JEE Main 2021 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

798 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ151250 of 798 questions

Page 4 of 9 · Gujarati

151
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$1.86 \ g$ એનિલિન સંપૂર્ણપણે પ્રતિક્રિયા આપીને એસેટાનિલાઇડ બનાવે છે. શુદ્ધિકરણ દરમિયાન $10 \ \%$ નીપજ ગુમાવાય છે. શુદ્ધિકરણ પછી મળેલ એસેટાનિલાઇડનું પ્રમાણ ($g$ માં) ...... $\times 10^{-2}$ છે.
A
$221$
B
$243$
C
$222$
D
$313$

Solution

(B) એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ નું આણ્વીય દળ $93 \ g/mol$ છે અને એસેટાનિલાઇડ $(C_6H_5NHCOCH_3)$ નું આણ્વીય દળ $135 \ g/mol$ છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5NH_2 + CH_3COCl \rightarrow C_6H_5NHCOCH_3 + HCl$.
$1 \ mol$ એનિલિન $1 \ mol$ એસેટાનિલાઇડ ઉત્પન્ન કરે છે.
વપરાયેલ એનિલિનના મોલ $= \frac{1.86 \ g}{93 \ g/mol} = 0.02 \ mol$.
એસેટાનિલાઇડની સૈદ્ધાંતિક નીપજ $= 0.02 \ mol \times 135 \ g/mol = 2.70 \ g$.
શુદ્ધિકરણ દરમિયાન $10 \ \%$ નીપજ ગુમાવાતી હોવાથી,નીપજ સૈદ્ધાંતિક નીપજના $90 \ \%$ મળે છે.
વાસ્તવિક નીપજ $= 2.70 \ g \times 0.90 = 2.43 \ g$.
$2.43 \ g = 243 \times 10^{-2} \ g$.
152
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
આદર્શ વર્તણૂક ધારીને,$25^{\circ} C$ તાપમાને નીચેની પ્રક્રિયા માટે $\log \, K$ નું મૂલ્ય $x \times 10^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $......$ છે. (પૂર્ણાંક જવાબ)
$3 HC \equiv CH_{(g)} \rightleftharpoons C_6H_{6(\ell)}$
[આપેલ છે: $\Delta_f G^{\circ}(HC \equiv CH) = -2.04 \times 10^5 \, J \, mol^{-1}$
$\Delta_f G^{\circ}(C_6H_6) = -1.24 \times 10^5 \, J \, mol^{-1}; R = 8.314 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$]
A
$855$
B
$952$
C
$412$
D
$1054$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટે: $3 HC \equiv CH_{(g)} \rightleftharpoons C_6H_{6(\ell)}$
$\Delta G^{\circ} = \sum \Delta_f G^{\circ}(\text{products}) - \sum \Delta_f G^{\circ}(\text{reactants})$
$\Delta G^{\circ} = [1 \times (-1.24 \times 10^5)] - [3 \times (-2.04 \times 10^5)]$
$\Delta G^{\circ} = -1.24 \times 10^5 + 6.12 \times 10^5 = 4.88 \times 10^5 \, J \, mol^{-1}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta G^{\circ} = -RT \ln K = -2.303 RT \log K$
$4.88 \times 10^5 = -2.303 \times 8.314 \times 298 \times \log K$
$\log K = -\frac{4.88 \times 10^5}{2.303 \times 8.314 \times 298} \approx -85.52$
$\log K$ નું મૂલ્ય $85.52$ છે.
આપેલ છે કે $\log K = x \times 10^{-1}$,તેથી $85.52 = x \times 10^{-1} \Rightarrow x = 855.2 \approx 855$.
153
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝમાં બંધ લંબાઈ અસમાન હોય છે?
A
$BF_{4}^{-}$
B
$XeF_{4}$
C
$SF_{4}$
D
$SiF_{4}$

Solution

(C) . $SF_{4}$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ એ $sp^{3}d$ સંકરણ અનુભવે છે,જેના પરિણામે સી-સો (see-saw) ભૂમિતિ મળે છે. વિષુવવૃત્તીય સ્થાનમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે,અક્ષીય $S-F$ બંધો વિષુવવૃત્તીય $S-F$ બંધો કરતા લાંબા હોય છે. આનાથી વિપરીત,$BF_{4}^{-}$,$XeF_{4}$,અને $SiF_{4}$ સંમિત ભૂમિતિ ધરાવે છે જેમાં તમામ બંધ લંબાઈ સમાન હોય છે.
સ્પીસીઝસંકરણ અને બંધ લંબાઈની લાક્ષણિકતાઓ
$BF_{4}^{-}$$sp^{3}$ (સમચતુષ્ફલકીય); તમામ બંધ લંબાઈ સમાન છે
$XeF_{4}$$sp^{3}d^{2}$ (સમચોરસ સમતલીય); તમામ બંધ લંબાઈ સમાન છે
$SF_{4}$$sp^{3}d$ (સી-સો); અક્ષીય બંધ લંબાઈ > વિષુવવૃત્તીય બંધ લંબાઈ
$SiF_{4}$$sp^{3}$ (સમચતુષ્ફલકીય); તમામ બંધ લંબાઈ સમાન છે
154
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
Question diagram
A
$3-nitro-2-phenylbutane$
B
$2-nitro-3-phenylbutane$
C
$1-nitro-3-phenylbutane$
D
$2-methyl-2-nitro-1-phenylbutane$

Solution

(B) આ પ્રક્રિયામાં એસિડ ઉદ્દીપક $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીનનું આલ્કીન $CH_3-CH(NO_2)-CH=CH_2$ સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા થાય છે.
$1$. એસિડ આલ્કીનનું પ્રોટોનેશન કરીને કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
$2$. સૌથી સ્થાયી કાર્બોકેટાયન રચાય છે,જે $NO_2$ સમૂહની બાજુના કાર્બન પર દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન છે.
$3$. બેન્ઝીન ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને અંતિમ નીપજ $2-nitro-3-phenylbutane$ બનાવે છે.
155
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
પાણી નીચેનામાંથી કોની સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી $CO$ ઉત્પન્ન કરતું નથી:
A
$CO_2$
B
$C$
C
$CH_4$
D
$C_3H_8$

Solution

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
પાણી ઊંચા તાપમાને કાર્બન અને હાઇડ્રોકાર્બન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિનગેસ $(CO + H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$C + H_2O \xrightarrow{1270 \ K} CO + H_2$
$CH_4 + H_2O \xrightarrow{1270 \ K, \ Ni} CO + 3H_2$
$C_3H_8 + 3H_2O \xrightarrow{\Delta, \ Ni} 3CO + 7H_2$
$CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$CO_2 + H_2O \rightleftharpoons H_2CO_3$ (કાર્બોનિક એસિડ).
આ પ્રક્રિયામાં $CO$ બનતું નથી.
156
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I :$ વરસાદના પાણીની $pH$ સામાન્ય રીતે $\sim 5.6$ હોય છે.
વિધાન $II :$ જો વરસાદના પાણીની $pH$ $5.6$ થી નીચે જાય,તો તેને એસિડ વર્ષા કહેવામાં આવે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.
D
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.

Solution

(D) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે વાતાવરણમાં રહેલા $CO_2$ ના ઓગળવાથી બનતા નિર્બળ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ ને કારણે સામાન્ય વરસાદના પાણીની $pH$ આશરે $5.6$ હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે જ્યારે સલ્ફર $(SO_x)$ અને નાઈટ્રોજન $(NO_x)$ ના ઓક્સાઈડ જેવા પ્રદૂષકોને કારણે વરસાદના પાણીની $pH$ $5.6$ થી નીચે જાય છે,ત્યારે તેને એસિડ વર્ષા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.
157
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
હેલોજનની કસોટી માટે સિલ્વર નાઈટ્રેટ ઉમેરતા પહેલા સોડિયમ નિષ્કર્ષમાં નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઉમેરવામાં આવે છે?
A
નાઈટ્રિક એસિડ
B
એમોનિયા
C
હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ
D
સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ

Solution

(A) હેલોજનની કસોટી માટે,સોડિયમ નિષ્કર્ષમાં $HNO_3$ (નાઈટ્રિક એસિડ) ઉમેરવામાં આવે છે.
આ એટલા માટે કરવામાં આવે છે કારણ કે જો નિષ્કર્ષમાં $CN^-$ અથવા $S^{2-}$ આયનો હાજર હોય,તો તેઓ $AgCN$ અથવા $Ag_2S$ ના અવક્ષેપ બનાવીને કસોટીમાં દખલ કરે છે.
$HNO_3$ આ આયનોનું અનુક્રમે $HCN$ અને $H_2S$ વાયુઓમાં વિઘટન કરે છે,જે ઉકાળીને દૂર કરવામાં આવે છે,જેથી માત્ર હેલાઈડ્સ જ $AgNO_3$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
158
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
પાણીમાં $Ca(OH)_2$ ની દ્રાવ્યતા ....... છે.
[આપેલ છે : પાણીમાં $Ca(OH)_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $= 5.5 \times 10^{-6}$]
A
$1.77 \times 10^{-6}$
B
$1.11 \times 10^{-6}$
C
$1.11 \times 10^{-2}$
D
$1.77 \times 10^{-2}$

Solution

(C) $Ca(OH)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે:
$Ca(OH)_2(s) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + 2OH^-(aq)$
જો $s$ દ્રાવ્યતા હોય,તો $[Ca^{2+}] = s$ અને $[OH^-] = 2s$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [Ca^{2+}][OH^-]^2 = (s)(2s)^2 = 4s^3$
આપેલ $K_{sp} = 5.5 \times 10^{-6}$ માટે:
$4s^3 = 5.5 \times 10^{-6}$
$s^3 = \frac{5.5}{4} \times 10^{-6} = 1.375 \times 10^{-6}$
$s = (1.375 \times 10^{-6})^{1/3} \approx 1.11 \times 10^{-2} \text{ M}$
159
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
આપેલી પ્રક્રિયામાં $X$ શું છે?
$HOCH_2-CH_2OH + (COOH)_2 \xrightarrow{210^{\circ}C} X$
(મુખ્ય નીપજ)
A
$CH_2=CH_2$
B
$CH(OH)=CH_2$
C
$CHO-CHO$
D
$CH_2OH-CHO$

