ChemistryQ51–150 of 627 questions
Page 2 of 8 · Gujarati
51
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$O_2$ અણુનો બંધ ક્રમાંક (bond order) કેટલો છે?
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$3$
Solution
(C) મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થિયરી $(MOT)$ મુજબ,$O_2$ અણુ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના નીચે મુજબ છે:
$\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$.
બંધ ક્રમાંક આ રીતે ગણવામાં આવે છે:
$\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2}$
જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$N_b = 10$
$N_a = 6$
$\text{Bond Order} = \frac{10 - 6}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
આમ,$O_2$ નો બંધ ક્રમાંક $2$ છે.
$\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$.
બંધ ક્રમાંક આ રીતે ગણવામાં આવે છે:
$\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2}$
જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$N_b = 10$
$N_a = 6$
$\text{Bond Order} = \frac{10 - 6}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
આમ,$O_2$ નો બંધ ક્રમાંક $2$ છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$CO$ અણુનો બંધ ક્રમાંક (bond order) કેટલો છે?
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$3$
Solution
(D) $CO$ અણુમાં કાર્બન અને ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે ત્રિ-બંધ હોય છે,જે $:C \equiv O:$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આણ્વિય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) મુજબ,બંધ ક્રમાંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a) = \frac{1}{2} (10 - 4) = 3$.
તેથી,$CO$ નો બંધ ક્રમાંક $3$ છે.
આણ્વિય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) મુજબ,બંધ ક્રમાંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a) = \frac{1}{2} (10 - 4) = 3$.
તેથી,$CO$ નો બંધ ક્રમાંક $3$ છે.
0 likesView Solution
53
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
સૌથી વધુ આયનીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવતું તત્વ ઓળખો.
A
$Li$
B
$K$
C
$Rb$
D
$Cs$
Solution
(A) આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(I.E.)$ એ અલગ પડેલા વાયુરૂપ પરમાણુમાંથી ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે,જેના પરિણામે $I.E.$ માં ઘટાડો થાય છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Li, K, Rb, Cs)$ સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) ના છે.
$Li$ સમૂહમાં સૌથી ઉપર હોવાથી,તેનું પરમાણુ કદ સૌથી નાનું છે અને તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં તેની $I.E.$ સૌથી વધુ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે,જેના પરિણામે $I.E.$ માં ઘટાડો થાય છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Li, K, Rb, Cs)$ સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) ના છે.
$Li$ સમૂહમાં સૌથી ઉપર હોવાથી,તેનું પરમાણુ કદ સૌથી નાનું છે અને તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં તેની $I.E.$ સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
54
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આયનીય બંધના સહસંયોજક ગુણધર્મનો સાચો ઉતરતો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$AlCl_3 > MgCl_2 > NaCl$
B
$AlCl_3 > NaCl > MgCl_2$
C
$MgCl_2 > NaCl > AlCl_3$
D
$NaCl > MgCl_2 > AlCl_3$
Solution
(A) $Fajan$ ના નિયમ મુજબ,આયનીય બંધનો સહસંયોજક ગુણધર્મ ધનઆયનની ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarising power) વધવાની સાથે વધે છે.
ધ્રુવીભવન શક્તિ એ ધનઆયનની વીજભાર ઘનતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ધનઆયન પરનો વીજભાર $Al^{+3} > Mg^{+2} > Na^{+}$ છે.
તેથી,ધ્રુવીભવન શક્તિનો ક્રમ $Al^{+3} > Mg^{+2} > Na^{+}$ છે.
પરિણામે,સહસંયોજક ગુણધર્મનો ઉતરતો ક્રમ $AlCl_3 > MgCl_2 > NaCl$ છે.
ધ્રુવીભવન શક્તિ એ ધનઆયનની વીજભાર ઘનતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ધનઆયન પરનો વીજભાર $Al^{+3} > Mg^{+2} > Na^{+}$ છે.
તેથી,ધ્રુવીભવન શક્તિનો ક્રમ $Al^{+3} > Mg^{+2} > Na^{+}$ છે.
પરિણામે,સહસંયોજક ગુણધર્મનો ઉતરતો ક્રમ $AlCl_3 > MgCl_2 > NaCl$ છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન ઓળખો:
A
બેન્ઝીન
B
ફિનોલ
C
ટ્રોપોન
D
નેપ્થાલિન
Solution
(C) નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન એ ચક્રીય,સમતલીય,સંયુગ્મિત પ્રણાલી છે જે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) નું પાલન કરે છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી.
$1$. બેન્ઝીન,ફિનોલ અને નેપ્થાલિન એ બધા બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો છે કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછું એક બેન્ઝીન વલય હોય છે.
$2$. ટ્રોપોન $(C_7H_6O)$ માં સાત-સભ્યનું વલય હોય છે. તેની સંસ્પંદન રચનામાં એક દ્વિધ્રુવીય સ્વરૂપનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં સાત-સભ્યનું વલય ટ્રોપિલિયમ કેટાયન $(C_7H_7^+)$ બને છે,જે એરોમેટિક ($6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) અને નોન-બેન્ઝેનોઇડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$1$. બેન્ઝીન,ફિનોલ અને નેપ્થાલિન એ બધા બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો છે કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછું એક બેન્ઝીન વલય હોય છે.
$2$. ટ્રોપોન $(C_7H_6O)$ માં સાત-સભ્યનું વલય હોય છે. તેની સંસ્પંદન રચનામાં એક દ્વિધ્રુવીય સ્વરૂપનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં સાત-સભ્યનું વલય ટ્રોપિલિયમ કેટાયન $(C_7H_7^+)$ બને છે,જે એરોમેટિક ($6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) અને નોન-બેન્ઝેનોઇડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
56
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો અણુ અધ્રુવીય (non-polar) છે?
A
$HCl$
B
$NH_3$
C
$C_6H_6$
D
$ICl$
Solution
(C) જો અણુની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (net dipole moment) શૂન્ય હોય,તો તે અણુ અધ્રુવીય હોય છે.
$HCl$ એ $H$ અને $Cl$ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય અણુ છે.
$NH_3$ નો આકાર પિરામિડલ છે અને નાઇટ્રોજન પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે ધ્રુવીય છે.
$ICl$ એ $I$ અને $Cl$ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય અણુ છે.
$C_6H_6$ (બેન્ઝીન) એ સમતલીય અને સંમિતિય અણુ છે,જેમાં વ્યક્તિગત બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,તેથી તે અધ્રુવીય છે.
$HCl$ એ $H$ અને $Cl$ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય અણુ છે.
$NH_3$ નો આકાર પિરામિડલ છે અને નાઇટ્રોજન પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે ધ્રુવીય છે.
$ICl$ એ $I$ અને $Cl$ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય અણુ છે.
$C_6H_6$ (બેન્ઝીન) એ સમતલીય અને સંમિતિય અણુ છે,જેમાં વ્યક્તિગત બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,તેથી તે અધ્રુવીય છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા અણુનું ડાયપોલ મોમેન્ટ (દ્વિધ્રુવી ચાકમાત્રા) નું મૂલ્ય મહત્તમ છે?
A
$CH_3Cl$
B
$CH_3OCH_3$
C
$CH_3CH_2CH_3$
D
$CH_3CN$
Solution
(D) ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ એ અણુમાં રહેલા પરમાણુઓ વચ્ચેના વિદ્યુતઋણતાના તફાવત અને અણુના ભૌમિતિક આકાર પર આધાર રાખે છે.
$1$. $CH_3CH_2CH_3$ એ અધ્રુવીય હાઇડ્રોકાર્બન છે જેની ડાયપોલ મોમેન્ટ ખૂબ ઓછી હોય છે.
$2$. $CH_3OCH_3$ (ડાયમિથાઈલ ઈથર) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $1.30 \ D$ છે.
$3$. $CH_3Cl$ (ક્લોરોમિથેન) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $1.86 \ D$ છે.
$4$. $CH_3CN$ (એસીટોનાઈટ્રાઈલ) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $3.92 \ D$ જેટલી ખૂબ ઊંચી છે,જેનું કારણ સાયનો ગ્રુપ $(-CN)$ ની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસર અને $C-C \equiv N$ બંધની રેખીય ભૂમિતિ છે,જે મોટા પ્રમાણમાં વીજભારનું અલગીકરણ કરે છે.
તેથી,$CH_3CN$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ મહત્તમ છે.
$1$. $CH_3CH_2CH_3$ એ અધ્રુવીય હાઇડ્રોકાર્બન છે જેની ડાયપોલ મોમેન્ટ ખૂબ ઓછી હોય છે.
$2$. $CH_3OCH_3$ (ડાયમિથાઈલ ઈથર) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $1.30 \ D$ છે.
$3$. $CH_3Cl$ (ક્લોરોમિથેન) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $1.86 \ D$ છે.
$4$. $CH_3CN$ (એસીટોનાઈટ્રાઈલ) ની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $3.92 \ D$ જેટલી ખૂબ ઊંચી છે,જેનું કારણ સાયનો ગ્રુપ $(-CN)$ ની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસર અને $C-C \equiv N$ બંધની રેખીય ભૂમિતિ છે,જે મોટા પ્રમાણમાં વીજભારનું અલગીકરણ કરે છે.
તેથી,$CH_3CN$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ મહત્તમ છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
$NH_3$ અને $NF_3$ ના ડાયપોલ મોમેન્ટ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ફ્લોરિન નાઈટ્રોજન કરતા ઓછું વિદ્યુતઋણ છે.
B
$NH_3$ નો ડાયપોલ મોમેન્ટ $NF_3$ કરતા વધારે છે.
C
$NH_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ એ $N-H$ બંધોના પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટની સમાન દિશામાં છે.
D
$NF_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ એ ત્રણ $N-F$ બંધોના પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટની વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
Solution
(A) $F$ ની વિદ્યુતઋણતા $(4.0)$ એ $N$ $(3.0)$ કરતા વધારે છે,જ્યારે $N$ $(3.0)$ ની વિદ્યુતઋણતા $H$ $(2.1)$ કરતા વધારે છે.
$NH_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે) અને ત્રણ $N-H$ બંધોનો પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ એક જ દિશામાં હોય છે,જેનાથી કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ $(1.46 \ D)$ વધારે મળે છે.
$NF_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ અને ત્રણ $N-F$ બંધોનો પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જે આંશિક રીતે એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ $(0.24 \ D)$ ઓછો મળે છે.
તેથી,'ફ્લોરિન નાઈટ્રોજન કરતા ઓછું વિદ્યુતઋણ છે' તે વિધાન ખોટું છે.
$NH_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે) અને ત્રણ $N-H$ બંધોનો પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ એક જ દિશામાં હોય છે,જેનાથી કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ $(1.46 \ D)$ વધારે મળે છે.
$NF_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ અને ત્રણ $N-F$ બંધોનો પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જે આંશિક રીતે એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ $(0.24 \ D)$ ઓછો મળે છે.
તેથી,'ફ્લોરિન નાઈટ્રોજન કરતા ઓછું વિદ્યુતઋણ છે' તે વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
59
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં આંતર-આણ્વીય (intramolecular) હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે?
A
એમોનિયા
B
હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ
C
પાણી
D
ઇથિલિન ગ્લાયકોલ
Solution
(D) આંતર-આણ્વીય (intramolecular) હાઇડ્રોજન બંધ એક જ અણુની અંદર જોવા મળે છે.
$Ethylene \ glycol$ $(HO-CH_2-CH_2-OH)$ માં,એક હાઇડ્રોક્સિલ જૂથનો હાઇડ્રોજન પરમાણુ તે જ અણુના બીજા હાઇડ્રોક્સિલ જૂથના ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવે છે.
એમોનિયા $(NH_3)$,હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(HF)$,અને પાણી $(H_2O)$ આંતર-આણ્વિય (intermolecular) હાઇડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે (જુદા જુદા અણુઓ વચ્ચે).
$Ethylene \ glycol$ $(HO-CH_2-CH_2-OH)$ માં,એક હાઇડ્રોક્સિલ જૂથનો હાઇડ્રોજન પરમાણુ તે જ અણુના બીજા હાઇડ્રોક્સિલ જૂથના ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવે છે.
એમોનિયા $(NH_3)$,હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(HF)$,અને પાણી $(H_2O)$ આંતર-આણ્વિય (intermolecular) હાઇડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે (જુદા જુદા અણુઓ વચ્ચે).
0 likesView Solution
60
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં સૌથી વધુ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા (dipole-dipole interaction) જોવા મળે છે?
A
$HF$
B
$HBr$
C
$HI$
D
$HCl$
Solution
(A) દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયાની પ્રબળતા અણુની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે,જે બંધાયેલા પરમાણુઓ વચ્ચેના વિદ્યુતઋણતાના તફાવત દ્વારા નક્કી થાય છે.
$F$ એ હેલોજનમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે,જે $H-F$ બંધને સૌથી વધુ ધ્રુવીય બનાવે છે.
તેથી,આપેલા અણુઓમાં $HF$ સૌથી વધુ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા દર્શાવે છે.
$F$ એ હેલોજનમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે,જે $H-F$ બંધને સૌથી વધુ ધ્રુવીય બનાવે છે.
તેથી,આપેલા અણુઓમાં $HF$ સૌથી વધુ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એક કાર્બનિક નિર્બળ એકબેઝિક એસિડ તેના $0.05 \ M$ દ્રાવણમાં $0.001$ ટકા વિયોજિત થાય છે. તેનો વિયોજન અચળાંક કેટલો છે?
A
$6 \times 10^{-12}$
B
$5 \times 10^{-12}$
C
$4 \times 10^{-12}$
D
$1 \times 10^{-12}$
Solution
(B) નિર્બળ એકબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = C \alpha^2$ છે,જ્યાં $C$ એ સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે.
આપેલ છે,$C = 0.05 \ M$ અને ટકાવારી વિયોજન $= 0.001 \%$.
તેથી,$\alpha = \frac{0.001}{100} = 10^{-5}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.05 \times (10^{-5})^2$
$K_a = 0.05 \times 10^{-10}$
$K_a = 5 \times 10^{-12}$.
આપેલ છે,$C = 0.05 \ M$ અને ટકાવારી વિયોજન $= 0.001 \%$.
તેથી,$\alpha = \frac{0.001}{100} = 10^{-5}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.05 \times (10^{-5})^2$
$K_a = 0.05 \times 10^{-10}$
$K_a = 5 \times 10^{-12}$.
0 likesView Solution
62
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એક એસિડ તેના $0.1 \ M$ દ્રાવણમાં $1.5 \%$ વિયોજિત થાય છે. તેનો વિયોજન અચળાંક ગણો.
A
$1.2 \times 10^{-5}$
B
$2.25 \times 10^{-5}$
C
$1.1 \times 10^{-5}$
D
$1.5 \times 10^{-5}$
Solution
(B) નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = C \alpha^2$ છે,જ્યાં $C$ એ સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે.
આપેલ છે: $C = 0.1 \ M$ અને $\alpha = 1.5 \% = \frac{1.5}{100} = 0.015$.
કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.1 \times (0.015)^2$
$K_a = 0.1 \times 0.000225$
$K_a = 2.25 \times 10^{-5}$
આપેલ છે: $C = 0.1 \ M$ અને $\alpha = 1.5 \% = \frac{1.5}{100} = 0.015$.
કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.1 \times (0.015)^2$
$K_a = 0.1 \times 0.000225$
$K_a = 2.25 \times 10^{-5}$
0 likesView Solution
63
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એક નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ તેના $0.1 \ M$ દ્રાવણમાં $2 \%$ વિયોજિત થાય છે. તેનો વિયોજન અચળાંક કેટલો છે?
A
$4.0 \times 10^{-5}$
B
$1.0 \times 10^{-5}$
C
$2.0 \times 10^{-5}$
D
$2.5 \times 10^{-5}$
Solution
(A) નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = C \alpha^2$ છે,જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે.
આપેલ છે: $C = 0.1 \ M$ અને $\alpha = 2 \% = 0.02$.
કિંમતો મૂકતા: $K_a = 0.1 \times (0.02)^2$.
$K_a = 0.1 \times 0.0004 = 4.0 \times 10^{-5}$.
આપેલ છે: $C = 0.1 \ M$ અને $\alpha = 2 \% = 0.02$.
કિંમતો મૂકતા: $K_a = 0.1 \times (0.02)^2$.
$K_a = 0.1 \times 0.0004 = 4.0 \times 10^{-5}$.
0 likesView Solution
64
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એક નિર્બળ મોનોએસિડિક બેઝ તેના $0.2 \ M$ દ્રાવણમાં $1.2 \ \%$ વિયોજિત થાય છે. તો તેના વિયોજન અચળાંકનું મૂલ્ય શું હશે?
A
$1.21 \times 10^{-5}$
B
$1.44 \times 10^{-5}$
C
$2.54 \times 10^{-5}$
D
$2.88 \times 10^{-5}$
Solution
(D) નિર્બળ બેઝ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_b$ નું સૂત્ર $K_b = \alpha^2 C$ છે,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે અને $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
આપેલ છે કે $\alpha = 1.2 \% = 0.012$ અને $C = 0.2 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $K_b = (0.012)^2 \times 0.2$.
$K_b = 0.000144 \times 0.2 = 2.88 \times 10^{-5}$.
આપેલ છે કે $\alpha = 1.2 \% = 0.012$ અને $C = 0.2 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $K_b = (0.012)^2 \times 0.2$.
$K_b = 0.000144 \times 0.2 = 2.88 \times 10^{-5}$.
0 likesView Solution
65
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
$0.02 \ M$ દ્રાવણમાં નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડનું વિયોજન ટકાવારી $3 \%$ છે. એસિડનો વિયોજન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$9 \times 10^{-4}$
B
$3 \times 10^{-2}$
C
$2 \times 10^{-2}$
D
$1.8 \times 10^{-5}$
Solution
(D) નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = C \alpha^2$ છે,જ્યાં $C$ એ સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે.
આપેલ છે: $C = 0.02 \ M$ અને વિયોજન ટકાવારી = $3 \%。$
તેથી,$\alpha = 3 / 100 = 0.03$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.02 \times (0.03)^2$
$K_a = 0.02 \times 0.0009$
$K_a = 1.8 \times 10^{-5}$
આપેલ છે: $C = 0.02 \ M$ અને વિયોજન ટકાવારી = $3 \%。$
તેથી,$\alpha = 3 / 100 = 0.03$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = 0.02 \times (0.03)^2$
$K_a = 0.02 \times 0.0009$
$K_a = 1.8 \times 10^{-5}$
0 likesView Solution
66
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
એક નિર્બળ મોનોબેઝિક એસિડ તેના $0.01 \ M$ દ્રાવણમાં $0.001 \ \%$ જેટલું વિયોજન પામે છે. તેનો વિયોજન અચળાંક શું છે?
A
$1 \times 10^{-6}$
B
$1 \times 10^{-8}$
C
$1 \times 10^{-3}$
D
$1 \times 10^{-12}$
Solution
(D) નિર્બળ એસિડ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર $K_a = C \alpha^2$ છે,જ્યાં $C$ એ સાંદ્રતા છે અને $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે.
આપેલ છે,$C = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$.
વિયોજન અંશ $\alpha = \frac{0.001}{100} = 10^{-5}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = (10^{-2}) \times (10^{-5})^2$
$K_a = 10^{-2} \times 10^{-10}$
$K_a = 10^{-12}$.
આપેલ છે,$C = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$.
વિયોજન અંશ $\alpha = \frac{0.001}{100} = 10^{-5}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$K_a = (10^{-2}) \times (10^{-5})^2$
$K_a = 10^{-2} \times 10^{-10}$
$K_a = 10^{-12}$.
0 likesView Solution
67
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં કોપરનું સ્થાન શું છે?
A
આવર્ત-$5$,સમૂહ-$9$
B
આવર્ત-$4$,સમૂહ-$11$
C
આવર્ત-$4$,સમૂહ-$10$
D
આવર્ત-$3$,સમૂહ-$9$
Solution
(B) કોપર $(Cu)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $29$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^1$ છે.
સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $4s$ કક્ષકમાં દાખલ થતા હોવાથી,તે આવર્ત $4$ માં આવે છે.
તે $d$-વિભાગના સમૂહ $11$ માં આવેલી સંક્રાંતિ ધાતુ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^1$ છે.
સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $4s$ કક્ષકમાં દાખલ થતા હોવાથી,તે આવર્ત $4$ માં આવે છે.
તે $d$-વિભાગના સમૂહ $11$ માં આવેલી સંક્રાંતિ ધાતુ છે.
0 likesView Solution
68
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા તત્વની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર એક જ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે?
A
$Ca$
B
$Ra$
C
$Rb$
D
$Ba$
Solution
(C) સમૂહ $1$ ના તત્વો (આલ્કલી ધાતુઓ) ની સંયોજકતા કક્ષામાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Rb$ (રૂબિડિયમ) સમૂહ $1$ માં આવે છે,જ્યારે $Ca$,$Ra$,અને $Ba$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Rb$ (રૂબિડિયમ) સમૂહ $1$ માં આવે છે,જ્યારે $Ca$,$Ra$,અને $Ba$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં આવે છે.
0 likesView Solution
69
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી સૌથી નાની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવતું તત્વ ઓળખો:
A
$Ar$
B
$P$
C
$Si$
D
$Cl$
Solution
(D) આવર્તમાં,જેમ આપણે ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સામાન્ય રીતે ઘટે છે.
$3^{rd}$ આવર્તના તત્વો $Si$,$P$,$Cl$ અને $Ar$ માટે,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $Si$ થી $Cl$ સુધી ઘટે છે.
જોકે,$Ar$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વાન્ડર વાલ્સ ત્રિજ્યા તરીકે માપવામાં આવે છે,જે સમાન આવર્તના અન્ય તત્વોની સહસંયોજક ત્રિજ્યા કરતા ઘણી મોટી હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cl$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી નાની છે.
$3^{rd}$ આવર્તના તત્વો $Si$,$P$,$Cl$ અને $Ar$ માટે,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $Si$ થી $Cl$ સુધી ઘટે છે.
જોકે,$Ar$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વાન્ડર વાલ્સ ત્રિજ્યા તરીકે માપવામાં આવે છે,જે સમાન આવર્તના અન્ય તત્વોની સહસંયોજક ત્રિજ્યા કરતા ઘણી મોટી હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cl$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી નાની છે.
0 likesView Solution
70
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી ઉભયગુણી (amphoteric) ઓક્સાઇડ ઓળખો.
A
$MgO$
B
$BeO$
C
$BaO$
D
$Li_2O$
Solution
(B) ઉભયગુણી ઓક્સાઇડ એવા છે જે એસિડ અને બેઇઝ બંને સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને ક્ષાર અને પાણી બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$BeO$ (બેરિલિયમ ઓક્સાઇડ) સ્વભાવે ઉભયગુણી છે.
$MgO$,$BaO$,અને $Li_2O$ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$BeO$ (બેરિલિયમ ઓક્સાઇડ) સ્વભાવે ઉભયગુણી છે.
$MgO$,$BaO$,અને $Li_2O$ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
0 likesView Solution
71
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
વધારાની સ્થિરતા મેળવવા માટે $Cr (Z=24)$ ના $d$ ઓર્બિટલ્સમાં હાજર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$4$
D
$5$
Solution
(D) $Cr (Z=24)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^1$ છે.
આ રચના એટલા માટે અપનાવવામાં આવે છે કારણ કે અર્ધ-ભરાયેલી $d$-ઓર્બિટલ્સ $(d^5)$ વધારાની સ્થિરતા આપે છે.
$3d$ સબશેલમાં $5$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેમાંથી દરેક $5$ $d$-ઓર્બિટલ્સમાં એક-એક ઇલેક્ટ્રોન ગોઠવાય છે.
તેથી,$d$-ઓર્બિટલ્સમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5$ છે.
આ રચના એટલા માટે અપનાવવામાં આવે છે કારણ કે અર્ધ-ભરાયેલી $d$-ઓર્બિટલ્સ $(d^5)$ વધારાની સ્થિરતા આપે છે.
$3d$ સબશેલમાં $5$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેમાંથી દરેક $5$ $d$-ઓર્બિટલ્સમાં એક-એક ઇલેક્ટ્રોન ગોઠવાય છે.
તેથી,$d$-ઓર્બિટલ્સમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5$ છે.
0 likesView Solution
72
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું સારું રિડક્શનકર્તા (reducing agent) છે?
A
$Sn$
B
$Au$
C
$Li$
D
$Cu$
Solution
(C) સારું રિડક્શનકર્તા એ પદાર્થ છે જે સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને જેનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઓછો હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Li$ (લિથિયમ) નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી વધુ ઋણ $(E^\circ = -3.04 \ V)$ છે,જે તેને જલીય દ્રાવણમાં સૌથી શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા બનાવે છે.
0 likesView Solution
73
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$Cr$ $(Z=24)$ ની અવલોકિત ઇલેક્ટ્રોનિક રચનામાં હાજર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$3$
Solution
(C) ક્રોમિયમ $(Cr)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $24$ છે.
તેની અપેક્ષિત ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^4 4s^2$ છે.
જોકે,અર્ધ-ભરાયેલી $d$-કક્ષકોની વધારાની સ્થિરતાને કારણે,વાસ્તવિક ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^1$ છે.
આ રચનામાં,$3d$ પેટાકોષમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અને $4s$ પેટાકોષમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $5 + 1 = 6$ છે.
તેની અપેક્ષિત ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^4 4s^2$ છે.
જોકે,અર્ધ-ભરાયેલી $d$-કક્ષકોની વધારાની સ્થિરતાને કારણે,વાસ્તવિક ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^1$ છે.
આ રચનામાં,$3d$ પેટાકોષમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અને $4s$ પેટાકોષમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $5 + 1 = 6$ છે.
0 likesView Solution
74
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા તત્વનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી વધુ ઋણ છે?
A
$K$
B
$Li$
C
$Na$
D
$Rb$
Solution
(B) પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ એ સ્પીસીઝની ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની વૃત્તિનું માપ છે.
આલ્કલી ધાતુઓમાં લિથિયમ $(Li)$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી વધુ ઋણ છે,જે આશરે $-3.04 \ V$ છે.
આનું કારણ નાના $Li^+$ આયનની ખૂબ જ ઊંચી જલીયકરણ ઉર્જા (hydration energy) છે,જે તેની ઉચ્ચ ઉર્ધ્વપાતન અને આયનીકરણ ઉર્જાને સરભર કરે છે,જેનાથી તે જલીય દ્રાવણમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા બને છે.
આલ્કલી ધાતુઓમાં લિથિયમ $(Li)$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી વધુ ઋણ છે,જે આશરે $-3.04 \ V$ છે.
આનું કારણ નાના $Li^+$ આયનની ખૂબ જ ઊંચી જલીયકરણ ઉર્જા (hydration energy) છે,જે તેની ઉચ્ચ ઉર્ધ્વપાતન અને આયનીકરણ ઉર્જાને સરભર કરે છે,જેનાથી તે જલીય દ્રાવણમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા બને છે.
0 likesView Solution
75
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે?
A
કાર્બનિક પ્રતિક્રિયાઓમાં ફંક્શનલ ગ્રુપને સુરક્ષિત અને અસુરક્ષિત કરવાથી પગલાંઓની સંખ્યા ઘટે છે.
B
બિનજરૂરી ડેરિવેટાઇઝેશનને ઘટાડવું જોઈએ.
C
બાયોડિગ્રેડેબલ પોલિમરનો ઉપયોગ પર્યાવરણને સાફ કરવામાં મદદ કરે છે.
D
પુનઃપ્રાપ્ય સંસાધનોનો ઉપયોગ ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે સંસાધનોની વહેંચણી સુનિશ્ચિત કરે છે.
Solution
(A) ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે બિનજરૂરી ડેરિવેટાઇઝેશન (જેમ કે બ્લોકિંગ ગ્રુપનો ઉપયોગ,પ્રોટેક્શન/ડીપ્રોટેક્શન,અથવા ભૌતિક/રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં કામચલાઉ ફેરફાર) શક્ય હોય ત્યાં સુધી ટાળવું જોઈએ,કારણ કે આ પગલાં માટે વધારાના રિએજન્ટ્સની જરૂર પડે છે અને કચરો ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી,એવું વિધાન કે ફંક્શનલ ગ્રુપને સુરક્ષિત અને અસુરક્ષિત કરવાથી પગલાંઓની સંખ્યા ઘટે છે તે ખોટું છે અને ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.
0 likesView Solution
76
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીનો સિદ્ધાંત નથી?
A
એક ઉદ્યોગના ઉત્સર્જન (effluents) નો ઉપયોગ થર્મલ પાવર સ્ટેશનો માટે કુલન્ટ તરીકે થઈ શકે છે.
B
ઝીરો વેસ્ટ માટે ટેકનોલોજી વિકસાવવી.
C
કચરાના નિવારણને પ્રાથમિકતા આપવી.
D
તેનો ઉદ્દેશ્ય એક સિસ્ટમમાં બનેલા કચરાના ઉત્પાદનને અન્ય સિસ્ટમ માટે કાચા માલ તરીકે વાપરવાને બદલે તેને ફેંકી દેવાનો છે.
Solution
(D) ગ્રીન કેમિસ્ટ્રી એ એવી પ્રોડક્ટ્સ અને પ્રક્રિયાઓ ડિઝાઇન કરવાની વ્યૂહરચના છે જે જોખમી પદાર્થોના ઉપયોગ અને ઉત્પાદનને ઘટાડે છે.
મુખ્ય સિદ્ધાંતોમાં શામેલ છે:
$1$. કચરો ઉત્પન્ન થતો અટકાવવો.
$2$. એટમ ઇકોનોમી.
$3$. સુરક્ષિત રસાયણોની ડિઝાઇન.
$4$. પુનઃપ્રાપ્ય ફીડસ્ટોક્સનો ઉપયોગ.
$5$. ઉદ્દીપન (Catalysis).
વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે તેનો ઉદ્દેશ્ય કચરાના ઉત્પાદનોને ફેંકી દેવાનો છે,જે ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના કચરાના પુનઃઉપયોગ અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમીના સિદ્ધાંતથી વિપરીત છે.
મુખ્ય સિદ્ધાંતોમાં શામેલ છે:
$1$. કચરો ઉત્પન્ન થતો અટકાવવો.
$2$. એટમ ઇકોનોમી.
$3$. સુરક્ષિત રસાયણોની ડિઝાઇન.
$4$. પુનઃપ્રાપ્ય ફીડસ્ટોક્સનો ઉપયોગ.
$5$. ઉદ્દીપન (Catalysis).
વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે તેનો ઉદ્દેશ્ય કચરાના ઉત્પાદનોને ફેંકી દેવાનો છે,જે ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના કચરાના પુનઃઉપયોગ અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમીના સિદ્ધાંતથી વિપરીત છે.
0 likesView Solution
77
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતો મુજબ નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કચરો ઘટાડે છે.
B
બેન્ઝીન બાષ્પશીલ સંયોજન હોવાથી હવાને પ્રદૂષિત કરે છે.
C
ઊંચા તાપમાને અને ઊંચા દબાણે પ્રતિક્રિયાઓ કરવાથી ઊર્જાનો વપરાશ ઓછો થાય છે.
D
ક્રૂડ ઓઈલને બદલે પુનઃપ્રાપ્ય રસાયણોનો ઉપયોગ કરો.
Solution
(C) ગ્રીન કેમિસ્ટ્રીના સિદ્ધાંતો મુજબ,પ્રતિક્રિયાઓને ઊર્જા કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે ડિઝાઇન કરવી જોઈએ. ઊંચા તાપમાન અને ઊંચા દબાણે પ્રતિક્રિયાઓ કરવાથી ઘણી બધી ઊર્જા વપરાય છે,જે ઊર્જા કાર્યક્ષમતાના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું નથી.
0 likesView Solution
78
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$(CH_3)_3N$ નું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2, 2-$ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન
B
$N-$મિથાઈલડાયમિથેનેમાઈન
C
$N, N-$ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન
D
ટ્રાયમિથાઈલએમાઈન
Solution
(C) આપેલ બંધારણ $(CH_3)_3N$ છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
તૃતીયક એમાઈન માટે $IUPAC$ નામકરણ મુજબ,નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને મુખ્ય આલ્કેન તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે અને અન્ય આલ્કાઈલ સમૂહોને $N-$વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
અહીં,મુખ્ય શૃંખલા મિથેન $(CH_4)$ છે અને નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $N, N-$ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન છે.
તૃતીયક એમાઈન માટે $IUPAC$ નામકરણ મુજબ,નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને મુખ્ય આલ્કેન તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે અને અન્ય આલ્કાઈલ સમૂહોને $N-$વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
અહીં,મુખ્ય શૃંખલા મિથેન $(CH_4)$ છે અને નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે બે મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $N, N-$ડાયમિથાઈલમિથેનેમાઈન છે.
0 likesView Solution
79
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આપેલ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2-$બ્રોમોપેન્ટેન
B
$3-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલબ્યુટેન
C
$2-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટેન
D
$1-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટેન
Solution
(C) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો: સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન બ્યુટેન છે.
$2$. શૃંખલાને નંબર આપો: નંબરિંગ એવી રીતે કરવું જોઈએ કે જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા સ્થાન મળે. ડાબેથી જમણે નંબરિંગ કરવાથી બ્રોમીન $2$ નંબર પર અને મિથાઈલ સમૂહ $3$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકોને નામ આપો: $2$ નંબર પર બ્રોમો સમૂહ અને $3$ નંબર પર મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. નામકરણ: $IUPAC$ નામ $2-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટેન છે.
$2$. શૃંખલાને નંબર આપો: નંબરિંગ એવી રીતે કરવું જોઈએ કે જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા સ્થાન મળે. ડાબેથી જમણે નંબરિંગ કરવાથી બ્રોમીન $2$ નંબર પર અને મિથાઈલ સમૂહ $3$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકોને નામ આપો: $2$ નંબર પર બ્રોમો સમૂહ અને $3$ નંબર પર મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. નામકરણ: $IUPAC$ નામ $2-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટેન છે.
0 likesView Solution
80
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
prop$-2-$en$-1-$amine નું સાચું બંધારણ કયું છે?
A
$CH_3-CH=CH-NH_2$
B
$CH_3-CH(NH_2)-CH_3$
C
$CH_3-C(NH_2)=CH_2$
D
$CH_2=CH-CH_2-NH_2$
Solution
(D) $IUPAC$ નામ prop$-2-$en$-1-$amine એ ત્રણ કાર્બનની શૃંખલા (prop) સૂચવે છે જેમાં બીજા સ્થાને દ્વિબંધ ($-2-$en) અને પ્રથમ સ્થાને એમાઈન સમૂહ ($-1-$amine) છે.
તેનું બંધારણ $CH_2=CH-CH_2-NH_2$ છે.
તેનું બંધારણ $CH_2=CH-CH_2-NH_2$ છે.
0 likesView Solution
81
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન
B
$4-$મિથાઈલ$-2-$ક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેનોન
C
$6-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન
D
$2-$ક્લોરો$-5-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન
Solution
(A) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ કીટોન છે,જેને સૌથી ઓછો ક્રમાંક મળે છે. તેથી,કાર્બોનિલ કાર્બનને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
$2$. વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમાંક મળે તે રીતે રિંગને નંબર આપતા,આપણે ક્લોરિન પરમાણુ તરફ જઈએ છીએ જેથી તેને સ્થાન $2$ મળે.
$3$. મિથાઈલ સમૂહ ત્યારબાદ સ્થાન $4$ પર આવે છે.
$4$. આને જોડતા,$IUPAC$ નામ $2-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન થાય છે.
$2$. વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમાંક મળે તે રીતે રિંગને નંબર આપતા,આપણે ક્લોરિન પરમાણુ તરફ જઈએ છીએ જેથી તેને સ્થાન $2$ મળે.
$3$. મિથાઈલ સમૂહ ત્યારબાદ સ્થાન $4$ પર આવે છે.
$4$. આને જોડતા,$IUPAC$ નામ $2-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન થાય છે.
0 likesView Solution
82
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
તે સંયોજન ઓળખો જે તેના સામાન્ય નામ સાથે યોગ્ય રીતે મેળ ખાતું નથી.
| $A$. $HCHO$ | ફોર્માલ્ડિહાઇડ |
| $B$. $C_6H_5NH_2$ | એનિલીન |
| $C$. $CH_3CH(CH_3)CH_3$ | $n-$બ્યુટેન |
| $D$. $CH_3CH(OH)COOH$ | લેક્ટિક એસિડ |
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$
Solution
(C) બંધારણ $CH_3CH(CH_3)CH_3$ એ $iso-$બ્યુટેન (અથવા $2-$મિથાઈલપ્રોપેન) છે,$n-$બ્યુટેન નથી.
$n-$બ્યુટેનનું બંધારણ $CH_3CH_2CH_2CH_3$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ ખોટી જોડી છે.
$n-$બ્યુટેનનું બંધારણ $CH_3CH_2CH_2CH_3$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ ખોટી જોડી છે.
0 likesView Solution
83
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$3-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ
B
$5-$મિથાઈલ$-3-$હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$5-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$4-$મિથાઈલ$-3-$હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(A) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: $-COOH$ સમૂહની અગ્રતા સૌથી વધુ છે,તેથી મુખ્ય સંયોજન બેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$2$. રીંગનું નંબરિંગ કરો: $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી $C-1$ તરીકે નંબરિંગ શરૂ કરો. વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા લોકેન્ટ મળે તે રીતે નંબરિંગ કરો.
$3$. સ્થાન નક્કી કરો: $-OH$ સમૂહ $3$ નંબર પર છે અને $-CH_3$ સમૂહ $4$ નંબર પર છે.
$4$. સંયોજનનું નામ: આ રીતે,$IUPAC$ નામ $3-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ થાય છે.
$2$. રીંગનું નંબરિંગ કરો: $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી $C-1$ તરીકે નંબરિંગ શરૂ કરો. વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા લોકેન્ટ મળે તે રીતે નંબરિંગ કરો.
$3$. સ્થાન નક્કી કરો: $-OH$ સમૂહ $3$ નંબર પર છે અને $-CH_3$ સમૂહ $4$ નંબર પર છે.
$4$. સંયોજનનું નામ: આ રીતે,$IUPAC$ નામ $3-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ થાય છે.
0 likesView Solution
84
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
એલિફેટિક સંયોજનો વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તેઓ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ દ્વારા સરળતાથી આક્રમણ પામે છે.
B
તેઓ કાળી જ્યોત (sooty flame) સાથે સળગે છે.
C
સંતૃપ્ત એલિફેટિક સંયોજનો વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે.
D
અસંતૃપ્ત એલિફેટિક સંયોજનો સરળતાથી યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે.
Solution
(B) એલિફેટિક સંયોજનો સામાન્ય રીતે બિન-કાળી (સ્વચ્છ) જ્યોત સાથે સળગે છે કારણ કે તેમની પાસે એરોમેટિક સંયોજનોની તુલનામાં કાર્બન-થી-હાઇડ્રોજનનો ગુણોત્તર ઓછો હોય છે. એરોમેટિક સંયોજનો,તેમના ઉચ્ચ કાર્બન સામગ્રીને કારણે,સામાન્ય રીતે કાળી જ્યોત સાથે સળગે છે. તેથી,એલિફેટિક સંયોજનો કાળી જ્યોત સાથે સળગે છે તે વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
85
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
$C-C$ બંધનું હોમોલિટીક વિભાજન મુક્ત મુલકો આપે છે.
B
રેઝોનન્સ બંધારણોને તેમની વચ્ચે $\leftrightarrow$ તીર દોરીને દર્શાવવામાં આવે છે.
C
કાર્બોકેટાયન,કાર્બેનાયન અને મુક્ત મુલકો પ્રતિક્રિયા મધ્યવર્તીઓ છે.
D
ક્લોરિન કાર્બન સાંકળમાં $+I$ અસર દર્શાવે છે તેમ કહેવાય છે.
Solution
(D) ક્લોરિન એક વિદ્યુતઋણ પરમાણુ છે અને તે કાર્બન સાંકળમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચવાની તેની ક્ષમતાને કારણે $-I$ (પ્રેરક) અસર દર્શાવે છે,$+I$ અસર નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
86
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક રેઝોનન્સ અસર દર્શાવતો સમૂહ ઓળખો.
A
$-COOH$
B
$-OH$
C
$-OR$
D
$-NHR$
Solution
(A) $-COOH$ સમૂહમાં કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ હોય છે જે રેઝોનન્સ ($-R$ અસર) દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ તરીકે વર્તે છે.
તેની સામે,$-OH$,$-OR$,અને $-NHR$ સમૂહોમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા પરમાણુઓ હોય છે જે રેઝોનન્સ ($+R$ અસર) દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાનું દાન કરે છે.
તેની સામે,$-OH$,$-OR$,અને $-NHR$ સમૂહોમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા પરમાણુઓ હોય છે જે રેઝોનન્સ ($+R$ અસર) દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાનું દાન કરે છે.
0 likesView Solution
87
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો મુક્ત મુલક (free radical) સૌથી ઓછો સ્થાયી છે?
A
$\dot{C}H_3$
B
$CH_3-\dot{C}H_2$
C
$(CH_3)_3\dot{C}$
D
$(CH_3)_2\dot{C}H$
Solution
(A) કાર્બન મુક્ત મુલકની સ્થિરતા હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે હાજર $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
$1. \dot{C}H_3$ (મિથાઈલ મુલક): $0 \ \alpha-H$
$2. CH_3-\dot{C}H_2$ (ઇથાઈલ મુલક): $3 \ \alpha-H$
$3. (CH_3)_2\dot{C}H$ (આઇસોપ્રોપાઇલ મુલક): $6 \ \alpha-H$
$4. (CH_3)_3\dot{C}$ (ટર્ટ-બ્યુટાઇલ મુલક): $9 \ \alpha-H$
સ્થિરતાનો ક્રમ $(CH_3)_3\dot{C} > (CH_3)_2\dot{C}H > CH_3-\dot{C}H_2 > \dot{C}H_3$ હોવાથી,મિથાઈલ મુલક $\dot{C}H_3$ સૌથી ઓછો સ્થાયી છે.
$1. \dot{C}H_3$ (મિથાઈલ મુલક): $0 \ \alpha-H$
$2. CH_3-\dot{C}H_2$ (ઇથાઈલ મુલક): $3 \ \alpha-H$
$3. (CH_3)_2\dot{C}H$ (આઇસોપ્રોપાઇલ મુલક): $6 \ \alpha-H$
$4. (CH_3)_3\dot{C}$ (ટર્ટ-બ્યુટાઇલ મુલક): $9 \ \alpha-H$
સ્થિરતાનો ક્રમ $(CH_3)_3\dot{C} > (CH_3)_2\dot{C}H > CH_3-\dot{C}H_2 > \dot{C}H_3$ હોવાથી,મિથાઈલ મુલક $\dot{C}H_3$ સૌથી ઓછો સ્થાયી છે.
0 likesView Solution
88
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નેપ્થાલિનની એરોમેટિકતા નક્કી કરવા માટે તેમાં કેટલા $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન હાજર હોય છે?
A
$6$
B
$8$
C
$7$
D
$10$
Solution
(D) નેપ્થાલિન બે જોડાયેલી બેન્ઝીન રિંગનું બનેલું છે.
તેની રચનામાં $5$ દ્વિબંધ હોય છે.
દરેક દ્વિબંધ $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $5 \times 2 = 10$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
આ હ્યુકેલના નિયમ ($4n + 2 = 10$,જ્યાં $n = 2$) નું પાલન કરે છે,જે તેની એરોમેટિક પ્રકૃતિની પુષ્ટિ કરે છે.
તેની રચનામાં $5$ દ્વિબંધ હોય છે.
દરેક દ્વિબંધ $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $5 \times 2 = 10$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
આ હ્યુકેલના નિયમ ($4n + 2 = 10$,જ્યાં $n = 2$) નું પાલન કરે છે,જે તેની એરોમેટિક પ્રકૃતિની પુષ્ટિ કરે છે.
0 likesView Solution
89
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
પિરિડિનમાં હાજર $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$8$
C
$2$
D
$6$
Solution
(D) પિરિડિન એ $C_5H_5N$ સૂત્ર ધરાવતું હેટરોસાયક્લિક એરોમેટિક સંયોજન છે.
તેમાં વલયમાં ત્રણ દ્વિબંધ હોય છે,જે દરેક $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) $sp^2$ સંકરિત કક્ષકમાં હોય છે અને તે એરોમેટિક $\pi$ સિસ્ટમનો ભાગ નથી.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $3 \times 2 = 6$ છે.
તેમાં વલયમાં ત્રણ દ્વિબંધ હોય છે,જે દરેક $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) $sp^2$ સંકરિત કક્ષકમાં હોય છે અને તે એરોમેટિક $\pi$ સિસ્ટમનો ભાગ નથી.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $3 \times 2 = 6$ છે.
