1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન છે.
0 likesView Solution
91
ChemistryMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે?
A
પ્રોપિયોનિક એસિડ
B
ઓક્ઝેલિક એસિડ
C
મેલોનિક એસિડ
D
સાઇટ્રિક એસિડ
Solution
(D) ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ એ એક કાર્બનિક સંયોજન છે જેમાં ત્રણ કાર્બોક્સિલ $(-COOH)$ સમૂહો હોય છે.
$1$. પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ એ મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$2$. ઓક્ઝેલિક એસિડ $(HOOC-COOH)$ એ ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$3$. મેલોનિક એસિડ $(HOOC-CH_2-COOH)$ એ ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$4$. સાઇટ્રિક એસિડ $(HOOC-CH_2-C(OH)(COOH)-CH_2-COOH)$ માં ત્રણ કાર્બોક્સિલ સમૂહો હોય છે,તેથી તે ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$1$. પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ એ મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$2$. ઓક્ઝેલિક એસિડ $(HOOC-COOH)$ એ ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$3$. મેલોનિક એસિડ $(HOOC-CH_2-COOH)$ એ ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$4$. સાઇટ્રિક એસિડ $(HOOC-CH_2-C(OH)(COOH)-CH_2-COOH)$ માં ત્રણ કાર્બોક્સિલ સમૂહો હોય છે,તેથી તે ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
0 likesView Solution
92
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
પ્રોપીલીન ગ્લિસરોલનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
પ્રોપેન-$1,2$-ડાયોલ
B
પ્રોપેન-$1,3$-ડાયોલ
C
પ્રોપીન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ
D
પ્રોપેન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ
Solution
(D) પ્રોપીલીન ગ્લિસરોલનું બંધારણીય સૂત્ર $CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH)$ છે.
આ સંયોજનમાં મુખ્ય શૃંખલામાં ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ છે અને દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલા છે.
$IUPAC$ નામકરણના નિયમો અનુસાર,મુખ્ય આલ્કેન પ્રોપેન છે અને ત્રણ $-OH$ સમૂહની હાજરીને $-\text{ટ્રાયોલ}$ પ્રત્યય દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહોના સ્થાન $1$,$2$ અને $3$ કાર્બન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ પ્રોપેન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ છે.
આ સંયોજનમાં મુખ્ય શૃંખલામાં ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ છે અને દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલા છે.
$IUPAC$ નામકરણના નિયમો અનુસાર,મુખ્ય આલ્કેન પ્રોપેન છે અને ત્રણ $-OH$ સમૂહની હાજરીને $-\text{ટ્રાયોલ}$ પ્રત્યય દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહોના સ્થાન $1$,$2$ અને $3$ કાર્બન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ પ્રોપેન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ છે.
0 likesView Solution
93
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$IUPAC$ પદ્ધતિ મુજબ બહુવિધ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનના નામકરણ માટે નીચેનામાંથી કયા સમૂહને મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે?
A
$-CONH_2$
B
$-CN$
C
$-OH$
D
$-C \equiv C-$
Solution
(A) મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહનો નિર્ણય નીચેના $IUPAC$ અગ્રતા ક્રમ (priority order) ના આધારે લેવામાં આવે છે:
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > -C=C- > -C \equiv C-$.
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
$1$. $-CONH_2$
$2$. $-CN$
$3$. $-OH$
$4$. $-C \equiv C-$
અગ્રતા ક્રમ મુજબ,આપેલા વિકલ્પોમાં $-CONH_2$ સૌથી પહેલા આવે છે,તેથી તે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે.
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > -C=C- > -C \equiv C-$.
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
$1$. $-CONH_2$
$2$. $-CN$
$3$. $-OH$
$4$. $-C \equiv C-$
અગ્રતા ક્રમ મુજબ,આપેલા વિકલ્પોમાં $-CONH_2$ સૌથી પહેલા આવે છે,તેથી તે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે.
0 likesView Solution
94
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
એક્રિલિક એસિડનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
પ્રોપેનોઈક એસિડ
B
પ્રોપ$-2-$ઈનોઈક એસિડ
C
$2-$મિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડ
D
$2-$હાઈડ્રોક્સીપ્રોપેનોઈક એસિડ
Solution
(B) એક્રિલિક એસિડનું બંધારણ $CH_2=CH-COOH$ છે.
તેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ ક્રિયાશીલ સમૂહ અને દ્વિબંધ ધરાવતી ત્રણ કાર્બનની શૃંખલા છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહના કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
દ્વિબંધ સ્થાન $2$ પર શરૂ થાય છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ પ્રોપ$-2-$ઈનોઈક એસિડ છે.
તેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ ક્રિયાશીલ સમૂહ અને દ્વિબંધ ધરાવતી ત્રણ કાર્બનની શૃંખલા છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહના કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
દ્વિબંધ સ્થાન $2$ પર શરૂ થાય છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ પ્રોપ$-2-$ઈનોઈક એસિડ છે.
0 likesView Solution
95
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$1-$ક્લોરો$-1,2-$ડાયમિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈન
B
$4-$ક્લોરો$-3,4-$ડાયમિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈન
C
$4-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન
D
$2-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન
Solution
(C) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે અને આલ્કીન પેન્ટ$-2-$ઈન છે.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી ક્રમ આપો જે દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે. જમણેથી ડાબે ક્રમ આપતા દ્વિબંધ $C-2$ પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $C-4$ પર ક્લોરો સમૂહ અને $C-3$ પર મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. આને જોડીને $IUPAC$ નામ મેળવો: $4-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી ક્રમ આપો જે દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે. જમણેથી ડાબે ક્રમ આપતા દ્વિબંધ $C-2$ પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $C-4$ પર ક્લોરો સમૂહ અને $C-3$ પર મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. આને જોડીને $IUPAC$ નામ મેળવો: $4-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન.
0 likesView Solution
96
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેના સંયોજનનું નામ ઓળખો:
A
બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ
B
સોડિયમ બેન્ઝીન સલ્ફોનેટ
C
સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ
D
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ સલ્ફેટ
Solution
(B) . આપેલી રચના એ બેન્ઝીન રિંગ છે જે $-SO_3^-Na^+$ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલ છે.
આ સંયોજન બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર છે,જેને સોડિયમ બેન્ઝીન સલ્ફોનેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સંયોજન બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર છે,જેને સોડિયમ બેન્ઝીન સલ્ફોનેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
97
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
આપેલ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$1-$મિથોક્સી$-3, 3-$ડાયમિથાઈલબ્યુટેન
B
$1-$મિથોક્સી$-3, 3-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન
C
$3-$મિથોક્સી$-1, 1-$ડાયમિથાઈલબ્યુટેન
D
$3-$મિથોક્સી$-1, 1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન
Solution
(D) $1$. મુખ્ય કાર્બન શૃંખલા ઓળખો: આ સંયોજન $4$ કાર્બન અણુઓ ધરાવતી ચક્રીય રચના છે,જે સાયક્લોબ્યુટેન રીંગ છે.
$2$. રીંગનું નંબરિંગ: વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબરિંગ શરૂ કરો. બે મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $1$ અને મિથોક્સી સમૂહ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $3$ આપવામાં આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકોના નામ: સ્થાન $1$ પર બે મિથાઈલ સમૂહ અને સ્થાન $3$ પર એક મિથોક્સી સમૂહ છે.
$4$. નામકરણ: સંયોજનનું નામ $3-$મિથોક્સી$-1, 1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન છે.
$2$. રીંગનું નંબરિંગ: વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબરિંગ શરૂ કરો. બે મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $1$ અને મિથોક્સી સમૂહ ધરાવતા કાર્બનને સ્થાન $3$ આપવામાં આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકોના નામ: સ્થાન $1$ પર બે મિથાઈલ સમૂહ અને સ્થાન $3$ પર એક મિથોક્સી સમૂહ છે.
$4$. નામકરણ: સંયોજનનું નામ $3-$મિથોક્સી$-1, 1-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોબ્યુટેન છે.
0 likesView Solution
98
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
પ્રોપેન$-1-$ઓલ માટે બોન્ડ લાઇન સૂત્ર ઓળખો.
A
B
C
D
Solution
(C) $IUPAC$ નામ પ્રોપેન$-1-$ઓલ એ $3$ કાર્બન પરમાણુઓની શૃંખલા સૂચવે છે જેમાં પ્રથમ કાર્બન પરમાણુ સાથે આલ્કોહોલ $(-OH)$ ક્રિયાશીલ સમૂહ જોડાયેલ છે.
બોન્ડ લાઇન સૂત્રમાં,દરેક શિરોબિંદુ અને અંતિમ બિંદુ એક કાર્બન પરમાણુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
પ્રોપેન$-1-$ઓલ $(CH_3-CH_2-CH_2-OH)$ માટે,આપણને $3$-કાર્બન શૃંખલાની જરૂર છે જ્યાં $-OH$ સમૂહ છેડે હોય.
વિકલ્પ $C$ આ બંધારણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જ્યાં અંતિમ કાર્બન $-OH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
બોન્ડ લાઇન સૂત્રમાં,દરેક શિરોબિંદુ અને અંતિમ બિંદુ એક કાર્બન પરમાણુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
પ્રોપેન$-1-$ઓલ $(CH_3-CH_2-CH_2-OH)$ માટે,આપણને $3$-કાર્બન શૃંખલાની જરૂર છે જ્યાં $-OH$ સમૂહ છેડે હોય.
વિકલ્પ $C$ આ બંધારણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જ્યાં અંતિમ કાર્બન $-OH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
0 likesView Solution
99
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
પોલીફંક્શનલ સંયોજનના નામકરણ માટે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહની પસંદગી માટે નીચેનામાંથી કયો અગ્રતા ક્રમ સાચો છે?