Solution

(A) ઇથિલીન ગ્લાયકોલ $(HOCH_2-CH_2OH)$ ની ઓક્ઝેલિક એસિડ $((COOH)_2)$ સાથે $110^{\circ}C$ તાપમાને પ્રક્રિયા થવાથી ચક્રીય એસ્ટર (ઇથિલીન ઓક્ઝેલેટ) બને છે.
$210^{\circ}C$ તાપમાને વધુ ગરમ કરવાથી,આ ચક્રીય એસ્ટરનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે અને ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$210^{\circ}C$ તાપમાને બનતી મુખ્ય નીપજ $X$ એ ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ છે.
160
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી,ફોટોઈલેક્ટ્રિક સેલમાં ઈલેક્ટ્રોડ તરીકે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી ધાતુઓની સંખ્યા $.......$ છે. (પૂર્ણાંક જવાબ)
$A. Li$
$B. Na$
$C. Rb$
$D. Cs$
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ફોટોઈલેક્ટ્રિક અસર ધાતુના વર્ક ફંક્શન પર આધાર રાખે છે.
$Cs$ (સીઝિયમ) ની આયનીકરણ ઉર્જા આલ્કલી ધાતુઓમાં સૌથી ઓછી છે,જે તેને ફોટોઈલેક્ટ્રિક સેલમાં ઉપયોગ માટે સૌથી યોગ્ય બનાવે છે.
જોકે અન્ય આલ્કલી ધાતુઓ જેવી કે $Na$ અને $Rb$ પણ ફોટોઈલેક્ટ્રિક અસર દર્શાવી શકે છે,પરંતુ તેના ઓછા વર્ક ફંક્શનને કારણે $Cs$ એ આવા ઉપયોગો માટે પ્રમાણભૂત પસંદગી છે.
તેથી,આ પ્રશ્નના સંદર્ભમાં આ ચોક્કસ ઉપયોગ માટે સામાન્ય રીતે માત્ર $1$ ધાતુ $(Cs)$ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે.
161
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$663 \ nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતું વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણ ધાતુ $A$ ના પરમાણુને આયનીકૃત કરવા માટે પૂરતું છે. ધાતુ $A$ ની આયનીકરણ ઉર્જા $kJ \ mol^{-1}$ માં કેટલી થશે?
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરો) $\left[ h = 6.63 \times 10^{-34} \ Js, c = 3.00 \times 10^{8} \ ms^{-1}, N_{A} = 6.02 \times 10^{23} \ mol^{-1} \right]$
A
$145$
B
$90$
C
$40$
D
$181$

Solution

(D) એક મોલ પરમાણુઓને આયનીકૃત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $E$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E = \frac{hcN_{A}}{\lambda \times 1000} \text{ (in } kJ \ mol^{-1} \text{)}$
આપેલ છે:
$h = 6.63 \times 10^{-34} \ J \cdot s$
$c = 3.00 \times 10^{8} \ m \cdot s^{-1}$
$N_{A} = 6.02 \times 10^{23} \ mol^{-1}$
$\lambda = 663 \ nm = 663 \times 10^{-9} \ m$
કિંમતો મૂકતા:
$E = \frac{6.63 \times 10^{-34} \times 3.00 \times 10^{8} \times 6.02 \times 10^{23}}{663 \times 10^{-9} \times 1000}$
$E = \frac{6.63 \times 3.00 \times 6.02 \times 10^{-3}}{663 \times 10^{-6}}$
$E = \frac{119.799 \times 10^{-3}}{663 \times 10^{-6}} = \frac{119.799}{0.663} \approx 180.69 \ kJ \ mol^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરતા,આપણને $181 \ kJ \ mol^{-1}$ મળે છે.
162
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
$293 \, K$ તાપમાને $5 \, mol$ આદર્શ વાયુનું $2.1 \, MPa$ ના પ્રારંભિક દબાણથી $1.3 \, MPa$ સુધી $4.3 \, MPa$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ સમતાપી વિસ્તરણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત ઉષ્મા $...... \, kJ \, mol^{-1}$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરો) $\left[\right.$ $R = 8.314 \, J \, mol^{-1} \, K^{-1}$ નો ઉપયોગ કરો $\left.\right]$
A
$35$
B
$15$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) સમતાપી પ્રક્રિયા માટે $\Delta U = 0$ હોવાથી $q = -W$ થાય.
$W = -P_{ext} \Delta V = -nRT P_{ext} (\frac{1}{P_2} - \frac{1}{P_1})$
કિંમતો મૂકતા: $W = -5 \times 8.314 \times 293 \times 4.3 \times (\frac{1}{1.3} - \frac{1}{2.1}) \approx -15.38 \, kJ$.
$5 \, mol$ માટે $q = 15.38 \, kJ$.
$1 \, mol$ માટે $q = \frac{15.38}{5} = 3.076 \, kJ \, mol^{-1}$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $4 \, kJ \, mol^{-1}$ છે.
163
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
હાઇડ્રોજનનું નીચેનામાંથી કયું સ્વરૂપ ઓછી ઉર્જા ધરાવતા $\beta^{-}$ કણોનું ઉત્સર્જન કરે છે?
A
ડ્યુટેરિયમ ${ }_{1}^{2} H$
B
ટ્રિટિયમ ${ }_{1}^{3} H$
C
પ્રોટિયમ ${ }_{1}^{1} H$
D
પ્રોટોન $H^{+}$

Solution

(B) ટ્રિટિયમ $\left({ }_{1}^{3} H \right)$ એ હાઇડ્રોજનનું રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ છે.
તે પ્રક્રિયા ${ }_{1}^{3} H \rightarrow { }_{2}^{3} He + { }_{-1}^{0} e + \bar{\nu}$ મુજબ હિલિયમ-$3$ બનાવવા માટે $\beta^{-}$ ક્ષય પામે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ન્યુટ્રોનનું પ્રોટોનમાં રૂપાંતર થાય છે,જે ઓછી ઉર્જા ધરાવતા $\beta^{-}$ કણનું ઉત્સર્જન કરે છે.
164
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$S > Se > Te > O$
B
$Te > Se > S > O$
C
$O > S > Se > Te$
D
$S > O > Se > Te$

Solution

(A) સમૂહમાં $S$ થી $Te$ તરફ નીચે જતાં પરમાણુ કદમાં વધારો થવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ઓછી ઋણ બને છે.
જોકે,$O$ નું કદ ઘણું નાનું હોવાથી તેમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરતી વખતે આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ વધુ લાગે છે,તેથી તેની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $S > Se > Te > O$ છે.
165
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$CH_2=C=CH-CH_3$ અણુમાં (જ્યાં પરમાણુઓને અનુક્રમે $1, 2, 3,$ અને $4$ નંબર આપવામાં આવ્યા છે),કાર્બન $1, 2, 3,$ અને $4$ નું સંકરણ શું છે?
A
$sp^2, sp, sp^2, sp^3$
B
$sp^2, sp^2, sp^2, sp^3$
C
$sp^2, sp^2, sp, sp^3$
D
$sp^2, sp^3, sp^2, sp^3$

Solution

(A) $CH_2=C=CH-CH_3$ અણુમાં:
કાર્બન-$1$ $(CH_2=)$: તે બે $H$ પરમાણુઓ અને એક $C$ પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે. તેમાં $3$ સિગ્મા બંધ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
કાર્બન-$2$ $(=C=)$: તે બે $C$ પરમાણુઓ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે. તેમાં $2$ સિગ્મા બંધ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી તે $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
કાર્બન-$3$ $(=CH-)$: તે એક $C$ પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ,એક $C$ પરમાણુ સાથે એકલ બંધ અને એક $H$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. તેમાં $3$ સિગ્મા બંધ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
કાર્બન-$4$ $(-CH_3)$: તે એક $C$ પરમાણુ અને ત્રણ $H$ પરમાણુઓ સાથે એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે. તેમાં $4$ સિગ્મા બંધ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી તે $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
આમ,કાર્બન $1, 2, 3,$ અને $4$ નું સંકરણ $sp^2, sp, sp^2, sp^3$ છે.
166
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
કઈ ઓક્સાઈડની જોડી સ્વભાવે એસિડિક છે?
A
$B_2O_3, CaO$
B
$B_2O_3, SiO_2$
C
$N_2O, BaO$
D
$CaO, SiO_2$

Solution

(B) $B_2O_3$ અને $SiO_2$ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે.
સામાન્ય રીતે,અધાતુઓના ઓક્સાઈડ સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.
$CaO$ અને $BaO$ બેઝિક ઓક્સાઈડ (ધાતુના ઓક્સાઈડ) છે,અને $N_2O$ તટસ્થ ઓક્સાઈડ છે.
167
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
કેલ્ગોનનો ઉપયોગ પાણીના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે. કેલ્ગોન વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું $\text{નથી}$?
A
કેલ્ગોનમાં પૃથ્વીના પોપડામાં વજન દ્વારા $2^{nd}$ સૌથી વધુ વિપુલ તત્વ હોય છે.
B
તે પોલિમરિક સંયોજન છે અને પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
C
તેને ગ્રેહામના ક્ષાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
D
તે અવક્ષેપન દ્વારા $Ca^{2+}$ આયનને દૂર કરતું નથી.

Solution

(A) કેલ્ગોન એ સોડિયમ હેક્સામેટાફોસ્ફેટ છે,જેનું સૂત્ર $(NaPO_{3})_{6}$ અથવા $Na_{6}P_{6}O_{18}$ છે.
$1$. પૃથ્વીના પોપડામાં વજન દ્વારા $2^{nd}$ સૌથી વધુ વિપુલ તત્વ સિલિકોન $(Si)$ છે,જે કેલ્ગોનમાં હાજર નથી. તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે.
$2$. કેલ્ગોન એક પોલિમરિક સંયોજન છે અને પાણીમાં દ્રાવ્ય છે. વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. તે સામાન્ય રીતે ગ્રેહામના ક્ષાર તરીકે ઓળખાય છે. વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. તે $Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનોને દ્રાવ્ય સંકિર્ણ આયનો બનાવીને દૂર કરે છે,અવક્ષેપન દ્વારા નહીં. વિધાન $D$ સાચું છે.
તેથી,જે વિધાન સાચું $\text{નથી}$ તે $A$ છે.
168
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે દર્શાવેલ પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લેતા,મુખ્ય નીપજ ઓળખો:
Question diagram
A
ઇથાઇલબેન્ઝિન
B
પ્રોપાઇલબેન્ઝિન
C
o-ઝાયલીન
D
પ્રોપિયોફિનોન

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન: $Zn-Hg/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને કીટોન સમૂહ $(C=O)$ નું મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$2$. ડીહાઇડ્રોસાયકલાઇઝેશન (એરોમેટાઇઝેશન): આલ્કેનને $773 \ K$ તાપમાને અને $10-20 \ atm$ દબાણે $Cr_2O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવતા તે એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાના અંતે મુખ્ય નીપજ તરીકે ઇથાઇલબેન્ઝિન મળે છે.
169
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
અણુઓના બંધ ક્રમ (bond order) ના આધારે યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો.
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$(a)$ $Ne_2$ $(i)$ $1$
$(b)$ $N_2$ $(ii)$ $2$
$(c)$ $F_2$ $(iii)$ $0$
$(d)$ $O_2$ $(iv)$ $3$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (iv), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (ii)$
B
$(a)$ $\rightarrow (i), (b)$ $\rightarrow (ii), (c)$ $\rightarrow (iii), (d)$ $\rightarrow (iv)$
C
$(a)$ $\rightarrow (ii), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (iv), (d)$ $\rightarrow (iii)$
D
$(a)$ $\rightarrow (iv), (b)$ $\rightarrow (iii), (c)$ $\rightarrow (ii), (d)$ $\rightarrow (i)$

