ChemistryQ351–406 of 798 questions
Page 8 of 9 · Gujarati
351
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$O_{2}^{2-}$ ના તમામ બંધનકારક આણ્વીય કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $....$ છે (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
A
$5$
B
$10$
C
$15$
D
$20$
Solution
(B) $O_{2}^{2-}$ માં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $8 + 8 + 2 = 18$ છે.
$O_{2}^{2-}$ ની આણ્વીય કક્ષક રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2, \pi^* 2p_y^2$ છે.
બંધનકારક આણ્વીય કક્ષકો $\sigma 1s, \sigma 2s, \sigma 2p_z, \pi 2p_x, \text{ અને } \pi 2p_y$ છે.
આ બંધનકારક કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અનુક્રમે $2, 2, 2, 2, \text{ અને } 2$ છે.
કુલ બંધનકારક ઇલેક્ટ્રોન = $2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 10$.
$O_{2}^{2-}$ ની આણ્વીય કક્ષક રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2, \pi^* 2p_y^2$ છે.
બંધનકારક આણ્વીય કક્ષકો $\sigma 1s, \sigma 2s, \sigma 2p_z, \pi 2p_x, \text{ અને } \pi 2p_y$ છે.
આ બંધનકારક કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અનુક્રમે $2, 2, 2, 2, \text{ અને } 2$ છે.
કુલ બંધનકારક ઇલેક્ટ્રોન = $2 + 2 + 2 + 2 + 2 = 10$.
0 likesView Solution
352
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 SO_{3(g)}$
ઉપરની પ્રક્રિયા એક પાત્રમાં $P_{SO_{2}} = 250 \ mbar$,$P_{O_{2}} = 750 \ mbar$ અને $P_{SO_{3}} = 0 \ mbar$ ના આંશિક દબાણથી શરૂ કરવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય,ત્યારે પ્રતિક્રિયા પાત્રમાં કુલ દબાણ $..... \ mbar$ હશે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
ઉપરની પ્રક્રિયા એક પાત્રમાં $P_{SO_{2}} = 250 \ mbar$,$P_{O_{2}} = 750 \ mbar$ અને $P_{SO_{3}} = 0 \ mbar$ ના આંશિક દબાણથી શરૂ કરવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય,ત્યારે પ્રતિક્રિયા પાત્રમાં કુલ દબાણ $..... \ mbar$ હશે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
A
$875$
B
$550$
C
$425$
D
$930$
Solution
(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2 SO_{3(g)}$
શરૂઆતનું આંશિક દબાણ:
$P_{SO_{2}} = 250 \ mbar$
$P_{O_{2}} = 750 \ mbar$
$P_{SO_{3}} = 0 \ mbar$
$SO_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી $(250/2 < 750/1)$,તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
દબાણમાં ફેરફાર:
$P_{SO_{2}} = 250 - 250 = 0 \ mbar$
$P_{O_{2}} = 750 - 125 = 625 \ mbar$
$P_{SO_{3}} = 0 + 250 = 250 \ mbar$
અંતિમ કુલ દબાણ $= P_{SO_{2}} + P_{O_{2}} + P_{SO_{3}} = 0 + 625 + 250 = 875 \ mbar$.
શરૂઆતનું આંશિક દબાણ:
$P_{SO_{2}} = 250 \ mbar$
$P_{O_{2}} = 750 \ mbar$
$P_{SO_{3}} = 0 \ mbar$
$SO_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી $(250/2 < 750/1)$,તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
દબાણમાં ફેરફાર:
$P_{SO_{2}} = 250 - 250 = 0 \ mbar$
$P_{O_{2}} = 750 - 125 = 625 \ mbar$
$P_{SO_{3}} = 0 + 250 = 250 \ mbar$
અંતિમ કુલ દબાણ $= P_{SO_{2}} + P_{O_{2}} + P_{SO_{3}} = 0 + 625 + 250 = 875 \ mbar$.
0 likesView Solution
353
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
જ્યારે $400 \ mL$ $0.2 \ M \ H_2SO_4$ દ્રાવણને $600 \ mL$ $0.1 \ M \ NaOH$ દ્રાવણ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે અંતિમ દ્રાવણના તાપમાનમાં થતો વધારો $...... \times 10^{-2} \ K$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
$\left[ \text{Use } : H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \rightarrow H_2O : \Delta_{r}H = -57.1 \ kJ \ mol^{-1} \right]$
$H_2O$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા = $4.18 \ J \ K^{-1} \ g^{-1}$
$H_2O$ ની ઘનતા = $1.0 \ g \ cm^{-3}$
મિશ્રણ વખતે દ્રાવણના કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી તેમ ધારો.
$\left[ \text{Use } : H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \rightarrow H_2O : \Delta_{r}H = -57.1 \ kJ \ mol^{-1} \right]$
$H_2O$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા = $4.18 \ J \ K^{-1} \ g^{-1}$
$H_2O$ ની ઘનતા = $1.0 \ g \ cm^{-3}$
મિશ્રણ વખતે દ્રાવણના કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી તેમ ધારો.
A
$4$
B
$82$
C
$86$
D
$90$
Solution
(B) પગલું $1$: $H^+$ અને $OH^-$ ના મોલની ગણતરી કરો.
$n_{H^+} = 2 \times 0.2 \times 0.4 = 0.16 \ mol$.
$n_{OH^-} = 0.1 \times 0.6 = 0.06 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો. $OH^-$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: મુક્ત થતી ઉષ્મા $(q)$ ની ગણતરી કરો.
$q = 0.06 \times 57.1 \times 10^3 = 3426 \ J$.
પગલું $4$: તાપમાનમાં ફેરફાર $(\Delta T)$ ની ગણતરી કરો.
કુલ દળ = $1000 \ g$.
$3426 = 1000 \times 4.18 \times \Delta T$.
$\Delta T = 0.8196 \ K = 81.96 \times 10^{-2} \ K \approx 82 \times 10^{-2} \ K$.
$n_{H^+} = 2 \times 0.2 \times 0.4 = 0.16 \ mol$.
$n_{OH^-} = 0.1 \times 0.6 = 0.06 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો. $OH^-$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: મુક્ત થતી ઉષ્મા $(q)$ ની ગણતરી કરો.
$q = 0.06 \times 57.1 \times 10^3 = 3426 \ J$.
પગલું $4$: તાપમાનમાં ફેરફાર $(\Delta T)$ ની ગણતરી કરો.
કુલ દળ = $1000 \ g$.
$3426 = 1000 \times 4.18 \times \Delta T$.
$\Delta T = 0.8196 \ K = 81.96 \times 10^{-2} \ K \approx 82 \times 10^{-2} \ K$.
0 likesView Solution
354
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$1,1,1-$ટ્રાયક્લોરોઈથેનના ન્યુમેન પ્રોજેક્શનના સ્ટેગર્ડ સ્વરૂપમાં ડાયહેડ્રલ ખૂણો $60^{\circ}$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો)
A
$120$
B
$40$
C
$50$
D
$60$
Solution
(D) $1,1,1-$ટ્રાયક્લોરોઈથેન $(CCl_3-CH_3)$ ના ન્યુમેન પ્રોજેક્શનમાં,જ્યારે આગળના કાર્બન પરના અવેજીઓ પાછળના કાર્બન પરના અવેજીઓના સાપેક્ષમાં $60^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલા હોય ત્યારે સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન રચાય છે.
આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશનમાં $C-Cl$ બંધ અને $C-H$ બંધ વચ્ચેનો ડાયહેડ્રલ ખૂણો $(\phi)$ $60^{\circ}$ છે.
આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશનમાં $C-Cl$ બંધ અને $C-H$ બંધ વચ્ચેનો ડાયહેડ્રલ ખૂણો $(\phi)$ $60^{\circ}$ છે.
0 likesView Solution
355
ChemistryMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(C) આ પ્રક્રિયા પિનાકોલ-પિનાકોલોન પુનઃરચના (Pinacol-pinacolone rearrangement) છે,જેમાં એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં ડાયોલનું કાર્બોનિલ સંયોજનમાં રૂપાંતર થાય છે.
$1$. હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહમાંથી એકનું પ્રોટોનેશન થાય છે,ત્યારબાદ પાણીનો અણુ દૂર થઈને કાર્બોકેટાયન બને છે.
$2$. પ્રારંભિક કાર્બોકેટાયન ચાર-સભ્યની વલય પર હોય છે,જે ખૂબ જ તણાવયુક્ત (strained) હોય છે.
$3$. વલયના તણાવને ઘટાડવા માટે,વલય ચાર-સભ્યમાંથી વધુ સ્થિર પાંચ-સભ્યની વલયમાં વિસ્તરણ પામે છે.
$4$. પરિણામી કાર્બોકેટાયન બાકી રહેલા હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે રેઝોનન્સ-સ્થિર ઓક્સોનિયમ આયન બનાવે છે.
$5$. અંતે,ડીપ્રોટોનેશન દ્વારા સ્થિર કીટોન નીપજ,$2,2$-ડાયમિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનોન મળે છે.
$1$. હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહમાંથી એકનું પ્રોટોનેશન થાય છે,ત્યારબાદ પાણીનો અણુ દૂર થઈને કાર્બોકેટાયન બને છે.
$2$. પ્રારંભિક કાર્બોકેટાયન ચાર-સભ્યની વલય પર હોય છે,જે ખૂબ જ તણાવયુક્ત (strained) હોય છે.
$3$. વલયના તણાવને ઘટાડવા માટે,વલય ચાર-સભ્યમાંથી વધુ સ્થિર પાંચ-સભ્યની વલયમાં વિસ્તરણ પામે છે.
$4$. પરિણામી કાર્બોકેટાયન બાકી રહેલા હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે રેઝોનન્સ-સ્થિર ઓક્સોનિયમ આયન બનાવે છે.
$5$. અંતે,ડીપ્રોટોનેશન દ્વારા સ્થિર કીટોન નીપજ,$2,2$-ડાયમિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનોન મળે છે.
0 likesView Solution
356
ChemistryMCQJEE Main · 2021
$4 \ amu$ અને $16 \ amu$ દળ ધરાવતા બે આયનો પર અનુક્રમે $+2 e$ અને $+3 e$ વીજભાર છે. આ આયનો અચળ લંબચુંબકીય ક્ષેત્ર ધરાવતા વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. જો બંને આયનોની ગતિઊર્જા સમાન હોય,તો:
A
હલકો આયન ભારે આયન કરતા ઓછો વિચલિત થશે.
B
હલકો આયન ભારે આયન કરતા વધુ વિચલિત થશે.
C
બંને આયનો સમાન રીતે વિચલિત થશે.
D
કોઈપણ આયન વિચલિત થશે નહીં.
Solution
(B) ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ગતિ કરતા વીજભારિત કણના વર્તુળાકાર પથની ત્રિજ્યા $r = \frac{\sqrt{2 m E_k}}{q B}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં ગતિઊર્જા $E_k$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ બંને આયનો માટે સમાન હોવાથી,ત્રિજ્યા $r \propto \frac{\sqrt{m}}{q}$ થાય.
આયનનું વિચલન તેની ત્રિજ્યાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે,તેથી $\text{વિચલન} \propto \frac{1}{r} \propto \frac{q}{\sqrt{m}}$.
હલકા આયન માટે $(m_1 = 4 \ amu, q_1 = 2e)$: $\text{વિચલન}_1 \propto \frac{2}{\sqrt{4}} = \frac{2}{2} = 1$.
ભારે આયન માટે $(m_2 = 16 \ amu, q_2 = 3e)$: $\text{વિચલન}_2 \propto \frac{3}{\sqrt{16}} = \frac{3}{4} = 0.75$.
અહીં $1 > 0.75$ હોવાથી,હલકો આયન ભારે આયન કરતા વધુ વિચલિત થશે.
અહીં ગતિઊર્જા $E_k$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ બંને આયનો માટે સમાન હોવાથી,ત્રિજ્યા $r \propto \frac{\sqrt{m}}{q}$ થાય.
આયનનું વિચલન તેની ત્રિજ્યાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે,તેથી $\text{વિચલન} \propto \frac{1}{r} \propto \frac{q}{\sqrt{m}}$.
હલકા આયન માટે $(m_1 = 4 \ amu, q_1 = 2e)$: $\text{વિચલન}_1 \propto \frac{2}{\sqrt{4}} = \frac{2}{2} = 1$.
ભારે આયન માટે $(m_2 = 16 \ amu, q_2 = 3e)$: $\text{વિચલન}_2 \propto \frac{3}{\sqrt{16}} = \frac{3}{4} = 0.75$.
અહીં $1 > 0.75$ હોવાથી,હલકો આયન ભારે આયન કરતા વધુ વિચલિત થશે.
0 likesView Solution
357
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$Cu^{2+}$ ક્ષાર પોટેશિયમ આયોડાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું આપે છે?