A
$-COOH > -SO_3H > -COOR$
B
$-COOR > -COOH > -SO_3H$
C
$-SO_3H > -COOR > -COOH$
D
$-COOR > -SO_3H > -COOH$
Solution
(A) $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,પોલીફંક્શનલ સંયોજનોમાં મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ પસંદ કરવા માટેનો અગ્રતા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > -C=C- > -C\equiv C-$
આપેલા વિકલ્પોને આ પ્રમાણિત ક્રમ સાથે સરખાવતા,સાચો અગ્રતા ક્રમ $-COOH > -SO_3H > -COOR$ છે.
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > -C=C- > -C\equiv C-$
આપેલા વિકલ્પોને આ પ્રમાણિત ક્રમ સાથે સરખાવતા,સાચો અગ્રતા ક્રમ $-COOH > -SO_3H > -COOR$ છે.
0 likesView Solution
100
ChemistryMCQMHT CET · 2024
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$3-$કાર્બોક્સી$-5-$ઇથાઇલફિનોલ
B
$5-$કાર્બોક્સી$-3-$ઇથાઇલફિનોલ
C
$3-$ઇથાઇલ$-5-$હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ
D
$5-$ઇથાઇલ$-3-$હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ
Solution
(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહને ઓળખો. $-COOH$ સમૂહની અગ્રતા $-OH$ સમૂહ કરતા વધારે છે,તેથી મુખ્ય શૃંખલા બેન્ઝોઇક એસિડ છે.
$2$. બેન્ઝીન વલયને $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી $1$ નંબર આપીને ક્રમાંકિત કરો.
$3$. $-OH$ સમૂહ $3$ નંબર પર છે અને $-C_2H_5$ (ઇથાઇલ) સમૂહ $5$ નંબર પર છે.
$4$. મૂળાક્ષર પ્રમાણે,'ઇથાઇલ' એ 'હાઇડ્રોક્સી' પહેલા આવે છે.
$5$. તેથી,$IUPAC$ નામ $3-$ઇથાઇલ$-5-$હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
$2$. બેન્ઝીન વલયને $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી $1$ નંબર આપીને ક્રમાંકિત કરો.
$3$. $-OH$ સમૂહ $3$ નંબર પર છે અને $-C_2H_5$ (ઇથાઇલ) સમૂહ $5$ નંબર પર છે.
$4$. મૂળાક્ષર પ્રમાણે,'ઇથાઇલ' એ 'હાઇડ્રોક્સી' પહેલા આવે છે.
$5$. તેથી,$IUPAC$ નામ $3-$ઇથાઇલ$-5-$હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
0 likesView Solution
101
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ સાથે પ્રક્રિયા કરવા પર સિલ્વર મિરર કસોટી આપે છે?
A
ઇથેનોલ
B
ઇથેનાલ
C
ઇથોક્સાઇઇથેન
D
ઇથેનોઇક એસિડ
Solution
(B) સિલ્વર મિરર કસોટી એ આલ્ડિહાઇડની લાક્ષણિક પ્રતિક્રિયા છે.
એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$CH_3CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow CH_3COO^- + 2Ag(s) + 4NH_3 + 2H_2O$.
ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ એક આલ્ડિહાઇડ છે અને તેથી તે સકારાત્મક સિલ્વર મિરર કસોટી આપે છે.
એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$CH_3CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow CH_3COO^- + 2Ag(s) + 4NH_3 + 2H_2O$.
ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ એક આલ્ડિહાઇડ છે અને તેથી તે સકારાત્મક સિલ્વર મિરર કસોટી આપે છે.
0 likesView Solution
102
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેના સંયોજનોમાંથી એરોમેટિક,મિશ્ર,$3^{\circ}$ એમાઈન ઓળખો.
A
$C_6H_5NHC_2H_5$
B
$(C_2H_5)_3N$
C
$(CH_3)_3N$
D
$C_6H_5N(CH_3)_2$
Solution
(D) એરોમેટિક એમાઈન એ છે જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ સીધો એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલ હોય છે.
મિશ્ર એમાઈન (અથવા અસમપ્રમાણ એમાઈન) માં નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે અલગ-અલગ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
$3^{\circ}$ (તૃતીયક) એમાઈનમાં નાઈટ્રોજન સાથે ત્રણ સમૂહો (આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ) જોડાયેલા હોય છે.
ચાલો વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $C_6H_5NHC_2H_5$ એ એરોમેટિક,મિશ્ર,$2^{\circ}$ એમાઈન છે.
$B$: $(C_2H_5)_3N$ એ એલિફેટિક,સાદું,$3^{\circ}$ એમાઈન છે.
$C$: $(CH_3)_3N$ એ એલિફેટિક,સાદું,$3^{\circ}$ એમાઈન છે.
$D$: $C_6H_5N(CH_3)_2$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન) માં નાઈટ્રોજન સાથે એક ફિનાઈલ સમૂહ અને બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે. તે એરોમેટિક,મિશ્ર અને $3^{\circ}$ એમાઈન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
મિશ્ર એમાઈન (અથવા અસમપ્રમાણ એમાઈન) માં નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે અલગ-અલગ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
$3^{\circ}$ (તૃતીયક) એમાઈનમાં નાઈટ્રોજન સાથે ત્રણ સમૂહો (આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ) જોડાયેલા હોય છે.
ચાલો વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $C_6H_5NHC_2H_5$ એ એરોમેટિક,મિશ્ર,$2^{\circ}$ એમાઈન છે.
$B$: $(C_2H_5)_3N$ એ એલિફેટિક,સાદું,$3^{\circ}$ એમાઈન છે.
$C$: $(CH_3)_3N$ એ એલિફેટિક,સાદું,$3^{\circ}$ એમાઈન છે.
$D$: $C_6H_5N(CH_3)_2$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન) માં નાઈટ્રોજન સાથે એક ફિનાઈલ સમૂહ અને બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે. તે એરોમેટિક,મિશ્ર અને $3^{\circ}$ એમાઈન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
103
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કોની બેઝિક પ્રબળતા સૌથી વધુ છે?
A
એમોનિયા
B
ઈથાઈલએમાઈન
C
ડાઈઈથાઈલએમાઈન
D
ટ્રાઈઈથાઈલએમાઈન
Solution
(C) પ્રેરક અસર (inductive effect),અવકાશીય અસર (steric effect) અને દ્રાવકયોજન (solvation) ની સંયુક્ત અસરને કારણે,જલીય દ્રાવણમાં એલિફેટિક એમાઈન્સમાં દ્વિતીયક એમાઈન્સ સૌથી પ્રબળ બેઝ છે.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $2^{\circ} \text{ amine} > 3^{\circ} \text{ amine} > 1^{\circ} \text{ amine} > \text{ammonia}$.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ડાઈઈથાઈલએમાઈન $(2^{\circ})$ ની બેઝિક પ્રબળતા સૌથી વધુ છે.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $2^{\circ} \text{ amine} > 3^{\circ} \text{ amine} > 1^{\circ} \text{ amine} > \text{ammonia}$.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ડાઈઈથાઈલએમાઈન $(2^{\circ})$ ની બેઝિક પ્રબળતા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
104
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ હોતો નથી?
A
સાયક્લોહેક્સાઈલએમાઈન
B
એલાઈલએમાઈન
C
ટ્રાયમિથાઈલએમાઈન
D
ડાયફિનાઈલએમાઈન
Solution
(C) આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ માટે $N$,$O$ અથવા $F$ જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ પરમાણુ સાથે સીધો જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$Trimethylamine$ $(N(CH_3)_3)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ જૂથો સાથે જોડાયેલ છે અને તેની સાથે કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ નથી.
તેથી,તે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,$Cyclohexylamine$ $(C_6H_{11}NH_2)$,$Allylamine$ $(CH_2=CH-CH_2NH_2)$,અને $Diphenylamine$ $((C_6H_5)_2NH)$ બધામાં ઓછામાં ઓછો એક $N-H$ બંધ હોય છે,જે તેમને આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધમાં ભાગ લેવા દે છે.
$Trimethylamine$ $(N(CH_3)_3)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ જૂથો સાથે જોડાયેલ છે અને તેની સાથે કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ નથી.
તેથી,તે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,$Cyclohexylamine$ $(C_6H_{11}NH_2)$,$Allylamine$ $(CH_2=CH-CH_2NH_2)$,અને $Diphenylamine$ $((C_6H_5)_2NH)$ બધામાં ઓછામાં ઓછો એક $N-H$ બંધ હોય છે,જે તેમને આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધમાં ભાગ લેવા દે છે.
0 likesView Solution
105
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેની હોફમેન વિલોપન પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ તરીકે મળતા આલ્કીનને ઓળખો.
$(CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 I^{-}$ $\xrightarrow[\Delta]{\text{ભેજવાળો } Ag_2O} A$ $\xrightarrow[\Delta]{\text{ગરમી}} \text{આલ્કીન} + \text{એમાઇન}$
$(CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 I^{-}$ $\xrightarrow[\Delta]{\text{ભેજવાળો } Ag_2O} A$ $\xrightarrow[\Delta]{\text{ગરમી}} \text{આલ્કીન} + \text{એમાઇન}$
A
પ્રોપીન
B
ઇથીન
C
બ્યુટ$-1-$ઈન
D
બ્યુટ$-2-$ઈન
Solution
(B) હોફમેન વિલોપનમાં,ચતુર્થક એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ મુખ્ય નીપજ તરીકે સૌથી ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન બનાવવા માટે ઉષ્મીય વિઘટન પામે છે.
પગલું $1$: ચતુર્થક એમોનિયમ આયોડાઇડને ભેજવાળા $Ag_2O$ નો ઉપયોગ કરીને અનુરૂપ હાઇડ્રોક્સાઇડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$(CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 I^{-} + AgOH \rightarrow (CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 OH^{-} + AgI$
પગલું $2$: ગરમ કરવા પર,$OH^{-}$ આયન નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે.
ઉપલબ્ધ $\beta$-હાઇડ્રોજન પ્રોપાઇલ જૂથ અને ઇથાઇલ જૂથો પર છે.
ઇથાઇલ જૂથમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરવાથી ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ મળે છે.
પ્રોપાઇલ જૂથમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરવાથી પ્રોપીન $(CH_3CH=CH_2)$ મળે છે.