Solution

(A) બંધ ક્રમ $(B.O.)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે: $B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$(a) \ Ne_2$ $(20 \ e^-)$: $B.O. = \frac{10-10}{2} = 0$.
$(b) \ N_2$ $(14 \ e^-)$: $B.O. = \frac{10-4}{2} = 3$.
$(c) \ F_2$ $(18 \ e^-)$: $B.O. = \frac{10-8}{2} = 1$.
$(d) \ O_2$ $(16 \ e^-)$: $B.O. = \frac{10-6}{2} = 2$.
આમ,સાચી જોડ છે: $(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (iv), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (ii)$.
170
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$50 \ mL$ જલીય દ્રાવણ બનાવવા માટે જરૂરી $NaNO_3$ નું વજન શોધો,જેમાં પ્રતિ $mL$ $70.0 \ mg$ $Na^{+}$ હોય. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) [આપેલ છે: પરમાણ્વીય ભાર $g \ mol^{-1}$ માં - $Na : 23$; $N : 14$; $O : 16$]
A
$19$
B
$13$
C
$17$
D
$10$

Solution

(B) $Na^{+}$ નું કુલ દળ $= 70.0 \ mg/mL \times 50 \ mL = 3500 \ mg = 3.5 \ g$.
$NaNO_3$ નું આણ્વીય દળ $= 23 + 14 + (3 \times 16) = 85 \ g \ mol^{-1}$.
$Na^{+}$ ના મોલ $= \frac{3.5 \ g}{23 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.15217 \ mol$.
$1 \ mol$ $NaNO_3$ માં $1 \ mol$ $Na^{+}$ હોવાથી,$NaNO_3$ ના મોલ $= 0.15217 \ mol$.
$NaNO_3$ નું દળ $= 0.15217 \ mol \times 85 \ g \ mol^{-1} = 12.93445 \ g$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $13 \ g$ મળે છે.
171
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$SF_{6}$ ની સરેરાશ $S-F$ બંધ ઉર્જા $kJ \ mol^{-1}$ માં $......$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) [આપેલ છે: $SF_{6(g)}$,$S_{(g)}$ અને $F_{(g)}$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પીના મૂલ્યો અનુક્રમે $-1100$,$275$ અને $80 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.]
A
$309$
B
$459$
C
$193$
D
$123$

Solution

(A) $SF_{6(g)}$ ના પરમાણ્વીકરણ માટેની પ્રક્રિયા: $SF_{6(g)} \rightarrow S_{(g)} + 6F_{(g)}$
પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $(\Delta_{r}H)$: $\Delta_{r}H = \Delta_{f}H(S, g) + 6 \times \Delta_{f}H(F, g) - \Delta_{f}H(SF_{6}, g)$
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $\Delta_{r}H = 275 + 6 \times 80 - (-1100)$
$\Delta_{r}H = 275 + 480 + 1100 = 1855 \ kJ \ mol^{-1}$
$SF_{6}$ માં $6$ $S-F$ બંધ હોવાથી,સરેરાશ બંધ ઉર્જા $(\epsilon_{S-F})$: $\epsilon_{S-F} = \frac{1855}{6} \approx 309.16 \ kJ \ mol^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $309 \ kJ \ mol^{-1}$ મળે છે.
172
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
મધ્યમ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,થાયોસલ્ફેટ આયન $MnO_4^-$ દ્વારા $A$ માં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે. $A$ માં સલ્ફરની ઓક્સિડેશન અવસ્થા ..... છે.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$12$

Solution

(C) મધ્યમ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,થાયોસલ્ફેટ આયન $(S_2O_3^{2-})$ અને પરમેંગેનેટ આયન $(MnO_4^-)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$8MnO_4^- + 3S_2O_3^{2-} + H_2O \rightarrow 8MnO_2 + 6SO_4^{2-} + 2OH^-$
અહીં,નીપજ $A$ એ સલ્ફેટ આયન $(SO_4^{2-})$ છે.
$SO_4^{2-}$ માં સલ્ફર $(S)$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા શોધવા માટે:
ધારો કે $S$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$x + 4(-2) = -2$
$x - 8 = -2$
$x = +6$
તેથી,$A$ માં સલ્ફરની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $6$ છે.
173
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
એમોનિયમ ફોસ્ફેટ દ્રાવણનો $pH$ કેટલો હશે,જો ફોસ્ફોરિક એસિડનો $pK_a$ અને એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનો $pK_b$ અનુક્રમે $5.23$ અને $4.75$ હોય?
A
$11$
B
$9$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) એમોનિયમ ફોસ્ફેટ $(NH_4)_3PO_4$ એ નિર્બળ એસિડ $(H_3PO_4)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$
આપેલ છે:
$pK_a = 5.23$
$pK_b = 4.75$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(5.23 - 4.75)$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(0.48)$
$pH = 7 + 0.24$
$pH = 7.24$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$pH$ આશરે $7$ થાય છે.
174
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
Question diagram
A
$1$-બ્રોમો-$3$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈન નું બંધારણ.
B
$2,3$-ડાયબ્રોમો-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન નું બંધારણ.
C
$2$-બ્રોમો-$2$-મિથાઈલબ્યુટ-$3$-ઈન નું બંધારણ.
D
$1,4$-ડાયબ્રોમો-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન નું બંધારણ.

Solution

(A) આ પ્રક્રિયા સંયુગ્મિત ડાઈન,$2$-મિથાઈલબ્યુટા-$1,3$-ડાઈન (આઈસોપ્રીન) માં $HBr$ ના ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયાને દર્શાવે છે.
જ્યારે સંયુગ્મિત ડાઈનમાં $HBr$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $1,2$-યોગશીલ અને $1,4$-યોગશીલ બંને નીપજો બની શકે છે.
વધુ સ્થાયી આલ્કીન બનવાને કારણે $1,4$-યોગશીલ નીપજ સામાન્ય રીતે વધુ સ્થાયી હોય છે.
$2$-મિથાઈલબ્યુટા-$1,3$-ડાઈન ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $1$-બ્રોમો-$3$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈન મુખ્ય $1,4$-યોગશીલ નીપજ તરીકે મળે છે.
175
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
પાણીમાં $F^{-}$ આયનોની હાજરીને કારણે હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટનું રૂપાંતરણ થાય છે. હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટનું સાચું સૂત્ર કયું છે?
A
$[3 Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot Ca(OH)_{2}]$
B
$[3 Ca(OH)_{2} \cdot CaF_{2}]$
C
$[Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot CaF_{2}]$
D
$[3 Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot CaF_{2}]$

Solution

(A) $F^{-}$ આયનો હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટ,$[3 Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot Ca(OH)_{2}]$,જે દાંતની સપાટી પરનું ઇનેમલ છે,તેને વધુ સખત ફ્લોરોએપેટાઇટ,$[3 Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot CaF_{2}]$ માં રૂપાંતરિત કરીને દાંતના ઇનેમલને વધુ સખત બનાવે છે.
આમ,હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટનું સાચું સૂત્ર $[3 Ca_{3}(PO_{4})_{2} \cdot Ca(OH)_{2}]$ છે.
176
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I:$ પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝ વચ્ચેના ટાઇટ્રેશનમાં મિથાઈલ ઓરેન્જ સૂચક તરીકે યોગ્ય છે.
વિધાન $II:$ એસિટિક એસિડના $NaOH$ સાથેના ટાઇટ્રેશન માટે ફિનોલ્ફથેલીન યોગ્ય સૂચક નથી.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે
B
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
C
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
D
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે

Solution

(B) વિધાન $I$: પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ટાઇટ્રેશનમાં,તુલ્યબિંદુએ $pH$ એસિડિક વિસ્તારમાં $(pH < 7)$ હોય છે. મિથાઈલ ઓરેન્જની $pH$ સંક્રમણ શ્રેણી $3.2$ થી $4.4$ છે,જે ટાઇટ્રેશન વક્રના તીવ્ર ભાગમાં આવે છે. તેથી,તે એક યોગ્ય સૂચક છે. વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$: નિર્બળ એસિડ (એસિટિક એસિડ) અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ ના ટાઇટ્રેશનમાં,તુલ્યબિંદુએ $pH$ બેઝિક વિસ્તારમાં $(pH > 7)$ હોય છે. ફિનોલ્ફથેલીનની $pH$ સંક્રમણ શ્રેણી $8.2$ થી $10.0$ છે,જે આ ટાઇટ્રેશન વક્રના તીવ્ર ભાગને આવરી લે છે. તેથી,તે એક યોગ્ય સૂચક છે. વિધાન $II$ ખોટું છે.
177
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
ડી-આયોનાઇઝ્ડ પાણી તૈયાર કરવા માટે નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ સૌથી વધુ યોગ્ય છે?
A
સિન્થેટિક રેઝિન પદ્ધતિ
B
ક્લાર્કની પદ્ધતિ
C
કેલ્ગોન પદ્ધતિ
D
પરમ્યુટિટ પદ્ધતિ

Solution

(A) બધા દ્રાવ્ય ખનિજ ક્ષારોથી મુક્ત શુદ્ધ ડીમિનરલાઇઝ્ડ (ડી-આયોનાઇઝ્ડ) પાણી,પાણીને ક્રમશઃ કેટાયન એક્સચેન્જ રેઝિન ($H^{+}$ સ્વરૂપમાં) અને એનાયન એક્સચેન્જ રેઝિન ($OH^{-}$ સ્વરૂપમાં) માંથી પસાર કરીને મેળવવામાં આવે છે.
178
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જ્યારે ચૂનાના નીતર્યા પાણીમાં (slaked lime) વધુ પ્રમાણમાં $CO_{2}$ પસાર કરવામાં આવે ત્યારે ક્રમશઃ કઈ નીપજો બને છે?
A
$Ca(HCO_{3})_{2}, CaCO_{3}$
B
$CaCO_{3}, Ca(HCO_{3})_{2}$
C
$CaO, Ca(HCO_{3})_{2}$
D
$CaO, CaCO_{3}$

Solution

(B) જ્યારે $CO_{2}$ ને ચૂનાના નીતર્યા પાણી $(Ca(OH)_{2})$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પ્રથમ કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_{3})$ ના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે:
$Ca(OH)_{2} + CO_{2} \longrightarrow CaCO_{3} \downarrow + H_{2}O$
જ્યારે વધુ પ્રમાણમાં $CO_{2}$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ આગળ પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ બાયકાર્બોનેટ $(Ca(HCO_{3})_{2})$ બનાવે છે:
$CaCO_{3} + CO_{2} + H_{2}O \longrightarrow Ca(HCO_{3})_{2}$
179
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I:$ બોહરના પરમાણુ મોડેલ મુજબ,ગુણાત્મક રીતે ઇલેક્ટ્રોનના વેગનું મૂલ્ય કેન્દ્ર પરના ધન વીજભારમાં ઘટાડો થવાથી વધે છે કારણ કે કેન્દ્ર દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન પર કોઈ મજબૂત પકડ હોતી નથી.
વિધાન $II:$ બોહરના પરમાણુ મોડેલ મુજબ,ગુણાત્મક રીતે ઇલેક્ટ્રોનના વેગનું મૂલ્ય મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંકમાં ઘટાડો થવાથી વધે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
C
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે
D
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે

Solution

(C) બોહરના પરમાણુ મોડેલમાં ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ $V \propto \frac{Z}{n}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે (કેન્દ્ર પરના ધન વીજભારનું મૂલ્ય દર્શાવે છે) અને $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે.
વિધાન $I$ જણાવે છે કે ધન વીજભાર $(Z)$ ઘટવાથી વેગ વધે છે. જોકે,$V \propto Z$ હોવાથી,કેન્દ્ર પરનો ધન વીજભાર ઘટતા વેગ ઘટે છે. તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે.
વિધાન $II$ જણાવે છે કે મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $(n)$ ઘટવાથી વેગ વધે છે. $V \propto \frac{1}{n}$ હોવાથી,$n$ ઘટતા વેગ વધે છે. તેથી,વિધાન $II$ સાચું છે.
180
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$125^{\circ} C$ તાપમાને પ્રકાશની હાજરીમાં $Br_{2}$ સાથે આઇસોબ્યુટેનની પ્રતિક્રિયામાં નીચેનામાંથી કયું મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે?
A
$1-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન
Option A
B
$2-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન
C
$1,3-$ડાયબ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન
D
$2-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન એ મુખ્ય નીપજ છે

Solution

(B) આલ્કેનનું બ્રોમિનેશન અત્યંત પસંદગીયુક્ત છે.
પ્રતિક્રિયા દરમિયાન રચાયેલ મુક્ત રેડિકલ મધ્યવર્તીની સ્થિરતા મુખ્ય નીપજ નક્કી કરે છે.
આઇસોબ્યુટેનમાં,તૃતીયક રેડિકલ $((CH_{3})_{3}C^{\bullet})$ એ પ્રાથમિક રેડિકલ $((CH_{3})_{2}CH-CH_{2}^{\bullet})$ કરતા વધુ સ્થિર છે.
આમ,$2-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન મુખ્ય નીપજ તરીકે રચાય છે.
181
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$AB_{3}$ એ આંતરહેલોજન $T$-આકારનો અણુ છે. $A$ પર રહેલા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા $......$ છે.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) $VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,$AB_{3}$ અણુ માટે $T$-આકારની ભૂમિતિ ધરાવવા માટે,મધ્યસ્થ પરમાણુ $A$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવા જોઈએ.
આ $5$ ના સ્ટેરિક નંબરને અનુરૂપ છે,જે $sp^{3}d$ સંકરણ સૂચવે છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,મધ્યસ્થ પરમાણુ $A$ પર $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
182
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$5.0 \ mL$ $0.0504 \ M \ NH_{4}Cl$ અને $2 \ mL$ $0.0210 \ M \ NH_{3}$ ના મિશ્રણમાં $OH^{-}$ ની સાંદ્રતા $x \times 10^{-6} \ M$ છે. $x$ નું મૂલ્ય ..... છે.
(નજીકનો પૂર્ણાંક)
$[ \text{આપેલ છે } K_{w}=1 \times 10^{-14} \text{ અને } K_{b}=1.8 \times 10^{-5} ]$
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) મિશ્રણ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_{3})$ અને તેના ક્ષાર $(NH_{4}Cl)$ નું બનેલું છે,જે બેઝિક બફર બનાવે છે.
પ્રથમ,દરેક ઘટકના મોલની ગણતરી કરો:
$n(NH_{4}Cl) = 0.0504 \ M \times 5.0 \ mL = 0.252 \ mmol$
$n(NH_{3}) = 0.0210 \ M \times 2.0 \ mL = 0.042 \ mmol$
બેઝિક બફર માટે હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$[OH^{-}] = K_{b} \times \frac{[Base]}{[Salt]} = K_{b} \times \frac{n(NH_{3})}{n(NH_{4}Cl)}$
$[OH^{-}] = 1.8 \times 10^{-5} \times \frac{0.042}{0.252}$
$[OH^{-}] = 1.8 \times 10^{-5} \times \frac{1}{6} = 0.3 \times 10^{-5} = 3 \times 10^{-6} \ M$
આને $x \times 10^{-6} \ M$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 3$ મળે છે.
183
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
મોહર ક્ષાર (Mohr's salt) અને પોટાશ એલમ (potash alum) માં પાણીના અણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર $.... \times 10^{-1}$ છે.
A
$5$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) મોહર ક્ષારનું સૂત્ર $(NH_4)_2Fe(SO_4)_2 \cdot 6H_2O$ છે. તેમાં પાણીના અણુઓની સંખ્યા $6$ છે.
પોટાશ એલમનું સૂત્ર $KAl(SO_4)_2 \cdot 12H_2O$ છે. તેમાં પાણીના અણુઓની સંખ્યા $12$ છે.
મોહર ક્ષાર અને પોટાશ એલમમાં પાણીના અણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર $\frac{6}{12} = \frac{1}{2} = 0.5$ થાય.
$0.5$ ને $.... \times 10^{-1}$ સ્વરૂપમાં લખતા,તે $5 \times 10^{-1}$ મળે છે.
184
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$KCl$ માટે બોર્ન-હેબર ચક્ર નીચેના ડેટા સાથે મૂલ્યાંકિત કરવામાં આવે છે:
$KCl$ માટે $\Delta_{f} H^{\ominus} = -436.7 \ kJ \ mol^{-1}$
$K$ માટે $\Delta_{sub} H^{\ominus} = 89.2 \ kJ \ mol^{-1}$
$K$ માટે $\Delta_{ionization} H^{\ominus} = 419.0 \ kJ \ mol^{-1}$
$Cl_{(g)}$ માટે $\Delta_{electron \ gain} H^{\ominus} = -348.6 \ kJ \ mol^{-1}$
$Cl_2$ માટે $\Delta_{bond} H^{\ominus} = 243.0 \ kJ \ mol^{-1}$
$KCl$ ની લેટીસ એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય $kJ \ mol^{-1}$ માં કેટલું થશે? (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$718$
B
$951$
C
$632$
D
$521$

Solution

(A) બોર્ન-હેબર ચક્રનું સમીકરણ:
$\Delta_{f} H^{\ominus}_{KCl} = \Delta_{sub} H^{\ominus}_{(K)} + \Delta_{ionization} H^{\ominus}_{(K)} + \frac{1}{2} \Delta_{bond} H^{\ominus}_{(Cl_2)} + \Delta_{electron \ gain} H^{\ominus}_{(Cl)} + \Delta_{lattice} H^{\ominus}_{(KCl)}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$-436.7 = 89.2 + 419.0 + \frac{1}{2}(243.0) + (-348.6) + \Delta_{lattice} H^{\ominus}_{(KCl)}$
$-436.7 = 281.1 + \Delta_{lattice} H^{\ominus}_{(KCl)}$
$\Delta_{lattice} H^{\ominus}_{(KCl)} = -717.8 \ kJ \ mol^{-1}$
લેટીસ એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય (મેગ્નિટ્યુડ) $717.8 \ kJ \ mol^{-1}$ છે,જેનો નજીકનો પૂર્ણાંક $718 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
185
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A):$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગ રબરના તિરાડ પડવાનું કારણ બને છે.
કારણ $(R):$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં ઓઝોન,નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ,એક્રોલીન,ફોર્માલ્ડિહાઈડ અને પેરોક્સિએસીટાઈલ નાઈટ્રેટની હાજરી તેને ઓક્સિડાઈઝિંગ બનાવે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
B
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે.
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે

Solution

(D) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ એ ઓઝોન $(O_3)$,નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$,એક્રોલીન,ફોર્માલ્ડિહાઈડ અને પેરોક્સિએસીટાઈલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ જેવા પ્રદૂષકોનું ઓક્સિડાઈઝિંગ મિશ્રણ છે.
આ ઓક્સિડાઈઝિંગ એજન્ટો રબરમાં રહેલા દ્વિબંધ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,જેના કારણે તેનું વિઘટન અને તિરાડ પડે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
186
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
બે કણો વચ્ચેના $London$ બળોની આંતરક્રિયા ઉર્જા $r^{x}$ ના પ્રમાણમાં છે,જ્યાં $r$ એ કણો વચ્ચેનું અંતર છે. $x$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$3$
B
$-3$
C
$-6$
D
$6$

Solution

(C) $London$ ડિસ્પર્શન બળો માટે,આંતરક્રિયા ઉર્જા $E$ એ કણો વચ્ચેના અંતર $r$ ના છઠ્ઠા ઘાતની વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$E \propto \frac{1}{r^{6}}$,જેને $E \propto r^{-6}$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેથી,આને $E \propto r^{x}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = -6$ મળે છે.
187
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$O_{2}^{-}$ આયનનો બંધ ક્રમાંક અને ચુંબકીય ગુણધર્મ અનુક્રમે શું છે?
A
$1.5$ અને અનુચુંબકીય
B
$1.5$ અને પ્રતિચુંબકીય
C
$2$ અને પ્રતિચુંબકીય
D
$1$ અને અનુચુંબકીય

Solution

(A) $O_{2}^{-}$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના: $(\sigma_{1s})^{2}(\sigma_{1s}^{*})^{2}(\sigma_{2s})^{2}(\sigma_{2s}^{*})^{2}(\sigma_{2p_{z}})^{2}(\pi_{2p_{x}}^{2} = \pi_{2p_{y}}^{2})(\pi_{2p_{x}}^{*2} = \pi_{2p_{y}}^{*1})$ છે.
$\text{બંધ ક્રમાંક} = \frac{N_b - N_a}{2} = \frac{10 - 7}{2} = 1.5$.
$\pi^{*}$ કક્ષકમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,આ આયન અનુચુંબકીય છે.
188
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ તરીકે અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A$: બેરિયમ કાર્બોનેટ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે અને અત્યંત સ્થાયી છે.
કારણ $R$: કેટાયનિક કદ વધવાની સાથે કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થિરતા વધે છે.
$A$ અને $R$ માટે નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
C
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) વિધાન $A$ સાચું છે: $BaCO_3$ તેની ઉચ્ચ લેટીસ ઉર્જાને કારણે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે અને તે ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી છે.
કારણ $R$ સાચું છે: જેમ સમૂહમાં નીચે જઈએ તેમ આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ કેટાયનનું કદ વધે છે $(Be^{2+} < Mg^{2+} < Ca^{2+} < Sr^{2+} < Ba^{2+})$,તેમ કેટાયનની ધ્રુવીભવન શક્તિ ઘટે છે,જે અનુરૂપ કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થિરતામાં વધારો કરે છે.
$Ba^{2+}$ એ સમૂહમાં સૌથી મોટો કેટાયન હોવાથી,$BaCO_3$ તે બધામાં સૌથી વધુ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી કાર્બોનેટ છે.
તેથી,$R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
189
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A):$ ભારે પાણીનો ઉપયોગ પ્રતિક્રિયાની પદ્ધતિના અભ્યાસ માટે થાય છે.
કારણ $(R):$ $O-H$ બંધના વિભાજન માટે પ્રતિક્રિયાનો દર $O-D$ બંધ કરતા ધીમો હોય છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
B
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
C
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે.
D
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.