A
$Cu_{2}I_{3}$
B
$CuI$
C
$Cu_{2}I_{2}$
D
$Cu(I_{3})_{2}$
Solution
(B) જ્યારે $Cu^{2+}$ ક્ષાર પોટેશિયમ આયોડાઈડ $(KI)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે $Cu^{2+}$ આયનો આયોડાઈડ આયનો $(I^{-})$ દ્વારા $Cu^{+}$ આયનોમાં રિડક્શન પામે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2Cu^{2+} + 4I^{-} \longrightarrow 2CuI(s) + I_{2}$
અહીં,$CuI$ સફેદ અવક્ષેપ તરીકે બને છે અને $I_{2}$ મુક્ત થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $CuI$ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2Cu^{2+} + 4I^{-} \longrightarrow 2CuI(s) + I_{2}$
અહીં,$CuI$ સફેદ અવક્ષેપ તરીકે બને છે અને $I_{2}$ મુક્ત થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $CuI$ છે.
0 likesView Solution
358
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
ઉપરની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ $P$ શું છે?
A
$4-$($3$-ફ્લોરોપ્રોપાઇલ)બ્રોમોબેન્ઝીન
B
$1-$બ્રોમો$-4-$($2$-ફ્લોરોપ્રોપાઇલ)બેન્ઝીન
C
$1-$બ્રોમો$-4-$($1$-ફ્લોરોએલાઇલ)બેન્ઝીન
D
$1,4-$ડાયફ્લોરોબેન્ઝીન વ્યુત્પન્ન
Solution
(A) આ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. પ્રથમ તબક્કો એ પેરોક્સાઇડ $((C_6H_5CO)_2O_2)$ ની હાજરીમાં આલ્કીન સાથે $HBr$ નો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો છે. આના પરિણામે $1-\text{બ્રોમો}-4-(3-\text{બ્રોમોપ્રોપાઇલ})\text{બેન્ઝીન}$ બને છે.
$2$. બીજા તબક્કામાં $CoF_2$ સાથેની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,જે સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયક ટર્મિનલ બ્રોમીન પરમાણુને ફ્લોરિન પરમાણુ દ્વારા બદલે છે,જે મુખ્ય નીપજ $P$ તરીકે $1-\text{બ્રોમો}-4-(3-\text{ફ્લોરોપ્રોપાઇલ})\text{બેન્ઝીન}$ આપે છે.
$1$. પ્રથમ તબક્કો એ પેરોક્સાઇડ $((C_6H_5CO)_2O_2)$ ની હાજરીમાં આલ્કીન સાથે $HBr$ નો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો છે. આના પરિણામે $1-\text{બ્રોમો}-4-(3-\text{બ્રોમોપ્રોપાઇલ})\text{બેન્ઝીન}$ બને છે.
$2$. બીજા તબક્કામાં $CoF_2$ સાથેની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,જે સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયક ટર્મિનલ બ્રોમીન પરમાણુને ફ્લોરિન પરમાણુ દ્વારા બદલે છે,જે મુખ્ય નીપજ $P$ તરીકે $1-\text{બ્રોમો}-4-(3-\text{ફ્લોરોપ્રોપાઇલ})\text{બેન્ઝીન}$ આપે છે.
0 likesView Solution
359
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
ઉત્સેચકો વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ઉત્સેચકો જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા ઘટાડીને ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
B
ઉત્સેચકોની ક્રિયા તાપમાન અને $pH$ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
C
લગભગ બધા જ ઉત્સેચકો પ્રોટીન છે.
D
ઉત્સેચકો પ્રતિક્રિયા અને પ્રક્રિયક માટે બિન-વિશિષ્ટ હોય છે.
Solution
(D) ઉત્સેચકો તેઓ જે પ્રતિક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત કરે છે અને તેમના પ્રક્રિયકોની પસંદગી (જેને સબસ્ટ્રેટ કહેવાય છે) બંનેમાં અત્યંત વિશિષ્ટ હોય છે. તેથી,ઉત્સેચકો બિન-વિશિષ્ટ છે તે વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
360
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
ઓરડાના તાપમાને જળવિભાજન (hydrolysis) પ્રત્યે તેમની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$A > B > C > D$
B
$D > A > B > C$
C
$A > B > D > C$
D
$D > C > B > A$
Solution
(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડના વ્યુત્પન્નોની ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ સબસ્ટિટ્યુશન (જેમ કે જળવિભાજન) પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે. લિવિંગ ગ્રુપ જેટલું સારું,સંયોજન તેટલું વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતાનો ક્રમ: $Cl^- > RCOO^- > RO^- > NH_2^-$.
તેથી,જળવિભાજન પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ છે:
$A$ (એસિલ ક્લોરાઈડ) > $B$ (એસિડ એનહાઈડ્રાઈડ) > $C$ (એસ્ટર) > $D$ (એમાઈડ).
આમ,સાચો ક્રમ $A > B > C > D$ છે.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતાનો ક્રમ: $Cl^- > RCOO^- > RO^- > NH_2^-$.
તેથી,જળવિભાજન પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ છે:
$A$ (એસિલ ક્લોરાઈડ) > $B$ (એસિડ એનહાઈડ્રાઈડ) > $C$ (એસ્ટર) > $D$ (એમાઈડ).
આમ,સાચો ક્રમ $A > B > C > D$ છે.
0 likesView Solution
361
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડની હાજરીમાં $Fe^{2+}$ ના અષ્ટફલકીય સંકીર્ણની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $B.M.$ માં $.....$ છે.
A
$4.89$
B
$0$
C
$2.82$
D
$3.46$
Solution
(B) $Fe^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ $(SFL)$ ની હાજરીમાં,સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $\Delta_0$ એ પેરિંગ ઉર્જા $P$ કરતા વધારે હોય છે $(\Delta_0 > P)$.
આના કારણે ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે.
$t_{2g}$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું વિતરણ $(t_{2g})^6 (e_g)^0$ છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $0$ છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu$ ની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$n = 0$ મૂકતા,આપણને $\mu = \sqrt{0(0+2)} = 0 \ B.M.$ મળે છે.
પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ $(SFL)$ ની હાજરીમાં,સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $\Delta_0$ એ પેરિંગ ઉર્જા $P$ કરતા વધારે હોય છે $(\Delta_0 > P)$.
આના કારણે ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે.
$t_{2g}$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું વિતરણ $(t_{2g})^6 (e_g)^0$ છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $0$ છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu$ ની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$n = 0$ મૂકતા,આપણને $\mu = \sqrt{0(0+2)} = 0 \ B.M.$ મળે છે.
0 likesView Solution
362
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
બેકેલાઇટ એ ફોર્માલ્ડિહાઇડ અને કોનું ક્રોસ-લિંક્ડ પોલિમર છે:
A
બ્યુના-$S$
B
ડેક્રોન
C
ફિનોલ
D
$PHBV$
Solution
(C) બેકેલાઇટ એ ફિનોલ અને ફોર્માલ્ડિહાઇડના સંઘનન પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતું થર્મોસેટિંગ પોલિમર છે.
શરૂઆતમાં,પ્રક્રિયા દ્વારા નોવોલેક નામનું રેખીય પોલિમર બને છે.
ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાથે વધુ ગરમ કરવાથી,નોવોલેક ક્રોસ-લિંકિંગ પામે છે અને બેકેલાઇટ તરીકે ઓળખાતું સખત અને ક્રોસ-લિંક્ડ પોલિમર બનાવે છે.
શરૂઆતમાં,પ્રક્રિયા દ્વારા નોવોલેક નામનું રેખીય પોલિમર બને છે.
ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાથે વધુ ગરમ કરવાથી,નોવોલેક ક્રોસ-લિંકિંગ પામે છે અને બેકેલાઇટ તરીકે ઓળખાતું સખત અને ક્રોસ-લિંક્ડ પોલિમર બનાવે છે.
0 likesView Solution
363
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલી પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો. સંયોજન $B$ શું છે?
A
$HO_3S-C_6H_4-N=N-C_6H_4-N(CH_3)_2$
B
$C_6H_5-N=N-C_6H_4-N(CH_3)_2$
C
$HO_3S-C_6H_4-N=N-C_6H_3(N(CH_3)_2)$
D
$HO_3S-C_6H_4-C_6H_4-N(CH_3)_2$
Solution
(A) પગલું $1$: $p$-એમિનોબેન્ઝિનસલ્ફોનિક એસિડની $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે $273-278 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા થવાથી $p$-બેન્ઝિનડાયઝોનિયમ સલ્ફોનેટ (સંયોજન $A$) બને છે.
પગલું $2$: સંયોજન $A$ એ $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન સાથે $273 \ K$ તાપમાને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (યુગ્મન પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
પગલું $3$: ડાયઝોનિયમ ગ્રુપ $-N_2^+$ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી તરીકે વર્તે છે અને $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીનના પેરા-સ્થાન પર હુમલો કરે છે, જે $-N(CH_3)_2$ ગ્રુપ દ્વારા સક્રિય થયેલું હોય છે.
પગલું $4$: અંતિમ ઉત્પાદન $B$ એ $4-(\text{ડાયમિથાઈલએમિનો})\text{એઝોબેન્ઝિન}-4'-\text{સલ્ફોનિક એસિડ}$ છે, જેને $HO_3S-C_6H_4-N=N-C_6H_4-N(CH_3)_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
પગલું $2$: સંયોજન $A$ એ $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન સાથે $273 \ K$ તાપમાને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (યુગ્મન પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
પગલું $3$: ડાયઝોનિયમ ગ્રુપ $-N_2^+$ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી તરીકે વર્તે છે અને $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીનના પેરા-સ્થાન પર હુમલો કરે છે, જે $-N(CH_3)_2$ ગ્રુપ દ્વારા સક્રિય થયેલું હોય છે.
પગલું $4$: અંતિમ ઉત્પાદન $B$ એ $4-(\text{ડાયમિથાઈલએમિનો})\text{એઝોબેન્ઝિન}-4'-\text{સલ્ફોનિક એસિડ}$ છે, જેને $HO_3S-C_6H_4-N=N-C_6H_4-N(CH_3)_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
364
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$Cl^{-}$ આયનના $0.0018\%(w/v)$ દ્રાવણના $100 \ mL$ એ એક $h$ માં નેગેટિવ સોલના અવક્ષેપન માટે જરૂરી $Cl^{-}$ ની ન્યૂનતમ સાંદ્રતા હતી. $Cl^{-}$ આયનનું સ્કંદન મૂલ્ય $.......$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$4$
Solution
(B) સાંદ્રતા $0.0018\%(w/v)$ તરીકે આપવામાં આવી છે,જેનો અર્થ છે કે $100 \ mL$ દ્રાવણમાં $0.0018 \ g$ $Cl^{-}$ હાજર છે.
સ્કંદન મૂલ્ય (Coagulation value) એ કલિલ સોલના સ્કંદન માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટની મિલિમોલ પ્રતિ લિટર $(mmol/L)$ માં ન્યૂનતમ સાંદ્રતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$Cl^{-}$ ના મોલની ગણતરી કરો:
$Moles = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{0.0018 \ g}{35.5 \ g/mol} \approx 5.07 \times 10^{-5} \ mol$.
મોલને મિલિમોલમાં રૂપાંતરિત કરો:
$Millimoles = 5.07 \times 10^{-5} \times 1000 = 0.0507 \ mmol$.
આ જથ્થો $100 \ mL$ $(0.1 \ L)$ માં હાજર હોવાથી,$mmol/L$ માં સાંદ્રતા:
$Concentration = \frac{0.0507 \ mmol}{0.1 \ L} = 0.507 \ mmol/L$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $1$ છે.
સ્કંદન મૂલ્ય (Coagulation value) એ કલિલ સોલના સ્કંદન માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટની મિલિમોલ પ્રતિ લિટર $(mmol/L)$ માં ન્યૂનતમ સાંદ્રતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$Cl^{-}$ ના મોલની ગણતરી કરો:
$Moles = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{0.0018 \ g}{35.5 \ g/mol} \approx 5.07 \times 10^{-5} \ mol$.
મોલને મિલિમોલમાં રૂપાંતરિત કરો:
$Millimoles = 5.07 \times 10^{-5} \times 1000 = 0.0507 \ mmol$.
આ જથ્થો $100 \ mL$ $(0.1 \ L)$ માં હાજર હોવાથી,$mmol/L$ માં સાંદ્રતા:
$Concentration = \frac{0.0507 \ mmol}{0.1 \ L} = 0.507 \ mmol/L$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $1$ છે.
0 likesView Solution
365
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$NiCl_{2}$ ના જલીય દ્રાવણને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાની હાજરીમાં વધારાના સોડિયમ સાયનાઈડ સાથે ગરમ કરતા $[Ni(CN)_{6}]^{2-}$ બને છે. ધાતુ કેન્દ્ર પર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યામાં થતો કુલ ફેરફાર $.....$ છે.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$4$
Solution
(C) $NiCl_{2}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{8}$ છે.