હોફમેન નિયમ મુજબ,ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ છે. ઇથીન એ પ્રોપીન કરતા ઓછું વિસ્થાપિત હોવાથી,ઇથીન મુખ્ય નીપજ છે.
પગલું $1$: ચતુર્થક એમોનિયમ આયોડાઇડને ભેજવાળા $Ag_2O$ નો ઉપયોગ કરીને અનુરૂપ હાઇડ્રોક્સાઇડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$(CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 I^{-} + AgOH \rightarrow (CH_3CH_2CH_2)N^{+}(CH_2CH_3)_3 OH^{-} + AgI$
પગલું $2$: ગરમ કરવા પર,$OH^{-}$ આયન નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે.
ઉપલબ્ધ $\beta$-હાઇડ્રોજન પ્રોપાઇલ જૂથ અને ઇથાઇલ જૂથો પર છે.
ઇથાઇલ જૂથમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરવાથી ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ મળે છે.
પ્રોપાઇલ જૂથમાંથી $\beta$-હાઇડ્રોજન દૂર કરવાથી પ્રોપીન $(CH_3CH=CH_2)$ મળે છે.
હોફમેન નિયમ મુજબ,ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ છે. ઇથીન એ પ્રોપીન કરતા ઓછું વિસ્થાપિત હોવાથી,ઇથીન મુખ્ય નીપજ છે.
0 likesView Solution
106
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$n$ મોલ $N, N, N$-ટ્રાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડની પ્રક્રિયા ભેજવાળા $Ag_2O$ સાથે કરી ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે મળતા ઈથીન (ethene) ના મોલની સંખ્યા શોધો.
A
$n$
B
$2n$
C
$3n$
D
$4n$
Solution
(A) આ પ્રક્રિયા હોફમેન એલિમિનેશન પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
$1$ મોલ $N, N, N$-ટ્રાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડ ભેજવાળા $Ag_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અનુરૂપ ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ બનાવે છે.
ગરમ કરવા પર,ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું વિલોપન (elimination) થઈને ઈથીન $(CH_2=CH_2)$ અને $N, N$-ડાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમાઈન મળે છે.
પ્રક્રિયાનું તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર અને ઈથીન વચ્ચે $1:1$ છે.
તેથી,$n$ મોલ $N, N, N$-ટ્રાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડમાંથી $n$ મોલ ઈથીન મળશે.
$1$ મોલ $N, N, N$-ટ્રાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડ ભેજવાળા $Ag_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અનુરૂપ ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ બનાવે છે.
ગરમ કરવા પર,ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું વિલોપન (elimination) થઈને ઈથીન $(CH_2=CH_2)$ અને $N, N$-ડાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમાઈન મળે છે.
પ્રક્રિયાનું તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર અને ઈથીન વચ્ચે $1:1$ છે.
તેથી,$n$ મોલ $N, N, N$-ટ્રાયઈથાઈલપ્રોપાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડમાંથી $n$ મોલ ઈથીન મળશે.
0 likesView Solution
107
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
$C_4H_{11}N$ ના કેટલા સમઘટકો દ્વિતીયક એમાઈન છે?
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
ચાર
Solution
(C) દ્વિતીયક એમાઈનનું સામાન્ય સૂત્ર $R-NH-R'$ છે. $C_4H_{11}N$ આણ્વીય સૂત્ર માટે,શક્ય દ્વિતીયક એમાઈન સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_3CH_2-NH-CH_2CH_3$ (ડાયઈથાઈલ એમાઈન)
$2$. $CH_3-NH-CH_2CH_2CH_3$ (મિથાઈલપ્રોપાઈલ એમાઈન)
$3$. $CH_3-NH-CH(CH_3)_2$ (મિથાઈલઆઈસોપ્રોપાઈલ એમાઈન)
આમ,આવા $3$ સમઘટકો છે.
$1$. $CH_3CH_2-NH-CH_2CH_3$ (ડાયઈથાઈલ એમાઈન)
$2$. $CH_3-NH-CH_2CH_2CH_3$ (મિથાઈલપ્રોપાઈલ એમાઈન)
$3$. $CH_3-NH-CH(CH_3)_2$ (મિથાઈલઆઈસોપ્રોપાઈલ એમાઈન)
આમ,આવા $3$ સમઘટકો છે.
0 likesView Solution
108
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીમાં નીપજ '$B$' ને ઓળખો: આઈસોપ્રોપાઈલ સાયનાઈડ $\xrightarrow[HCl]{SnCl_2} A$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} B + NH_4Cl$
A
પ્રોપેનાલ
B
પ્રોપેનોન
C
$2-$મિથાઈલપ્રોપેનાલ
D
$2-$મિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડ
Solution
(C) આ પ્રક્રિયા શ્રેણી સ્ટીફન રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન છે.
$1$. આઈસોપ્રોપાઈલ સાયનાઈડ $((CH_3)_2CH-CN)$ એ $SnCl_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઈમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે,જે $(CH_3)_2CH-CH=NH \cdot HCl$ છે.
$2$. ત્યારબાદ ઈમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ ઈમાઈન સમૂહને આલ્ડિહાઈડ સમૂહમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે નીપજ $B$ તરીકે $2-$મિથાઈલપ્રોપેનાલ અને સાથે $NH_4Cl$ આપે છે.
$3$. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $(CH_3)_2CH-CN$ $\xrightarrow[HCl]{SnCl_2} (CH_3)_2CH-CH=NH \cdot HCl$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} (CH_3)_2CH-CHO + NH_4Cl$.
$1$. આઈસોપ્રોપાઈલ સાયનાઈડ $((CH_3)_2CH-CN)$ એ $SnCl_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઈમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે,જે $(CH_3)_2CH-CH=NH \cdot HCl$ છે.
$2$. ત્યારબાદ ઈમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ ઈમાઈન સમૂહને આલ્ડિહાઈડ સમૂહમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે નીપજ $B$ તરીકે $2-$મિથાઈલપ્રોપેનાલ અને સાથે $NH_4Cl$ આપે છે.
$3$. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $(CH_3)_2CH-CN$ $\xrightarrow[HCl]{SnCl_2} (CH_3)_2CH-CH=NH \cdot HCl$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} (CH_3)_2CH-CHO + NH_4Cl$.
0 likesView Solution
109
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન તેના સૂત્ર સાથે યોગ્ય રીતે મેળ ખાતું નથી?
A
હાઇડ્રેઝિન: $NH_2-NH_2$
B
સેમિકાર્બેઝાઇડ: $NH_2-CONH-NH_2$
C
ફિનાઇલહાઇડ્રેઝિન: $C_6H_5-NH-NH-C_6H_5$
D
હાઇડ્રોક્સિલએમાઇન: $NH_2-OH$
Solution
(C) ફિનાઇલહાઇડ્રેઝિનનું સાચું સૂત્ર $C_6H_5-NH-NH_2$ છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે $C_6H_5-NH-NH-C_6H_5$ એ $1,2$-ડાયફિનાઇલહાઇડ્રેઝિન દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે $C_6H_5-NH-NH-C_6H_5$ એ $1,2$-ડાયફિનાઇલહાઇડ્રેઝિન દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
110
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
આલ્કાઈલ હેલાઈડ
B
આલ્કાઈલ સાયનાઈડ
C
નાઈટ્રોઆલ્કેન
D
આલ્કાઈલ આઈસોસાયનાઈડ
Solution
(D) એલિફેટિક અથવા એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઈન જ્યારે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે દુર્ગંધયુક્ત નીપજો મળે છે જેને આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઈલએમાઈન) કહેવાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow[\text{alc.}]{\Delta} R-NC + 3KCl + 3H_2O$
અહીં,$R-NC$ એ આલ્કાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow[\text{alc.}]{\Delta} R-NC + 3KCl + 3H_2O$
અહીં,$R-NC$ એ આલ્કાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે.
0 likesView Solution
111
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું એમાઈન એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપે છે?
A
ઈથાઈલડાયમિથાઈલએમાઈન
B
$N$-મિથાઈલએનિલીન
C
$N,N$-ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન
D
$N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન
Solution
(B) એસાઈલેશન પ્રક્રિયા પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઈન આપે છે કારણ કે તેમની પાસે નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ ઓછામાં ઓછો એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,જે એસાઈલ સમૂહ દ્વારા બદલી શકાય છે.
$N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_6H_5NHCH_3)$ એ દ્વિતીયક એમાઈન છે અને તેથી તે એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપે છે.
બાકીના તમામ એમાઈન તૃતીયક એમાઈન છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પર હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી,તેથી તેઓ એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપતા નથી.
$N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_6H_5NHCH_3)$ એ દ્વિતીયક એમાઈન છે અને તેથી તે એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપે છે.
બાકીના તમામ એમાઈન તૃતીયક એમાઈન છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પર હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી,તેથી તેઓ એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપતા નથી.
0 likesView Solution
112
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એસિટિલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી?
A
$CH_3CH_2NH_2$
B
$CH_3CH_2CH_2NHCH_3$
C
$(CH_3CH_2)_3N$
D
$(CH_3)_3CNH_2$
Solution
(C) એલિફેટિક અને એરોમેટિક પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઇન્સ એસિલેશન પ્રક્રિયા આપે છે કારણ કે તેમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
ટ્રાયઇથાઇલ એમાઇન,$(CH_3CH_2)_3N$,એ તૃતીયક એમાઇન છે અને તેમાં નાઇટ્રોજન પર કોઈ વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે એસિટિલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
ટ્રાયઇથાઇલ એમાઇન,$(CH_3CH_2)_3N$,એ તૃતીયક એમાઇન છે અને તેમાં નાઇટ્રોજન પર કોઈ વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે એસિટિલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
0 likesView Solution
113
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેના સંયોજનોના $pK_b$ મૂલ્યોનો સાચો ઘટતો ક્રમ ઓળખો.