Solution

(D) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે ભારે પાણી $(D_2O)$ નો ઉપયોગ પ્રતિક્રિયાની પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ કરવા માટે ટ્રેસર તરીકે થાય છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે ગતિજ આઇસોટોપ અસરને કારણે $O-H$ બંધ $O-D$ બંધ કરતા નબળો હોય છે. પરિણામે,$O-H$ બંધના વિભાજનનો દર $O-D$ બંધ કરતા ઝડપી હોય છે,ધીમો નહીં.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
190
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એરોમેટિક નથી?
A
સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયેનાઈલ એનાયન
B
સાયક્લોપેન્ટાડાયેનાઈલ એનાયન
C
સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાઈન
D
ફિનોલ

Solution

(C) કોઈ સંયોજન એરોમેટિક છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,તેણે હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરવું આવશ્યક છે: તે ચક્રીય,સમતલીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત હોવું જોઈએ અને તેમાં $(4n + 2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ.
$A$. સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયેનાઈલ એનાયન: તેમાં $8 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે (એન્ટી-એરોમેટિક) અથવા તે અસમતલીય છે.
$B$. સાયક્લોપેન્ટાડાયેનાઈલ એનાયન: તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$ છે,તે ચક્રીય,સમતલીય અને સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત છે. તે એરોમેટિક છે.
$C$. સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાઈન: તેમાં $8 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) છે. તે એન્ટી-એરોમેટિકતા ટાળવા માટે અસમતલીય (ટબ આકારનું) છે,જે તેને નોન-એરોમેટિક બનાવે છે.
$D$. ફિનોલ: તે બેન્ઝીનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે એરોમેટિક છે.
આમ,સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાઈન એ નોન-એરોમેટિક સંયોજનનું ઉદાહરણ છે.
191
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$1,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન માટે શક્ય સ્ટીરિયોઆઈસોમર્સની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$\text{એક}$
B
$\text{ચાર}$
C
$\text{બે}$
D
$\text{ત્રણ}$

Solution

(D) $1,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન માટે $C1$ અને $C2$ પર બે કાઈરલ કેન્દ્રો છે.
$1,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન ત્રણ સ્ટીરિયોઆઈસોમેરિક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
$1$. $cis-1,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન: આ અણુમાં સમપ્રમાણતાનું સમતલ છે અને તે અકાઈરલ (મેસો સંયોજન) છે.
$2$. $trans-1,2-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન: આ એનાન્ટીઓમર્સની જોડી તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે (ડેક્સ્ટ્રોરોટેટરી અને લેવોરોટેટરી સ્વરૂપો).
આમ,કુલ $3$ સ્ટીરિયોઆઈસોમર્સ ($1$ મેસો સ્વરૂપ + $2$ એનાન્ટીઓમર્સ) છે.
192
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
સલ્ફરના અંદાજમાં,$0.471 \, g$ કાર્બનિક સંયોજનમાંથી $1.44 \, g$ બેરિયમ સલ્ફેટ મળે છે. સંયોજનમાં સલ્ફરની ટકાવારી $...... \%$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
($Ba$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 137 \, u$)
A
$142$
B
$42$
C
$471$
D
$233$

Solution

(B) $BaSO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 137 + 32 + (4 \times 16) = 233 \, g/mol$.
કારણ કે $233 \, g$ $BaSO_4$ માં $32 \, g$ સલ્ફર હોય છે,
તેથી $1.44 \, g$ $BaSO_4$ માં $\frac{32}{233} \times 1.44 \, g$ સલ્ફર હોય.
સલ્ફરની ટકાવારી = $\frac{\text{સલ્ફરનું દળ}}{\text{કાર્બનિક સંયોજનનું દળ}} \times 100$
સલ્ફરની ટકાવારી = $\frac{32 \times 1.44}{233 \times 0.471} \times 100 = 41.98 \, \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $42 \, \%$ મળે છે.
193
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
પ્રક્રિયા $A + B \rightleftharpoons C + D$ માટે $298 \ K$ તાપમાને સંતુલન અચળાંક $K_{c} = 100$ છે. જો $A, B, C$ અને $D$ ની સાંદ્રતા $1 \ M$ હોય તેવા સમાન મોલર દ્રાવણથી શરૂઆત કરવામાં આવે,તો $D$ ની સંતુલન સાંદ્રતા $....... \times 10^{-2} \ M$ થશે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$18$
B
$182$
C
$45$
D
$18200$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $A + B \rightleftharpoons C + D$ છે,જ્યાં $K_{eq} = 100$.
પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A] = 1 \ M, [B] = 1 \ M, [C] = 1 \ M, [D] = 1 \ M$ છે.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q_{c} = \frac{[C][D]}{[A][B]} = \frac{1 \times 1}{1 \times 1} = 1$.
$Q_{c} < K_{eq}$ હોવાથી,પ્રક્રિયા પુરોગામી દિશામાં આગળ વધશે.
ધારો કે સંતુલન સમયે સાંદ્રતામાં ફેરફાર $x$ છે:
$[A] = 1-x, [B] = 1-x, [C] = 1+x, [D] = 1+x$.
$K_{eq} = \frac{(1+x)(1+x)}{(1-x)(1-x)} = 100$.
વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{1+x}{1-x} = 10$.
$1+x = 10 - 10x$ $\Rightarrow 11x = 9$ $\Rightarrow x = \frac{9}{11} \approx 0.818$.
$D$ ની સંતુલન સાંદ્રતા $= 1 + x = 1 + \frac{9}{11} = \frac{20}{11} \approx 1.8181 \ M$.
$10^{-2} \ M$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા: $1.8181 \times 10^{0} = 181.81 \times 10^{-2} \ M$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં ફેરવતા,આપણને $182 \times 10^{-2} \ M$ મળે છે.
194
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
પાણી માટે $373 \ K$ અને $1 \ bar$ દબાણે $\Delta_{vap} H = 41 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. એમ ધારીને કે પાણીની વરાળ એક આદર્શ વાયુ છે જે પ્રવાહી પાણી કરતા ઘણું વધારે કદ રોકે છે,તો પાણીના બાષ્પીભવન દરમિયાન આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $...... \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
[ઉપયોગ કરો: $R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$]
A
$3.8$
B
$38$
C
$380$
D
$410$

Solution

(B) બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયા છે: $H_2O(\ell) \longrightarrow H_2O(g)$.
આપેલ છે $\Delta H = 41 \ kJ \ mol^{-1}$,$T = 373 \ K$,અને $R = 8.3 \times 10^{-3} \ kJ \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
વાયુના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 1 - 0 = 1$ છે.
સંબંધ $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta U = \Delta H - \Delta n_g RT$
$\Delta U = 41 \ kJ \ mol^{-1} - (1) \times (8.3 \times 10^{-3}) \times (373)$
$\Delta U = 41 - 3.0959 = 37.9041 \ kJ \ mol^{-1} \approx 38 \ kJ \ mol^{-1}$.
195
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
એક ધાતુની સપાટીને $500 \ nm$ ના વિકિરણ સાથે ખુલ્લી મૂકવામાં આવે છે. ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહ માટે ધાતુની થ્રેશોલ્ડ આવૃત્તિ $4.3 \times 10^{14} \ Hz$ છે. ઉત્સર્જિત ઈલેક્ટ્રોનનો વેગ $....... \times 10^{5} \ ms^{-1}$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
[ઉપયોગ કરો : $h=6.63 \times 10^{-34} \ Js, m_{e}=9.0 \times 10^{-31} \ kg$]
A
$7$
B
$5$
C
$1$
D
$500$

Solution

(B) $v$: મહત્તમ ગતિઊર્જા ધરાવતા ઈલેક્ટ્રોનની ઝડપ.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$E = \phi + K.E._{\max}$
$\frac{hc}{\lambda} = h \nu_{0} + \frac{1}{2} m_{e} v^{2}$
$\frac{6.63 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^{8}}{500 \times 10^{-9}} = 6.63 \times 10^{-34} \times 4.3 \times 10^{14} + \frac{1}{2} \times 9.0 \times 10^{-31} \times v^{2}$
$3.978 \times 10^{-19} = 2.8509 \times 10^{-19} + 4.5 \times 10^{-31} \times v^{2}$
$1.1271 \times 10^{-19} = 4.5 \times 10^{-31} \times v^{2}$
$v^{2} = \frac{1.1271 \times 10^{-19}}{4.5 \times 10^{-31}} \approx 0.2504 \times 10^{12} = 25.04 \times 10^{10}$
$v \approx 5.004 \times 10^{5} \ ms^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,કિંમત $5$ મળે છે.
196
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$100 \, mL$ $Na_{3}PO_{4}$ ના દ્રાવણમાં $3.45 \, g$ સોડિયમ રહેલું છે. દ્રાવણની મોલારિટી $..... \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$ છે $(\text{નજીકનો }\, \text{પૂર્ણાંક})$.
[$\text{પરમાણ્વીય }\, \text{દળ }- Na: 23.0 \, u, O: 16.0 \, u, P: 31.0 \, u$]
A
$500$
B
$50$
C
$5$
D
$0.50$

Solution

(B) $Na_{3}PO_{4}$ નું વિયોજન: $Na_{3}PO_{4} \rightarrow 3Na^{+} + PO_{4}^{3-}$.
$Na$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા = $\frac{3.45 \, g}{23.0 \, g \, mol^{-1}} = 0.15 \, mol$.
$1 \, mol$ $Na_{3}PO_{4}$ માં $3 \, mol$ $Na$ હોય છે,તેથી $Na_{3}PO_{4}$ ના મોલ = $\frac{1}{3} \times 0.15 \, mol = 0.05 \, mol$.
દ્રાવણનું કદ = $100 \, mL = 0.1 \, L$.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{0.05 \, mol}{0.1 \, L} = 0.5 \, mol \, L^{-1}$.
$10^{-2}$ ના સ્વરૂપમાં: $0.5 = 50 \times 10^{-2} \, mol \, L^{-1}$.
આમ,નજીકનો પૂર્ણાંક $50$ છે.
197
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
પ્રક્રિયા $[PtCl_4]^{2-} + H_2O \rightleftharpoons [Pt(H_2O)Cl_3]^- + Cl^-$ માટે પ્રક્રિયાનો દર વિવિધ ઘટકોની સાંદ્રતાના વિધેય તરીકે માપવામાં આવ્યો હતો. એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું કે $\frac{-d[[PtCl_4]^{2-}]}{dt} = 4.8 \times 10^{-5} [[PtCl_4]^{2-}] - 2.4 \times 10^{-3} [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$,જ્યાં ચોરસ કૌંસનો ઉપયોગ મોલર સાંદ્રતા દર્શાવવા માટે થાય છે. સંતુલન અચળાંક $K_c = ...$. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$5$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $[PtCl_4]^{2-} + H_2O \rightleftharpoons [Pt(H_2O)Cl_3]^- + Cl^-$ માટે,પુરોગામી પ્રક્રિયાનો દર $r_f = k_f [[PtCl_4]^{2-}]$ છે અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાનો દર $r_b = k_b [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$ છે.
સંતુલન સમયે,પુરોગામી પ્રક્રિયાનો દર પ્રતિગામી પ્રક્રિયાના દર જેટલો હોય છે $(r_f = r_b)$.
તેથી,$k_f [[PtCl_4]^{2-}] = k_b [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$.
સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{k_f}{k_b} = \frac{[[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]}{[[PtCl_4]^{2-}]}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ દર સમીકરણ પરથી,$k_f = 4.8 \times 10^{-5} \ s^{-1}$ અને $k_b = 2.4 \times 10^{-3} \ M^{-1} s^{-1}$.
$K_c = \frac{4.8 \times 10^{-5}}{2.4 \times 10^{-3}} = 0.02$.
$0.02$ ની નજીકનો પૂર્ણાંક $0$ છે.
198
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ (જાતિઓ) યાદી-$II$ (મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા)
$(a)$ $XeF_{2}$ $(i)$ $0$
$(b)$ $XeO_{2}F_{2}$ $(ii)$ $1$
$(c)$ $XeO_{3}F_{2}$ $(iii)$ $2$
$(d)$ $XeF_{4}$ $(iv)$ $3$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
$a-iv, b-ii, c-i, d-iii$
B
$a-iii, b-iv, c-ii, d-i$
C
$a-iii, b-ii, c-iv, d-i$
D
$a-iv, b-i, c-ii, d-iii$