$3d^{8}$ રચનામાં,$2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
જ્યારે $NiCl_{2}$ ને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાની હાજરીમાં વધારાના $NaCN$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Ni^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન $Ni^{4+}$ માં થાય છે.
$Ni^{4+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{6}$ છે.
$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
પ્રબળ ક્ષેત્રમાં $d^{6}$ માટે,બધા $6$ ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યામાં ફેરફાર = $|0 - 2| = 2$.
$3d^{8}$ રચનામાં,$2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
જ્યારે $NiCl_{2}$ ને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાની હાજરીમાં વધારાના $NaCN$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Ni^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન $Ni^{4+}$ માં થાય છે.
$Ni^{4+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{6}$ છે.
$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
પ્રબળ ક્ષેત્રમાં $d^{6}$ માટે,બધા $6$ ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યામાં ફેરફાર = $|0 - 2| = 2$.
0 likesView Solution
366
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$25^{\circ} C$ તાપમાને $A$ અને $B$ ના બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $90 \ mm \ Hg$ અને $15 \ mm \ Hg$ છે. જો $A$ અને $B$ ને એવી રીતે મિશ્ર કરવામાં આવે કે જેથી મિશ્રણમાં $A$ નો મોલ અંશ $0.6$ થાય,તો બાષ્પ કલામાં $B$ નો મોલ અંશ $x \times 10^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $.....$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(A) આપેલ છે: $P_{A}^{\circ} = 90 \ mm \ Hg$,$P_{B}^{\circ} = 15 \ mm \ Hg$ તાપમાન $25^{\circ} C$ પર.
પ્રવાહી કલામાં $A$ નો મોલ અંશ,$X_{A} = 0.6$.
પ્રવાહી કલામાં $B$ નો મોલ અંશ,$X_{B} = 1 - 0.6 = 0.4$.
કુલ બાષ્પ દબાણ,$P_{T} = X_{A} P_{A}^{\circ} + X_{B} P_{B}^{\circ}$.
$P_{T} = (0.6 \times 90) + (0.4 \times 15) = 54 + 6 = 60 \ mm \ Hg$.
બાષ્પ કલામાં $B$ નું આંશિક દબાણ,$P_{B} = X_{B} P_{B}^{\circ} = 0.4 \times 15 = 6 \ mm \ Hg$.
બાષ્પ કલામાં $B$ નો મોલ અંશ,$Y_{B} = \frac{P_{B}}{P_{T}} = \frac{6}{60} = 0.1$.
આપેલ છે $Y_{B} = x \times 10^{-1}$,તેથી $0.1 = x \times 10^{-1}$,જે $x = 1$ આપે છે.
પ્રવાહી કલામાં $A$ નો મોલ અંશ,$X_{A} = 0.6$.
પ્રવાહી કલામાં $B$ નો મોલ અંશ,$X_{B} = 1 - 0.6 = 0.4$.
કુલ બાષ્પ દબાણ,$P_{T} = X_{A} P_{A}^{\circ} + X_{B} P_{B}^{\circ}$.
$P_{T} = (0.6 \times 90) + (0.4 \times 15) = 54 + 6 = 60 \ mm \ Hg$.
બાષ્પ કલામાં $B$ નું આંશિક દબાણ,$P_{B} = X_{B} P_{B}^{\circ} = 0.4 \times 15 = 6 \ mm \ Hg$.
બાષ્પ કલામાં $B$ નો મોલ અંશ,$Y_{B} = \frac{P_{B}}{P_{T}} = \frac{6}{60} = 0.1$.
આપેલ છે $Y_{B} = x \times 10^{-1}$,તેથી $0.1 = x \times 10^{-1}$,જે $x = 1$ આપે છે.
0 likesView Solution
367
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
હીરામાં સહસંયોજક બંધ દ્વારા રચાયેલ $C$ પરમાણુઓનું ત્રિ-પરિમાણીય બંધારણ હોય છે. હીરાના બંધારણમાં ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ લેટીસ હોય છે જેમાં $50\,\%$ ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સ પણ કાર્બન પરમાણુઓ દ્વારા રોકાયેલા હોય છે. હીરાના એકમ કોષ દીઠ હાજર કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $......$ છે.
A
$4$
B
$9$
C
$5$
D
$8$
Solution
(D) ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ લેટીસમાં,ખૂણા પરના પરમાણુઓની સંખ્યા $8 \times (1/8) = 1$ છે અને ફેસ સેન્ટર પરના પરમાણુઓની સંખ્યા $6 \times (1/2) = 3$ છે,જે કુલ $4$ પરમાણુઓ થાય છે.
હીરાના બંધારણમાં,કાર્બન પરમાણુઓ તમામ $FCC$ લેટીસ પોઈન્ટ્સ ($4$ પરમાણુઓ) અને $50\,\%$ ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સ રોકે છે.
$FCC$ એકમ કોષમાં ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સની કુલ સંખ્યા $8$ છે.
ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સમાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $= 8 \text{ ના } 50\,\% = 4$.
એકમ કોષ દીઠ કાર્બન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= 4 \text{ (લેટીસ પોઈન્ટ્સ)} + 4 \text{ (ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સ)} = 8$.
હીરાના બંધારણમાં,કાર્બન પરમાણુઓ તમામ $FCC$ લેટીસ પોઈન્ટ્સ ($4$ પરમાણુઓ) અને $50\,\%$ ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સ રોકે છે.
$FCC$ એકમ કોષમાં ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સની કુલ સંખ્યા $8$ છે.
ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સમાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $= 8 \text{ ના } 50\,\% = 4$.
એકમ કોષ દીઠ કાર્બન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= 4 \text{ (લેટીસ પોઈન્ટ્સ)} + 4 \text{ (ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સ)} = 8$.
1 likesView Solution
368
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$PCl_{5(g)} \rightarrow PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
ઉપરની પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,$PCl_{5}$ ની સાંદ્રતા $300 \ K$ તાપમાને $120 \ minutes$ માં $50 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $10 \ mol \ L^{-1}$ થાય છે. $300 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $X \times 10^{-2} \ min^{-1}$ છે. $X$ નું મૂલ્ય $......$ છે.
$[$ આપેલ છે $\log 5 = 0.6989 ]$
ઉપરની પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,$PCl_{5}$ ની સાંદ્રતા $300 \ K$ તાપમાને $120 \ minutes$ માં $50 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $10 \ mol \ L^{-1}$ થાય છે. $300 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $X \times 10^{-2} \ min^{-1}$ છે. $X$ નું મૂલ્ય $......$ છે.
$[$ આપેલ છે $\log 5 = 0.6989 ]$
A
$8$
B
$5$
C
$1$
D
$4$
Solution
(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નું સૂત્ર:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_{0}}{[A]_{t}}$
આપેલ છે:
$[A]_{0} = 50 \ mol \ L^{-1}$
$[A]_{t} = 10 \ mol \ L^{-1}$
$t = 120 \ min$
કિંમતો મૂકતા:
$K = \frac{2.303}{120} \log \frac{50}{10}$
$K = \frac{2.303}{120} \times \log 5$
$K = \frac{2.303}{120} \times 0.6989$
$K \approx 0.013413 \ min^{-1}$
$K \approx 1.34 \times 10^{-2} \ min^{-1}$
$X \times 10^{-2} \ min^{-1}$ સાથે સરખાવતા,$X = 1.34$ મળે છે. નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$X = 1$.
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_{0}}{[A]_{t}}$
આપેલ છે:
$[A]_{0} = 50 \ mol \ L^{-1}$
$[A]_{t} = 10 \ mol \ L^{-1}$
$t = 120 \ min$
કિંમતો મૂકતા:
$K = \frac{2.303}{120} \log \frac{50}{10}$
$K = \frac{2.303}{120} \times \log 5$
$K = \frac{2.303}{120} \times 0.6989$
$K \approx 0.013413 \ min^{-1}$
$K \approx 1.34 \times 10^{-2} \ min^{-1}$
$X \times 10^{-2} \ min^{-1}$ સાથે સરખાવતા,$X = 1.34$ મળે છે. નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$X = 1$.
0 likesView Solution
369
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
પોટેશિયમ ક્લોરેટ $KCl$ ના બેઝિક દ્રાવણમાં વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા નીચેના સમીકરણ મુજબ તૈયાર કરવામાં આવે છે:
$6 OH^{-} + Cl^{-} \rightarrow ClO_{3}^{-} + 3 H_{2}O + 6 e^{-}$
$10.0 \ g$ પોટેશિયમ ક્લોરેટ ઉત્પન્ન કરવા માટે $10 \ h$ સુધી $x \ A$ નો પ્રવાહ પસાર કરવો પડે છે. $x$ નું મૂલ્ય $.......$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક).
($KClO_{3}$ નું મોલર દળ $= 122.6 \ g \ mol^{-1}, F = 96500 \ C \ mol^{-1}$)
$6 OH^{-} + Cl^{-} \rightarrow ClO_{3}^{-} + 3 H_{2}O + 6 e^{-}$
$10.0 \ g$ પોટેશિયમ ક્લોરેટ ઉત્પન્ન કરવા માટે $10 \ h$ સુધી $x \ A$ નો પ્રવાહ પસાર કરવો પડે છે. $x$ નું મૂલ્ય $.......$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક).
($KClO_{3}$ નું મોલર દળ $= 122.6 \ g \ mol^{-1}, F = 96500 \ C \ mol^{-1}$)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(A) સંતુલિત સમીકરણ:
$6 OH^{-} + Cl^{-} \rightarrow ClO_{3}^{-} + 3 H_{2}O + 6 e^{-}$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol \ KClO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $6 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોન ($6 \ F$ વીજભાર) ની જરૂર પડે છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $KClO_{3}$ ના મોલ $= \frac{10.0 \ g}{122.6 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.08157 \ mol$.
જરૂરી કુલ વીજભાર $Q = n \times F = 0.08157 \times 6 \times 96500 \ C \approx 47228.5 \ C$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $Q = I \times t$,જ્યાં $t = 10 \ h = 10 \times 3600 \ s = 36000 \ s$.
$x = \frac{Q}{t} = \frac{47228.5}{36000} \approx 1.31 \ A$.
$x$ નું નજીકનું પૂર્ણાંક મૂલ્ય $1$ છે.
$6 OH^{-} + Cl^{-} \rightarrow ClO_{3}^{-} + 3 H_{2}O + 6 e^{-}$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol \ KClO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $6 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોન ($6 \ F$ વીજભાર) ની જરૂર પડે છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $KClO_{3}$ ના મોલ $= \frac{10.0 \ g}{122.6 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.08157 \ mol$.
જરૂરી કુલ વીજભાર $Q = n \times F = 0.08157 \times 6 \times 96500 \ C \approx 47228.5 \ C$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $Q = I \times t$,જ્યાં $t = 10 \ h = 10 \times 3600 \ s = 36000 \ s$.
$x = \frac{Q}{t} = \frac{47228.5}{36000} \approx 1.31 \ A$.
$x$ નું નજીકનું પૂર્ણાંક મૂલ્ય $1$ છે.
0 likesView Solution
370
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો :
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| :--- | :--- |
| $(a)$ ક્લોરોપ્રીન | $(i)$ $CH_2=C(CH_3)-CH=CH_2$ |
| $(b)$ નિયોપ્રીન | (ii) $CH_2=C(Cl)-CH=CH_2$ |
| $(c)$ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ | (iii) $[-CH_2-C(Cl)=CH-CH_2-]_n$ |
| $(d)$ આઈસોપ્રીન | (iv) $CH_2=CH-CN$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| :--- | :--- |
| $(a)$ ક્લોરોપ્રીન | $(i)$ $CH_2=C(CH_3)-CH=CH_2$ |
| $(b)$ નિયોપ્રીન | (ii) $CH_2=C(Cl)-CH=CH_2$ |
| $(c)$ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ | (iii) $[-CH_2-C(Cl)=CH-CH_2-]_n$ |
| $(d)$ આઈસોપ્રીન | (iv) $CH_2=CH-CN$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
A
$a-ii, b-iii, c-iv, d-i$
B
$a-ii, b-iii, c-i, d-iv$
C
$a-iii, b-iv, c-ii, d-i$
D
$a-iii, b-i, c-iv, d-ii$
Solution
(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ક્લોરોપ્રીન એ $CH_2=C(Cl)-CH=CH_2$ છે,જે $(ii)$ ને અનુરૂપ છે.
$(b)$ નિયોપ્રીન એ પોલીમર $[-CH_2-C(Cl)=CH-CH_2-]_n$ છે,જે $(iii)$ ને અનુરૂપ છે.
$(c)$ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ એ $CH_2=CH-CN$ છે,જે $(iv)$ ને અનુરૂપ છે.