A
$NH_3 > RNH_2 > R_2NH$
B
$R_2NH > RNH_2 > NH_3$
C
$RNH_2 > R_2NH > NH_3$
D
$R_2NH > NH_3 > RNH_2$
Solution
(A) એમાઇન્સની બેઝિક પ્રબળતા આલ્કાઇલ સમૂહ $(R)$ ની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ઇન્ડક્ટિવ અસર પર આધાર રાખે છે.
જેમ આલ્કાઇલ સમૂહોની સંખ્યા વધે છે,તેમ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે,જેનાથી એમાઇન વધુ બેઝિક બને છે.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $NH_3 < RNH_2 < R_2NH$ છે.
$pK_b = -\log(K_b)$ હોવાથી,વધુ બેઝિક પ્રબળતા એટલે ઓછું $pK_b$ મૂલ્ય.
આમ,$pK_b$ મૂલ્યોનો ઘટતો ક્રમ $NH_3 > RNH_2 > R_2NH$ છે.
જેમ આલ્કાઇલ સમૂહોની સંખ્યા વધે છે,તેમ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે,જેનાથી એમાઇન વધુ બેઝિક બને છે.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $NH_3 < RNH_2 < R_2NH$ છે.
$pK_b = -\log(K_b)$ હોવાથી,વધુ બેઝિક પ્રબળતા એટલે ઓછું $pK_b$ મૂલ્ય.
આમ,$pK_b$ મૂલ્યોનો ઘટતો ક્રમ $NH_3 > RNH_2 > R_2NH$ છે.
0 likesView Solution
114
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા એમાઈનનું $pK_{b}$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે?
A
એરિલએમાઈન
B
તૃતીયક આલ્કેનેમાઈન
C
દ્વિતીયક આલ્કેનેમાઈન
D
પ્રાથમિક આલ્કેનેમાઈન
Solution
(A) $pK_{b}$ મૂલ્ય એ એમાઈનની બેઝિક પ્રબળતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
એરિલએમાઈન એ એલિફેટિક એમાઈન કરતા ઘણા નિર્બળ બેઝ છે કારણ કે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું બેન્ઝીન વલયમાં વિસ્થાનિકરણ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,એરિલએમાઈન સૌથી નિર્બળ બેઝ છે,તેથી તેનું $pK_{b}$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે.
એરિલએમાઈન એ એલિફેટિક એમાઈન કરતા ઘણા નિર્બળ બેઝ છે કારણ કે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું બેન્ઝીન વલયમાં વિસ્થાનિકરણ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,એરિલએમાઈન સૌથી નિર્બળ બેઝ છે,તેથી તેનું $pK_{b}$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
115
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $B$ ઓળખો:
બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $\xrightarrow[\text{Dry ether}]{C_6H_5MgBr} A$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} B$
બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $\xrightarrow[\text{Dry ether}]{C_6H_5MgBr} A$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} B$
A
બેન્ઝોફિનોન
B
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ
D
બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(A) બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ ની ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથે સૂકા ઈથરની હાજરીમાં પ્રક્રિયા થતા મધ્યવર્તી ઈમાઈન ક્ષાર $(A)$ બને છે: $C_6H_5-C(C_6H_5)=NMgBr$.
એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ પર,આ મધ્યવર્તી સંયોજન કીટોનમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5-CO-C_6H_5)$ છે,સાથે એમોનિયા $(NH_3)$ અને મેગ્નેશિયમ હાઈડ્રોક્સીબ્રોમાઈડ $(Mg(Br)OH)$ મળે છે.
તેથી,નીપજ $B$ બેન્ઝોફિનોન છે.
એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ પર,આ મધ્યવર્તી સંયોજન કીટોનમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5-CO-C_6H_5)$ છે,સાથે એમોનિયા $(NH_3)$ અને મેગ્નેશિયમ હાઈડ્રોક્સીબ્રોમાઈડ $(Mg(Br)OH)$ મળે છે.
તેથી,નીપજ $B$ બેન્ઝોફિનોન છે.
0 likesView Solution
116
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણના કોઈપણ તબક્કે નીચેનામાંથી કયું સંયોજન મળતું નથી?
A
થેલીમાઇડનો પોટેશિયમ ક્ષાર
B
$N$-આલ્કાઇલ થેલીમાઇડ
C
થેલિક એસિડ
D
પ્રાથમિક એમાઇન
Solution
(C) ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણમાં નીચેના તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. થેલીમાઇડ $alc. KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને થેલીમાઇડનો પોટેશિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
$2$. થેલીમાઇડનો પોટેશિયમ ક્ષાર આલ્કાઇલ હેલાઇડ $(R-X)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-આલ્કાઇલ થેલીમાઇડ બનાવે છે.
$3$. $N$-આલ્કાઇલ થેલીમાઇડનું આલ્કલાઇન જળવિભાજન ($NaOH_{(aq)}$ નો ઉપયોગ કરીને) કરવાથી પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ અને થેલીક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર (સોડિયમ થેલેટ) મળે છે.
થેલિક એસિડ પોતે નીપજ તરીકે બનતું નથી; તેના બદલે તેનો સોડિયમ ક્ષાર મળે છે. તેથી,થેલીક એસિડ કોઈપણ તબક્કે મળતું નથી.
$1$. થેલીમાઇડ $alc. KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને થેલીમાઇડનો પોટેશિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
$2$. થેલીમાઇડનો પોટેશિયમ ક્ષાર આલ્કાઇલ હેલાઇડ $(R-X)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-આલ્કાઇલ થેલીમાઇડ બનાવે છે.
$3$. $N$-આલ્કાઇલ થેલીમાઇડનું આલ્કલાઇન જળવિભાજન ($NaOH_{(aq)}$ નો ઉપયોગ કરીને) કરવાથી પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ અને થેલીક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર (સોડિયમ થેલેટ) મળે છે.
થેલિક એસિડ પોતે નીપજ તરીકે બનતું નથી; તેના બદલે તેનો સોડિયમ ક્ષાર મળે છે. તેથી,થેલીક એસિડ કોઈપણ તબક્કે મળતું નથી.
0 likesView Solution
117
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ ઓળખો: $Pent-3-enenitrile \xrightarrow[H_3O^+]{AlH(i-Bu)_2} \text{Product}$
A
$Pent-3-en-1-amine$
B
$Pentanal$
C
$Pent-3-enal$
D
$Pent-3-en-1-ol$
Solution
(C) રિએજન્ટ $AlH(i-Bu)_2$ એ $Diisobutylaluminium \ hydride$ ($DIBAL$-$H$) છે.
તે એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નાઈટ્રાઈલ્સ $(-CN)$ નું ઈમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે,જે એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ પછી આલ્ડિહાઈડ આપે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3-CH=CH-CH_2-CN \xrightarrow[2. H_3O^+]{1. AlH(i-Bu)_2} CH_3-CH=CH-CH_2-CHO$.
આમ,બનતી નીપજ $Pent-3-enal$ છે.
તે એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નાઈટ્રાઈલ્સ $(-CN)$ નું ઈમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે,જે એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ પછી આલ્ડિહાઈડ આપે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3-CH=CH-CH_2-CN \xrightarrow[2. H_3O^+]{1. AlH(i-Bu)_2} CH_3-CH=CH-CH_2-CHO$.
આમ,બનતી નીપજ $Pent-3-enal$ છે.
0 likesView Solution
118
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું પ્રાથમિક એમાઈન છે?
A
$N$-મિથાઈલમિથેનેમાઈન
B
ફિનાઈલમિથેનેમાઈન
C
$N$-ફિનાઈલબેન્ઝેનેમાઈન
D
$N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન
Solution
(B) પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ એમાઈન એ એવું એમાઈન છે જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ફક્ત એક આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે સામાન્ય સૂત્ર $R-NH_2$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$1$. $N$-મિથાઈલમિથેનેમાઈન $(CH_3-NH-CH_3)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
$2$. ફિનાઈલમિથેનેમાઈન $(C_6H_5-CH_2-NH_2)$ માં $-NH_2$ સમૂહ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે તેને પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ એમાઈન બનાવે છે.
$3$. $N$-ફિનાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5-NH-C_6H_5)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
$4$. $N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5-NH-CH_3)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
તેથી,ફિનાઈલમિથેનેમાઈન એ સાચું પ્રાથમિક એમાઈન છે.
$1$. $N$-મિથાઈલમિથેનેમાઈન $(CH_3-NH-CH_3)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
$2$. ફિનાઈલમિથેનેમાઈન $(C_6H_5-CH_2-NH_2)$ માં $-NH_2$ સમૂહ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે તેને પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ એમાઈન બનાવે છે.
$3$. $N$-ફિનાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5-NH-C_6H_5)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
$4$. $N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5-NH-CH_3)$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.
તેથી,ફિનાઈલમિથેનેમાઈન એ સાચું પ્રાથમિક એમાઈન છે.
0 likesView Solution
119
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયો સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે?
A
બેન્ઝેનેમાઇન
B
ફિનાઇલમિથેનેમાઇન
C
$N,N$-ડાયમિથાઇલબેન્ઝેનેમાઇન
D
$N$-મિથાઇલબેન્ઝેનેમાઇન
Solution
(B) એરીલએમાઇન્સમાં,$-NH_2$ સમૂહ સીધો એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલ હોય છે. નાઇટ્રોજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક વલય સાથે સંયુગ્મન (conjugation) માં હોય છે અને પ્રોટોનેશન માટે ઓછા ઉપલબ્ધ હોય છે.
ફિનાઇલમિથેનેમાઇન (એલિફેટિક એમાઇન) માં,નાઇટ્રોજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતા નથી અને તેથી પ્રોટોનેશન માટે વધુ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તેથી,આપેલા એમાઇન્સમાં ફિનાઇલમિથેનેમાઇન સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.
ફિનાઇલમિથેનેમાઇન (એલિફેટિક એમાઇન) માં,નાઇટ્રોજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતા નથી અને તેથી પ્રોટોનેશન માટે વધુ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તેથી,આપેલા એમાઇન્સમાં ફિનાઇલમિથેનેમાઇન સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.