0 likesView Solution
90
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
હાઇપરકોન્જુગેશન (અતિસંયુગ્મન) શેમાં જોવા મળતું નથી?
A
$CH_3-CH=CH_2$
B
$CH_3-C(CH_3)=C(CH_3)-CH_3$
C
$(CH_3)_3C^+$
D
$CH_2=CH_2$
Solution
(D) હાઇપરકોન્જુગેશન માટે દ્વિબંધ અથવા કાર્બોકેટાયન સાથે જોડાયેલા કાર્બન પર ઓછામાં ઓછો એક $\alpha-H$ પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$A) \ CH_3-CH=CH_2$: $3 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$B) \ CH_3-C(CH_3)=C(CH_3)-CH_3$: $12 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$C) \ (CH_3)_3C^+$: $9 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$D) \ CH_2=CH_2$: $0 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$CH_2=CH_2$ માં કોઈ $\alpha-H$ પરમાણુ ન હોવાથી,તેમાં હાઇપરકોન્જુગેશન જોવા મળતું નથી.
$A) \ CH_3-CH=CH_2$: $3 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$B) \ CH_3-C(CH_3)=C(CH_3)-CH_3$: $12 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$C) \ (CH_3)_3C^+$: $9 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$D) \ CH_2=CH_2$: $0 \ \alpha-H$ પરમાણુ ધરાવે છે.
$CH_2=CH_2$ માં કોઈ $\alpha-H$ પરમાણુ ન હોવાથી,તેમાં હાઇપરકોન્જુગેશન જોવા મળતું નથી.
0 likesView Solution
91
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી સંયોજનોની કઈ જોડી સ્થાન સમઘટકતાનું ઉદાહરણ છે?
A
$2-$મિથાઈલપ્રોપ$-1-$ઈન અને બ્યુટ$-1-$ઈન
B
બ્યુટ$-2-$ઈન અને સિસ-બ્યુટ$-2-$ઈન
C
બ્યુટ$-2-$ઈન અને $2-$મિથાઈલપ્રોપ$-1-$ઈન
D
બ્યુટ$-1-$ઈન અને બ્યુટ$-2-$ઈન
Solution
(D) સ્થાન સમઘટકતા ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે કાર્બન શૃંખલા સમાન રહે અને દ્વિબંધ અથવા ક્રિયાશીલ સમૂહનું સ્થાન બદલાય.
$CH_3-CH_2-CH=CH_2$ (બ્યુટ$-1-$ઈન) માં,દ્વિબંધ $C-1$ સ્થાન પર છે.
$CH_3-CH=CH-CH_3$ (બ્યુટ$-2-$ઈન) માં,દ્વિબંધ $C-2$ સ્થાન પર છે.
મુખ્ય કાર્બન શૃંખલા સમાન હોવાથી અને ફક્ત દ્વિબંધનું સ્થાન બદલાતું હોવાથી,તેઓ સ્થાન સમઘટકો છે.
$CH_3-CH_2-CH=CH_2$ (બ્યુટ$-1-$ઈન) માં,દ્વિબંધ $C-1$ સ્થાન પર છે.
$CH_3-CH=CH-CH_3$ (બ્યુટ$-2-$ઈન) માં,દ્વિબંધ $C-2$ સ્થાન પર છે.
મુખ્ય કાર્બન શૃંખલા સમાન હોવાથી અને ફક્ત દ્વિબંધનું સ્થાન બદલાતું હોવાથી,તેઓ સ્થાન સમઘટકો છે.
0 likesView Solution
92
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી પ્રકાશીય સક્રિય પદાર્થ ઓળખો.
A
$CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_3$
B
$(CH_3)_2-C(Br)-CH_3$
C
$CH_3-(CH_2)_3-CH_2-Br$
D
$(CH_3)_2-CH-CH(Br)-CH(CH_3)_2$
Solution
(A) જો પદાર્થમાં ઓછામાં ઓછું એક કાયરલ કેન્દ્ર (ચાર અલગ અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ અસમપ્રમાણ કાર્બન પરમાણુ) હોય,તો તે પ્રકાશીય સક્રિય હોય છે.
$A$. $CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_3$: મધ્યવર્તી કાર્બન $-H$,$-CH_3$,$-Br$,અને $-CH_2CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે. ચારેય સમૂહો અલગ હોવાથી,તે કાયરલ કેન્દ્ર છે. તેથી,તે પ્રકાશીય સક્રિય છે.
$B$. $(CH_3)_2-C(Br)-CH_3$: મધ્યવર્તી કાર્બન બે સમાન $-CH_3$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે. તે અકાયરલ છે.
$C$. $CH_3-(CH_2)_3-CH_2-Br$: $-Br$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન બે સમાન $-H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. તે અકાયરલ છે.
$D$. $(CH_3)_2-CH-CH(Br)-CH(CH_3)_2$: આ અણુમાં કાયરલ કેન્દ્રો છે,પરંતુ વિકલ્પ $A$ એ પ્રકાશીય સક્રિયતા દર્શાવવા માટેનું સૌથી સરળ ઉદાહરણ છે.
$A$. $CH_3-CH(Br)-CH_2-CH_3$: મધ્યવર્તી કાર્બન $-H$,$-CH_3$,$-Br$,અને $-CH_2CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે. ચારેય સમૂહો અલગ હોવાથી,તે કાયરલ કેન્દ્ર છે. તેથી,તે પ્રકાશીય સક્રિય છે.
$B$. $(CH_3)_2-C(Br)-CH_3$: મધ્યવર્તી કાર્બન બે સમાન $-CH_3$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે. તે અકાયરલ છે.
$C$. $CH_3-(CH_2)_3-CH_2-Br$: $-Br$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન બે સમાન $-H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. તે અકાયરલ છે.
$D$. $(CH_3)_2-CH-CH(Br)-CH(CH_3)_2$: આ અણુમાં કાયરલ કેન્દ્રો છે,પરંતુ વિકલ્પ $A$ એ પ્રકાશીય સક્રિયતા દર્શાવવા માટેનું સૌથી સરળ ઉદાહરણ છે.
0 likesView Solution
93
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો અણુ કાઇરલ (chiral) છે તે ઓળખો:
A
$CH_3-CH(CH_3)-CH(Cl)-CH(CH_3)-CH_3$
B
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$
C
$CH_3-CH(Cl)-CH_3$
D
$(CH_3)_3-C-Cl$
Solution
(B) જો અણુમાં ઓછામાં ઓછું એક કાઇરલ કેન્દ્ર (ચાર અલગ અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ) હોય,તો તે અણુ કાઇરલ છે.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$ ($2$-ક્લોરોબ્યુટેન) માં,બીજો કાર્બન પરમાણુ ચાર અલગ અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે: $-H$,$-Cl$,$-CH_3$,અને $-CH_2CH_3$.
તેમાં એક કાઇરલ કેન્દ્ર હોવાથી,તે કાઇરલ અણુ છે.
બાકીના વિકલ્પોમાં કાઇરલ કેન્દ્ર નથી.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$ ($2$-ક્લોરોબ્યુટેન) માં,બીજો કાર્બન પરમાણુ ચાર અલગ અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે: $-H$,$-Cl$,$-CH_3$,અને $-CH_2CH_3$.
તેમાં એક કાઇરલ કેન્દ્ર હોવાથી,તે કાઇરલ અણુ છે.
બાકીના વિકલ્પોમાં કાઇરલ કેન્દ્ર નથી.
0 likesView Solution
94
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં કાયરલ કાર્બન પરમાણુ છે?
A
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$
B
$(CH_3-CH_2)_2-CHCl$
C
$(CH_3)_2-CH-CH_2Cl$
D
$(CH_3)_2-CHCl$
Solution
(A) કાયરલ કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન છે જે ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$ માં,બીજો કાર્બન પરમાણુ $-H$,$-Cl$,$-CH_3$ અને $-CH_2CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે.
આ ચારેય સમૂહો અલગ હોવાથી,આ કાર્બન કાયરલ છે.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-CH_3$ માં,બીજો કાર્બન પરમાણુ $-H$,$-Cl$,$-CH_3$ અને $-CH_2CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે.
આ ચારેય સમૂહો અલગ હોવાથી,આ કાર્બન કાયરલ છે.
0 likesView Solution
95
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કઈ સંયોજનોની જોડી મેટામેરિઝમ (metamerism) નું ઉદાહરણ છે?
A
$n-$બ્યુટેન અને $2-$મિથાઈલપ્રોપેન
B
ડાયમિથાઈલ ઈથર અને ઈથાઈલ આલ્કોહોલ
C
બ્યુટ$-2-$ઈન અને બ્યુટ$-1-$ઈન
D
ઈથોક્સીઈથેન અને $1-$મિથોક્સીપ્રોપેન
Solution
(D) મેટામેરિઝમ એ એક જ પોલીવેલેન્ટ ફંક્શનલ ગ્રુપ (જેમ કે $-O-$,$-S-$,$-NH-$ વગેરે) સાથે જોડાયેલા વિવિધ આલ્કાઈલ જૂથોની હાજરીને કારણે ઉદભવે છે.
ઈથોક્સીઈથેન $(CH_3CH_2-O-CH_2CH_3)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ બે ઈથાઈલ જૂથો સાથે જોડાયેલ છે.
$1-$મિથોક્સીપ્રોપેન $(CH_3-O-CH_2CH_2CH_3)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ એક મિથાઈલ જૂથ અને એક પ્રોપાઈલ જૂથ સાથે જોડાયેલ છે.
ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ જૂથો અલગ હોવાથી,આ સંયોજનો મેટામર્સ છે.
ઈથોક્સીઈથેન $(CH_3CH_2-O-CH_2CH_3)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ બે ઈથાઈલ જૂથો સાથે જોડાયેલ છે.
$1-$મિથોક્સીપ્રોપેન $(CH_3-O-CH_2CH_2CH_3)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ એક મિથાઈલ જૂથ અને એક પ્રોપાઈલ જૂથ સાથે જોડાયેલ છે.
ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ જૂથો અલગ હોવાથી,આ સંયોજનો મેટામર્સ છે.
0 likesView Solution
96
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સીસ-ટ્રાન્સ (cis-trans) સમઘટકતા દર્શાવતું નથી?
A
$H_2C=C(R)_2$
B
$R_1R_2C=CR_1R_2$
C
$RCH=CHR$
D
$R_1CH=CR_1R_2$
Solution
(A) સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
સંયોજન $H_2C=C(R)_2$ માં,પ્રથમ કાર્બન પરમાણુ સાથે બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે.
તેથી,આ સંયોજન સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવી શકતું નથી.
સંયોજન $H_2C=C(R)_2$ માં,પ્રથમ કાર્બન પરમાણુ સાથે બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે.
તેથી,આ સંયોજન સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવી શકતું નથી.
0 likesView Solution
97
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
ખનિજ બેરાઈટમાં કયા વિવિધ તત્વો હાજર હોય છે?
A
$Ca, O, H$
B
$Ba, S, O$
C
$Zn, C, O$
D
$K, N, O$
Solution
(B) ખનિજ બેરાઈટ રાસાયણિક રીતે બેરિયમ સલ્ફેટ તરીકે ઓળખાય છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $BaSO_4$ છે.
તેથી,બેરાઈટમાં હાજર તત્વો બેરિયમ $(Ba)$,સલ્ફર $(S)$ અને ઓક્સિજન $(O)$ છે.
તેથી,બેરાઈટમાં હાજર તત્વો બેરિયમ $(Ba)$,સલ્ફર $(S)$ અને ઓક્સિજન $(O)$ છે.
0 likesView Solution
98
ChemistryMCQMHT CET · 2022
નીચેના સંયોજનોમાં $C-X$ બંધના વિભાજન સાથે સંકળાયેલી પ્રતિક્રિયાઓ માટે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$I > III > II$
B
$III > II > I$
C
$I > II > III$
D
$II > III > I$
Solution
(B) આ હેલોએરીન્સમાં $C-X$ બંધનું વિભાજન ન્યુક્લિયોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન $(Ar-S_N)$ પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રતિક્રિયાઓ બેન્ઝીન રિંગ પર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(-NO_2)$ ની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે,જે પ્રતિક્રિયા દરમિયાન રચાયેલા કાર્બેનિયન મધ્યવર્તીને સ્થિર કરે છે.
$Ar-S_N$ પ્રતિક્રિયાનો દર રિંગ પર હાજર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ ($-M$ અને $-I$ અસર) ની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
સંયોજન $(I)$ માં એક $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
સંયોજન $(II)$ માં બે $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
સંયોજન $(III)$ માં ત્રણ $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $III > II > I$ છે.
આ પ્રતિક્રિયાઓ બેન્ઝીન રિંગ પર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(-NO_2)$ ની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે,જે પ્રતિક્રિયા દરમિયાન રચાયેલા કાર્બેનિયન મધ્યવર્તીને સ્થિર કરે છે.
$Ar-S_N$ પ્રતિક્રિયાનો દર રિંગ પર હાજર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ ($-M$ અને $-I$ અસર) ની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
સંયોજન $(I)$ માં એક $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
સંયોજન $(II)$ માં બે $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
સંયોજન $(III)$ માં ત્રણ $-NO_2$ ગ્રુપ છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $III > II > I$ છે.
0 likesView Solution
99
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આ સંયોજનમાં પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
શૂન્ય
C
$1$
D
$3$
Solution
(B) આપેલ સંયોજન બાયસાઇક્લો[$2.2$.$1$]હેપ્ટેન છે.
પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન પરમાણુ છે જે ફક્ત એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ ચક્રીય બંધારણમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ ઓછામાં ઓછા બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
ખાસ કરીને,બ્રિજહેડ કાર્બન તૃતીયક $(3^{\circ})$ છે અને અન્ય કાર્બન ગૌણ $(2^{\circ})$ છે.
તેથી,સંયોજનમાં શૂન્ય પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ હાજર છે.
પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન પરમાણુ છે જે ફક્ત એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ ચક્રીય બંધારણમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ ઓછામાં ઓછા બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
ખાસ કરીને,બ્રિજહેડ કાર્બન તૃતીયક $(3^{\circ})$ છે અને અન્ય કાર્બન ગૌણ $(2^{\circ})$ છે.
તેથી,સંયોજનમાં શૂન્ય પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ હાજર છે.
0 likesView Solution
100
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા આલ્કેનનો ઉપયોગ રસ્તા બનાવવા માટે થાય છે?
A
$C_{20}H_{42}$ થી $C_{24}H_{50}$
B
$C_{36}H_{74}$ અને તેથી વધુ
C
$C_{10}H_{22}$ થી $C_{12}H_{26}$
D
$C_{15}H_{32}$ થી $C_{19}H_{40}$
Solution
(B) વધારે આણ્વીય દળ ધરાવતા આલ્કેન,ખાસ કરીને $C_{36}H_{74}$ અને તેથી વધુ,પેરાફિન મીણ અથવા ડામર તરીકે ઓળખાય છે,જેનો ઉપયોગ રસ્તા બનાવવા અને વોટરપ્રૂફિંગ માટે થાય છે.