$(d)$ આઈસોપ્રીન એ $CH_2=C(CH_3)-CH=CH_2$ છે,જે $(i)$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-ii, b-iii, c-iv, d-i$ છે.
$(a)$ ક્લોરોપ્રીન એ $CH_2=C(Cl)-CH=CH_2$ છે,જે $(ii)$ ને અનુરૂપ છે.
$(b)$ નિયોપ્રીન એ પોલીમર $[-CH_2-C(Cl)=CH-CH_2-]_n$ છે,જે $(iii)$ ને અનુરૂપ છે.
$(c)$ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ એ $CH_2=CH-CN$ છે,જે $(iv)$ ને અનુરૂપ છે.
$(d)$ આઈસોપ્રીન એ $CH_2=C(CH_3)-CH=CH_2$ છે,જે $(i)$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-ii, b-iii, c-iv, d-i$ છે.
0 likesView Solution
371
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું ગ્રુપ-$15$ નું હાઇડ્રાઇડ સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે?
A
$AsH_3$
B
$PH_3$
C
$BiH_3$
D
$SbH_3$
Solution
(C) ગ્રુપ-$15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સનો રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ $E-H$ બંધની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી પર આધાર રાખે છે.
જેમ આપણે ગ્રુપમાં $N$ થી $Bi$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,જે $E-H$ બંધની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીમાં ઘટાડો કરે છે.
પરિણામે,હાઇડ્રાઇડ્સની સ્થિરતા ઘટે છે અને રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$BiH_3$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી છે અને તે ગ્રુપ-$15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
જેમ આપણે ગ્રુપમાં $N$ થી $Bi$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,જે $E-H$ બંધની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીમાં ઘટાડો કરે છે.
પરિણામે,હાઇડ્રાઇડ્સની સ્થિરતા ઘટે છે અને રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$BiH_3$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી છે અને તે ગ્રુપ-$15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
0 likesView Solution
372
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયા $0.06 \ M$ જલીય દ્રાવણનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું છે?
A
$C_{6}H_{12}O_{6}$
B
$K_{2}SO_{4}$
C
$KI$
D
$Al_{2}(SO_{4})_{3}$
Solution
(D) ઠારબિંદુમાં અવનયનનું સૂત્ર $\Delta T_{f} = i \times K_{f} \times m$ છે.
અહીં $K_{f}$ અને $m$ સમાન હોવાથી,$\Delta T_{f} \propto i$.
ઠારબિંદુ $(T_{f})$ એ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f}$ મુજબ મળે છે,એટલે કે $T_{f} \propto -i$.
તેથી,જે દ્રાવણ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ સૌથી વધુ હોય,તેનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હોય.
$C_{6}H_{12}O_{6}$ માટે $i = 1$,$K_{2}SO_{4}$ માટે $i = 3$,$KI$ માટે $i = 2$ અને $Al_{2}(SO_{4})_{3}$ માટે $i = 5$ છે.
સૌથી વધુ $i = 5$ હોવાથી,$Al_{2}(SO_{4})_{3}$ નું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હશે.
અહીં $K_{f}$ અને $m$ સમાન હોવાથી,$\Delta T_{f} \propto i$.
ઠારબિંદુ $(T_{f})$ એ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f}$ મુજબ મળે છે,એટલે કે $T_{f} \propto -i$.
તેથી,જે દ્રાવણ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ સૌથી વધુ હોય,તેનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હોય.
$C_{6}H_{12}O_{6}$ માટે $i = 1$,$K_{2}SO_{4}$ માટે $i = 3$,$KI$ માટે $i = 2$ અને $Al_{2}(SO_{4})_{3}$ માટે $i = 5$ છે.
સૌથી વધુ $i = 5$ હોવાથી,$Al_{2}(SO_{4})_{3}$ નું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હશે.
0 likesView Solution
373
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા થતી નથી?
A
$C_6H_5NH_2 + AlCl_3 + CH_3Cl \rightarrow p-CH_3-C_6H_4-NH_2$
B
$C_6H_5NH_2 + H_2SO_4 \rightarrow p-SO_3H-C_6H_4-NH_2$
C
$C_6H_5NH_2 + (CH_3CO)_2O / \text{Pyridine} \rightarrow C_6H_5NHCOCH_3$
D
$C_6H_5NH_2 + HNO_3 / H_2SO_4 \rightarrow p-NO_2-C_6H_4-NH_2$
Solution
(A) $(1)$ એનિલિન એ લુઈસ બેઈઝ છે અને લુઈસ એસિડ $AlCl_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એનિલિનિયમ આયન સંકિર્ણ બનાવે છે,જે બેન્ઝીન વલયને સક્રિયતા ઘટાડે છે. તેથી,ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઈલેશન થતું નથી.
$(2)$ $H_2SO_4$ સાથે એનિલિનનું સલ્ફોનેશન એનિલિનિયમ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ આપે છે,જે $473-513 \ K$ તાપમાને ગરમ કરવાથી સલ્ફાનિલિક એસિડ આપે છે.
$(3)$ પિરિડિનની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ સાથે એનિલિનનું એસિટિલેશન એક પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયા છે.
$(4)$ એસિડિક માધ્યમમાં એનિલિનનું નાઈટ્રેશન ઓર્થો,મેટા અને પેરા-નાઈટ્રોએનિલિનનું મિશ્રણ આપે છે.
$(2)$ $H_2SO_4$ સાથે એનિલિનનું સલ્ફોનેશન એનિલિનિયમ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ આપે છે,જે $473-513 \ K$ તાપમાને ગરમ કરવાથી સલ્ફાનિલિક એસિડ આપે છે.
$(3)$ પિરિડિનની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ સાથે એનિલિનનું એસિટિલેશન એક પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયા છે.
$(4)$ એસિડિક માધ્યમમાં એનિલિનનું નાઈટ્રેશન ઓર્થો,મેટા અને પેરા-નાઈટ્રોએનિલિનનું મિશ્રણ આપે છે.
0 likesView Solution
374
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
ઉપર આપેલી રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં $A$ અને $B$ અનુક્રમે શું છે?
A
$CH_3CH_2OH$ અને $H_3PO_2$
B
$H_3PO_2$ અને $CH_3CH_2Cl$
C
$H_3PO_2$ અને $CH_3CH_2OH$
D
$CH_3CH_2Cl$ અને $H_3PO_2$
Solution
(B) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રથમ તબક્કો બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડનું બેન્ઝીનમાં રિડક્શન છે. આ હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$ અને પાણી $(H_2O)$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી,$A = H_3PO_2$.
$2$. બીજો તબક્કો ઇથાઇલબેન્ઝીન બનાવવા માટે બેન્ઝીનનું ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઇલેશન છે. આ માટે નિર્જળ લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક જેમ કે $AlCl_3$ ની હાજરીમાં આલ્કાઇલ હેલાઇડ,ખાસ કરીને ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ ની જરૂર પડે છે. તેથી,$B = CH_3CH_2Cl$.
આમ,$A$ એ $H_3PO_2$ છે અને $B$ એ $CH_3CH_2Cl$ છે.
$1$. પ્રથમ તબક્કો બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડનું બેન્ઝીનમાં રિડક્શન છે. આ હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$ અને પાણી $(H_2O)$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી,$A = H_3PO_2$.
$2$. બીજો તબક્કો ઇથાઇલબેન્ઝીન બનાવવા માટે બેન્ઝીનનું ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઇલેશન છે. આ માટે નિર્જળ લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક જેમ કે $AlCl_3$ ની હાજરીમાં આલ્કાઇલ હેલાઇડ,ખાસ કરીને ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ ની જરૂર પડે છે. તેથી,$B = CH_3CH_2Cl$.
આમ,$A$ એ $H_3PO_2$ છે અને $B$ એ $CH_3CH_2Cl$ છે.
0 likesView Solution
375
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
આયનોનો સમૂહ જે રંગીન અને અનુચુંબકીય (paramagnetic) બંને છે તે કયો છે?
A
$Sc^{3+}, V^{5+}, Ti^{4+}$
B
$Cu^{2+}, Cr^{3+}, Sc^{+}$
C
$Ni^{2+}, Mn^{7+}, Hg^{2+}$
D
$Cu^{+}, Zn^{2+}, Mn^{4+}$
Solution
(B) આયન રંગીન અને અનુચુંબકીય હોવા માટે,તેની $d$-કક્ષકોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવા આવશ્યક છે.
$Cu^{2+}: [Ar] 3d^{9}$ (એક અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
$Cr^{3+}: [Ar] 3d^{3}$ (ત્રણ અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
$Sc^{+}: [Ar] 3d^{1} 4s^{1}$ (બે અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
તેથી,$Cu^{2+}, Cr^{3+}, Sc^{+}$ ધરાવતો સમૂહ એવા આયનોનો છે જે રંગીન અને અનુચુંબકીય બંને છે.
$Cu^{2+}: [Ar] 3d^{9}$ (એક અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
$Cr^{3+}: [Ar] 3d^{3}$ (ત્રણ અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
$Sc^{+}: [Ar] 3d^{1} 4s^{1}$ (બે અયુગ્મિત $e^{-}$,રંગીન અને અનુચુંબકીય).
તેથી,$Cu^{2+}, Cr^{3+}, Sc^{+}$ ધરાવતો સમૂહ એવા આયનોનો છે જે રંગીન અને અનુચુંબકીય બંને છે.
0 likesView Solution
376
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
જ્યારે સિલ્વર નાઈટ્રેટનું દ્રાવણ પોટેશિયમ આયોડાઈડના દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતું સોલ કયું છે?
A
$AgNO_{3} / NO_{3}^{-}$
B
$AgI / I^{-}$
C
$KI / NO_{3}^{-}$
D
$AgI / Ag^{+}$
Solution
(B) જ્યારે $AgNO_{3}$ નું દ્રાવણ $KI$ ના દ્રાવણના વધારામાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $AgI$ અવક્ષેપ વિક્ષેપન માધ્યમમાંથી $I^{-}$ આયનોનું અધિશોષણ કરીને ઋણ વીજભારિત સોલ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $AgNO_{3} (aq) + KI (excess) \longrightarrow AgI (sol) / I^{-} + KNO_{3} (aq)$.
પ્રક્રિયા: $AgNO_{3} (aq) + KI (excess) \longrightarrow AgI (sol) / I^{-} + KNO_{3} (aq)$.
0 likesView Solution
377
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
સલ્ફાઇડ આયન એ સોફ્ટ બેઝ છે અને તેના અયસ્ક ધાતુઓ માટે સામાન્ય છે. નીચેનામાંથી કઈ ધાતુઓ સામાન્ય રીતે સલ્ફાઇડ અયસ્ક તરીકે જોવા મળે છે?
$(a)$ $Pb$ $(b)$ $Al$ $(c)$ $Ag$ $(d)$ $Mg$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
$(a)$ $Pb$ $(b)$ $Al$ $(c)$ $Ag$ $(d)$ $Mg$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
માત્ર $(a)$ અને $(c)$
B
માત્ર $(a)$ અને $(b)$
C
માત્ર $(a)$ અને $(d)$
D
માત્ર $(c)$ અને $(d)$
Solution
(A) $HSAB$ સિદ્ધાંત મુજબ,સલ્ફાઇડ આયન $(S^{2-})$ જેવા સોફ્ટ બેઝ સોફ્ટ એસિડ (ધાતુઓ) સાથે બંધ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
$Pb$ અને $Ag$ સોફ્ટ એસિડ છે અને સામાન્ય રીતે સલ્ફાઇડ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે,જેમ કે $PbS$ (ગેલેના) અને $Ag_{2}S$ (આર્જેન્ટાઇટ).
$Al$ એ હાર્ડ એસિડ છે અને મુખ્યત્વે ઓક્સાઇડ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે (દા.ત.,બોક્સાઇટ,$Al_{2}O_{3} \cdot 2H_{2}O$).
$Mg$ એ હાર્ડ એસિડ છે અને સામાન્ય રીતે હેલાઇડ અથવા કાર્બોનેટ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે (દા.ત.,કાર્નાલાઇટ,$KCl \cdot MgCl_{2} \cdot 6H_{2}O$).
તેથી,માત્ર $(a)$ અને $(c)$ સામાન્ય સલ્ફાઇડ અયસ્ક બનાવે છે.
$Pb$ અને $Ag$ સોફ્ટ એસિડ છે અને સામાન્ય રીતે સલ્ફાઇડ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે,જેમ કે $PbS$ (ગેલેના) અને $Ag_{2}S$ (આર્જેન્ટાઇટ).
$Al$ એ હાર્ડ એસિડ છે અને મુખ્યત્વે ઓક્સાઇડ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે (દા.ત.,બોક્સાઇટ,$Al_{2}O_{3} \cdot 2H_{2}O$).