0 likesView Solution
120
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયામાં વપરાતા પ્રક્રિયક '$A$' ને ઓળખો:
A
$\xrightarrow[\Delta]{\text{dil. } HCl}$
B
$\xrightarrow[\text{low temp.}]{NaNO_2+HCl}$
C
$\xrightarrow[\Delta]{H_3O^{+}}$
D
$NaOH, 623 \ K$
Solution
(B) દર્શાવેલ પ્રક્રિયા એનિલીનનું બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડમાં રૂપાંતરણ છે.
આ પ્રક્રિયાને ડાયઝોટાઈઝેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એનિલીન નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જે $NaNO_2$ અને $HCl$ ની નીચા તાપમાને $(273-278 \ K)$ પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જેથી બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બને છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક '$A$' એ નીચા તાપમાને $NaNO_2+HCl$ છે.
આ પ્રક્રિયાને ડાયઝોટાઈઝેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એનિલીન નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જે $NaNO_2$ અને $HCl$ ની નીચા તાપમાને $(273-278 \ K)$ પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જેથી બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બને છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક '$A$' એ નીચા તાપમાને $NaNO_2+HCl$ છે.
0 likesView Solution
121
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીમાં નીપજ '$B$' ને ઓળખો.
$CH_3Br$ $\xrightarrow{KCN} A$ $\xrightarrow{Na / C_2H_5OH} B$
$CH_3Br$ $\xrightarrow{KCN} A$ $\xrightarrow{Na / C_2H_5OH} B$
A
મિથાઈલ સાયનાઈડ
B
ઈથાઈલ એમાઈન
C
મિથાઈલ એમાઈન
D
ઈથાઈલ સાયનાઈડ
Solution
(B) પગલું $1$: $CH_3Br$ એ $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને નીપજ $A$ તરીકે મિથાઈલ સાયનાઈડ $(CH_3CN)$ બનાવે છે.
$CH_3Br + KCN \rightarrow CH_3CN + KBr$
પગલું $2$: મિથાઈલ સાયનાઈડ $(CH_3CN)$ નું $Na / C_2H_5OH$ (મેન્ડિયસ રિડક્શન) સાથે રિડક્શન થઈને નીપજ $B$ તરીકે ઈથાઈલ એમાઈન $(CH_3CH_2NH_2)$ મળે છે.
$CH_3CN + 4[H] \xrightarrow{Na / C_2H_5OH} CH_3CH_2NH_2$
તેથી,નીપજ $B$ એ ઈથાઈલ એમાઈન છે.
$CH_3Br + KCN \rightarrow CH_3CN + KBr$
પગલું $2$: મિથાઈલ સાયનાઈડ $(CH_3CN)$ નું $Na / C_2H_5OH$ (મેન્ડિયસ રિડક્શન) સાથે રિડક્શન થઈને નીપજ $B$ તરીકે ઈથાઈલ એમાઈન $(CH_3CH_2NH_2)$ મળે છે.
$CH_3CN + 4[H] \xrightarrow{Na / C_2H_5OH} CH_3CH_2NH_2$
તેથી,નીપજ $B$ એ ઈથાઈલ એમાઈન છે.
0 likesView Solution
122
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
$(C_6H_5)_3N$ નો વર્ગ ઓળખો?
A
$3^{\circ}$ એલિફેટિક સાદું એમાઈન
B
$3^{\circ}$ એરોમેટિક મિશ્ર એમાઈન
C
$3^{\circ}$ એરોમેટિક સાદું એમાઈન
D
$3^{\circ}$ એલિફેટિક મિશ્ર એમાઈન
Solution
(C) $(C_6H_5)_3N$ સંયોજનને ટ્રાયફિનાઈલ એમાઈન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક એરોમેટિક એમાઈન છે કારણ કે નાઈટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ ફિનાઈલ સમૂહો $(C_6H_5)$ સાથે જોડાયેલ છે,જે એરોમેટિક વલયો છે.
નાઈટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ સમાન એરાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અને કોઈ હાઈડ્રોજન પરમાણુ ન હોવાથી,તે તૃતીયક $(3^{\circ})$ સાદું એરોમેટિક એમાઈન છે.
તે એક એરોમેટિક એમાઈન છે કારણ કે નાઈટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ ફિનાઈલ સમૂહો $(C_6H_5)$ સાથે જોડાયેલ છે,જે એરોમેટિક વલયો છે.
નાઈટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ સમાન એરાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અને કોઈ હાઈડ્રોજન પરમાણુ ન હોવાથી,તે તૃતીયક $(3^{\circ})$ સાદું એરોમેટિક એમાઈન છે.
0 likesView Solution
123
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું રૂપાંતરણ હોફમેન એલિમિનેશન પ્રક્રિયા છે?
A
$RCONH_2 \xrightarrow{Br_2, KOH_{(aq)}} RNH_2$
B
$RNH_2 \xrightarrow[\text{excess}]{RX} R_4NX$
C
$R_4NX \xrightarrow[\Delta]{\text{moist } Ag_2O} \text{Alkene} + R_3N$
D
$RCN \xrightarrow{Na / C_2H_5OH} RCH_2NH_2$
Solution
(C) હોફમેન એલિમિનેશન પ્રક્રિયા એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(R_4N^{+}OH^{-})$ ગરમ કરવા પર એલિમિનેશન પામીને આલ્કીન અને તૃતીયક એમાઈન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હેલાઇડની પ્રક્રિયા ભેજવાળા $Ag_2O$ સાથે કરવામાં આવે છે (જે $OH^{-}$ આયન પૂરો પાડવા માટે $AgOH$ ઉત્પન્ન કરે છે),ત્યારબાદ તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે ક્વાટર્નરી એમોનિયમ હેલાઇડની પ્રક્રિયા ભેજવાળા $Ag_2O$ સાથે કરવામાં આવે છે (જે $OH^{-}$ આયન પૂરો પાડવા માટે $AgOH$ ઉત્પન્ન કરે છે),ત્યારબાદ તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે.
0 likesView Solution
124
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
હિન્સબર્ગના પ્રક્રિયકનું સૂત્ર શું છે?
A
$C_6H_5SOCl_2$
B
$C_2H_5SO_2Cl$
C
$C_6H_5SO_2Cl$
D
$C_2H_5CrOCl_2$
Solution
(C) હિન્સબર્ગનો પ્રક્રિયક બેન્ઝીન સલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_6H_5SO_2Cl$ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_6H_5SO_2Cl$ છે.
0 likesView Solution
125
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
નીચેના રૂપાંતરણમાં આયોડોમિથેનના કેટલા મોલ વપરાય છે?
$CH_3NH_2 \xrightarrow[\Delta]{CH_3I} (CH_3)_4N^{+}I^{-}$
$CH_3NH_2 \xrightarrow[\Delta]{CH_3I} (CH_3)_4N^{+}I^{-}$
A
ચાર
B
ત્રણ
C
બે
D
એક
Solution
(B) મિથાઈલએમાઈન $(CH_3NH_2)$ ની આયોડોમિથેન $(CH_3I)$ સાથેની પ્રક્રિયા ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર ન બને ત્યાં સુધી સંપૂર્ણ આલ્કાઈલેશન દ્વારા આગળ વધે છે:
$CH_3NH_2 + CH_3I \rightarrow (CH_3)_2NH + HI$
$(CH_3)_2NH + CH_3I \rightarrow (CH_3)_3N + HI$
$(CH_3)_3N + CH_3I \rightarrow (CH_3)_4N^{+}I^{-}$
આ પગલાંઓનો સરવાળો કરતા,$1$ મોલ $CH_3NH_2$ ને ટેટ્રામિથાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડ $((CH_3)_4N^{+}I^{-})$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે $3$ મોલ $CH_3I$ વપરાય છે.
$CH_3NH_2 + CH_3I \rightarrow (CH_3)_2NH + HI$
$(CH_3)_2NH + CH_3I \rightarrow (CH_3)_3N + HI$
$(CH_3)_3N + CH_3I \rightarrow (CH_3)_4N^{+}I^{-}$
આ પગલાંઓનો સરવાળો કરતા,$1$ મોલ $CH_3NH_2$ ને ટેટ્રામિથાઈલએમોનિયમ આયોડાઈડ $((CH_3)_4N^{+}I^{-})$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે $3$ મોલ $CH_3I$ વપરાય છે.
0 likesView Solution
126
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેની પ્રક્રિયામાં મળતી નીપજ '$A$' ને ઓળખો.
$N$-alkyl phthalimide $\xrightarrow[\text{sodium phthalate } + A]{NaOH_{(aq)}}$
$N$-alkyl phthalimide $\xrightarrow[\text{sodium phthalate } + A]{NaOH_{(aq)}}$
A
પ્રાથમિક એમાઈન
B
એમાઈડ
C
ફિનોલ
D
બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(A) દર્શાવેલ પ્રક્રિયા $N$-alkyl phthalimide નું આલ્કલાઇન જળવિભાજન છે,જે ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણનું એક પગલું છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $N$-alkyl phthalimide + $2NaOH_{(aq)} \rightarrow \text{Sodium phthalate} + R-NH_2$ (પ્રાથમિક એમાઈન).
તેથી,નીપજ '$A$' એ પ્રાથમિક એમાઈન છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $N$-alkyl phthalimide + $2NaOH_{(aq)} \rightarrow \text{Sodium phthalate} + R-NH_2$ (પ્રાથમિક એમાઈન).
તેથી,નીપજ '$A$' એ પ્રાથમિક એમાઈન છે.
0 likesView Solution
127
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
જ્યારે બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલની પ્રક્રિયા શુષ્ક ઈથરમાં $C_6H_5MgBr$ સાથે કરવામાં આવે અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવામાં આવે ત્યારે કઈ નીપજ મળે છે?