0 likesView Solution
101
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $A$ ને ઓળખો:
$[(CH_3CH_2CH_2)(CH_3CH_2)_3N]^+ OH^- \xrightarrow{\Delta, -H_2O} A + (CH_3CH_2CH_2)(CH_3CH_2)_2N$
$[(CH_3CH_2CH_2)(CH_3CH_2)_3N]^+ OH^- \xrightarrow{\Delta, -H_2O} A + (CH_3CH_2CH_2)(CH_3CH_2)_2N$
A
$H_2C=CH_2$
B
$CH_3-CH_2-CH_3$
C
$CH_3-C\equiv CH$
D
$CH_3-CH=CH_2$
Solution
(A) આપેલ પ્રક્રિયા એ હોફમેન વિલોપન (Hofmann elimination) પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ચતુર્થક એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડને ગરમ કરવામાં આવે છે,જેનાથી આલ્કીન અને તૃતીયક એમાઈન બને છે.
હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^-)$ બેઇઝ તરીકે કાર્ય કરે છે અને નાઇટ્રોજન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહના $\beta$-કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે.
હોફમેન નિયમ મુજબ,ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
આપેલ પ્રક્રિયકમાં,નાઇટ્રોજન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહો એક પ્રોપાઇલ સમૂહ $(CH_3CH_2CH_2-)$ અને ત્રણ ઇથાઇલ સમૂહો $(-CH_2CH_3)$ છે.
જ્યારે બેઇઝ ઇથાઇલ સમૂહના $\beta$-કાર્બનમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે,ત્યારે આલ્કીન નીપજ $A$ તરીકે ઇથીન $(H_2C=CH_2)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ચતુર્થક એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડને ગરમ કરવામાં આવે છે,જેનાથી આલ્કીન અને તૃતીયક એમાઈન બને છે.
હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^-)$ બેઇઝ તરીકે કાર્ય કરે છે અને નાઇટ્રોજન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહના $\beta$-કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે.
હોફમેન નિયમ મુજબ,ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
આપેલ પ્રક્રિયકમાં,નાઇટ્રોજન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહો એક પ્રોપાઇલ સમૂહ $(CH_3CH_2CH_2-)$ અને ત્રણ ઇથાઇલ સમૂહો $(-CH_2CH_3)$ છે.
જ્યારે બેઇઝ ઇથાઇલ સમૂહના $\beta$-કાર્બનમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે,ત્યારે આલ્કીન નીપજ $A$ તરીકે ઇથીન $(H_2C=CH_2)$ બને છે.
0 likesView Solution
102
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા થતી નથી?
A
$C_2H_5Br + AgNO_2 \rightarrow C_2H_5NO_2 + AgBr$
B
$C_2H_5Br + AgCN \rightarrow C_2H_5NC + AgBr$
C
$C_2H_5Br + KCN \rightarrow C_2H_5NC + KBr$
D
$C_2H_5Br + KNO_2 \rightarrow C_2H_5-O-N=O + KBr$
Solution
(C) $KCN$ એક આયનીય સંયોજન છે,તેથી તે $CN^-$ આયનો આપે છે જે એમ્બિડેન્ટ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે. કાર્બન પરમાણુ વધુ ન્યુક્લિયોફિલિક હોવાથી,તે આલ્કાઈલ સાયનાઈડ $(C_2H_5CN)$ બનાવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા $C_2H_5Br + KCN \rightarrow C_2H_5NC + KBr$ આ રીતે થતી નથી; તે $C_2H_5CN$ (ઈથાઈલ સાયનાઈડ) ઉત્પન્ન કરશે.
$AgCN$ સહસંયોજક છે,તેથી નાઈટ્રોજન પરમાણુ ન્યુક્લિયોફિલિક સાઈટ છે,જે આલ્કાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_2H_5NC)$ બનાવે છે.
$AgNO_2$ સહસંયોજક છે,જે નાઈટ્રોઆલ્કેન $(C_2H_5NO_2)$ બનાવે છે.
$KNO_2$ આયનીય છે,જે આલ્કાઈલ નાઈટ્રાઈટ $(C_2H_5ONO)$ બનાવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા $C_2H_5Br + KCN \rightarrow C_2H_5NC + KBr$ આ રીતે થતી નથી; તે $C_2H_5CN$ (ઈથાઈલ સાયનાઈડ) ઉત્પન્ન કરશે.
$AgCN$ સહસંયોજક છે,તેથી નાઈટ્રોજન પરમાણુ ન્યુક્લિયોફિલિક સાઈટ છે,જે આલ્કાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_2H_5NC)$ બનાવે છે.
$AgNO_2$ સહસંયોજક છે,જે નાઈટ્રોઆલ્કેન $(C_2H_5NO_2)$ બનાવે છે.
$KNO_2$ આયનીય છે,જે આલ્કાઈલ નાઈટ્રાઈટ $(C_2H_5ONO)$ બનાવે છે.
0 likesView Solution
103
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા દર્શાવે છે?
A
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow{\Delta, \text{alc.}} R-NC + 3KCl + 3H_2O$
B
$R-NH_2 + HNO_2 \xrightarrow{NaNO_2 + HCl} R-OH + N_2 \uparrow + H_2O$
C
$R-NH_2 + CH_3COCl \xrightarrow{\text{pyridine}} R-NH-COCH_3 + HCl$
D
$R-NH_2 + R-X \rightarrow R_4N^+ X^- + 2HX$
Solution
(A) કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા એ પ્રાથમિક એમાઈનની પરખ માટેની રાસાયણિક કસોટી છે. આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઈનને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલીય પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,જેથી આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઈલેમાઈન) બને છે,જે દુર્ગંધયુક્ત હોય છે.
પ્રક્રિયા: $R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow{\Delta, \text{alc.}} R-NC + 3KCl + 3H_2O$.
પ્રક્રિયા: $R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow{\Delta, \text{alc.}} R-NC + 3KCl + 3H_2O$.
0 likesView Solution
104
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
ફ્રુક્ટોઝના કયા કાર્બન પરમાણુઓ ઓક્સિજન દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાઈને ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ બનાવે છે?
A
$2$ અને $5$
B
$1$ અને $6$
C
$1$ અને $5$
D
$2$ અને $6$
Solution
(A) ફ્રુક્ટોઝ એ $C_6H_{12}O_6$ અણુસૂત્ર ધરાવતી કીટોહેક્સોઝ શર્કરા છે.
તેના ચક્રીય સ્વરૂપમાં,જેને ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ કહેવાય છે,વલય $C-2$ પરના કીટોન સમૂહ અને $C-5$ પરના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ વચ્ચેની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આનાથી પાંચ-સભ્યનું વલય બને છે જેમાં ચાર કાર્બન પરમાણુઓ અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$C-2$ અને $C-5$ પરમાણુઓ ફ્યુરેનોઝ વલયની રચના કરવા માટે ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેના ચક્રીય સ્વરૂપમાં,જેને ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ કહેવાય છે,વલય $C-2$ પરના કીટોન સમૂહ અને $C-5$ પરના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ વચ્ચેની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આનાથી પાંચ-સભ્યનું વલય બને છે જેમાં ચાર કાર્બન પરમાણુઓ અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$C-2$ અને $C-5$ પરમાણુઓ ફ્યુરેનોઝ વલયની રચના કરવા માટે ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
0 likesView Solution
105
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો કાર્બોહાઇડ્રેટ અણુ નાના એકમોમાં વધુ જળવિભાજિત થતો નથી?
A
લેક્ટોઝ
B
સ્ટેકિયોઝ
C
રેફિનોઝ
D
રાઇબોઝ
Solution
(D) રાઇબોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે,તેથી તેનું નાના કાર્બોહાઇડ્રેટ એકમોમાં વધુ જળવિભાજન થઈ શકતું નથી.
0 likesView Solution
106
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કઈ શર્કરાને લેવ્યુલોઝ (laevulose) કહેવામાં આવે છે?
A
માલ્ટોઝ
B
ગેલેક્ટોઝ
C
ગ્લુકોઝ
D
ફ્રુક્ટોઝ
Solution
(D) ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્સોઝ છે જે પ્રકૃતિમાં લેવોરોટેટરી (levorotatory) છે,તેથી તેને સામાન્ય રીતે લેવ્યુલોઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
107
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
ગ્લુકોઝમાં હાજર પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$2,3$
B
$3,2$
C
$4,2$
D
$1,4$
Solution
(D) ગ્લુકોઝનું બંધારણ $CHO-(CHOH)_4-CH_2OH$ છે.
આ બંધારણમાં,$-CH_2OH$ સમૂહ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ છે કારણ કે કાર્બન પરમાણુ માત્ર એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
આવા $1$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ છે.
ચાર $-CHOH$ સમૂહો એ દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહો છે કારણ કે દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
આમ,$4$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહો છે.
તેથી,પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે $1$ અને $4$ છે.
આ બંધારણમાં,$-CH_2OH$ સમૂહ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ છે કારણ કે કાર્બન પરમાણુ માત્ર એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
આવા $1$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ છે.
ચાર $-CHOH$ સમૂહો એ દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહો છે કારણ કે દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
આમ,$4$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહો છે.
તેથી,પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે $1$ અને $4$ છે.
0 likesView Solution
108
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
ગ્લુકોઝમાં કેટલા દ્વિતીયક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હાજર હોય છે?
A
$3$
B
$5$
C
$2$
D
$4$
Solution
(D) ગ્લુકોઝનું ઓપન-ચેઈન બંધારણ $CHO-(CHOH)_4-CH_2OH$ છે.
આ બંધારણમાં,ચાર $-CHOH-$ સમૂહો અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,જે આ કાર્બન સાથે જોડાયેલા હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોને દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો બનાવે છે.
છેડે રહેલો $-CH_2OH$ સમૂહ એ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ છે.
તેથી,ગ્લુકોઝમાં $4$ દ્વિતીયક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
આ બંધારણમાં,ચાર $-CHOH-$ સમૂહો અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,જે આ કાર્બન સાથે જોડાયેલા હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોને દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો બનાવે છે.
છેડે રહેલો $-CH_2OH$ સમૂહ એ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ છે.
તેથી,ગ્લુકોઝમાં $4$ દ્વિતીયક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે.
0 likesView Solution
109
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$C-1$ થી $C-6$ સુધી ક્રમાંકિત ગ્લુકોઝના કયા કાર્બન પરમાણુનું ક્રિયાશીલ સમૂહ $Br_2$ પાણી સાથે ગરમ કરવાથી $-COOH$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત થાય છે?
A
$C-1$
B
$C-2$
C
$C-3$
D
$C-6$
Solution
(A) ગ્લુકોઝમાં $C-1$ સ્થાન પર આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અને $C-6$ સ્થાન પર પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ હોય છે.
બ્રોમીન પાણી $(Br_2-H_2O)$ એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
તે ગ્લુકોઝના આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું પસંદગીયુક્ત રીતે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે,જેનાથી ગ્લુકોનિક એસિડ બને છે.
તેથી,$C-1$ સ્થાન પરનો કાર્બન પરમાણુ $-COOH$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
બ્રોમીન પાણી $(Br_2-H_2O)$ એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
તે ગ્લુકોઝના આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું પસંદગીયુક્ત રીતે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે,જેનાથી ગ્લુકોનિક એસિડ બને છે.
તેથી,$C-1$ સ્થાન પરનો કાર્બન પરમાણુ $-COOH$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
0 likesView Solution
110
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક ગ્લુકોઝના $-CHO$ અને $-CH_2OH$ સમૂહોને $-COOH$ સમૂહોમાં રૂપાંતરિત કરે છે?
A
હાઇડ્રોજન સાયનાઇડ
B
મંદ નાઇટ્રિક એસિડ
C
એસેટિક એનહાઇડ્રાઇડ
D
હાઇડ્રોક્સિલ એમાઇન
Solution
(B) ગ્લુકોઝમાં $C-1$ પર આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ અને $C-6$ પર પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ $(-CH_2OH)$ હોય છે.
જ્યારે ગ્લુકોઝની પ્રક્રિયા મંદ નાઇટ્રિક એસિડ $(dil. HNO_3)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને સેકેરિક એસિડ (અથવા ગ્લુકેરિક એસિડ) નામનો ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ટર્મિનલ આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ બંનેનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહોમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$CHO-(CHOH)_4-CH_2OH + [O] \xrightarrow{dil. HNO_3} COOH-(CHOH)_4-COOH$
આમ,સાચો પ્રક્રિયક મંદ નાઇટ્રિક એસિડ છે.
જ્યારે ગ્લુકોઝની પ્રક્રિયા મંદ નાઇટ્રિક એસિડ $(dil. HNO_3)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને સેકેરિક એસિડ (અથવા ગ્લુકેરિક એસિડ) નામનો ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ટર્મિનલ આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક સમૂહ બંનેનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહોમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$CHO-(CHOH)_4-CH_2OH + [O] \xrightarrow{dil. HNO_3} COOH-(CHOH)_4-COOH$
આમ,સાચો પ્રક્રિયક મંદ નાઇટ્રિક એસિડ છે.
0 likesView Solution
111
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો ઉત્સેચક ગ્લુકોઝનું ફ્રુક્ટોઝમાં રૂપાંતર કરે છે?
A
પ્રોટીએઝ
B
લિપેઝ
C
એમાયલેઝ
D
ગ્લુકોઝ આઇસોમરેઝ
Solution
(D) $Glucose \ isomerase$ ઉત્સેચક $glucose$ નું $fructose$ માં રૂપાંતર કરે છે.
0 likesView Solution
112
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
જ્યારે સુક્રોઝની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે કરવામાં આવે ત્યારે મળતી નીપજ ઓળખો.
A
સેકેરિક એસિડ
B
ગ્લુકોનિક એસિડ અને ફ્રુક્ટોઝ
C
ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ
D
સુગર ચારકોલ અને પાણી
Solution
(D) સુક્રોઝ એ $C_{12}H_{22}O_{11}$ સૂત્ર ધરાવતું ડાયસેકેરાઈડ છે.
જ્યારે તેની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થાય છે.
સાંદ્ર $H_2SO_4$ એક પ્રબળ નિર્જલીકરણ કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે અને સુક્રોઝમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_{12}H_{22}O_{11} \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4} 12C + 11H_2O$.
આમ,મળતી નીપજો સુગર ચારકોલ $(12C)$ અને પાણી $(11H_2O)$ છે.
જ્યારે તેની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થાય છે.
સાંદ્ર $H_2SO_4$ એક પ્રબળ નિર્જલીકરણ કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે અને સુક્રોઝમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_{12}H_{22}O_{11} \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4} 12C + 11H_2O$.
આમ,મળતી નીપજો સુગર ચારકોલ $(12C)$ અને પાણી $(11H_2O)$ છે.
0 likesView Solution
113
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો ઉત્સેચક $ \text{starch}$ (સ્ટાર્ચ) નું જળવિભાજન કરે છે?