$Mg$ એ હાર્ડ એસિડ છે અને સામાન્ય રીતે હેલાઇડ અથવા કાર્બોનેટ અયસ્ક સ્વરૂપે જોવા મળે છે (દા.ત.,કાર્નાલાઇટ,$KCl \cdot MgCl_{2} \cdot 6H_{2}O$).
તેથી,માત્ર $(a)$ અને $(c)$ સામાન્ય સલ્ફાઇડ અયસ્ક બનાવે છે.
0 likesView Solution
378
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
થાયમીન (Thiamine) અને પાયરિડોક્સિન (Pyridoxine) ને અનુક્રમે કયા નામથી ઓળખવામાં આવે છે?
A
વિટામિન $B_{2}$ અને વિટામિન $E$
B
વિટામિન $B_{1}$ અને વિટામિન $B_{6}$
C
વિટામિન $B_{6}$ અને વિટામિન $B_{2}$
D
વિટામિન $E$ અને વિટામિન $B_{2}$
Solution
(B) વિટામિન-$B_{1}$ ને થાયમીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વિટામિન-$B_{6}$ ને પાયરિડોક્સિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડી વિટામિન-$B_{1}$ અને વિટામિન-$B_{6}$ છે.
વિટામિન-$B_{6}$ ને પાયરિડોક્સિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડી વિટામિન-$B_{1}$ અને વિટામિન-$B_{6}$ છે.
0 likesView Solution
379
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન $CH_3MgBr$ ના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ આપશે?
A
$1,4-$નેપ્થોક્વિનોન
B
ફિનાઈલ એસીટેટ
C
$3-$હાઈડ્રોક્સીએસીટોફિનોન
D
$4-$સાયનો$-3-$ઈથાઈનાઈલબેન્ઝાઈલ ઈથાઈલ ઈથર
Solution
(B) ફિનાઈલ એસીટેટ $(C_6H_5OCOCH_3)$ સાથે $CH_3MgBr$ (વધારામાં) ની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$1$. $CH_3MgBr$ નો પ્રથમ અણુ એસ્ટરના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,ત્યારબાદ ફિનોક્સાઈડ આયન $(C_6H_5O^-)$ દૂર થઈને એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ બનાવે છે.
$2$. $CH_3MgBr$ નો બીજો અણુ એસીટોફિનોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને તૃતીયક આલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
$3$. જળવિભાજન પર,આ મધ્યવર્તી $2$-ફિનાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ આપે છે,જે એક તૃતીયક આલ્કોહોલ છે.
તેથી,તૃતીયક આલ્કોહોલ મેળવવા માટે ફિનાઈલ એસીટેટ સૌથી યોગ્ય સંયોજન છે.
$1$. $CH_3MgBr$ નો પ્રથમ અણુ એસ્ટરના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,ત્યારબાદ ફિનોક્સાઈડ આયન $(C_6H_5O^-)$ દૂર થઈને એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ બનાવે છે.
$2$. $CH_3MgBr$ નો બીજો અણુ એસીટોફિનોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને તૃતીયક આલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
$3$. જળવિભાજન પર,આ મધ્યવર્તી $2$-ફિનાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ આપે છે,જે એક તૃતીયક આલ્કોહોલ છે.
તેથી,તૃતીયક આલ્કોહોલ મેળવવા માટે ફિનાઈલ એસીટેટ સૌથી યોગ્ય સંયોજન છે.
0 likesView Solution
380
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
એક કાર્બનિક સંયોજન $A$ $(C_{6}H_{6}O)$ ફેરિક ક્લોરાઈડ સાથે ઘેરો લીલો રંગ આપે છે. $CHCl_{3}$ અને $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી,એસિડિફિકેશન દ્વારા સંયોજન $B$ મળે છે. સંયોજન $B$ ને પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ $(PCC)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા સંયોજન $C$ માંથી પણ મેળવી શકાય છે. $A, B$ અને $C$ ને ઓળખો.
A
$A$ = ફિનોલ,$B$ = સેલિસિલલ્ડિહાઈડ,$C$ = સેલિસિલ આલ્કોહોલ
B
$A$ = સેલિસિલલ્ડિહાઈડ,$B$ = સેલિસિલ આલ્કોહોલ,$C$ = ફિનોલ
C
$A$ = સેલિસિલ આલ્કોહોલ,$B$ = સેલિસિલલ્ડિહાઈડ,$C$ = ફિનોલ
D
$A$ = ફિનોલ,$B$ = સેલિસિલલ્ડિહાઈડ,$C$ = સેલિસિલ આલ્કોહોલ
Solution
(D) $1$. સંયોજન $A$ ફિનોલ $(C_{6}H_{5}OH)$ છે,જે $FeCl_{3}$ દ્રાવણ સાથે લાક્ષણિક જાંબલી/ઘેરો લીલો રંગ આપે છે.
$2$. ફિનોલ $CHCl_{3}$ અને $KOH$ (રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસિલલ્ડિહાઈડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. સેલિસિલ આલ્કોહોલ $(C)$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે. $PCC$ સાથે ઓક્સિડેશન પર,પ્રાથમિક આલ્કોહોલ જૂથનું આલ્ડિહાઈડ જૂથમાં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે સેલિસિલલ્ડિહાઈડ $(B)$ આપે છે.
$4$. તેથી,$A$ ફિનોલ છે,$B$ સેલિસિલલ્ડિહાઈડ છે,અને $C$ સેલિસિલ આલ્કોહોલ છે.
$2$. ફિનોલ $CHCl_{3}$ અને $KOH$ (રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસિલલ્ડિહાઈડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. સેલિસિલ આલ્કોહોલ $(C)$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે. $PCC$ સાથે ઓક્સિડેશન પર,પ્રાથમિક આલ્કોહોલ જૂથનું આલ્ડિહાઈડ જૂથમાં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે સેલિસિલલ્ડિહાઈડ $(B)$ આપે છે.
$4$. તેથી,$A$ ફિનોલ છે,$B$ સેલિસિલલ્ડિહાઈડ છે,અને $C$ સેલિસિલ આલ્કોહોલ છે.
0 likesView Solution
381
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$[Co(NH_3)_6]Cl_2$ અને $[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માં હાજર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $......$ છે.
A
$1$
B
$3$
C
$5$
D
$7$
Solution
(B) $[Co(NH_3)_6]Cl_2$ માટે:
$Co$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Co^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^7$ છે.
$Co^{2+}$ માટે $NH_3$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,કોઈ યુગ્મીકરણ થતું નથી.
તેની રચના $t_{2g}^5 e_g^2$ છે,જે $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માટે:
$Co$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$Co^{3+}$ માટે $NH_3$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,યુગ્મીકરણ થાય છે.
તેની રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ છે,જે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $3 + 0 = 3$.
$Co$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Co^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^7$ છે.
$Co^{2+}$ માટે $NH_3$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,કોઈ યુગ્મીકરણ થતું નથી.
તેની રચના $t_{2g}^5 e_g^2$ છે,જે $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માટે:
$Co$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$Co^{3+}$ માટે $NH_3$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,યુગ્મીકરણ થાય છે.
તેની રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ છે,જે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $3 + 0 = 3$.
0 likesView Solution
382
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$N_{2}O_{5(g)} \rightarrow 2NO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)}$
ઉપરની પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,$318 \ K$ તાપમાને $N_{2}O_{5}$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $2.40 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$ છે. $1 \ hour$ પછી $N_{2}O_{5}$ ની સાંદ્રતા $1.60 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$ હતી. $318 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $..... \times 10^{-3} \ min^{-1}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે: $\log 3 = 0.477, \log 5 = 0.699$]
ઉપરની પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,$318 \ K$ તાપમાને $N_{2}O_{5}$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $2.40 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$ છે. $1 \ hour$ પછી $N_{2}O_{5}$ ની સાંદ્રતા $1.60 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$ હતી. $318 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $..... \times 10^{-3} \ min^{-1}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે: $\log 3 = 0.477, \log 5 = 0.699$]
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$
Solution
(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_{0}}{[A]_{t}}$
આપેલ છે:
$[A]_{0} = 2.40 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$
$[A]_{t} = 1.60 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$
$t = 1 \ hour = 60 \ min$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{60} \log \left( \frac{2.40 \times 10^{-2}}{1.60 \times 10^{-2}} \right)$
$k = \frac{2.303}{60} \log (1.5)$
$k = \frac{2.303}{60} \times 0.1761$
$k \approx 0.00676 \ min^{-1} = 6.76 \times 10^{-3} \ min^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $7 \times 10^{-3} \ min^{-1}$ મળે છે.
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_{0}}{[A]_{t}}$
આપેલ છે:
$[A]_{0} = 2.40 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$
$[A]_{t} = 1.60 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1}$
$t = 1 \ hour = 60 \ min$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{60} \log \left( \frac{2.40 \times 10^{-2}}{1.60 \times 10^{-2}} \right)$
$k = \frac{2.303}{60} \log (1.5)$
$k = \frac{2.303}{60} \times 0.1761$
$k \approx 0.00676 \ min^{-1} = 6.76 \times 10^{-3} \ min^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $7 \times 10^{-3} \ min^{-1}$ મળે છે.
0 likesView Solution
383
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$X$-ray વિવર્તન અભ્યાસ દ્વારા જાણવા મળ્યું છે કે કોપર સંકીર્ણ $CCP$ લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેની કોષની ધાર $0.4518 \ nm$ છે. કોપર સંકીર્ણની ઘનતા $7.62 \ g \ cm^{-3}$ માલૂમ પડે છે. કોપર સંકીર્ણનું મોલર દળ $..... \ g \ mol^{-1}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે : $N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$]
[આપેલ છે : $N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$]
A
$106$
B
$560$
C
$780$
D
$230$
Solution
(A) $CCP$ લેટીસ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $z = 4$ છે.
ઘનતા માટેનું સૂત્ર $d = \frac{z \times M}{N_{A} \times a^{3}}$ છે.
આપેલ છે: $d = 7.62 \ g \ cm^{-3}$,$a = 0.4518 \ nm = 0.4518 \times 10^{-7} \ cm$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર ગોઠવતા: $M = \frac{d \times N_{A} \times a^{3}}{z}$.
$M = \frac{7.62 \times 6.022 \times 10^{23} \times (0.4518 \times 10^{-7})^{3}}{4}$.
$M = \frac{7.62 \times 6.022 \times 10^{23} \times 9.223 \times 10^{-23}}{4} \approx 105.8 \ g \ mol^{-1}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $106 \ g \ mol^{-1}$ મળે છે.
ઘનતા માટેનું સૂત્ર $d = \frac{z \times M}{N_{A} \times a^{3}}$ છે.
આપેલ છે: $d = 7.62 \ g \ cm^{-3}$,$a = 0.4518 \ nm = 0.4518 \times 10^{-7} \ cm$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર ગોઠવતા: $M = \frac{d \times N_{A} \times a^{3}}{z}$.
$M = \frac{7.62 \times 6.022 \times 10^{23} \times (0.4518 \times 10^{-7})^{3}}{4}$.
$M = \frac{7.62 \times 6.022 \times 10^{23} \times 9.223 \times 10^{-23}}{4} \approx 105.8 \ g \ mol^{-1}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $106 \ g \ mol^{-1}$ મળે છે.
0 likesView Solution
384
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
જો રુધિરમાં ગ્લુકોઝ $(C_{6}H_{12}O_{6})$ ની સાંદ્રતા $0.72 \ g \ L^{-1}$ હોય,તો રુધિરમાં ગ્લુકોઝની મોલારિટી $..... \times 10^{-3} \ M$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
(આપેલ છે: $C=12, H=1, O=16 \ u$ નું પરમાણ્વીય દળ)
(આપેલ છે: $C=12, H=1, O=16 \ u$ નું પરમાણ્વીય દળ)
A
$4$
B
$7$
C
$9$
D
$11$
Solution
(A) ગ્લુકોઝ $(C_{6}H_{12}O_{6})$ નું મોલર દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $6 \times 12 + 12 \times 1 + 6 \times 16 = 72 + 12 + 96 = 180 \ g \ mol^{-1}$.
મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$M = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{મોલર દળ (g/mol)} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$.
આપેલ સાંદ્રતા $= 0.72 \ g \ L^{-1}$ છે,તેથી $1 \ L$ દ્રાવણ માટે દળ $= 0.72 \ g$ થાય.
$M = \frac{0.72 \ g}{180 \ g \ mol^{-1} \times 1 \ L} = 0.004 \ mol \ L^{-1}$.
$0.004 \ mol \ L^{-1} = 4 \times 10^{-3} \ M$.
મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$M = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{મોલર દળ (g/mol)} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$.
આપેલ સાંદ્રતા $= 0.72 \ g \ L^{-1}$ છે,તેથી $1 \ L$ દ્રાવણ માટે દળ $= 0.72 \ g$ થાય.