Solution

(A) દરેક જાતિમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ $(Xe)$ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે:
$1$. $XeF_{2}$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. $2$ ઇલેક્ટ્રોન $F$ પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવવા માટે વપરાય છે. બાકી રહેલા ઇલેક્ટ્રોન = $8-2 = 6$,જે $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો બનાવે છે. તેથી,$(a) - (iv)$.
$2$. $XeO_{2}F_{2}$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. $2$ ઇલેક્ટ્રોન $F$ માટે અને $4$ ઇલેક્ટ્રોન $2$ દ્વિ-બંધિત $O$ પરમાણુઓ માટે વપરાય છે. બાકી રહેલા ઇલેક્ટ્રોન = $8-2-4 = 2$,જે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે. તેથી,$(b) - (ii)$.
$3$. $XeO_{3}F_{2}$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. $2$ ઇલેક્ટ્રોન $F$ માટે અને $6$ ઇલેક્ટ્રોન $3$ દ્વિ-બંધિત $O$ પરમાણુઓ માટે વપરાય છે. બાકી રહેલા ઇલેક્ટ્રોન = $8-2-6 = 0$. તેથી,$(c) - (i)$.
$4$. $XeF_{4}$: $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. $4$ ઇલેક્ટ્રોન $F$ પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવવા માટે વપરાય છે. બાકી રહેલા ઇલેક્ટ્રોન = $8-4 = 4$,જે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો બનાવે છે. તેથી,$(d) - (iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-ii, c-i, d-iii$ છે.
199
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં હેલાઈડથી બોરોન તરફ ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું સૌથી મજબૂત બેક ડોનેશન અપેક્ષિત છે?
A
$BCl_{3}$
B
$BF_{3}$
C
$BBr_{3}$
D
$BI_{3}$

Solution

(B) બોરોન ટ્રાયહેલાઈડમાં બેક બોન્ડિંગમાં હેલાઈડના $p$-ઓર્બિટલમાંથી બોરોનના ખાલી $2p$-ઓર્બિટલમાં લોન પેરનું દાન સામેલ છે.
આ એક $(p\pi-p\pi)$ બેક બોન્ડિંગ છે.
બેક બોન્ડિંગની મજબૂતી ઓર્બિટલ્સ વચ્ચેના અસરકારક ઓવરલેપ પર આધાર રાખે છે.
$BF_{3}$ માટે,ઓવરલેપ $(2p\pi-2p\pi)$ છે,જે સમાન કદને કારણે સૌથી વધુ અસરકારક છે.
$BCl_{3}$ માટે તે $(2p\pi-3p\pi)$,$BBr_{3}$ માટે તે $(2p\pi-4p\pi)$ અને $BI_{3}$ માટે તે $(2p\pi-5p\pi)$ છે.
જેમ હેલાઈડનું કદ વધે છે,તેમ ઉર્જાનો તફાવત વધે છે અને ઓવરલેપની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે.
તેથી,બેક બોન્ડિંગની મજબૂતીનો ક્રમ $BF_{3} > BCl_{3} > BBr_{3} > BI_{3}$ છે.
200
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
ડ્યુટેરિયમ ગુણધર્મોમાં હાઇડ્રોજન જેવું જ છે પરંતુ:
A
હાઇડ્રોજન કરતા ધીમી પ્રતિક્રિયા આપે છે
B
હાઇડ્રોજન કરતા વધુ જોરશોરથી પ્રતિક્રિયા આપે છે
C
હાઇડ્રોજનની જેમ જ પ્રતિક્રિયા આપે છે
D
$\beta^{+}$ કણોનું ઉત્સર્જન કરે છે

Solution

(A) $D_2$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $H_2$ કરતા વધારે છે કારણ કે $H-H$ બંધની સરખામણીમાં $D-D$ બંધ વધુ મજબૂત છે.
પરિણામે,રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓમાં $D_2$,$H_2$ કરતા ધીમી પ્રતિક્રિયા આપે છે.
201
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
લોહીના અસરકારક ગંઠાઈ જવા માટે કયા ક્ષારનો ઉપયોગ સૌથી વધુ યોગ્ય રહેશે :-
A
$NaHCO_3$
B
$FeSO_4$
C
$Mg(HCO_3)_2$
D
$FeCl_3$

Solution

(D) લોહી એ ઋણ વીજભારિત કલિલમય સોલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયન (સોલના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતો આયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ઋણ વીજભારિત સોલ માટે,સ્કંદન માટે ધન વીજભારિત આયનની જરૂર પડે છે.
કેશન પરના વીજભારનું મૂલ્ય વધવાની સાથે સ્કંદન શક્તિ વધે છે.
કેશનની સરખામણી કરતા: $Na^+$,$Fe^{2+}$,$Mg^{2+}$,અને $Fe^{3+}$.
$Fe^{3+}$ આયન સૌથી વધુ વીજભાર $(+3)$ ધરાવે છે,તેથી તે ઋણ વીજભારિત લોહીના સોલ માટે મહત્તમ સ્કંદન શક્તિ ધરાવે છે.
આમ,$FeCl_3$ લોહી ગંઠાઈ જવા માટે સૌથી યોગ્ય ક્ષાર છે.
202
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેના સંયોજનો માટે ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન (કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન) પ્રતિક્રિયા તરફ વધતી જતી વૃત્તિનો સાચો ક્રમ કયો છે :-
$(i)$ ક્લોરોબેન્ઝીન
(ii) $p$-નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન
(iii) $2,4$-ડાયનાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન
(iv) $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન
A
$ ( i ) < ( ii ) < ( iii ) < ( iv ) $
B
$ ( iv ) < ( i ) < ( ii ) < ( iii ) $
C
$ ( iv ) < ( i ) < ( iii ) < ( ii ) $
D
$ ( i ) < ( ii ) < ( iii ) < ( iv ) $

Solution

(A) ન્યુક્લિયોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ બેન્ઝીન રિંગ પર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ (જેમ કે $-NO_2$) ની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે.
આ ગ્રુપો $-I$ અને $-M$ અસરો દ્વારા મધ્યવર્તી કાર્બેનાયનને સ્થિર કરે છે.
જેમ $-NO_2$ ગ્રુપોની સંખ્યા વધે છે,તેમ રિંગ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટે છે,જે તેને ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ આ મુજબ છે:
$(i)$ ક્લોરોબેન્ઝીન (કોઈ $-NO_2$ ગ્રુપ નથી)
(ii) $p$-નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન (એક $-NO_2$ ગ્રુપ)
(iii) $2,4$-ડાયનાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન (બે $-NO_2$ ગ્રુપ)
(iv) $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝીન (ત્રણ $-NO_2$ ગ્રુપ)
તેથી,ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન તરફ વધતી જતી વૃત્તિનો ક્રમ $(i) < (ii) < (iii) < (iv)$ છે.
203
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
યાદી-$I$ અને યાદી-$II$ ને જોડો.
યાદી-$I$યાદી-$II$
$(a)$ $R-COCl \to R-CHO$$(i)$ $Br_2 / NaOH$
$(b)$ $R-CH_2-COOH \to R-CH(Cl)-COOH$$(ii)$ $H_2 / Pd-BaSO_4$
$(c)$ $R-CONH_2 \to R-NH_2$$(iii)$ $Zn(Hg) / \text{Conc. } HCl$
$(d)$ $R-CO-CH_3 \to R-CH_2-CH_3$$(iv)$ $Cl_2 / \text{Red } P, H_2O$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$
B
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$
C
$(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$
D
$(a)-(iii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(ii)$

Solution

(C) $R-COCl \to R-CHO$ એ રોઝનમન્ડ રિડક્શન છે,જે પ્રક્રિયક તરીકે $H_2 / Pd-BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(a)-(ii)$.
$(b)$ $R-CH_2-COOH \to R-CH(Cl)-COOH$ એ હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી $(HVZ)$ પ્રક્રિયા છે,જે પ્રક્રિયક તરીકે $Cl_2 / \text{Red } P, H_2O$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(b)-(iv)$.
$(c)$ $R-CONH_2 \to R-NH_2$ એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન છે,જે પ્રક્રિયક તરીકે $Br_2 / NaOH$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(c)-(i)$.
$(d)$ $R-CO-CH_3 \to R-CH_2-CH_3$ એ ક્લેમેન્સન રિડક્શન છે,જે પ્રક્રિયક તરીકે $Zn(Hg) / \text{Conc. } HCl$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(d)-(iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$ છે.
204
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જાતિઓ $[FeCl_{4}]^{2-}$,$[Co(C_{2}O_{4})_{3}]^{3-}$ અને $MnO_{4}^{2-}$ માટે ગણતરી કરેલ ચુંબકીય મોમેન્ટ (માત્ર સ્પિન મૂલ્ય) અનુક્રમે ..... છે.
A
$5.82$,$0$ અને $0 \ BM$
B
$4.90$,$0$ અને $1.73 \ BM$
C
$5.92$,$4.90$ અને $0 \ BM$
D
$4.90$,$0$ અને $2.83 \ BM$

Solution

(B) $(i)$ $[FeCl_{4}]^{2-}$: $Fe^{2+}$ એ ટેટ્રાહેડ્રલ ક્ષેત્રમાં $d^{6}$ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $e^{3} t_{2}^{3}$ છે,તેથી $n = 4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે. $\mu = \sqrt{4(4+2)} = \sqrt{24} \approx 4.90 \ BM$.
$(ii)$ $[Co(C_{2}O_{4})_{3}]^{3-}$: $Co^{3+}$ એ ઓક્ટાહેડ્રલ ક્ષેત્રમાં $d^{6}$ છે,જેમાં પ્રબળ લિગાન્ડ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $t_{2g}^{6} e_{g}^{0}$ છે,તેથી $n = 0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે. $\mu = 0 \ BM$.
$(iii)$ $MnO_{4}^{2-}$: $Mn$ એ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Mn^{6+}$ એ $3d^{1}$ છે. $n = 1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે. $\mu = \sqrt{1(1+2)} = \sqrt{3} \approx 1.73 \ BM$.
205
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
પોલિમર Buna-$S$ માં,'$S$' શેના માટે વપરાય છે :-
A
સલ્ફોનેશન
B
સ્ટ્રેન્થ
C
સલ્ફર
D
સ્ટાયરીન