A
$ \text{Amylase}$ (એમાયલેઝ)
B
$ \text{Proteases}$ (પ્રોટીએઝ)
C
$ \text{Glucose isomerase}$ (ગ્લુકોઝ આઈસોમરેઝ)
D
$ \text{Insulin}$ (ઇન્સ્યુલિન)
Solution
(A) $ \text{Amylase}$ એ $ \text{starch}$ નું $ \text{maltose}$ અને $ \text{glucose}$ જેવી સરળ શર્કરાઓમાં જળવિભાજન કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચક છે.
$ \text{Proteases}$ પ્રોટીનનું જળવિભાજન કરે છે.
$ \text{Glucose isomerase}$ એ $ \text{glucose}$ ને $ \text{fructose}$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$ \text{Insulin}$ એ એક અંતઃસ્ત્રાવ (hormone) છે.
$ \text{Proteases}$ પ્રોટીનનું જળવિભાજન કરે છે.
$ \text{Glucose isomerase}$ એ $ \text{glucose}$ ને $ \text{fructose}$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$ \text{Insulin}$ એ એક અંતઃસ્ત્રાવ (hormone) છે.
0 likesView Solution
114
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એસિડ જળવિભાજન દ્વારા એક મોલ સુક્રોઝમાંથી એક મોલ ગ્લુકોઝ મેળવવા માટે કેટલા પાણીની જરૂર પડે છે ($g$ માં)?
A
$9.5$
B
$18.0$
C
$15.0$
D
$16.0$
Solution
(B) સુક્રોઝના એસિડ જળવિભાજન માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_{12}H_{22}O_{11} H_2O \xrightarrow{H^{ }} C_6H_{12}O_6 ({\text{ગ્લુકોઝ}}) C_6H_{12}O_6 ({\text{ફ્રુક્ટોઝ}})$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ સુક્રોઝ $1 \ mol$ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \ mol$ ગ્લુકોઝ અને $1 \ mol$ ફ્રુક્ટોઝ આપે છે.
તેથી,$1 \ mol$ ગ્લુકોઝ મેળવવા માટે $1 \ mol$ $H_2O$ ની જરૂર પડે છે.
પાણી $(H_2O)$ નું મોલર દળ $18 \ g/mol$ છે.
પાણીનું દળ = $\text{મોલ} \times \text{મોલર દળ} = 1 \ mol \times 18 \ g/mol = 18 \ g$.
$C_{12}H_{22}O_{11} H_2O \xrightarrow{H^{ }} C_6H_{12}O_6 ({\text{ગ્લુકોઝ}}) C_6H_{12}O_6 ({\text{ફ્રુક્ટોઝ}})$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ સુક્રોઝ $1 \ mol$ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \ mol$ ગ્લુકોઝ અને $1 \ mol$ ફ્રુક્ટોઝ આપે છે.
તેથી,$1 \ mol$ ગ્લુકોઝ મેળવવા માટે $1 \ mol$ $H_2O$ ની જરૂર પડે છે.
પાણી $(H_2O)$ નું મોલર દળ $18 \ g/mol$ છે.
પાણીનું દળ = $\text{મોલ} \times \text{મોલર દળ} = 1 \ mol \times 18 \ g/mol = 18 \ g$.
0 likesView Solution
115
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા કાર્બોહાઇડ્રેટ અણુના એક મોલનું જળવિભાજન કરવાથી ગેલેક્ટોઝના અણુઓની સૌથી વધુ સંખ્યા મળે છે?
A
સુક્રોઝ
B
સ્ટેકિયોઝ
C
રેફિનોઝ
D
લેક્ટોઝ
Solution
(B) આપેલ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સના જળવિભાજનની નીપજો નીચે મુજબ છે:
$1$. સુક્રોઝ: $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$2$. સ્ટેકિયોઝ: $2$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$3$. રેફિનોઝ: $1$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$4$. લેક્ટોઝ: $1$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ.
તેથી,સ્ટેકિયોઝના જળવિભાજનથી ગેલેક્ટોઝના અણુઓની સૌથી વધુ સંખ્યા ($2$ મોલ) મળે છે.
$1$. સુક્રોઝ: $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$2$. સ્ટેકિયોઝ: $2$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$3$. રેફિનોઝ: $1$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ + $1$ મોલ ફ્રુક્ટોઝ.
$4$. લેક્ટોઝ: $1$ મોલ ગેલેક્ટોઝ + $1$ મોલ ગ્લુકોઝ.
તેથી,સ્ટેકિયોઝના જળવિભાજનથી ગેલેક્ટોઝના અણુઓની સૌથી વધુ સંખ્યા ($2$ મોલ) મળે છે.
0 likesView Solution
116
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયો એમિનો એસિડ આપણા શરીરમાં સંશ્લેષિત થતો નથી?
A
વેલિન $(Valine)$
B
ટાયરોસિન $(Tyrosine)$
C
પ્રોલિન $(Proline)$
D
એલેનાઇન $(Alanine)$
Solution
(A) આવશ્યક એમિનો એસિડ તે છે જે માનવ શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી અને તેને ખોરાક દ્વારા મેળવવા પડે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Valine$ એ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
આવશ્યક એમિનો એસિડની યાદીમાં $Leucine$,$Isoleucine$,$Lysine$,$Methionine$,$Phenylalanine$,$Threonine$,$Tryptophan$,$Valine$ અને $Histidine$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Tyrosine$,$Proline$ અને $Alanine$ એ બિન-આવશ્યક એમિનો એસિડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Valine$ એ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે.
આવશ્યક એમિનો એસિડની યાદીમાં $Leucine$,$Isoleucine$,$Lysine$,$Methionine$,$Phenylalanine$,$Threonine$,$Tryptophan$,$Valine$ અને $Histidine$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Tyrosine$,$Proline$ અને $Alanine$ એ બિન-આવશ્યક એમિનો એસિડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકે છે.
0 likesView Solution
117
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા એમિનો એસિડમાં સલ્ફર હોય છે?
A
ટ્રિપ્ટોફેન
B
હિસ્ટિડિન
C
સેરીન
D
સિસ્ટીન
Solution
(D) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cysteine$ એ સલ્ફર ધરાવતો એમિનો એસિડ છે. તેનું રાસાયણિક બંધારણ $HS-CH_2-CH(NH_2)-COOH$ છે.
0 likesView Solution
118
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં એમિનો અને કાર્બોક્સિલ બંને સમૂહો હાજર છે?
A
લેક્ટિક એસિડ
B
એસીટામાઈડ
C
ગ્લિસરોલ
D
ગ્લાયસીન
Solution
(D) એમિનો એસિડ એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જેમાં એક એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ અને એક કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ એક જ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
ગ્લાયસીન એ સૌથી સરળ એમિનો એસિડ છે જેનું બંધારણ $NH_2-CH_2-COOH$ છે.
તેથી,તેમાં એમિનો અને કાર્બોક્સિલ બંને સમૂહો હાજર છે.
ગ્લાયસીન એ સૌથી સરળ એમિનો એસિડ છે જેનું બંધારણ $NH_2-CH_2-COOH$ છે.
તેથી,તેમાં એમિનો અને કાર્બોક્સિલ બંને સમૂહો હાજર છે.
0 likesView Solution
119
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
આવશ્યક એમિનો એસિડની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$8$
B
$5$
C
$12$
D
$10$
Solution
(D) આવશ્યક એમિનો એસિડ તે છે જે માનવ શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી અને તેને આહાર દ્વારા મેળવવા પડે છે.
કુલ $10$ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે.
કુલ $10$ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે.
0 likesView Solution
120
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું એમિનો એસિડ આપણા શરીરમાં સંશ્લેષિત થતું નથી?
A
સિસ્ટીન
B
એસ્પરાજીન
C
ફિનાઈલએલેનાઈન
D
સેરીન
Solution
(C) જે એમિનો એસિડ માનવ શરીરમાં સંશ્લેષિત થતા નથી તેને આવશ્યક એમિનો એસિડ કહેવામાં આવે છે અને તે આહાર દ્વારા મેળવવા પડે છે. $Phenylalanine$ એ આવશ્યક એમિનો એસિડ છે,જ્યારે $Cysteine$,$Asparagine$ અને $Serine$ એ બિન-આવશ્યક એમિનો એસિડ છે જે શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકે છે.
0 likesView Solution
121
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
પોલીન્યુક્લિયોટાઇડ્સના નીચેનામાંથી કયા નાઇટ્રોજન બેઝ પિરિમિડિનમાંથી મેળવેલ નથી?
A
ગ્વાનિન
B
યુરેસિલ
C
સાયટોસિન
D
થાઇમિન
Solution
(A) ન્યુક્લિક એસિડમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
$1$. પિરિમિડિન એ છ-સભ્યની રીંગમાં બે નાઇટ્રોજન અણુઓ ધરાવતા હેટરોસાયક્લિક સંયોજનો છે. ઉદાહરણોમાં $Cytosine$,$Uracil$ અને $Thymine$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પ્યુરિન એ હેટરોસાયક્લિક સંયોજનો છે જેમાં છ-સભ્યની રીંગ પાંચ-સભ્યની રીંગ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેમાં ચાર નાઇટ્રોજન અણુઓ હોય છે. ઉદાહરણોમાં $Adenine$ અને $Guanine$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Guanine$ એ પ્યુરિન વ્યુત્પન્ન છે,પિરિમિડિન વ્યુત્પન્ન નથી.
$1$. પિરિમિડિન એ છ-સભ્યની રીંગમાં બે નાઇટ્રોજન અણુઓ ધરાવતા હેટરોસાયક્લિક સંયોજનો છે. ઉદાહરણોમાં $Cytosine$,$Uracil$ અને $Thymine$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પ્યુરિન એ હેટરોસાયક્લિક સંયોજનો છે જેમાં છ-સભ્યની રીંગ પાંચ-સભ્યની રીંગ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેમાં ચાર નાઇટ્રોજન અણુઓ હોય છે. ઉદાહરણોમાં $Adenine$ અને $Guanine$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Guanine$ એ પ્યુરિન વ્યુત્પન્ન છે,પિરિમિડિન વ્યુત્પન્ન નથી.
0 likesView Solution
122
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
$RNA$ ના ન્યુક્લિયોટાઇડમાં નીચેનામાંથી કઈ શર્કરા હાજર હોય છે?
A
$L$-ગ્લુકોઝ
B
$D$-રાઇબોઝ
C
$L$-થ્રિઓઝ
D
$D$-ફ્રુક્ટોઝ
Solution
(B) ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ, ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના બનેલા હોય છે.
$RNA$ (રાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં હાજર પેન્ટોઝ શર્કરા $\beta-D$-રાઇબોઝ છે.
$DNA$ (ડીઓક્સિરાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં હાજર પેન્ટોઝ શર્કરા $\beta-D-2$-ડીઓક્સિરાઇબોઝ છે.
તેથી, $RNA$ ના ન્યુક્લિયોટાઇડમાં હાજર શર્કરા $D$-રાઇબોઝ છે.
$RNA$ (રાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં હાજર પેન્ટોઝ શર્કરા $\beta-D$-રાઇબોઝ છે.
$DNA$ (ડીઓક્સિરાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં હાજર પેન્ટોઝ શર્કરા $\beta-D-2$-ડીઓક્સિરાઇબોઝ છે.
તેથી, $RNA$ ના ન્યુક્લિયોટાઇડમાં હાજર શર્કરા $D$-રાઇબોઝ છે.
0 likesView Solution
123
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
પોલિન્યુક્લિયોટાઈડના નિર્માણમાં સામેલ શર્કરાના અણુને ઓળખો.
A
ટેટ્રોઝ
B
ટ્રાયોઝ
C
હેક્ઝોઝ
D
પેન્ટોઝ
Solution
(D) પોલિન્યુક્લિયોટાઈડ્સ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,ન્યુક્લિયોટાઈડ્સના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
દરેક ન્યુક્લિયોટાઈડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને શર્કરાના અણુનો બનેલો હોય છે.
આ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સમાં હાજર શર્કરા $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે,જેને પેન્ટોઝ શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$RNA$ માં $\beta-D-ribose$ અને $DNA$ માં $\beta-D-2-deoxyribose$ હોય છે,જે બંને પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
દરેક ન્યુક્લિયોટાઈડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને શર્કરાના અણુનો બનેલો હોય છે.
આ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સમાં હાજર શર્કરા $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે,જેને પેન્ટોઝ શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$RNA$ માં $\beta-D-ribose$ અને $DNA$ માં $\beta-D-2-deoxyribose$ હોય છે,જે બંને પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
0 likesView Solution
124
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી ન્યુક્લીક એસિડનો નાઈટ્રોજન બેઝ ઓળખો જે ડબલ-રિંગ બંધારણ ધરાવે છે.
A
થાયમીન
B
યુરેસીલ
C
સાયટોસીન
D
ગ્વાનીન
Solution
(D) ન્યુક્લીક એસિડમાં નાઈટ્રોજન બેઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ.
પ્યુરીન્સ ડબલ-રિંગ બંધારણ (છ-સભ્યની રિંગ પાંચ-સભ્યની રિંગ સાથે જોડાયેલી) ધરાવે છે,જ્યારે પિરિમિડિન્સ સિંગલ-રિંગ બંધારણ ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Thymine$,$Uracil$ અને $Cytosine$ એ પિરિમિડિન્સ (સિંગલ-રિંગ) છે.
$Guanine$ એ પ્યુરીન છે અને તે ડબલ-રિંગ બંધારણ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
પ્યુરીન્સ ડબલ-રિંગ બંધારણ (છ-સભ્યની રિંગ પાંચ-સભ્યની રિંગ સાથે જોડાયેલી) ધરાવે છે,જ્યારે પિરિમિડિન્સ સિંગલ-રિંગ બંધારણ ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Thymine$,$Uracil$ અને $Cytosine$ એ પિરિમિડિન્સ (સિંગલ-રિંગ) છે.
$Guanine$ એ પ્યુરીન છે અને તે ડબલ-રિંગ બંધારણ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
125
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
$1$ થી $6$ નંબર ધરાવતા પિરિમિડિન બેઇઝનો કયો નાઇટ્રોજન પરમાણુ ફ્યુરાનોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ હોય છે?
A
$4$
B
$2$
C
$1$
D
$5$
Solution
(C) ન્યુક્લિયોસાઇડ્સમાં,પિરિમિડિન બેઇઝનો $1$ $(N-1)$ સ્થાન પરનો નાઇટ્રોજન પરમાણુ ફ્યુરાનોઝ શર્કરાના $C-1'$ કાર્બન પરમાણુ સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલ હોય છે.
0 likesView Solution
126
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં $N$ પરમાણુઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે?
A
ગ્વાનિન
B
થાઇમિન
C
સાયટોસિન
D
યુરેસિલ
Solution
(A) દરેક સંયોજનમાં $N$ પરમાણુઓની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે તેમની રાસાયણિક રચનાઓ તપાસીએ છીએ:
$1$. ગ્વાનિન $(C_5H_5N_5O)$: તેમાં $5$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$2$. થાઇમિન $(C_5H_6N_2O_2)$: તેમાં $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$3$. સાયટોસિન $(C_4H_5N_3O)$: તેમાં $3$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$4$. યુરેસિલ $(C_4H_4N_2O_2)$: તેમાં $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
આની સરખામણી કરતા,ગ્વાનિનમાં સૌથી વધુ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ $(5)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
$1$. ગ્વાનિન $(C_5H_5N_5O)$: તેમાં $5$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$2$. થાઇમિન $(C_5H_6N_2O_2)$: તેમાં $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$3$. સાયટોસિન $(C_4H_5N_3O)$: તેમાં $3$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$4$. યુરેસિલ $(C_4H_4N_2O_2)$: તેમાં $2$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે.