$M = \frac{0.72 \ g}{180 \ g \ mol^{-1} \times 1 \ L} = 0.004 \ mol \ L^{-1}$.
$0.004 \ mol \ L^{-1} = 4 \times 10^{-3} \ M$.
0 likesView Solution
385
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષ માટે ધારો:
$Cu_{(s)} + 2 Ag^{+} (1 \times 10^{-3} \, M) \rightarrow Cu^{2+} (0.250 \, M) + 2 Ag_{(s)}$
$E_{Cell}^{\ominus} = 2.97 \, V$
ઉપરની પ્રક્રિયા માટે $E_{cell} = .... \, V.$ (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે: $\log 2.5 = 0.3979, T = 298 \, K]$
$Cu_{(s)} + 2 Ag^{+} (1 \times 10^{-3} \, M) \rightarrow Cu^{2+} (0.250 \, M) + 2 Ag_{(s)}$
$E_{Cell}^{\ominus} = 2.97 \, V$
ઉપરની પ્રક્રિયા માટે $E_{cell} = .... \, V.$ (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે: $\log 2.5 = 0.3979, T = 298 \, K]$
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$9$
Solution
(C) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{cell} = E_{cell}^{\ominus} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{2+}] = 0.250 \, M$,અને $[Ag^{+}] = 1 \times 10^{-3} \, M$.
$E_{cell} = 2.97 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.250}{(1 \times 10^{-3})^2}$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 \log (2.5 \times 10^5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 (0.3979 + 5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.1595 \approx 2.81 \, V$
નજીકનો પૂર્ણાંક $3 \, V$ છે.
$E_{cell} = E_{cell}^{\ominus} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{2+}] = 0.250 \, M$,અને $[Ag^{+}] = 1 \times 10^{-3} \, M$.
$E_{cell} = 2.97 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.250}{(1 \times 10^{-3})^2}$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 \log (2.5 \times 10^5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 (0.3979 + 5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.1595 \approx 2.81 \, V$
નજીકનો પૂર્ણાંક $3 \, V$ છે.
0 likesView Solution
386
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
આપેલી પ્રક્રિયા કોની હાજરીમાં થઈ શકે છે:
$(1)$ બ્રોમીન પાણી
$(2)$ $CS_2$ માં $Br_2, 273 \ K$
$(3)$ $Br_2 / FeBr_3$
$(4)$ $CHCl_3$ માં $Br_2, 273 \ K$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
[Image: ફીનોલની પ્રક્રિયાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે p-બ્રોમોફીનોલ બને છે]
$(1)$ બ્રોમીન પાણી
$(2)$ $CS_2$ માં $Br_2, 273 \ K$
$(3)$ $Br_2 / FeBr_3$
$(4)$ $CHCl_3$ માં $Br_2, 273 \ K$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
[Image: ફીનોલની પ્રક્રિયાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે p-બ્રોમોફીનોલ બને છે]
A
માત્ર $(1)$ અને $(3)$
B
માત્ર $(2)$,$(3)$ અને $(4)$
C
માત્ર $(1)$,$(2)$ અને $(4)$
D
માત્ર $(2)$ અને $(4)$
Solution
(B) આ પ્રક્રિયા ફીનોલનું મોનોબ્રોમિનેશન દર્શાવે છે જેમાં $p$-બ્રોમોફીનોલ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
$(1)$ બ્રોમીન પાણી $(Br_2/H_2O)$ એક ધ્રુવીય દ્રાવક છે જે ફીનોલનું આયનીકરણ કરીને ફીનોક્સાઈડ આયન બનાવે છે,જે ખૂબ જ સક્રિય હોવાથી $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોફીનોલ બનાવે છે.
$(2)$ $273 \ K$ તાપમાને $CS_2$ માં $Br_2$ એ અધ્રુવીય દ્રાવક છે જે મોનોબ્રોમિનેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેથી $p$-બ્રોમોફીનોલ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
$(3)$ $Br_2/FeBr_3$ એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન માટેની સામાન્ય સ્થિતિ છે.
$(4)$ $273 \ K$ તાપમાને $CHCl_3$ માં $Br_2$ એ અધ્રુવીય દ્રાવક છે જે મોનોબ્રોમિનેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેથી $p$-બ્રોમોફીનોલ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
તેથી,શરતો $(2)$,$(3)$ અને $(4)$ મોનોબ્રોમો નીપજના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$(1)$ બ્રોમીન પાણી $(Br_2/H_2O)$ એક ધ્રુવીય દ્રાવક છે જે ફીનોલનું આયનીકરણ કરીને ફીનોક્સાઈડ આયન બનાવે છે,જે ખૂબ જ સક્રિય હોવાથી $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોફીનોલ બનાવે છે.
$(2)$ $273 \ K$ તાપમાને $CS_2$ માં $Br_2$ એ અધ્રુવીય દ્રાવક છે જે મોનોબ્રોમિનેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેથી $p$-બ્રોમોફીનોલ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
$(3)$ $Br_2/FeBr_3$ એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન માટેની સામાન્ય સ્થિતિ છે.
$(4)$ $273 \ K$ તાપમાને $CHCl_3$ માં $Br_2$ એ અધ્રુવીય દ્રાવક છે જે મોનોબ્રોમિનેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેથી $p$-બ્રોમોફીનોલ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
તેથી,શરતો $(2)$,$(3)$ અને $(4)$ મોનોબ્રોમો નીપજના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
0 likesView Solution
387
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
આપેલી પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,નીપજ $'X'$ શું છે?
A
B
C
D
Solution
(D) $1$. $NaOH$ ની હાજરીમાં $5,5$-ડાયમિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનોનની $CH_3CHO$ સાથેની પ્રક્રિયા એ આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે,જે $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન મધ્યવર્તી નીપજ આપે છે.
$2$. આ મધ્યવર્તી નીપજમાં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે,જે આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા માટે સક્રિય છે.
$3$. $I_2/NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા કરે છે,જે $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપને કાર્બોક્સિલેટ ગ્રુપ $(-COO^-Na^+)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે અને $CHI_3$ (પીળો અવક્ષેપ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલેટ ધરાવતા ફિલ્ટ્રેટને $HCl$ સાથે એસિડિફાઇડ કરવામાં આવે છે જેથી અંતિમ નીપજ $'X'$ મળે છે,જે $5,5$-ડાયમિથાઈલ-$2$-ઓક્સોસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$2$. આ મધ્યવર્તી નીપજમાં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે,જે આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા માટે સક્રિય છે.
$3$. $I_2/NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા કરે છે,જે $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપને કાર્બોક્સિલેટ ગ્રુપ $(-COO^-Na^+)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે અને $CHI_3$ (પીળો અવક્ષેપ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલેટ ધરાવતા ફિલ્ટ્રેટને $HCl$ સાથે એસિડિફાઇડ કરવામાં આવે છે જેથી અંતિમ નીપજ $'X'$ મળે છે,જે $5,5$-ડાયમિથાઈલ-$2$-ઓક્સોસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
0 likesView Solution
388
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,મુખ્ય નીપજ $'P'$ શું છે:-
A
B
C
D
Solution
(A) આ પ્રક્રિયામાં $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન (બ્યુટ-$3$-ઈન-$2$-ઓન) માં ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ નો ઉમેરો થાય છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો સામાન્ય રીતે $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોનના કાર્બોનિલ સમૂહ પર $1,2$-ઉમેરો કરીને એલાઈલિક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
પગલું $1$: $C_2H_5MgBr$ માંથી ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5^-)$ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
પગલું $2$: ત્યારબાદ $H_2O$ સાથે પ્રોટોનેશન કરવાથી એલાઈલિક આલ્કોહોલ,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલને અનુરૂપ બંધારણ એ સાચી મુખ્ય નીપજ છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો સામાન્ય રીતે $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોનના કાર્બોનિલ સમૂહ પર $1,2$-ઉમેરો કરીને એલાઈલિક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
પગલું $1$: $C_2H_5MgBr$ માંથી ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5^-)$ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
પગલું $2$: ત્યારબાદ $H_2O$ સાથે પ્રોટોનેશન કરવાથી એલાઈલિક આલ્કોહોલ,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલને અનુરૂપ બંધારણ એ સાચી મુખ્ય નીપજ છે.
0 likesView Solution
389
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલા આલેખ માટે,પ્રક્રિયાના ક્રમ અંગે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
A
$(b)$ અને $(d)$ શૂન્ય ક્રમ; $(e)$ પ્રથમ ક્રમ
B
$(a)$ અને $(b)$ શૂન્ય ક્રમ; $(c)$ અને $(e)$ પ્રથમ ક્રમ
C
$(a)$ અને $(b)$ શૂન્ય ક્રમ; $(e)$ પ્રથમ ક્રમ
D
$(b)$ શૂન્ય ક્રમ; $(c)$ અને $(e)$ પ્રથમ ક્રમ
Solution
(B) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે:
$Rate = k[Reactant]^0 = k$. તેથી,આલેખ $(a)$ (દર વિરુદ્ધ સમય) અચળ છે,જે શૂન્ય ક્રમ દર્શાવે છે.
$t_{1/2} = [A]_0 / (2k)$. તેથી,આલેખ $(b)$ ($t_{1/2}$ વિરુદ્ધ પ્રારંભિક સાંદ્રતા) એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે શૂન્ય ક્રમ દર્શાવે છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે:
$Rate = k[Concentration]$. તેથી,આલેખ $(e)$ (દર વિરુદ્ધ સાંદ્રતા) એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે પ્રથમ ક્રમ દર્શાવે છે.
$[A]_t = [A]_0 e^{-kt}$. તેથી,આલેખ $(c)$ (સાંદ્રતા વિરુદ્ધ સમય) એ ઘાતાંકીય ક્ષય વક્ર છે,જે પ્રથમ ક્રમ દર્શાવે છે.
આમ,$(a)$ અને $(b)$ શૂન્ય ક્રમ છે,જ્યારે $(c)$ અને $(e)$ પ્રથમ ક્રમ છે.
$Rate = k[Reactant]^0 = k$. તેથી,આલેખ $(a)$ (દર વિરુદ્ધ સમય) અચળ છે,જે શૂન્ય ક્રમ દર્શાવે છે.
$t_{1/2} = [A]_0 / (2k)$. તેથી,આલેખ $(b)$ ($t_{1/2}$ વિરુદ્ધ પ્રારંભિક સાંદ્રતા) એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે શૂન્ય ક્રમ દર્શાવે છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે:
$Rate = k[Concentration]$. તેથી,આલેખ $(e)$ (દર વિરુદ્ધ સાંદ્રતા) એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે પ્રથમ ક્રમ દર્શાવે છે.
$[A]_t = [A]_0 e^{-kt}$. તેથી,આલેખ $(c)$ (સાંદ્રતા વિરુદ્ધ સમય) એ ઘાતાંકીય ક્ષય વક્ર છે,જે પ્રથમ ક્રમ દર્શાવે છે.
આમ,$(a)$ અને $(b)$ શૂન્ય ક્રમ છે,જ્યારે $(c)$ અને $(e)$ પ્રથમ ક્રમ છે.
0 likesView Solution
390
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે,એકને વિધાન $(A)$ અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A):$ ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ તૈયાર કરવા માટે થઈ શકતો નથી.
કારણ $(R):$ એરિલ હેલાઇડ્સ ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા આપતા નથી.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
વિધાન $(A):$ ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ તૈયાર કરવા માટે થઈ શકતો નથી.
કારણ $(R):$ એરિલ હેલાઇડ્સ ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા આપતા નથી.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$(A)$ સાચું છે પણ $(R)$ ખોટું છે
B
$(A)$ ખોટું છે પણ $(R)$ સાચું છે
C
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે પણ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
D
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
Solution
(D) ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણમાં $S_N2$ મિકેનિઝમ દ્વારા થેલીમાઇડ આયન દ્વારા આલ્કાઇલ હેલાઇડનું ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન સામેલ છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ તૈયાર કરી શકાતા નથી કારણ કે $C-X$ બંધના આંશિક દ્વિ-બંધ લાક્ષણિકતા અને ફિનાઇલ કેટાયનની અસ્થિરતાને કારણે એરિલ હેલાઇડ્સ આ પરિસ્થિતિઓમાં ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ આપતા નથી.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ તૈયાર કરી શકાતા નથી કારણ કે $C-X$ બંધના આંશિક દ્વિ-બંધ લાક્ષણિકતા અને ફિનાઇલ કેટાયનની અસ્થિરતાને કારણે એરિલ હેલાઇડ્સ આ પરિસ્થિતિઓમાં ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ આપતા નથી.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
391
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
સોડિયમ સ્ટીઅરેટ $CH_{3}(CH_{2})_{16}COO^{-}Na^{+}$ એ એક એનાયોનિક સર્ફેક્ટન્ટ છે જે પાણીમાં મિસેલ્સ બનાવે છે. નીચેનામાંથી તેના માટે સાચું વિધાન પસંદ કરો:
A
તે $CH_{3}(CH_{2})_{16}-$ ગ્રુપ સાથે ગોળાકાર મિસેલ્સ બનાવે છે જે ગોળાના કેન્દ્ર તરફ નિર્દેશ કરે છે.