A
ફિનોલ
B
બેન્ઝોફિનોન
C
બેન્ઝાઈલ એમાઈન
D
બેન્ઝીન
Solution
(B) બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ ની શુષ્ક ઈથરમાં ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા નાઈટ્રાઈલ સમૂહ પર ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
પ્રથમ,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી ફિનાઈલ સમૂહ નાઈટ્રાઈલના ઈલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે ઈમાઈન સંકીર્ણ મધ્યવર્તી બનાવે છે: $C_6H_5CN + C_6H_5MgBr \rightarrow C_6H_5-C(C_6H_5)=N-MgBr$.
ત્યારબાદ,ઈમાઈન સંકીર્ણનું એસિડ-ઉદ્દીપિત જળવિભાજન $(H_3O^+)$ $C=N-MgBr$ સમૂહને કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનાથી અંતિમ નીપજ તરીકે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5-CO-C_6H_5)$ મળે છે,સાથે એમોનિયા અને મેગ્નેશિયમ ક્ષાર પણ બને છે.
પ્રથમ,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી ફિનાઈલ સમૂહ નાઈટ્રાઈલના ઈલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે ઈમાઈન સંકીર્ણ મધ્યવર્તી બનાવે છે: $C_6H_5CN + C_6H_5MgBr \rightarrow C_6H_5-C(C_6H_5)=N-MgBr$.
ત્યારબાદ,ઈમાઈન સંકીર્ણનું એસિડ-ઉદ્દીપિત જળવિભાજન $(H_3O^+)$ $C=N-MgBr$ સમૂહને કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનાથી અંતિમ નીપજ તરીકે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5-CO-C_6H_5)$ મળે છે,સાથે એમોનિયા અને મેગ્નેશિયમ ક્ષાર પણ બને છે.
0 likesView Solution
128
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કઈ મેન્ડિયસ રિડક્શન (Mendius reduction) પ્રક્રિયા છે?
A
$R-CONH_2 \xrightarrow[\Delta]{Br_2, KOH_{(aq)}} R-NH_2$
B
$R-NH_2 \xrightarrow{RX \text{ (excess)}} R_4N^+X^-$
C
$R_4N^+X^- \xrightarrow[\Delta]{\text{Moist } Ag_2O} \text{Alkene} + R_3N$
D
$R-CN \xrightarrow[\text{or } LiAlH_4]{Na / CH_3OH} R-CH_2NH_2$
Solution
(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
મેન્ડિયસ રિડક્શનમાં નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ બને છે,જેમાં સોડિયમ અને આલ્કોહોલ $(Na / CH_3OH)$ અથવા લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ $(LiAlH_4)$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ થાય છે.
અન્ય વિકલ્પોની સમજૂતી:
- $A$: આ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન છે,જેમાં એમાઈડ $(R-CONH_2)$ બ્રોમીન અને આલ્કલી સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક એમાઈન બનાવે છે.
- $B$: આ એમાઈનનું $N$-આલ્કાઈલેશન છે,જેમાં એમાઈન આલ્કાઈલ હેલાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
- $C$: આ હોફમેન એલિમિનેશન છે,જેમાં ચતુર્થક એમોનિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને આલ્કીન અને તૃતીયક એમાઈન બને છે.
મેન્ડિયસ રિડક્શનમાં નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ બને છે,જેમાં સોડિયમ અને આલ્કોહોલ $(Na / CH_3OH)$ અથવા લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ $(LiAlH_4)$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ થાય છે.
અન્ય વિકલ્પોની સમજૂતી:
- $A$: આ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન છે,જેમાં એમાઈડ $(R-CONH_2)$ બ્રોમીન અને આલ્કલી સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક એમાઈન બનાવે છે.
- $B$: આ એમાઈનનું $N$-આલ્કાઈલેશન છે,જેમાં એમાઈન આલ્કાઈલ હેલાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
- $C$: આ હોફમેન એલિમિનેશન છે,જેમાં ચતુર્થક એમોનિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને આલ્કીન અને તૃતીયક એમાઈન બને છે.
0 likesView Solution
129
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
મેન્ડિયસ રિડક્શન (Mendius reduction) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તે $R-NH_2$ ની બનાવટ માટે ઉપયોગી છે.
B
આમાં આલ્કાઈલ સાયનાઈડનું રિડક્શન થાય છે.
C
આમાં રિડક્શન માટે સોડિયમ અને ઇથેનોલનો ઉપયોગ થાય છે.
D
આ પદ્ધતિમાં એક કાર્બન પરમાણુ $CO_2$ સ્વરૂપે દૂર થાય છે.
Solution
(D) મેન્ડિયસ રિડક્શન એ એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેમાં સોડિયમ અને ઇથેનોલ $(Na/C_2H_5OH)$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્કાઈલ સાયનાઈડ (નાઈટ્રાઈલ) નું પ્રાથમિક એમાઈનમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $R-CN + 4[H] \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} R-CH_2NH_2$.
આ પ્રક્રિયામાં કાર્બન પરમાણુ $CO_2$ તરીકે દૂર થતો નથી.
તેથી,વિધાન કે એક કાર્બન પરમાણુ $CO_2$ સ્વરૂપે દૂર થાય છે તે ખોટું છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $R-CN + 4[H] \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} R-CH_2NH_2$.
આ પ્રક્રિયામાં કાર્બન પરમાણુ $CO_2$ તરીકે દૂર થતો નથી.
તેથી,વિધાન કે એક કાર્બન પરમાણુ $CO_2$ સ્વરૂપે દૂર થાય છે તે ખોટું છે.
0 likesView Solution
130
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયા $n$ મોલ કાર્બોહાઇડ્રેટના અણુઓમાં જળવિભાજન પછી $2n$ મોલ ગેલેક્ટોઝ,$n$ મોલ ગ્લુકોઝ અને $n$ મોલ ફ્રુક્ટોઝના અણુઓ હોય છે?
A
લેક્ટોઝ
B
રેફિનોઝ
C
એમાયલોઝ
D
સ્ટેકિયોઝ
Solution
(D) સ્ટેકિયોઝ એ ટેટ્રાસેકેરાઇડ છે જેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{24}H_{42}O_{21}$ છે.
સંપૂર્ણ જળવિભાજન પર,એક મોલ સ્ટેકિયોઝ બે મોલ ગેલેક્ટોઝ,એક મોલ ગ્લુકોઝ અને એક મોલ ફ્રુક્ટોઝ આપે છે.
તેથી,$n$ મોલ સ્ટેકિયોઝ $2n$ મોલ ગેલેક્ટોઝ,$n$ મોલ ગ્લુકોઝ અને $n$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ આપશે.
સંપૂર્ણ જળવિભાજન પર,એક મોલ સ્ટેકિયોઝ બે મોલ ગેલેક્ટોઝ,એક મોલ ગ્લુકોઝ અને એક મોલ ફ્રુક્ટોઝ આપે છે.
તેથી,$n$ મોલ સ્ટેકિયોઝ $2n$ મોલ ગેલેક્ટોઝ,$n$ મોલ ગ્લુકોઝ અને $n$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ આપશે.
0 likesView Solution
131
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
લેવ્યુલોઝનું આણ્વીય સૂત્ર ઓળખો.
A
$C_6H_{12}O_6$
B
$C_5H_{10}O_5$
C
$C_4H_8O_4$
D
$C_3H_6O_3$
Solution
(A) ફ્રુક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ લેવોરોટેટરી કીટોહેક્સોઝ છે.
તે $[\alpha]_D^{20} = -92.4^{\circ}$ ની વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ ધરાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે,ફ્રુક્ટોઝને લેવ્યુલોઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે $[\alpha]_D^{20} = -92.4^{\circ}$ ની વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ ધરાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે,ફ્રુક્ટોઝને લેવ્યુલોઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
132
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
સેકેરિક એસિડ (saccharic acid) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
તેમાં બે કાર્બોક્સિલ અને ચાર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
B
તેમાં એક કાર્બોક્સિલ સમૂહ અને પાંચ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
C
તેમાં બે કાર્બોક્સિલ સમૂહો અને પાંચ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
D
તેમાં ત્રણ કાર્બોક્સિલ અને બે હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
Solution
(A) સેકેરિક એસિડ ગ્લુકોઝના બંને છેડાના $-CHO$ અને $-CH_2OH$ સમૂહોના ઓક્સિડેશન દ્વારા $-COOH$ સમૂહોમાં રૂપાંતરિત થઈને બને છે.
સેકેરિક એસિડનું બંધારણ $HOOC-(CHOH)_4-COOH$ છે.
તેમાં છેડે બે કાર્બોક્સિલ $(-COOH)$ સમૂહો અને કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલા ચાર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો હોય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેમાં બે કાર્બોક્સિલ અને ચાર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
સેકેરિક એસિડનું બંધારણ $HOOC-(CHOH)_4-COOH$ છે.
તેમાં છેડે બે કાર્બોક્સિલ $(-COOH)$ સમૂહો અને કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલા ચાર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો હોય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેમાં બે કાર્બોક્સિલ અને ચાર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
0 likesView Solution
133
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી ગ્લુકોઝ વિશેનું સાચું વિધાન ઓળખો.
A
તે આલ્ડોહેક્સોઝ છે.
B
તે રિડક્શન ન કરી શકે તેવી શર્કરા (nonreducing sugar) છે.
C
તેમાં ત્રણ કાઇરલ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
D
તેની વલય રચના હેમિકેટલ છે.
Solution
(A) સમજૂતી:
- ગ્લુકોઝ એ આલ્ડોહેક્સોઝ છે,જેનો અર્થ છે કે તે આલ્ડિહાઇડ સમૂહ ધરાવતી $6$ કાર્બનવાળી શર્કરા છે.
- તે રિડક્શન કરી શકે તેવી શર્કરા (reducing sugar) છે,બિન-રિડક્શનકારી નથી,કારણ કે તે અન્ય પદાર્થોનું રિડક્શન કરી શકે છે.
- તેમાં $4$ કાઇરલ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે,$3$ નહીં.
- ગ્લુકોઝની વલય રચના હેમિયાસેટલ છે,હેમિકેટલ નથી,કારણ કે તે આલ્ડિહાઇડ સમૂહમાંથી બને છે,કીટોનમાંથી નહીં.