આની સરખામણી કરતા,ગ્વાનિનમાં સૌથી વધુ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ $(5)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
127
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
પ્યુરિન બેઇઝનો કયો નાઇટ્રોજન પરમાણુ ન્યુક્લિયોસાઇડ બનાવવા માટે ફ્યુરાનોઝ શર્કરા સાથે જોડાય છે?
A
$2$
B
$7$
C
$9$
D
$1$
Solution
(C) ન્યુક્લિયોસાઇડમાં,નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ એ $\beta$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા શર્કરા (રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ) ના $C1'$ સ્થાન સાથે જોડાયેલ હોય છે.
પ્યુરિન બેઇઝ (જેમ કે એડેનાઇન અથવા ગ્વાનાઇન) માટે,આ જોડાણ $N9$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર થાય છે.
પિરિમિડિન બેઇઝ (જેમ કે સાયટોસિન,થાઇમિન અથવા યુરેસિલ) માટે,આ જોડાણ $N1$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર થાય છે.
આપેલ બંધારણમાં દર્શાવ્યા મુજબ,ફ્યુરાનોઝ વલય પ્યુરિન બેઇઝના $N9$ સ્થાન સાથે જોડાયેલ છે.
પ્યુરિન બેઇઝ (જેમ કે એડેનાઇન અથવા ગ્વાનાઇન) માટે,આ જોડાણ $N9$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર થાય છે.
પિરિમિડિન બેઇઝ (જેમ કે સાયટોસિન,થાઇમિન અથવા યુરેસિલ) માટે,આ જોડાણ $N1$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર થાય છે.
આપેલ બંધારણમાં દર્શાવ્યા મુજબ,ફ્યુરાનોઝ વલય પ્યુરિન બેઇઝના $N9$ સ્થાન સાથે જોડાયેલ છે.
0 likesView Solution
128
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $B$ ને ઓળખો.
$C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow B + HCl$
$C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow B + HCl$
A
એસીટોફિનોન
B
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
બેન્ઝોઈક એસિડ
D
બેન્ઝીન
Solution
(C) બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5COCl)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ જળવિભાજન (hydrolysis) પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઈડનો ક્લોરિન પરમાણુ $(-Cl)$ પાણીના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow C_6H_5COOH + HCl$.
અહીં,$C_6H_5COOH$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ છે,જે નીપજ $B$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઈડનો ક્લોરિન પરમાણુ $(-Cl)$ પાણીના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $C_6H_5COCl + H_2O \rightarrow C_6H_5COOH + HCl$.
અહીં,$C_6H_5COOH$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ છે,જે નીપજ $B$ છે.
0 likesView Solution
129
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
લીંબુમાં નીચેનામાંથી કયો કાર્બોક્સિલિક એસિડ જોવા મળે છે?
A
સાઇટ્રિક એસિડ
B
એસિટિક એસિડ
C
ફોર્મિક એસિડ
D
$L^{-}$-લેક્ટિક એસિડ
Solution
(A) સાઇટ્રિક એસિડ એ લીંબુ અને નારંગી જેવા ખાટાં ફળોમાં જોવા મળતો ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
0 likesView Solution
130
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન આલ્કાઈલ બેન્ઝીનમાંથી એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડની બનાવટ માટે વપરાતું નથી?
A
ડાયબોરેન
B
મંદ નાઈટ્રિક એસિડ
C
આલ્કલાઇન પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ
D
ક્રોમિક એસિડ
Solution
(A) એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડને આલ્કાઈલ બેન્ઝીનમાંથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈનના જોરદાર ઓક્સિડેશન દ્વારા બનાવી શકાય છે.
આલ્કલાઇન પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4/OH^-)$ અને ક્રોમિક એસિડ $(H_2CrO_4)$ આ હેતુ માટે જાણીતા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
મંદ નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ પણ આલ્કાઈલ બેન્ઝીનની આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે સક્ષમ છે.
ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ એક રિડક્શનકર્તા છે,જે સામાન્ય રીતે આલ્કીનનું આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર કરવા માટે હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયામાં વપરાય છે,અને તે આલ્કાઈલ બેન્ઝીનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે વપરાતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
આલ્કલાઇન પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4/OH^-)$ અને ક્રોમિક એસિડ $(H_2CrO_4)$ આ હેતુ માટે જાણીતા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
મંદ નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ પણ આલ્કાઈલ બેન્ઝીનની આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે સક્ષમ છે.
ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ એક રિડક્શનકર્તા છે,જે સામાન્ય રીતે આલ્કીનનું આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર કરવા માટે હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયામાં વપરાય છે,અને તે આલ્કાઈલ બેન્ઝીનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે વપરાતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
0 likesView Solution
131
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
સાઇટ્રિક એસિડમાં આલ્કોહોલિક $-OH$ અને $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$1$ અને $3$
B
$3$ અને $1$
C
$2$ અને $1$
D
$1$ અને $2$
Solution
(A) સાઇટ્રિક એસિડનું રાસાયણિક બંધારણ $HOOC-CH_2-C(OH)(COOH)-CH_2-COOH$ છે.
બંધારણનું અવલોકન કરતા,આપણે હાજર રહેલા ક્રિયાશીલ સમૂહોને ઓળખી શકીએ છીએ:
$1$. મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ સાથે એક આલ્કોહોલિક $-OH$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
$2$. અણુમાં ત્રણ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $-COOH$ સમૂહો હાજર છે.
તેથી,સાઇટ્રિક એસિડમાં આલ્કોહોલિક $-OH$ અને $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે $1$ અને $3$ છે.
બંધારણનું અવલોકન કરતા,આપણે હાજર રહેલા ક્રિયાશીલ સમૂહોને ઓળખી શકીએ છીએ:
$1$. મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ સાથે એક આલ્કોહોલિક $-OH$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
$2$. અણુમાં ત્રણ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $-COOH$ સમૂહો હાજર છે.
તેથી,સાઇટ્રિક એસિડમાં આલ્કોહોલિક $-OH$ અને $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા અનુક્રમે $1$ અને $3$ છે.
0 likesView Solution
132
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી $L$-લેક્ટિક એસિડનો સ્ત્રોત કયો છે?
A
દહીં
B
આમલી
C
વિનેગર
D
લીંબુ
Solution
(A) $L$-લેક્ટિક એસિડ મુખ્યત્વે દહીંમાં જોવા મળે છે,જે લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા દ્વારા લેક્ટોઝના આથવણથી ઉત્પન્ન થાય છે.
0 likesView Solution
133
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
નીચેની પ્રક્રિયામાં સંયોજન $A$ ને ઓળખો.
$R-Mg-X + A$ $\xrightarrow{\text{dry ether}} R-COOMgX$ $\xrightarrow[\text{dil } HCl]{H_2O} R-COOH + Mg(X)OH$
$R-Mg-X + A$ $\xrightarrow{\text{dry ether}} R-COOMgX$ $\xrightarrow[\text{dil } HCl]{H_2O} R-COOH + Mg(X)OH$
A
$K_2Cr_2O_7$
B
$NaOH$
C
$CO_2$ (ઘન)
D
$NH_3$
Solution
(C) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-Mg-X)$ ની ઘન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ($CO_2$,ડ્રાય આઈસ) સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પગલું $1$: $R-Mg-X + CO_2 \xrightarrow{\text{dry ether}} R-COOMgX$ (કાર્બોક્સિલેટો મેગ્નેશિયમ હેલાઇડ).
પગલું $2$: $R-COOMgX + H_2O \xrightarrow{\text{dil } HCl} R-COOH + Mg(X)OH$ (કાર્બોક્સિલિક એસિડ).
તેથી,સંયોજન $A$ એ $CO_2$ (ઘન) છે.
પગલું $1$: $R-Mg-X + CO_2 \xrightarrow{\text{dry ether}} R-COOMgX$ (કાર્બોક્સિલેટો મેગ્નેશિયમ હેલાઇડ).
પગલું $2$: $R-COOMgX + H_2O \xrightarrow{\text{dil } HCl} R-COOH + Mg(X)OH$ (કાર્બોક્સિલિક એસિડ).
તેથી,સંયોજન $A$ એ $CO_2$ (ઘન) છે.
0 likesView Solution
134
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
થેલિક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા કેટલી હોય છે?
A
$4$
B
$1$
C
$2$
D
$3$
Solution
(C) થેલિક એસિડ એ બેન્ઝીન-$1,2$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
તેની રાસાયણિક રચનામાં બેન્ઝીન વલય સાથે ઓર્થો સ્થાન પર બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,થેલિક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા $2$ છે.
તેની રાસાયણિક રચનામાં બેન્ઝીન વલય સાથે ઓર્થો સ્થાન પર બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,થેલિક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહોની સંખ્યા $2$ છે.
0 likesView Solution
135
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $A$ ને ઓળખો.
$2 CH_3COOH \xrightarrow{\Delta, P_2O_5} A + H_2O$
$2 CH_3COOH \xrightarrow{\Delta, P_2O_5} A + H_2O$
A
મિથાઈલ એસીટેટ
B
એસીટાઈલ ક્લોરાઈડ
C
એસીટિક એનહાઈડ્રાઈડ
D
ઈથેન
Solution
(C) ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઈડ $(P_2O_5)$ જેવા નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થની હાજરીમાં અને ગરમી $(\Delta)$ આપતા એસીટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ના બે અણુઓ વચ્ચે પ્રક્રિયા થઈને પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને નિર્જલીકરણ કહેવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 CH_3COOH \xrightarrow{\Delta, P_2O_5} (CH_3CO)_2O H_2O$
અહીં,$(CH_3CO)_2O$ એ એસીટિક એનહાઈડ્રાઈડ છે.
તેથી,નીપજ $A$ એ એસીટિક એનહાઈડ્રાઈડ છે.
આ પ્રક્રિયાને નિર્જલીકરણ કહેવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 CH_3COOH \xrightarrow{\Delta, P_2O_5} (CH_3CO)_2O H_2O$
અહીં,$(CH_3CO)_2O$ એ એસીટિક એનહાઈડ્રાઈડ છે.
તેથી,નીપજ $A$ એ એસીટિક એનહાઈડ્રાઈડ છે.
0 likesView Solution
136
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ બનાવે છે?
A
$R-COOH$ ની $NaHCO_{3(aq)}$ સાથે પ્રક્રિયા
B
$R-COOH$ ની $PCl_5$ સાથે પ્રક્રિયા
C
$R-COOH$ (વધારે પ્રમાણમાં) ને $P_2O_5$ ની હાજરીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે
D
$R-COOH$ ની $R'-OH$ સાથે પ્રક્રિયા કરી ગરમ કરવામાં આવે છે
Solution
(C) જ્યારે કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(R-COOH)$ ના બે અણુઓને ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ $(P_2O_5)$ જેવા નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થની હાજરીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ પાણીના અણુ $(H_2O)$ ને દૂર કરીને એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ બનાવવા માટે સંઘનન પ્રક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય છે:
$2R-COOH \xrightarrow{P_2O_5, \Delta} (RCO)_2O + H_2O$
આમ,વિકલ્પ $C$ એ એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ બનાવવા માટેની સાચી પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય છે:
$2R-COOH \xrightarrow{P_2O_5, \Delta} (RCO)_2O + H_2O$
આમ,વિકલ્પ $C$ એ એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ બનાવવા માટેની સાચી પ્રક્રિયા છે.
0 likesView Solution
137
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ઘટતો ક્રમ ઓળખો.
A
$F-F > Cl-Cl > Br-Br > I-I$
B
$Cl-Cl > F-F > Br-Br > I-I$
C
$I-I > Br-Br > Cl-Cl > F-F$
D
$Cl-Cl > Br-Br > F-F > I-I$
Solution
(D) બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી બંધ લંબાઈ અને બંધિત પરમાણુઓ પરના ઇલેક્ટ્રોનની લોન પેર વચ્ચેના અપાકર્ષણ પર આધાર રાખે છે.
$F-F$ માં,પરમાણુઓ ખૂબ નાના હોય છે,જે બે ફ્લોરિન પરમાણુઓની લોન પેર વચ્ચે નોંધપાત્ર આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ તરફ દોરી જાય છે.
આ અપાકર્ષણ $F-F$ બંધને નબળો પાડે છે,જેના કારણે તેની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $Cl-Cl$ કરતા ઓછી થાય છે.
તેથી,બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ઘટતો ક્રમ $Cl-Cl > Br-Br > F-F > I-I$ છે.
$F-F$ માં,પરમાણુઓ ખૂબ નાના હોય છે,જે બે ફ્લોરિન પરમાણુઓની લોન પેર વચ્ચે નોંધપાત્ર આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ તરફ દોરી જાય છે.
આ અપાકર્ષણ $F-F$ બંધને નબળો પાડે છે,જેના કારણે તેની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $Cl-Cl$ કરતા ઓછી થાય છે.
તેથી,બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ઘટતો ક્રમ $Cl-Cl > Br-Br > F-F > I-I$ છે.
0 likesView Solution
138
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા અણુની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી છે?
A
$F_2$
B
$Br_2$
C
$Cl_2$
D
$I_2$
Solution
(D) હેલોજનની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે.
જોકે,$F_2$ એક અપવાદ છે કારણ કે ફ્લોરિન પરમાણુનું કદ ખૂબ નાનું છે.
$F_2$ માં,ફ્લોરિન પરમાણુઓ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચે નોંધપાત્ર આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ અનુભવાય છે,જે $F-F$ બંધને નબળો પાડે છે.
તેથી,$F_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $Cl_2$ અને $Br_2$ કરતા ઓછી હોય છે,પરંતુ સૌથી મોટા પરમાણુ કદ અને સૌથી લાંબી બંધ લંબાઈને કારણે $I_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી હોય છે.
જોકે,$F_2$ એક અપવાદ છે કારણ કે ફ્લોરિન પરમાણુનું કદ ખૂબ નાનું છે.
$F_2$ માં,ફ્લોરિન પરમાણુઓ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચે નોંધપાત્ર આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ અનુભવાય છે,જે $F-F$ બંધને નબળો પાડે છે.
તેથી,$F_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $Cl_2$ અને $Br_2$ કરતા ઓછી હોય છે,પરંતુ સૌથી મોટા પરમાણુ કદ અને સૌથી લાંબી બંધ લંબાઈને કારણે $I_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી હોય છે.
0 likesView Solution
139
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
નીચેનામાંથી કયા અણુની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે?
A
$Cl_2$
B
$I_2$
C
$F_2$
D
$Br_2$
Solution
(A) હેલોજનની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે પરમાણુ કદમાં વધારાને કારણે સમૂહમાં નીચે જતાં ઘટે છે.
જોકે,$F_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી તેના નાના $F$ પરમાણુઓના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને કારણે અપવાદરૂપે ઓછી હોય છે.
બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ છે: $I_2 < F_2 < Br_2 < Cl_2$.
તેથી,$Cl_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
જોકે,$F_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી તેના નાના $F$ પરમાણુઓના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને કારણે અપવાદરૂપે ઓછી હોય છે.
બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ છે: $I_2 < F_2 < Br_2 < Cl_2$.
તેથી,$Cl_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
140
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
$CH_3Br$ અણુમાં કાર્બન અને બ્રોમિન વચ્ચેની બંધ લંબાઈ કેટલી છે ($pm$ માં)?
A
$193$
B
$214$
C
$139$
D
$178$
Solution
(A) મિથાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_3Br)$ માં $C-Br$ બંધ લંબાઈ પ્રાયોગિક રીતે આશરે $193 \ pm$ નક્કી કરવામાં આવી છે। આ મૂલ્ય કાર્બન $(77 \ pm)$ અને બ્રોમિન $(114 \ pm)$ ની સહસંયોજક ત્રિજ્યા સાથે સુસંગત છે।
0 likesView Solution
141
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એમોનિયા અને ઓક્સિજન ઊંચા તાપમાને પ્રક્રિયા કરે છે,જે નીચે મુજબ છે: $4 NH_{3(g)} + 5 O_{2(g)} \rightarrow 4 NO_{(g)} + 6 H_2O_{(g)}$. જો $NO$ ના બનવાનો દર $3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$ હોય,તો પાણીના બનવાનો દર ગણો.
A
$5.4 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
B
$6.0 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
C
$1.8 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
D
$3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
Solution
(A) પ્રક્રિયા $4 NH_{3(g)} + 5 O_{2(g)} \rightarrow 4 NO_{(g)} + 6 H_2O_{(g)}$ માટે,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$-\frac{1}{4} \frac{d[NH_3]}{dt} = -\frac{1}{5} \frac{d[O_2]}{dt} = +\frac{1}{4} \frac{d[NO]}{dt} = +\frac{1}{6} \frac{d[H_2O]}{dt}$
આપેલ છે કે $NO$ ના બનવાનો દર $\frac{d[NO]}{dt} = 3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$ છે.
$NO$ અને $H_2O$ ના પદોને સરખાવતા:
$\frac{1}{4} \frac{d[NO]}{dt} = \frac{1}{6} \frac{d[H_2O]}{dt}$
$\frac{d[H_2O]}{dt} = \frac{6}{4} \times \frac{d[NO]}{dt} = 1.5 \times 3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
$= 5.4 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
$-\frac{1}{4} \frac{d[NH_3]}{dt} = -\frac{1}{5} \frac{d[O_2]}{dt} = +\frac{1}{4} \frac{d[NO]}{dt} = +\frac{1}{6} \frac{d[H_2O]}{dt}$
આપેલ છે કે $NO$ ના બનવાનો દર $\frac{d[NO]}{dt} = 3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$ છે.
$NO$ અને $H_2O$ ના પદોને સરખાવતા:
$\frac{1}{4} \frac{d[NO]}{dt} = \frac{1}{6} \frac{d[H_2O]}{dt}$
$\frac{d[H_2O]}{dt} = \frac{6}{4} \times \frac{d[NO]}{dt} = 1.5 \times 3.6 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
$= 5.4 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ sec^{-1}$
0 likesView Solution
142
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
પ્રક્રિયાનો વેગ દર્શાવવા માટે નીચેનામાંથી કયો એકમ વપરાય છે?
A
$mol^{-1} \ dm^3 \ t^{-1}$
B
$mol \ dm^3 \ t$
C
$mol \ dm^{-3} \ t^{-1}$
D
$mol^{-1} \ dm^3 \ t$
Solution
(C) પ્રક્રિયાનો વેગ એટલે એકમ સમયમાં પ્રક્રિયક અથવા નીપજની સાંદ્રતામાં થતો ફેરફાર.
સાંદ્રતા સામાન્ય રીતે $mol \ dm^{-3}$ (અથવા $M$) માં દર્શાવવામાં આવે છે અને સમય $(t)$ સેકન્ડ $(s)$,મિનિટ $(min)$ અથવા કલાક $(h)$ માં દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયાના વેગનો એકમ $\frac{\text{સાંદ્રતા}}{\text{સમય}} = \frac{mol \ dm^{-3}}{t} = mol \ dm^{-3} \ t^{-1}$ થાય છે.
સાંદ્રતા સામાન્ય રીતે $mol \ dm^{-3}$ (અથવા $M$) માં દર્શાવવામાં આવે છે અને સમય $(t)$ સેકન્ડ $(s)$,મિનિટ $(min)$ અથવા કલાક $(h)$ માં દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયાના વેગનો એકમ $\frac{\text{સાંદ્રતા}}{\text{સમય}} = \frac{mol \ dm^{-3}}{t} = mol \ dm^{-3} \ t^{-1}$ થાય છે.
0 likesView Solution
143
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
પ્રક્રિયા $2 \ NO_{(g)} + O_{2_{(g)}} \rightarrow 2 \ NO_{2_{(g)}}$ માટે,જો $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો $NO_{(g)}$ ના વપરાશનો દર ગણો.
A
$0.114 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
B
$0.078 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
C
$0.026 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
D
$0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
Solution
(D) આપેલ પ્રક્રિયા $2 \ NO_{(g)} + O_{2_{(g)}} \rightarrow 2 \ NO_{2_{(g)}}$ માટે પ્રક્રિયાનો દર:
$-\frac{1}{2} \frac{d[NO]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[NO_2]}{dt}$.
$NO_{(g)}$ ના વપરાશનો દર $-\frac{d[NO]}{dt}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
સમીકરણ પરથી,$-\frac{d[NO]}{dt} = \frac{d[NO_2]}{dt}$.
આપેલ છે કે $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$,
તેથી,$-\frac{d[NO]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
$-\frac{1}{2} \frac{d[NO]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[NO_2]}{dt}$.
$NO_{(g)}$ ના વપરાશનો દર $-\frac{d[NO]}{dt}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
સમીકરણ પરથી,$-\frac{d[NO]}{dt} = \frac{d[NO_2]}{dt}$.
આપેલ છે કે $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$,
તેથી,$-\frac{d[NO]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
0 likesView Solution
144
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
નીચેની પ્રક્રિયા માટે પ્રક્રિયાના વેગનું સાચું સમીકરણ ઓળખો: $2 N_2 O_{5(g)} \rightarrow 4 NO_{2(g)} + O_{2(g)}$
A
$-\frac{1}{2} \frac{d[N_2 O_5]}{dt}$
B
$-\frac{d[NO_2]}{dt}$
C
$-\frac{1}{4} \frac{d[N_2 O_5]}{dt}$
D
$\frac{1}{4} \frac{d[O_2]}{dt}$
Solution
(A) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે,પ્રક્રિયાનો વેગ નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$r = -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$
પ્રક્રિયા $2 N_2 O_{5(g)} \rightarrow 4 NO_{2(g)} + O_{2(g)}$ માટે,વેગનું સમીકરણ:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[N_2 O_5]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[NO_2]}{dt} = \frac{d[O_2]}{dt}$
આથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
$r = -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$
પ્રક્રિયા $2 N_2 O_{5(g)} \rightarrow 4 NO_{2(g)} + O_{2(g)}$ માટે,વેગનું સમીકરણ:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[N_2 O_5]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[NO_2]}{dt} = \frac{d[O_2]}{dt}$
આથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
0 likesView Solution
145
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
એક પ્રક્રિયા $2A + B \rightarrow 2C$ માટે,$A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે. તો $B$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર કેટલો હશે?
A
$0.152 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
B
$0.114 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
C
$0.038 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
D
$0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
Solution
(C) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $Rate = -\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[C]}{dt}$.
અહીં $A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[A]}{dt} = 0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ આપેલ છે.
સંબંધ $-\frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt}$ માં કિંમત મૂકતા:
$-\frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \times 0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1} = 0.038 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
અહીં $A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[A]}{dt} = 0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ આપેલ છે.
સંબંધ $-\frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt}$ માં કિંમત મૂકતા:
$-\frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \times 0.076 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1} = 0.038 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
0 likesView Solution
146
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2022
પ્રક્રિયા $2 NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 NO_{2(g)}$ માટે,$NO_2$ ના નિર્માણનો દર $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે. $O_2$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર,એટલે કે $-\frac{d[O_2]}{dt}$ ની ગણતરી કરો.
A
$0.026$
B
$0.052$
C
$0.078$
D
$0.114$
Solution
(A) પ્રક્રિયા $2 NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 NO_{2(g)}$ માટે દરનું સમીકરણ આ મુજબ છે:
$-\frac{1}{2} \frac{d[NO]}{dt} = -\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[NO_2]}{dt}$
આપેલ છે કે $NO_2$ ના નિર્માણનો દર $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે.
$O_2$ ના અદ્રશ્ય થવાના દરને $NO_2$ ના નિર્માણના દર સાથે સરખાવતા:
$-\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \times \frac{d[NO_2]}{dt}$
$-\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \times 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1} = 0.026 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
$-\frac{1}{2} \frac{d[NO]}{dt} = -\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[NO_2]}{dt}$
આપેલ છે કે $NO_2$ ના નિર્માણનો દર $\frac{d[NO_2]}{dt} = 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે.
$O_2$ ના અદ્રશ્ય થવાના દરને $NO_2$ ના નિર્માણના દર સાથે સરખાવતા:
$-\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \times \frac{d[NO_2]}{dt}$
$-\frac{d[O_2]}{dt} = \frac{1}{2} \times 0.052 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1} = 0.026 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
0 likesView Solution
147
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર કોના સંદર્ભમાં વ્યક્ત કરી શકાય છે?
A
માત્ર પ્રક્રિયકના વપરાશનો દર.
B
પ્રક્રિયકના વપરાશનો દર અને નીપજના નિર્માણનો દર.
C
માત્ર નીપજના નિર્માણનો દર.
D
ઉદ્દીપકના વપરાશનો દર.
Solution
(B) રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર એટલે એકમ સમયમાં કોઈપણ પ્રક્રિયક અથવા નીપજની સાંદ્રતામાં થતો ફેરફાર.
ગાણિતિક રીતે,$A \rightarrow B$ પ્રક્રિયા માટે,દરને આ રીતે વ્યક્ત કરી શકાય છે:
દર $= -\frac{d[A]}{dt} = \frac{d[B]}{dt}$.
આમ,તે પ્રક્રિયકોના વપરાશના દર અને નીપજોના નિર્માણના દર બંનેના સંદર્ભમાં વ્યક્ત થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,$A \rightarrow B$ પ્રક્રિયા માટે,દરને આ રીતે વ્યક્ત કરી શકાય છે:
દર $= -\frac{d[A]}{dt} = \frac{d[B]}{dt}$.
આમ,તે પ્રક્રિયકોના વપરાશના દર અને નીપજોના નિર્માણના દર બંનેના સંદર્ભમાં વ્યક્ત થાય છે.
0 likesView Solution
148
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2022
જો પ્રક્રિયાનો દર $\frac{1}{3} \frac{d[X]}{dt} = -\frac{1}{2} \frac{d[Y]}{dt} = -\frac{d[Z]}{dt}$ તરીકે આપવામાં આવે,તો પ્રક્રિયાને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$3X + 2Y \rightarrow Z$
B
$2Y \rightarrow 3X + Z$
C
$3X \rightarrow 2Y + Z$
D
$2Y + Z \rightarrow 3X$
Solution
(D) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર $-\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $\frac{1}{3} \frac{d[X]}{dt} = -\frac{1}{2} \frac{d[Y]}{dt} = -\frac{d[Z]}{dt}$.
આ સૂચવે છે કે $X$ એ નીપજ છે (ધન ચિહ્ન) જેનો તત્વયોગમિતિય ગુણાંક $3$ છે,અને $Y$ તથા $Z$ એ પ્રક્રિયકો છે (ઋણ ચિહ્ન) જેમના તત્વયોગમિતિય ગુણાંક અનુક્રમે $2$ અને $1$ છે.
આમ,પ્રક્રિયા $2Y + Z \rightarrow 3X$ છે.
આપેલ છે: $\frac{1}{3} \frac{d[X]}{dt} = -\frac{1}{2} \frac{d[Y]}{dt} = -\frac{d[Z]}{dt}$.
આ સૂચવે છે કે $X$ એ નીપજ છે (ધન ચિહ્ન) જેનો તત્વયોગમિતિય ગુણાંક $3$ છે,અને $Y$ તથા $Z$ એ પ્રક્રિયકો છે (ઋણ ચિહ્ન) જેમના તત્વયોગમિતિય ગુણાંક અનુક્રમે $2$ અને $1$ છે.
આમ,પ્રક્રિયા $2Y + Z \rightarrow 3X$ છે.
0 likesView Solution
149
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$ માટે,$N_{2(g)}$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે. $NH_{3(g)}$ ના ઉત્પન્ન થવાનો દર શું છે?
A
$4.44 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
B
$1.11 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
C
$2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
D
$3.33 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$
Solution
(A) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $-\frac{d[N_2]}{dt} = -\frac{1}{3} \frac{d[H_2]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[NH_3]}{dt}$.
આપેલ છે કે $N_2$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[N_2]}{dt} = 2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે.
તત્વયોગમિતિય સંબંધ પરથી: $\frac{d[NH_3]}{dt} = 2 \times (-\frac{d[N_2]}{dt})$.
કિંમત મૂકતા: $\frac{d[NH_3]}{dt} = 2 \times (2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}) = 4.44 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
આપેલ છે કે $N_2$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $-\frac{d[N_2]}{dt} = 2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે.
તત્વયોગમિતિય સંબંધ પરથી: $\frac{d[NH_3]}{dt} = 2 \times (-\frac{d[N_2]}{dt})$.
કિંમત મૂકતા: $\frac{d[NH_3]}{dt} = 2 \times (2.22 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}) = 4.44 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$.
0 likesView Solution
150
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2022
પ્રક્રિયા $2 A + B \rightarrow C + 3 D$ માટે ત્વરિત દર (instantaneous rate) નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$\frac{1}{3} \frac{d[D]}{dt}$
B
$-\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt}$
C
$-\frac{d[A]}{dt}$
D
$-\frac{d[B]}{dt}$
Solution
(A) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર $r = -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{c} \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{d} \frac{d[D]}{dt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $2 A + B \rightarrow C + 3 D$ માટે,આપણને મળે છે:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{d[B]}{dt} = \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{3} \frac{d[D]}{dt}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$A$ અને $B$ બંને પ્રક્રિયાના દર માટે ગાણિતિક રીતે સમાન અભિવ્યક્તિઓ છે.
આ પ્રક્રિયા $2 A + B \rightarrow C + 3 D$ માટે,આપણને મળે છે:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = -\frac{d[B]}{dt} = \frac{d[C]}{dt} = \frac{1}{3} \frac{d[D]}{dt}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$A$ અને $B$ બંને પ્રક્રિયાના દર માટે ગાણિતિક રીતે સમાન અભિવ્યક્તિઓ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in MHT CET 2022?
There are 627 Chemistry questions from the MHT CET 2022 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are MHT CET 2022 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice MHT CET 2022 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick MHT CET 2022 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.