B
તે $CH_{3}(CH_{2})_{16}-$ ગ્રુપ સાથે બિન-ગોળાકાર મિસેલ્સ બનાવે છે જે કેન્દ્ર તરફ નિર્દેશ કરે છે.
C
તે $CH_{3}(CH_{2})_{16}-$ ગ્રુપ સાથે ગોળાકાર મિસેલ્સ બનાવે છે જે ગોળાની સપાટી તરફ નિર્દેશ કરે છે.
D
તે $-COO^{-}$ ગ્રુપ સાથે બિન-ગોળાકાર મિસેલ્સ બનાવે છે જે સપાટી પર બહારની તરફ નિર્દેશ કરે છે.
Solution
(A) સોડિયમ સ્ટીઅરેટ એક એનાયોનિક સર્ફેક્ટન્ટ છે. પાણીમાં,તે ગોળાકાર મિસેલ્સ બનાવે છે. હાઇડ્રોફોબિક હાઇડ્રોકાર્બન પૂંછડી,$CH_{3}(CH_{2})_{16}-$,પાણી સાથેના સંપર્કને ટાળવા માટે ગોળાના કેન્દ્ર તરફ નિર્દેશ કરે છે,જ્યારે હાઇડ્રોફિલિક હેડ,$-COO^{-}$,પાણી સાથે સંપર્ક કરવા માટે સપાટી તરફ નિર્દેશ કરે છે.
0 likesView Solution
392
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
દર્શાવેલ બંધારણ એ નીચેનામાંથી કોનું પુનરાવર્તિત એકમ છે?
A
નોવોલેક
B
એક્રિલાન
C
બ્યુના-$N$
D
નિયોપ્રીન
Solution
(A) નોવોલેક એ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ફિનોલ અને ફોર્માલ્ડિહાઈડની સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બનતો રેખીય પોલિમર છે.
તેનું પુનરાવર્તિત એકમ ફિનોલ વલયો ધરાવે છે જે ઓર્થો અથવા પેરા સ્થાન પર મિથિલીન $(-CH_2-)$ સેતુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે બંધારણમાં દર્શાવેલ છે.
તેનું પુનરાવર્તિત એકમ ફિનોલ વલયો ધરાવે છે જે ઓર્થો અથવા પેરા સ્થાન પર મિથિલીન $(-CH_2-)$ સેતુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે બંધારણમાં દર્શાવેલ છે.
0 likesView Solution
393
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
બોક્સાઈટમાંથી એલ્યુમિનાના નિક્ષાલન (leaching) માં,$NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રક્રિયામાં નિક્ષાલિત થતી અશુદ્ધિ કઈ છે?
A
$TiO_{2}$
B
$SiO_{2}$
C
$Fe_{2}O_{3}$
D
$ZnO$
Solution
(B) બોક્સાઈટમાં $Fe_{2}O_{3}$,$TiO_{2}$ અને $SiO_{2}$ ની અશુદ્ધિઓ હાજર હોય છે.
$Fe_{2}O_{3}$ અને $TiO_{2}$ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે,તેથી તેઓ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી કે તેમાં ઓગળતા નથી.
$SiO_{2}$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે; તે $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સોડિયમ સિલિકેટ બનાવે છે,તેથી તે નિક્ષાલિત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $SiO_{2} + 2NaOH \rightarrow Na_{2}SiO_{3} (aq.) + H_{2}O$.
$Fe_{2}O_{3}$ અને $TiO_{2}$ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે,તેથી તેઓ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી કે તેમાં ઓગળતા નથી.
$SiO_{2}$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે; તે $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સોડિયમ સિલિકેટ બનાવે છે,તેથી તે નિક્ષાલિત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $SiO_{2} + 2NaOH \rightarrow Na_{2}SiO_{3} (aq.) + H_{2}O$.
0 likesView Solution
394
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાંથી કઈ નીપજ હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેમાઇડ બનાવતી નથી?
A
B
C
D
Solution
0 likesView Solution
395
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝ બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે?
A
$[Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$
B
$[Ni(CO)_{4}]$
C
$[Co(CN)_{6}]^{3-}$
D
$[Ni(CN)_{4}]^{2-}$
Solution
(A) જો કોઈ સ્પીસીઝ પેરામેગ્નેટિક (અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી) હોય,તો તે બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે.
$1.$ $[Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$: $Fe^{3+}$ એ $3d^{5}$ છે. $H_{2}O$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન અયુગ્મિત રહે છે. તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$2.$ $[Ni(CO)_{4}]$: $Ni$ એ $3d^{8} 4s^{2}$ છે. $CO$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$3.$ $[Co(CN)_{6}]^{3-}$: $Co^{3+}$ એ $3d^{6}$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$4.$ $[Ni(CN)_{4}]^{2-}$: $Ni^{2+}$ એ $3d^{8}$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
આમ,$[Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$ એ એકમાત્ર પેરામેગ્નેટિક સ્પીસીઝ છે.
$1.$ $[Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$: $Fe^{3+}$ એ $3d^{5}$ છે. $H_{2}O$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન અયુગ્મિત રહે છે. તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$2.$ $[Ni(CO)_{4}]$: $Ni$ એ $3d^{8} 4s^{2}$ છે. $CO$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$3.$ $[Co(CN)_{6}]^{3-}$: $Co^{3+}$ એ $3d^{6}$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$4.$ $[Ni(CN)_{4}]^{2-}$: $Ni^{2+}$ એ $3d^{8}$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
આમ,$[Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$ એ એકમાત્ર પેરામેગ્નેટિક સ્પીસીઝ છે.
0 likesView Solution
396
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલા $3d$ ધાતુના ઓક્સાઇડનો તેમના ઓક્સિડેશન આંક મુજબનો સાચો ક્રમ કયો છે:
$(a)$ $CrO_3$ $(b)$ $Fe_2O_3$ $(c)$ $MnO_2$ $(d)$ $V_2O_5$ $(e)$ $Cu_2O$
$(a)$ $CrO_3$ $(b)$ $Fe_2O_3$ $(c)$ $MnO_2$ $(d)$ $V_2O_5$ $(e)$ $Cu_2O$
A
$(a) > (d) > (c) > (b) > (e)$
B
$(d) > (a) > (b) > (c) > (e)$
C
$(a) > (c) > (d) > (b) > (e)$
D
$(c) > (a) > (d) > (e) > (b)$
Solution
(A) દરેક ઓક્સાઇડમાં ધાતુનો ઓક્સિડેશન આંક ગણો:
$(a)$ $CrO_3$ માં: $x + 3(-2) = 0 \implies x = +6$
$(b)$ $Fe_2O_3$ માં: $2x + 3(-2) = 0 \implies 2x = +6 \implies x = +3$
$(c)$ $MnO_2$ માં: $x + 2(-2) = 0 \implies x = +4$
$(d)$ $V_2O_5$ માં: $2x + 5(-2) = 0 \implies 2x = +10 \implies x = +5$
$(e)$ $Cu_2O$ માં: $2x + 1(-2) = 0 \implies 2x = +2 \implies x = +1$
ઓક્સિડેશન આંકની સરખામણી કરતા: $(a) (+6) > (d) (+5) > (c) (+4) > (b) (+3) > (e) (+1)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) > (d) > (c) > (b) > (e)$ છે.
$(a)$ $CrO_3$ માં: $x + 3(-2) = 0 \implies x = +6$
$(b)$ $Fe_2O_3$ માં: $2x + 3(-2) = 0 \implies 2x = +6 \implies x = +3$
$(c)$ $MnO_2$ માં: $x + 2(-2) = 0 \implies x = +4$
$(d)$ $V_2O_5$ માં: $2x + 5(-2) = 0 \implies 2x = +10 \implies x = +5$
$(e)$ $Cu_2O$ માં: $2x + 1(-2) = 0 \implies 2x = +2 \implies x = +1$
ઓક્સિડેશન આંકની સરખામણી કરતા: $(a) (+6) > (d) (+5) > (c) (+4) > (b) (+3) > (e) (+1)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) > (d) > (c) > (b) > (e)$ છે.
0 likesView Solution
397
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
પાણીમાં દ્રાવ્ય પ્રોટીન કયું છે?
A
ફાઈબ્રિન
B
આલ્બ્યુમિન
C
કોલેજન
D
માયોસિન
Solution
(B) પ્રોટીનને તેમના આણ્વિય આકારના આધારે તંતુમય અને ગોલીય પ્રોટીનમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ગોલીય પ્રોટીન ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
$Albumin$ એ ગોલીય પ્રોટીનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
તેની સામે,$Fibrin$,$Collagen$ અને $Myosin$ જેવા તંતુમય પ્રોટીન સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
ગોલીય પ્રોટીન ગોળાકાર આકાર ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
$Albumin$ એ ગોલીય પ્રોટીનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
તેની સામે,$Fibrin$,$Collagen$ અને $Myosin$ જેવા તંતુમય પ્રોટીન સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
0 likesView Solution
398
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જ્યારે $Fe^{2+}$ આયનોના $10 \ mL$ જલીય દ્રાવણને મંદ $H_{2}SO_{4}$ ની હાજરીમાં ડાયફિનાઈલએમાઈન સૂચકનો ઉપયોગ કરીને ટાઈટ્રેટ કરવામાં આવ્યું,ત્યારે અંતિમ બિંદુ મેળવવા માટે $0.02 \ M$ $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ ના $15 \ mL$ દ્રાવણની જરૂર પડી. $Fe^{2+}$ આયનો ધરાવતા દ્રાવણની મોલારિટી $X \times 10^{-2} \ M$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $....$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$20$
B
$18$
C
$36$
D
$48$
Solution
(B) સંતુલિત રેડોક્સ પ્રક્રિયા: $6Fe^{2+} + Cr_{2}O_{7}^{2-} + 14H^{+} \rightarrow 6Fe^{3+} + 2Cr^{3+} + 7H_{2}O$.
તુલ્ય બિંદુએ,$Fe^{2+}$ ના મિલી-તુલ્યાંક = $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ ના મિલી-તુલ્યાંક.
$Fe^{2+}$ માટે,n-ફેક્ટર $1$ છે.
$K_{2}Cr_{2}O_{7}$ માટે,n-ફેક્ટર $6$ છે.
ધારો કે $Fe^{2+}$ ની મોલારિટી $M$ છે.
$M \times 10 \times 1 = 0.02 \times 15 \times 6$.
$10M = 1.8$.
$M = 0.18 \ M = 18 \times 10^{-2} \ M$.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $18$ છે.
તુલ્ય બિંદુએ,$Fe^{2+}$ ના મિલી-તુલ્યાંક = $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ ના મિલી-તુલ્યાંક.
$Fe^{2+}$ માટે,n-ફેક્ટર $1$ છે.
$K_{2}Cr_{2}O_{7}$ માટે,n-ફેક્ટર $6$ છે.
ધારો કે $Fe^{2+}$ ની મોલારિટી $M$ છે.
$M \times 10 \times 1 = 0.02 \times 15 \times 6$.
$10M = 1.8$.
$M = 0.18 \ M = 18 \times 10^{-2} \ M$.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $18$ છે.
0 likesView Solution
399
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$298 \ K$ તાપમાને સોફ્ટ ડ્રિંક બનાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન $CO_2$ વાયુને પાણીમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. જો $CO_2$ નું આંશિક દબાણ $0.835 \ bar$ હોય,તો $0.9 \ L$ પાણીમાં $x \ mmol$ $CO_2$ ઓગળશે. $x$ નું મૂલ્ય $.....$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
($298 \ K$ તાપમાને $CO_2$ માટે હેન્રીનો નિયમ અચળાંક $1.67 \times 10^3 \ bar$ છે)
($298 \ K$ તાપમાને $CO_2$ માટે હેન્રીનો નિયમ અચળાંક $1.67 \times 10^3 \ bar$ છે)
A
$50$
B
$25$
C
$55$
D
$35$
Solution
(B) હેન્રીના નિયમ મુજબ,$P = K_H \times \chi$,જ્યાં $\chi$ એ વાયુનો મોલ અંશ છે.
આપેલ છે: $P = 0.835 \ bar$,$K_H = 1.67 \times 10^3 \ bar$,પાણીનું કદ = $0.9 \ L = 900 \ g$.
પાણીના મોલ $(n_{H_2O})$ = $\frac{900 \ g}{18 \ g/mol} = 50 \ mol$.