- ગ્લુકોઝ એ આલ્ડોહેક્સોઝ છે,જેનો અર્થ છે કે તે આલ્ડિહાઇડ સમૂહ ધરાવતી $6$ કાર્બનવાળી શર્કરા છે.
- તે રિડક્શન કરી શકે તેવી શર્કરા (reducing sugar) છે,બિન-રિડક્શનકારી નથી,કારણ કે તે અન્ય પદાર્થોનું રિડક્શન કરી શકે છે.
- તેમાં $4$ કાઇરલ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે,$3$ નહીં.
- ગ્લુકોઝની વલય રચના હેમિયાસેટલ છે,હેમિકેટલ નથી,કારણ કે તે આલ્ડિહાઇડ સમૂહમાંથી બને છે,કીટોનમાંથી નહીં.
0 likesView Solution
134
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
પ્રાણીઓમાં જ્યારે વધારાના ગ્લુકોઝનો ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે સંગ્રહ કરવામાં આવે છે,ત્યારે કેવા પ્રકારના ગ્લાયકોસિડિક બંધ બને છે?
A
$\beta-1,4$ અને $\alpha-1,4$
B
$\alpha-1,6$ અને $\beta-1,4$
C
$\beta-1,6$ અને $\beta-1,4$
D
$\alpha-1,4$ અને $\alpha-1,6$
Solution
(D) પ્રાણીઓમાં,વધારાનો ગ્લુકોઝ ગ્લાયકોજન તરીકે સંગ્રહિત થાય છે,જે એક પોલિસેકેરાઇડ છે અને ઉર્જાના અનામત સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
ગ્લાયકોજન ગ્લુકોઝના એકમોનું બનેલું છે.
ગ્લુકોઝના રેખીય શૃંખલામાં એકમો $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
ગ્લાયકોજન અણુના શાખા બિંદુઓ $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા રચાય છે.
ગ્લાયકોજન ગ્લુકોઝના એકમોનું બનેલું છે.
ગ્લુકોઝના રેખીય શૃંખલામાં એકમો $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
ગ્લાયકોજન અણુના શાખા બિંદુઓ $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા રચાય છે.
0 likesView Solution
135
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
એમાયલોપેક્ટીનમાં શૃંખલા અને શાખાઓના નિર્માણ માટે ગ્લાયકોસિડિક બંધો ઓળખો.
A
$\beta-1, 6$ અને $\alpha-1, 6$
B
$\alpha-1, 6$ અને $\beta-1, 4$
C
$\beta-1, 4$ અને $\alpha-1, 6$
D
$\alpha-1, 4$ અને $\alpha-1, 6$
Solution
(D) એમાયલોપેક્ટીન એ $\alpha-D-glucose$ નો શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલિમર છે.
ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય શૃંખલા $\alpha-(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બને છે.
શાખાના બિંદુઓ $\alpha-(1 \rightarrow 6)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,શૃંખલા અને શાખાઓ માટેના સાચા બંધો અનુક્રમે $\alpha-(1 \rightarrow 4)$ અને $\alpha-(1 \rightarrow 6)$ છે.
ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય શૃંખલા $\alpha-(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બને છે.
શાખાના બિંદુઓ $\alpha-(1 \rightarrow 6)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,શૃંખલા અને શાખાઓ માટેના સાચા બંધો અનુક્રમે $\alpha-(1 \rightarrow 4)$ અને $\alpha-(1 \rightarrow 6)$ છે.
0 likesView Solution
136
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
સેલ્યુલોઝ પ્રાણી કોષોમાં કોષ દીવાલનો ઘટક છે.
B
સ્ટાર્ચ એ અનાજમાં જોવા મળતો સામાન્ય ઘટક છે.
C
લેક્ટોઝ એ દૂધનો ઘટક છે.
D
પ્રાણીઓ તેમના શરીરમાં પોલીસેકેરાઇડ્સનો સંગ્રહ ગ્લાયકોજન સ્વરૂપે કરે છે.
Solution
(A) ખોટું વિધાન એ છે કે સેલ્યુલોઝ પ્રાણી કોષોમાં કોષ દીવાલનો ઘટક છે.
સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે વનસ્પતિ કોષોની કોષ દીવાલ બનાવે છે,પરંતુ તે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળતું નથી.
સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે વનસ્પતિ કોષોની કોષ દીવાલ બનાવે છે,પરંતુ તે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળતું નથી.
0 likesView Solution
137
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
ગ્લુકોઝને $HI$ સાથે લાંબા સમય સુધી ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે નીચેનામાંથી કયું સંયોજન મળે છે?
A
ગ્લુકોઝ સાયનોહાઇડ્રિન
B
ગ્લુકોઝ ઓક્સાઇમ
C
$n$-હેક્ઝેન
D
સેકેરિક એસિડ
Solution
(C) જ્યારે ગ્લુકોઝને $HI$ સાથે લાંબા સમય સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું રિડક્શન થઈને $n$-હેક્ઝેન મળે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$CHO(CHOH)_4 CH_2 OH \xrightarrow{\Delta, HI} CH_3-(CH_2)_4-CH_3$
આ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે કે ગ્લુકોઝમાં રહેલા તમામ છ કાર્બન પરમાણુઓ સીધી શૃંખલામાં જોડાયેલા છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$CHO(CHOH)_4 CH_2 OH \xrightarrow{\Delta, HI} CH_3-(CH_2)_4-CH_3$
આ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે કે ગ્લુકોઝમાં રહેલા તમામ છ કાર્બન પરમાણુઓ સીધી શૃંખલામાં જોડાયેલા છે.
0 likesView Solution
138
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
જો $Cell-OH$ એ સેલ્યુલોઝનું સૂત્ર દર્શાવતું હોય,તો નીચેનામાંથી સેલ્યુલોઝ ઝેન્થેટનું સૂત્ર ઓળખો.
A
$Cell-ONa$
B
$Cell-O-C(=S)-SNa$
C
$Cell-O-C(=S)-SH$
D
$Cell-O-C(=S)-OH$
Solution
(B) સેલ્યુલોઝ ઝેન્થેટનું નિર્માણ રેયોન બનાવવા માટેની વિસ્કોસ પ્રક્રિયામાં થાય છે.
પ્રથમ,સેલ્યુલોઝ $(Cell-OH)$ એ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કલી સેલ્યુલોઝ $(Cell-ONa)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,આલ્કલી સેલ્યુલોઝ કાર્બન ડાયસલ્ફાઈડ $(CS_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલ્યુલોઝ ઝેન્થેટ બનાવે છે,જેનું સૂત્ર $Cell-O-C(=S)-SNa$ છે.
પ્રથમ,સેલ્યુલોઝ $(Cell-OH)$ એ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કલી સેલ્યુલોઝ $(Cell-ONa)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,આલ્કલી સેલ્યુલોઝ કાર્બન ડાયસલ્ફાઈડ $(CS_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલ્યુલોઝ ઝેન્થેટ બનાવે છે,જેનું સૂત્ર $Cell-O-C(=S)-SNa$ છે.
0 likesView Solution
139
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
માલ્ટોઝમાં હાજર ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ ઓળખો.
A
$\alpha, \beta-1,2$ ગ્લાયકોસિડિક
B
$\alpha-1,4$ ગ્લાયકોસિડિક
C
$\beta-1,4$ ગ્લાયકોસિડિક
D
$\alpha-1,6$ ગ્લાયકોસિડિક
Solution
(B) માલ્ટોઝ એ બે $\alpha-D-glucose$ એકમોનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે.
ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ એક $\alpha-D-glucose$ અણુના $C-1$ અને બીજા $\alpha-D-glucose$ અણુના $C-4$ વચ્ચે રચાય છે.
તેથી,તે $\alpha-1,4$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ છે.
ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ એક $\alpha-D-glucose$ અણુના $C-1$ અને બીજા $\alpha-D-glucose$ અણુના $C-4$ વચ્ચે રચાય છે.
તેથી,તે $\alpha-1,4$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ છે.
0 likesView Solution
140
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
સુક્રોઝમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધ બનાવતા ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના કાર્બન પરમાણુઓને ઓળખો.
A
$\alpha$-ગ્લુકોઝનો $C-1$ અને $\beta$-ફ્રુક્ટોઝનો $C-2$
B
$\beta$-ગ્લુકોઝનો $C-1$ અને $\beta$-ફ્રુક્ટોઝનો $C-2$
C
$\alpha$-ગ્લુકોઝનો $C-2$ અને $\beta$-ફ્રુક્ટોઝનો $C-2$
D
$\alpha$-ગ્લુકોઝનો $C-3$ અને $\beta$-ફ્રુક્ટોઝનો $C-1$
Solution
(A) સુક્રોઝ એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝના અણુઓના સંઘનનથી બનતો ડાયસેકેરાઇડ છે.
ગ્લાયકોસિડિક બંધ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝના $C-1$ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝના $C-2$ વચ્ચે રચાય છે.
આ બંધમાં રિડ્યુસિંગ સમૂહો (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોન) સામેલ હોવાથી,સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
ગ્લાયકોસિડિક બંધ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝના $C-1$ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝના $C-2$ વચ્ચે રચાય છે.
આ બંધમાં રિડ્યુસિંગ સમૂહો (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોન) સામેલ હોવાથી,સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
0 likesView Solution
141
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી આવશ્યક એમિનો એસિડ ઓળખો.
A
ગ્લુટામિક એસિડ
B
પ્રોલીન
C
સિસ્ટીન
D
હિસ્ટિડિન
Solution
(D) આવશ્યક એમિનો એસિડ એવા છે જે માનવ શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી અને તેને આહાર દ્વારા મેળવવા પડે છે.