Solution

(D) Buna-$S$ એ $1,3$-બ્યુટાડાઈન અને સ્ટાયરીનના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બનતું કો-પોલિમર છે.
Buna-$S$ નામમાં,'Bu' એટલે $1,3$-બ્યુટાડાઈન,'na' એટલે સોડિયમ (ઉદ્દીપક) અને '$S$' એટલે સ્ટાયરીન થાય છે.
206
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
ઉપરની પ્રક્રિયામાં નીપજની બનાવટ માટે નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક યોગ્ય છે?
Question diagram
A
$NaBH_{4}$
B
$NH_{2}NH_{2} / C_{2}H_{5}O^{-}Na^{+}$
C
$Ni / H_{2}$
D
$Red \ P + Cl_{2}$

Solution

(B) આ પ્રક્રિયામાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની હાજરીમાં કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ નું મિથિલીન સમૂહ $(-CH_{2}-)$ માં રિડક્શન થાય છે.
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન,જેમાં હાઇડ્રેઝિન $(NH_{2}NH_{2})$ અને ત્યારબાદ સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ $(C_{2}H_{5}O^{-}Na^{+})$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ અને ગરમીનો ઉપયોગ થાય છે,તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને $C=C$ દ્વિબંધને અસર કર્યા વિના કાર્બોનિલ સમૂહને આલ્કેનમાં રિડ્યુસ કરવા માટે થાય છે.
$NaBH_{4}$ કાર્બોનિલનું રિડક્શન કરે છે પરંતુ તે સામાન્ય રીતે આલ્કોહોલ માટે વપરાય છે,અને $Ni/H_{2}$ કાર્બોનિલ અને $C=C$ દ્વિબંધ બંનેનું રિડક્શન કરશે.
Solution diagram
207
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
List-$I$ અને List-$II$ ને જોડો.
List-$I$ List-$II$
$(a).$ Valium $(i).$ Antifertility drug
$(b).$ Morphine $(ii).$ Pernicious anaemia
$(c).$ Norethindrone $(iii).$ Analgesic
$(d).$ Vitamin $B_{12}$ $(iv).$ Tranquilizer
A
$a-iv, b-iii, c-ii, d-i$
B
$a-iv, b-iii, c-i, d-ii$
C
$a-ii, b-iv, c-iii, d-i$
D
$a-i, b-iii, c-iv, d-ii$

Solution

(B) Valium $-$ Tranquilizer: $(a-iv)$
$(b)$ Morphine $-$ Analgesic: $(b-iii)$
$(c)$ Norethindrone $-$ Antifertility drug: $(c-i)$
$(d)$ Vitamin $B_{12}$ $-$ Pernicious anaemia: $(d-ii)$
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-iii, c-i, d-ii$ છે.
208
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
List-$I$ અને List-$II$ ને જોડો.
List-$I$ (ધાતુ) List-$II$ (અયસ્ક)
$a$. એલ્યુમિનિયમ $i$. સિડેરાઈટ
$b$. કોપર $ii$. કેલેમાઈન
$c$. આયર્ન $iii$. કેઓલિનાઈટ
$d$. ઝિંક $iv$. મેલેકાઈટ

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$a-iv, b-iii, c-ii, d-i$
B
$a-ii, b-iv, c-i, d-iii$
C
$a-i, b-ii, c-iii, d-iv$
D
$a-iii, b-iv, c-i, d-ii$

Solution

(D) અયસ્ક નીચે મુજબ ઓળખાય છે:
$a$. એલ્યુમિનિયમ: કેઓલિનાઈટ $(Al_{2}(OH)_{4} \cdot Si_{2}O_{5})$
$b$. કોપર: મેલેકાઈટ $(Cu(OH)_{2} \cdot CuCO_{3})$
$c$. આયર્ન: સિડેરાઈટ $(FeCO_{3})$
$d$. ઝિંક: કેલેમાઈન $(ZnCO_{3})$
તેથી,સાચી જોડ $a-iii, b-iv, c-i, d-ii$ છે.
209
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેના તત્વોનો તેમની ઘનતાના સંદર્ભમાં સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Cr < Zn < Co < Cu < Fe$
B
$Zn < Cu < Co < Fe < Cr$
C
$Zn < Cr < Fe < Co < Cu$
D
$Cr < Fe < Co < Cu < Zn$

Solution

(C) $3d$ સંક્રાંતિ શ્રેણીમાં,જેમ પરમાણ્વીય દળ વધે છે અને પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે તેમ સામાન્ય રીતે ઘનતા ડાબેથી જમણે વધે છે.
જોકે,$Zn$ ની ઘનતા $Cr$ કરતા ઓછી છે કારણ કે તેના પૂર્ણ ભરાયેલી $d$-કક્ષકોને લીધે તેનું પરમાણ્વીય કદ મોટું છે.
ઘનતાના મૂલ્યો ($g/cm^3$ માં) આ મુજબ છે: $Zn (7.13) < Cr (7.19) < Fe (7.87) < Co (8.90) < Cu (8.96)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $Zn < Cr < Fe < Co < Cu$ છે.
210
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે :-
A
$VOSO_4$ એ રિડક્શનકર્તા છે
B
$Cr_2O_3$ એ ઉભયગુણી ઓક્સાઇડ છે
C
$RuO_4$ એ ઓક્સિડેશનકર્તા છે
D
રૂબીનો લાલ રંગ $Co^{3+}$ ની હાજરીને કારણે હોય છે

Solution

(A, D) $(I)$ $VOSO_4$ માં,$V$ એ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે,રિડક્શનકર્તા તરીકે નહીં.
$(II)$ $Cr_2O_3$ એ ઉભયગુણી ઓક્સાઇડ છે.
$(III)$ $RuO_4$ માં,$Ru$ એ $+8$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$(IV)$ રૂબીનો લાલ રંગ $Al_2O_3$ લેટીસમાં $Cr^{3+}$ આયનોની હાજરીને કારણે છે,$Co^{3+}$ ને કારણે નહીં.
તેથી,$(A)$ અને $(D)$ બંને વિધાનો ખોટા છે.
211
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનો ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $NaOH$ માં $\beta$-નેપ્થોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન ડાય (રંજક) બનાવશે?
A
બેન્ઝાઈલએમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$
B
$N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન $(C_6H_5N(CH_3)_2)$
C
એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$
D
$N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_6H_5NHCH_3)$

Solution

(C) રંગીન ડાય (એઝો ડાય) નું નિર્માણ ડાયઝોનિયમ ક્ષારની આલ્કલાઇન માધ્યમ $(NaOH)$ માં $\beta$-નેપ્થોલ જેવા એરોમેટિક સંયોજન સાથેની કપલિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઈન,જેમ કે એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$,$0-5 \ ^\circ C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ત્યારબાદ $\beta$-નેપ્થોલ સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન (કપલિંગ) પ્રક્રિયા કરીને નારંગી-લાલ એઝો ડાય બનાવે છે.
બેન્ઝાઈલએમાઈન એ એલિફેટિક એમાઈન છે અને આ પરિસ્થિતિઓમાં સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવતું નથી.
$N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન અને $N$-મિથાઈલએનિલીન અનુક્રમે દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન છે,અને તે આ વિશિષ્ટ કપલિંગ પ્રક્રિયા માટે જરૂરી સમાન પ્રકારનો સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવતા નથી.
212
ChemistryMediumJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કેટલા એમાઈન ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણ દ્વારા બનાવી શકાય છે:
$(A)$ $(CH_3)_2CH-CH_2-NH_2$
$(B)$ $CH_3CH_2NH_2$
$(C)$ $C_6H_5-CH_2-NH_2$
$(D)$ $C_6H_5-NH_2$

Solution

(A) ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ એલિફેટિક એમાઈન બનાવવા માટે થાય છે.
$1$. $(CH_3)_2CH-CH_2-NH_2$ એ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન છે. તે આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાય છે.
$2$. $CH_3CH_2NH_2$ એ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન છે. તે આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાય છે.
$3$. $C_6H_5-CH_2-NH_2$ (બેન્ઝાઈલ એમાઈન) એ પ્રાથમિક એમાઈન છે જેમાં $-NH_2$ સમૂહ એલિફેટિક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે. તે આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાય છે.
$4$. $C_6H_5-NH_2$ (એનિલીન) એ એરોમેટિક એમાઈન છે. એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઈન ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણ દ્વારા બનાવી શકાતા નથી કારણ કે એરાઈલ હેલાઈડ થેલીમાઈડના આયન સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આમ,કુલ $3$ એમાઈન આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાય છે.
213
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
સલ્ફરના નીચેના અપરરૂપો પૈકી,કેટલા અપરરૂપો પેરામેગ્નેટિઝમ (અનુચુંબકીય ગુણધર્મ) દર્શાવશે? ..... .
$(A)$ $\alpha$-સલ્ફર
$(B)$ $\beta$-સલ્ફર
$(C)$ $S_2$-સ્વરૂપ
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) સલ્ફર $\alpha$-સલ્ફર (રોમ્બિક) અને $\beta$-સલ્ફર (મોનોક્લિનિક) જેવા વિવિધ અપરરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે $S_8$ વલય બંધારણ ધરાવે છે. આ સ્વરૂપો ડાયામેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) છે કારણ કે $S_8$ અણુઓમાં તમામ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે.
સલ્ફરનું $S_2$ સ્વરૂપ $O_2$ ને સમાન છે અને તે ઊંચા તાપમાને બાષ્પ અવસ્થામાં પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) હોય છે,કારણ કે તેના એન્ટિબોન્ડિંગ $\pi^*$ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,માત્ર $S_2$ સ્વરૂપ જ પેરામેગ્નેટિઝમ દર્શાવે છે.
આવા અપરરૂપોની સંખ્યા $1$ છે.
214
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$C_{6}H_{6}$ એ $5.5^{\circ} C$ પર થીજી જાય છે. $200 \ g$ $C_{6}H_{6}$ માં $10 \ g$ $C_{4}H_{10}$ ધરાવતું દ્રાવણ જે તાપમાને થીજી જાય છે તે $...... \ ^{\circ} C$ છે. ($C_{6}H_{6}$ નો મોલલ ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $5.12 \ ^{\circ} C/m$ છે.)
A
$3$
B
$1$
C
$5$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ છે:
દ્રાવ્યનું દળ $(C_{4}H_{10})$ = $10 \ g$
$C_{4}H_{10}$ નું આણ્વીય દળ = $(4 \times 12) + (10 \times 1) = 58 \ g/mol$
દ્રાવ્યના મોલ = $\frac{10}{58} \ mol$
દ્રાવકનું દળ $(C_{6}H_{6})$ = $200 \ g = 0.2 \ kg$
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ kg માં}} = \frac{10/58}{0.2} = \frac{10}{11.6} \approx 0.862 \ m$
ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $(K_{f})$ = $5.12 \ ^{\circ} C/m$
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો $(\Delta T_{f})$ = $K_{f} \times m = 5.12 \times 0.862 \approx 4.41 \ ^{\circ} C$
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $(T_{f})$ = $T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 5.5 - 4.41 = 1.09 \ ^{\circ} C$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,તાપમાન $1 \ ^{\circ} C$ મળે છે.
215
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જો $25^{\circ} C$ તાપમાને $H^{+}$ સાંદ્રતા $1 \, M$ થી ઘટાડીને $10^{-4} \, M$ કરવામાં આવે,તો $MnO_4^- / Mn^{2+}$ યુગ્મની ઓક્સિડેશન ક્ષમતામાં થતા ફેરફારનું મૂલ્ય $x \times 10^{-4} \, V$ છે. ($H^{+}$ સાંદ્રતામાં ફેરફાર વખતે $MnO_4^-$ અને $Mn^{2+}$ ની સાંદ્રતા સમાન રહે છે તેમ ધારો). $x$ નું મૂલ્ય ....... છે.
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો)
$[\text{આપેલ છે} : \frac{2.303 RT}{F} = 0.059]$
A
$3776$
B
$3800$
C
$4276$
D
$1552$