ઓગળેલા વાયુનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોવાથી,$\chi_{CO_2} \approx \frac{n_{CO_2}}{n_{H_2O}}$.
$0.835 = 1.67 \times 10^3 \times \frac{n_{CO_2}}{50}$.
$n_{CO_2} = \frac{0.835 \times 50}{1.67 \times 10^3} = 0.025 \ mol$.
$x \ mmol = 0.025 \times 1000 = 25 \ mmol$.
તેથી,$x$ નું મૂલ્ય $25$ છે.
આપેલ છે: $P = 0.835 \ bar$,$K_H = 1.67 \times 10^3 \ bar$,પાણીનું કદ = $0.9 \ L = 900 \ g$.
પાણીના મોલ $(n_{H_2O})$ = $\frac{900 \ g}{18 \ g/mol} = 50 \ mol$.
ઓગળેલા વાયુનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોવાથી,$\chi_{CO_2} \approx \frac{n_{CO_2}}{n_{H_2O}}$.
$0.835 = 1.67 \times 10^3 \times \frac{n_{CO_2}}{50}$.
$n_{CO_2} = \frac{0.835 \times 50}{1.67 \times 10^3} = 0.025 \ mol$.
$x \ mmol = 0.025 \times 1000 = 25 \ mmol$.
તેથી,$x$ નું મૂલ્ય $25$ છે.
0 likesView Solution
400
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$25^{\circ} C$ પર કોષને ધ્યાનમાં લો:
$Zn | Zn^{2+}_{(aq)} (1 \ M) || Fe^{3+}_{(aq)}, Fe^{2+}_{(aq)} | Pt_{(s)}$
$1.500 \ V$ ના કોષ પોટેન્શિયલ પર $Fe^{3+}$ આયન તરીકે હાજર કુલ આયર્નનો અંશ $X \times 10^{-2}$ છે. $X$ નું મૂલ્ય $.....$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
(આપેલ છે $E^{0}_{Fe^{3+} / Fe^{2+}} = 0.77 \ V, E^{0}_{Zn^{2+} / Zn} = -0.76 \ V$)
$Zn | Zn^{2+}_{(aq)} (1 \ M) || Fe^{3+}_{(aq)}, Fe^{2+}_{(aq)} | Pt_{(s)}$
$1.500 \ V$ ના કોષ પોટેન્શિયલ પર $Fe^{3+}$ આયન તરીકે હાજર કુલ આયર્નનો અંશ $X \times 10^{-2}$ છે. $X$ નું મૂલ્ય $.....$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
(આપેલ છે $E^{0}_{Fe^{3+} / Fe^{2+}} = 0.77 \ V, E^{0}_{Zn^{2+} / Zn} = -0.76 \ V$)
A
$20$
B
$21$
C
$22$
D
$24$
0 likesView Solution
401
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
જ્યારે $CrCl_{3} \cdot 3NH_{3} \cdot 3H_{2}O$ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર ધરાવતા અષ્ટફલકીય સવર્ગ સંયોજનના એક મોલની પ્રક્રિયા વધારાના સિલ્વર નાઈટ્રેટ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $AgCl$ ના ત્રણ મોલ અવક્ષેપિત થાય છે. ધાતુ આયનની દ્વિતીયક સંયોજકતા સંતોષતા ક્લોરાઈડ આયનોની સંખ્યા $......$ છે.
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$
Solution
(B) અવક્ષેપિત $AgCl$ ના મોલની સંખ્યા આયનીકરણ ક્ષેત્રમાં હાજર $Cl^{-}$ આયનોની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
આપેલ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CrCl_{3} \cdot 3NH_{3} \cdot 3H_{2}O$ છે અને $3$ મોલ $AgCl$ અવક્ષેપિત થાય છે,તેથી ત્રણેય $Cl^{-}$ આયનો સવર્ગ ક્ષેત્રની બહાર હોવા જોઈએ.
આમ,સંકીર્ણ $[Cr(H_{2}O)_{3}(NH_{3})_{3}]Cl_{3}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Cr^{3+}$ નો સવર્ગ આંક $6$ છે,જે $3$ $H_{2}O$ અણુઓ અને $3$ $NH_{3}$ અણુઓ દ્વારા સંતોષાય છે.
તમામ $3$ $Cl^{-}$ આયનો આયનીકરણ ક્ષેત્રમાં હોવાથી,દ્વિતીયક સંયોજકતા (સવર્ગ આંક) સંતોષતા ક્લોરાઈડ આયનોની સંખ્યા $0$ છે.
આપેલ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CrCl_{3} \cdot 3NH_{3} \cdot 3H_{2}O$ છે અને $3$ મોલ $AgCl$ અવક્ષેપિત થાય છે,તેથી ત્રણેય $Cl^{-}$ આયનો સવર્ગ ક્ષેત્રની બહાર હોવા જોઈએ.
આમ,સંકીર્ણ $[Cr(H_{2}O)_{3}(NH_{3})_{3}]Cl_{3}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Cr^{3+}$ નો સવર્ગ આંક $6$ છે,જે $3$ $H_{2}O$ અણુઓ અને $3$ $NH_{3}$ અણુઓ દ્વારા સંતોષાય છે.
તમામ $3$ $Cl^{-}$ આયનો આયનીકરણ ક્ષેત્રમાં હોવાથી,દ્વિતીયક સંયોજકતા (સવર્ગ આંક) સંતોષતા ક્લોરાઈડ આયનોની સંખ્યા $0$ છે.
0 likesView Solution
402
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$C_{6}H_{5}NO_{2}$ $\xrightarrow{Sn+HCl} A$ $\xrightarrow{C_{6}H_{5}N_{2}^{\oplus}Cl^{\ominus}} P$
(પીળા રંગનું સંયોજન)
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,નીપજ "$P$" શું છે?
(પીળા રંગનું સંયોજન)
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,નીપજ "$P$" શું છે?
A
B
C
D
Solution
(A) $1$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_{6}H_{5}NO_{2})$ નું $Sn+HCl$ સાથે રિડક્શન કરવાથી એનિલિન $(C_{6}H_{5}NH_{2})$ મળે છે,જે સંયોજન $A$ છે.
$2$. ત્યારબાદ એનિલિન નિર્બળ એસિડિક માધ્યમમાં બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_{6}H_{5}N_{2}^{\oplus}Cl^{\ominus})$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયા (કપલિંગ પ્રક્રિયા) કરે છે.
$3$. ડાયઝોનિયમ આયન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને એનિલિન રિંગના પેરા-સ્થાન પર હુમલો કરીને $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન બનાવે છે,જે પીળા રંગની એઝો ડાય $(P)$ છે.
$2$. ત્યારબાદ એનિલિન નિર્બળ એસિડિક માધ્યમમાં બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_{6}H_{5}N_{2}^{\oplus}Cl^{\ominus})$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયા (કપલિંગ પ્રક્રિયા) કરે છે.
$3$. ડાયઝોનિયમ આયન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને એનિલિન રિંગના પેરા-સ્થાન પર હુમલો કરીને $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન બનાવે છે,જે પીળા રંગની એઝો ડાય $(P)$ છે.
0 likesView Solution
403
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેના સંયોજનોની ઘનતાનો સાચો ઉતરતો ક્રમ કયો છે?
A
$D > C > B > A$
B
$C > B > A > D$
C
$C > D > A > B$
D
$A > B > C > D$
Solution
(A) ઘનતા એ સંયોજનના આણ્વીય દળના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આણ્વીય દળની સરખામણી કરતા:
$(A)$ બેન્ઝીન $(C_6H_6)$: $78 \ g/mol$
$(B)$ ક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_5Cl)$: $112.5 \ g/mol$
$(C)$ ડાયક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_4Cl_2)$: $147 \ g/mol$
$(D)$ બ્રોમોક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_4BrCl)$: $191.5 \ g/mol$
આમ,આણ્વીય દળ $A < B < C < D$ ક્રમમાં વધે છે,તેથી ઘનતા પણ આ જ ક્રમમાં વધશે.
તેથી,ઘનતાનો ઉતરતો ક્રમ $D > C > B > A$ છે.
આણ્વીય દળની સરખામણી કરતા:
$(A)$ બેન્ઝીન $(C_6H_6)$: $78 \ g/mol$
$(B)$ ક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_5Cl)$: $112.5 \ g/mol$
$(C)$ ડાયક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_4Cl_2)$: $147 \ g/mol$
$(D)$ બ્રોમોક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_4BrCl)$: $191.5 \ g/mol$
આમ,આણ્વીય દળ $A < B < C < D$ ક્રમમાં વધે છે,તેથી ઘનતા પણ આ જ ક્રમમાં વધશે.
તેથી,ઘનતાનો ઉતરતો ક્રમ $D > C > B > A$ છે.
0 likesView Solution
404
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કઈ સાયટોસિનની સાચી રચના છે?
A
B
C
D
Solution
(C) સાયટોસિન એ પિરિમિડિન વ્યુત્પન્ન છે. તેની રચનામાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઈટ્રોજન અણુઓ ધરાવતી છ-સભ્યોની હેટરોસાયક્લિક રીંગ,$4$ સ્થાન પર એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ અને $2$ સ્થાન પર કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(=O)$ હોય છે. આ રચના વિકલ્પ $C$ માં આપેલી આકૃતિને અનુરૂપ છે.
0 likesView Solution
405
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
|---|---|
| $a$. ચીઝ | $i$. પ્રવાહીનું પ્રવાહીમાં વિક્ષેપન |
| $b$. પ્યુમિસ સ્ટોન | $ii$. પ્રવાહીનું વાયુમાં વિક્ષેપન |
| $c$. હેર ક્રીમ | $iii$. વાયુનું ઘનમાં વિક્ષેપન |
| $d$. વાદળ | $iv$. પ્રવાહીનું ઘનમાં વિક્ષેપન |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
$a-iv, b-iii, c-i, d-ii$
B
$a-iv, b-iii, c-ii, d-i$
C
$a-iv, b-i, c-iii, d-ii$
D
$a-iii, b-iv, c-i, d-ii$
Solution
(A) કોલોઇડલ પ્રણાલીઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$a$. ચીઝ એ જેલ છે,જે ઘનમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(iv)$.
$b$. પ્યુમિસ સ્ટોન એ ઘન ફીણ છે,જે ઘનમાં વાયુનું વિક્ષેપન છે $(iii)$.
$c$. હેર ક્રીમ એ પાયસ છે,જે પ્રવાહીમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(i)$.
$d$. વાદળ એ એરોસોલ છે,જે વાયુમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(ii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-iii, c-i, d-ii$ છે.
$a$. ચીઝ એ જેલ છે,જે ઘનમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(iv)$.
$b$. પ્યુમિસ સ્ટોન એ ઘન ફીણ છે,જે ઘનમાં વાયુનું વિક્ષેપન છે $(iii)$.
$c$. હેર ક્રીમ એ પાયસ છે,જે પ્રવાહીમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(i)$.
$d$. વાદળ એ એરોસોલ છે,જે વાયુમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન છે $(ii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-iii, c-i, d-ii$ છે.
0 likesView Solution
406
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ નીચેનામાંથી કોના દ્વારા બનાવી શકાય છે?
A
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડની આલ્કોહોલ અને એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને
B
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડને ગરમ કરીને
C
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડની આલ્કોહોલ અને એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને
D
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડને ગરમ કરીને
Solution
(B) મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ એ $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડ (મેલેઈક એસિડ) ના નિર્જલીકરણ દ્વારા બને છે.
જ્યારે $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આંતર-અણુ નિર્જલીકરણ પામીને ચક્રીય એનહાઈડ્રાઈડ બનાવે છે જેને મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ કહેવાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડ $\xrightarrow{\Delta}$ મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ + $H_2O$.
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડ (ફ્યુમેરિક એસિડ) ગરમ કરવા પર સરળતાથી એનહાઈડ્રાઈડ બનાવતું નથી કારણ કે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય છે,જે ચક્રીય બંધારણ બનાવવાનું અવકાશીય રીતે મુશ્કેલ બનાવે છે.
જ્યારે $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આંતર-અણુ નિર્જલીકરણ પામીને ચક્રીય એનહાઈડ્રાઈડ બનાવે છે જેને મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ કહેવાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડ $\xrightarrow{\Delta}$ મેલેઈક એનહાઈડ્રાઈડ + $H_2O$.
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનડાયોઈક એસિડ (ફ્યુમેરિક એસિડ) ગરમ કરવા પર સરળતાથી એનહાઈડ્રાઈડ બનાવતું નથી કારણ કે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય છે,જે ચક્રીય બંધારણ બનાવવાનું અવકાશીય રીતે મુશ્કેલ બનાવે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE Main style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in JEE Main 2021?
There are 798 Chemistry questions from the JEE Main 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are JEE Main 2021 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice JEE Main 2021 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from JEE Main previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick JEE Main 2021 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.