નવ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે: $Histidine$,$Isoleucine$,$Leucine$,$Lysine$,$Methionine$,$Phenylalanine$,$Threonine$,$Tryptophan$,અને $Valine$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Histidine$ એ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
નવ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે: $Histidine$,$Isoleucine$,$Leucine$,$Lysine$,$Methionine$,$Phenylalanine$,$Threonine$,$Tryptophan$,અને $Valine$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Histidine$ એ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
0 likesView Solution
142
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
એસ્પાર્ટિક એસિડને દર્શાવવા માટે નીચેનામાંથી કયા એક-અક્ષરના સંકેતનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$D$
B
$R$
C
$A$
D
$S$
Solution
(A) એસ્પાર્ટિક એસિડ એ એક એસિડિક એમિનો એસિડ છે,જેને '$D$' સંકેત દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
143
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી બેઝિક એમિનો એસિડ ઓળખો.
A
ટ્રિપ્ટોફેન
B
થ્રિઓનાઈન
C
ફિનાઈલએલેનાઈન
D
હિસ્ટિડિન
Solution
(D) એમિનો એસિડને અણુમાં રહેલા એમિનો અને કાર્બોક્સિલ સમૂહોની સાપેક્ષ સંખ્યાના આધારે એસિડિક,બેઝિક અથવા તટસ્થ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
બેઝિક એમિનો એસિડમાં કાર્બોક્સિલ સમૂહ કરતા એમિનો સમૂહની સંખ્યા વધુ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Histidine$ ની પાર્શ્વ શૃંખલામાં ઈમિડાઝોલ વલય હોય છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ પ્રોટોન સ્વીકારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેથી,તેને બેઝિક એમિનો એસિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
બેઝિક એમિનો એસિડમાં કાર્બોક્સિલ સમૂહ કરતા એમિનો સમૂહની સંખ્યા વધુ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Histidine$ ની પાર્શ્વ શૃંખલામાં ઈમિડાઝોલ વલય હોય છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ પ્રોટોન સ્વીકારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેથી,તેને બેઝિક એમિનો એસિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
144
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી એસિડિક એમિનો એસિડ ઓળખો (ત્રણ અક્ષરના સંકેતોનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવેલ છે).
A
$Arg$
B
$Asp$
C
$Asn$
D
$Ala$
Solution
(B) $Asp$ એટલે એસ્પાર્ટિક એસિડ,જે એસિડિક એમિનો એસિડ છે.
$Arg$ (આર્જિનિન) બેઝિક છે.
$Asn$ (એસ્પારજીન) તટસ્થ છે.
$Ala$ (એલેનાઇન) તટસ્થ છે.
$Arg$ (આર્જિનિન) બેઝિક છે.
$Asn$ (એસ્પારજીન) તટસ્થ છે.
$Ala$ (એલેનાઇન) તટસ્થ છે.
0 likesView Solution
145
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
$(n-1)$ એમાઈડ બંધ દ્વારા કેટલા એમિનો એસિડ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે?
A
$n-1$
B
$n+1$
C
$n$
D
$2n$
Solution
(C) પોલિપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં,જ્યારે $n$ એમિનો એસિડ એકબીજા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તેઓ $(n-1)$ પેપ્ટાઈડ (એમાઈડ) બંધ બનાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે દરેક પેપ્ટાઈડ બંધ એક એમિનો એસિડના કાર્બોક્સિલ સમૂહ અને બાજુના એમિનો એસિડના એમિનો સમૂહ વચ્ચેની સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
તેથી,$n$ એમિનો એસિડ માટે,$(n-1)$ આવા જોડાણો હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે દરેક પેપ્ટાઈડ બંધ એક એમિનો એસિડના કાર્બોક્સિલ સમૂહ અને બાજુના એમિનો એસિડના એમિનો સમૂહ વચ્ચેની સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
તેથી,$n$ એમિનો એસિડ માટે,$(n-1)$ આવા જોડાણો હોય છે.
0 likesView Solution
146
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
ગ્લાયસીનનું સાચું ઝ્વિટર આયન બંધારણ કયું છે?
A
$H_2N-CH_2-COOH$
B
$H_3N^{+}-CH_2-COO^{-}$
C
$H_3N^{+}-CH_2-COOH$
D
$H_2N-CH_2-COO^{-}$
Solution
(B) ગ્લાયસીન એ $NH_2-CH_2-COOH$ સૂત્ર ધરાવતું સૌથી સરળ એમિનો એસિડ છે.
જલીય દ્રાવણમાં,એસિડિક કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ પ્રોટોન ગુમાવે છે જે બેઝિક એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે.
આ આંતરિક પ્રોટોન સ્થાનાંતરણને કારણે દ્વિધ્રુવીય આયન બને છે જેને ઝ્વિટર આયન કહેવામાં આવે છે.
ગ્લાયસીનનું ઝ્વિટર આયન બંધારણ $H_3N^{+}-CH_2-COO^{-}$ છે.
જલીય દ્રાવણમાં,એસિડિક કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ પ્રોટોન ગુમાવે છે જે બેઝિક એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે.
આ આંતરિક પ્રોટોન સ્થાનાંતરણને કારણે દ્વિધ્રુવીય આયન બને છે જેને ઝ્વિટર આયન કહેવામાં આવે છે.
ગ્લાયસીનનું ઝ્વિટર આયન બંધારણ $H_3N^{+}-CH_2-COO^{-}$ છે.
0 likesView Solution
147
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી એસિડિક એમિનો એસિડ ઓળખો (ત્રણ અક્ષરોના પ્રતીકોનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવેલ છે).
A
$Glu$
B
$Gly$
C
$Gln$
D
$Arg$
Solution
(A) એમિનો એસિડને તેમના અણુમાં એમિનો અને કાર્બોક્સિલ જૂથોની સાપેક્ષ સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Glu$ (ગ્લુટામિક એસિડ) માં બે કાર્બોક્સિલ જૂથો અને એક એમિનો જૂથ હોય છે,જે તેને એસિડિક એમિનો એસિડ બનાવે છે.
$Gly$ (ગ્લાયસીન) તટસ્થ છે.
$Gln$ (ગ્લુટામિન) તટસ્થ છે.
$Arg$ (આર્જીનાઇન) તેની સાઇડ ચેઇનમાં વધારાના એમિનો જૂથની હાજરીને કારણે બેઝિક છે.
$Glu$ (ગ્લુટામિક એસિડ) માં બે કાર્બોક્સિલ જૂથો અને એક એમિનો જૂથ હોય છે,જે તેને એસિડિક એમિનો એસિડ બનાવે છે.
$Gly$ (ગ્લાયસીન) તટસ્થ છે.
$Gln$ (ગ્લુટામિન) તટસ્થ છે.
$Arg$ (આર્જીનાઇન) તેની સાઇડ ચેઇનમાં વધારાના એમિનો જૂથની હાજરીને કારણે બેઝિક છે.
0 likesView Solution
148
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન નથી?
A
માયોસિન
B
ઇન્સ્યુલિન
C
એગ આલ્બ્યુમિન
D
લેગ્યુમેલિન
Solution
(A) માયોસિન એ ફાઈબ્રસ (તંતુમય) પ્રોટીન છે,ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન નથી. તે મુખ્યત્વે સ્નાયુઓના સંકોચનમાં સામેલ છે અને લાંબુ,વિસ્તરેલું બંધારણ ધરાવે છે.
અન્ય વિકલ્પો ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે:
- $(B)$ ઇન્સ્યુલિન: રક્તમાં શર્કરાના સ્તરને નિયંત્રિત કરતું હોર્મોન. તે એક નાનું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે.
- $(C)$ એગ આલ્બ્યુમિન: જેને આલ્બ્યુમિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઈંડાની સફેદીમાં જોવા મળતું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે.
- $(D)$ લેગ્યુમેલિન: કઠોળમાં જોવા મળતું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન.
ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન સામાન્ય રીતે ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે અને પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે,જ્યારે માયોસિન જેવા ફાઈબ્રસ પ્રોટીન વિસ્તરેલા આકારના હોય છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
અન્ય વિકલ્પો ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે:
- $(B)$ ઇન્સ્યુલિન: રક્તમાં શર્કરાના સ્તરને નિયંત્રિત કરતું હોર્મોન. તે એક નાનું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે.
- $(C)$ એગ આલ્બ્યુમિન: જેને આલ્બ્યુમિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઈંડાની સફેદીમાં જોવા મળતું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન છે.
- $(D)$ લેગ્યુમેલિન: કઠોળમાં જોવા મળતું ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન.
ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન સામાન્ય રીતે ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે અને પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે,જ્યારે માયોસિન જેવા ફાઈબ્રસ પ્રોટીન વિસ્તરેલા આકારના હોય છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
0 likesView Solution
149
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી તંતુમય પ્રોટીન ઓળખો.
A
લેગ્યુમેલિન
B
માયોસિન
C
ઇન્સ્યુલિન
D
સીરમ આલ્બ્યુમિન
Solution
(B) તંતુમય પ્રોટીન એ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ ધરાવે છે જે હાઇડ્રોજન અને ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે અને તંતુ જેવી રચના બનાવે છે. તેઓ સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
$Myosin$ એ સ્નાયુ પેશીઓમાં જોવા મળતું તંતુમય પ્રોટીન છે.
તેની સામે,$Legumelin$,$Insulin$ અને $Serum \ albumin$ એ ગોલીય પ્રોટીન છે,જે સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે.
$Myosin$ એ સ્નાયુ પેશીઓમાં જોવા મળતું તંતુમય પ્રોટીન છે.
તેની સામે,$Legumelin$,$Insulin$ અને $Serum \ albumin$ એ ગોલીય પ્રોટીન છે,જે સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે.
0 likesView Solution
150
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2024
નીચેનામાંથી કયું પ્રોટીન ઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરીને પ્રોટીનનું $\alpha$-એમિનો એસિડમાં વિઘટન કરે છે?
A
ટ્રિપ્સિન
B
પેપ્સિન
C
માયોસિન
D
કેરાટિન
Solution
(B) પેપ્સિન એ એક પાચક ઉત્સેચક છે જે જઠરમાં પ્રોટીનનું $\alpha$-એમિનો એસિડમાં જળવિભાજન કરે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in MHT CET 2024?
There are 900 Chemistry questions from the MHT CET 2024 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are MHT CET 2024 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice MHT CET 2024 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick MHT CET 2024 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.