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$MnO_4^- + 8H^{+} + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-][H^{+}]^8}$
કિસ્સો $I$: જ્યારે $[H^{+}] = 1 \, M$
$E_1 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]}$
કિસ્સો $II$: જ્યારે $[H^{+}] = 10^{-4} \, M$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-] \times (10^{-4})^8}$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]} + \frac{0.059}{5} \log (10^{-4})^8$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]} + \frac{0.059}{5} \times (-32)$
ફેરફારનું મૂલ્ય $|E_1 - E_2|$ ગણતા:
$|E_1 - E_2| = \frac{0.059}{5} \times 32$
$|E_1 - E_2| = 0.0118 \times 32 = 0.3776 \, V$
આપેલ ફેરફાર $x \times 10^{-4} \, V$ છે:
$0.3776 \, V = 3776 \times 10^{-4} \, V$
તેથી,$x = 3776$.
216
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
સુક્રોઝ એસિડિક દ્રાવણમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના દરના નિયમ મુજબ $25^{\circ} C$ તાપમાને $3.33 \ h$ ના અર્ધ-આયુષ્ય સાથે જળવિભાજન પામે છે. $9 \ h$ પછી,બાકી રહેલા સુક્રોઝનો અંશ $f$ છે. $\log _{10} (\frac{1}{f})$ નું મૂલ્ય ..... $\times 10^{-2}$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) [ધારો કે : $\ln 10 = 2.303, \ln 2 = 0.693$ ]
A
$475$
B
$525$
C
$125$
D
$81$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{\ln 2}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{3.33 \ h} = \frac{0.693}{10/3 \ h} = 0.2079 \ h^{-1}$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ $\log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{kt}{2.303}$ છે.
બાકી રહેલા સુક્રોઝનો અંશ $f = \frac{[A]_t}{[A]_0}$ હોવાથી,$\frac{1}{f} = \frac{[A]_0}{[A]_t}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $\log_{10} (\frac{1}{f}) = \frac{0.2079 \times 9}{2.303} = \frac{0.693 \times 3 \times 9}{10 \times 2.303} = 0.81243$.
આમ,$\log_{10} (\frac{1}{f}) = 81.24 \times 10^{-2}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,જવાબ $81$ મળે છે.
217
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
કાર્બાઈલેમાઈન કસોટીનો ઉપયોગ કાર્બનિક સંયોજનમાં પ્રાથમિક એમિનો સમૂહની હાજરી શોધવા માટે થાય છે. જ્યારે આ કસોટી એનિલિન સાથે કરવામાં આવે ત્યારે નીચેનામાંથી કયું સંયોજન બને છે?
A
$C_6H_5NHCH_3$
B
$C_6H_5CONH_2$
C
$C_6H_5CN$
D
$C_6H_5NC$

Solution

(D) કાર્બાઈલેમાઈન કસોટી $1^{\circ}$ એમિન દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યારે એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ ની પ્રક્રિયા ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ બનાવે છે,જે તેની અત્યંત અપ્રિય ગંધ માટે જાણીતું છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow C_6H_5NC + 3KCl + 3H_2O$
218
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
માલ્ટોઝના $\alpha-$એનોમરનું સાચું બંધારણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) માલ્ટોઝ એ $\alpha(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $\alpha-D-$ગ્લુકોપાયરાનોઝના બે એકમો દ્વારા બનતું ડાયસેકેરાઈડ છે. માલ્ટોઝના $\alpha-$એનોમરમાં,બીજા ગ્લુકોઝ એકમના $C-1$ સ્થાન પરનો હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ નીચેની તરફ (એક્સિયલ સ્થાન) હોય છે. આકૃતિ $983-$s843 માલ્ટોઝના સાચા $\alpha-$એનોમરને દર્શાવે છે,જેમાં $C-1$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $\alpha$ વિન્યાસમાં છે.
219
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
બેન્ઝીનમાંથી $4-$બ્રોમો$-2-$નાઈટ્રોઈથાઈલબેન્ઝીન બનાવવા માટે વપરાતા પ્રક્રિયકોનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$HNO_3 / H_2SO_4, Br_2 / AlCl_3, CH_3COCl / AlCl_3, Zn-Hg / HCl$
B
$Br_2 / AlBr_3, CH_3COCl / AlCl_3, HNO_3 / H_2SO_4, Zn / HCl$
C
$CH_3COCl / AlCl_3, Br_2 / AlBr_3, HNO_3 / H_2SO_4, Zn / HCl$
D
$CH_3COCl / AlCl_3, Zn-Hg / HCl, Br_2 / AlBr_3, HNO_3 / H_2SO_4$

Solution

(D) બેન્ઝીનમાંથી $4-$બ્રોમો$-2-$નાઈટ્રોઈથાઈલબેન્ઝીનનું સંશ્લેષણ નીચેના પગલાંઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. એસીટોફિનોન બનાવવા માટે $CH_3COCl / AlCl_3$ સાથે બેન્ઝીનનું ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન.
$2$. ઈથાઈલબેન્ઝીન બનાવવા માટે $Zn-Hg / HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એસીટોફિનોનનું ક્લેમેન્સન રિડક્શન.
$3$. $4-$બ્રોમોઈથાઈલબેન્ઝીન બનાવવા માટે $Br_2 / AlBr_3$ નો ઉપયોગ કરીને ઈથાઈલબેન્ઝીનનું ઈલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક બ્રોમિનેશન (ઓર્થો સ્થાન પર અવકાશી અવરોધને કારણે પેરા-નીપજ મુખ્ય હોય છે).
$4$. $4-$બ્રોમો$-2-$નાઈટ્રોઈથાઈલબેન્ઝીન બનાવવા માટે $HNO_3 / H_2SO_4$ નો ઉપયોગ કરીને $4-$બ્રોમોઈથાઈલબેન્ઝીનનું નાઈટ્રેશન.
220
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેના સંયોજનોના એસિડિક ગુણધર્મનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Question diagram
A
$III > II > I > IV$
B
$IV > III > II > I$
C
$I > II > III > IV$
D
$II > III > IV > I$

Solution

(D) એસિડિક પ્રબળતા પ્રોટોન $(H^+)$ ગુમાવ્યા પછી બનતા સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1.$ ફીનોલ $(I)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(II, III, IV)$ કરતા ઘણો ઓછો એસિડિક છે.
$2.$ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો $(-NO_2)$ એસિડિકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન દાતા સમૂહો $(-CH_3)$ તેને ઘટાડે છે.
$3.$ સંયોજન $II$ ($p$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ) માં પ્રબળ $-I$ અને $-M$ અસર છે,જે તેને સૌથી વધુ એસિડિક બનાવે છે.
$4.$ સંયોજન $III$ (બેન્ઝોઈક એસિડ) એ સંદર્ભ છે.
$5.$ સંયોજન $IV$ ($p$-ટોલ્યુઈક એસિડ) માં $+I$ અને $+H$ અસર છે,જે તેને કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં સૌથી ઓછું એસિડિક બનાવે છે.
$6.$ તેથી,ક્રમ $II > III > IV > I$ છે.
221
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
આપેલ રાસાયણિક પ્રક્રિયા વિશેનું સાચું વિધાન કયું છે?
Question diagram
A
$-\ddot{N}H_2$ સમૂહ ઓર્થો અને પેરા નિર્દેશક છે,તેથી નીપજ $(B)$ શક્ય નથી.
B
પ્રક્રિયા શક્ય છે અને સંયોજન $(B)$ મુખ્ય નીપજ હશે.
C
પ્રક્રિયા નાઈટ્રેશનને બદલે સલ્ફોનેટેડ નીપજ બનાવશે.
D
પ્રક્રિયા શક્ય છે અને સંયોજન $(A)$ મુખ્ય નીપજ હશે.

Solution

(D) પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં,એનિલિન પ્રોટોનેટેડ થઈને એનિલિનિયમ આયન $(C_6H_5NH_3^+)$ બનાવે છે.
$-NH_3^+$ સમૂહ તેની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક પ્રકૃતિને કારણે મેટા-નિર્દેશક છે.
પરિણામે,$p$-નાઈટ્રોએનિલિન (સંયોજન $(A)$) ની સાથે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં $m$-નાઈટ્રોએનિલિન (સંયોજન $(B)$) બને છે.
પ્રાયોગિક ડેટા દર્શાવે છે કે $p$-નાઈટ્રોએનિલિન $(51\%)$ મુખ્ય નીપજ છે,ત્યારબાદ $m$-નાઈટ્રોએનિલિન $(47\%)$ અને $o$-નાઈટ્રોએનિલિન $(2\%)$ મળે છે.
222
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
હેલોજનની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Cl_2 > F_2 > Br_2 > I_2$
B
$I_2 > Br_2 > Cl_2 > F_2$
C
$Cl_2 > Br_2 > F_2 > I_2$
D
$F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2$

Solution

(C) હેલોજનની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $Cl_2 > Br_2 > F_2 > I_2$ છે.
ફ્લોરિન પરમાણુના નાના કદને કારણે,$F_2$ માં બે ફ્લોરિન પરમાણુઓ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચે નોંધપાત્ર આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ જોવા મળે છે.
આનાથી $F-F$ બંધ $Cl-Cl$ અને $Br-Br$ બંધ કરતા નબળો બને છે,પરિણામે $F_2$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $Cl_2$ અને $Br_2$ કરતા ઓછી હોય છે.
223
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
જર્મન સિલ્વરના મુખ્ય ઘટકો કયા છે?
A
$Ge, Cu$ અને $Ag$
B
$Zn, Ni$ અને $Ag$
C
$Cu, Zn$ અને $Ni$
D
$Cu, Zn$ અને $Ag$

Solution

(C) જર્મન સિલ્વર એ એક મિશ્રધાતુ છે જેમાં ચાંદી $(Ag)$ હોતી નથી.
તે તાંબુ $(Cu)$,ઝિંક $(Zn)$ અને નિકલ $(Ni)$ ની બનેલી છે.
તેનું સામાન્ય પ્રમાણ આશરે $50\% \ Cu$,$30\% \ Zn$ અને $20\% \ Ni$ હોય છે.
224
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયા ક્રમમાં આપેલા સંકીર્ણ આયનોને તેમના ઘટતા સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટના સંદર્ભમાં યોગ્ય રીતે ગોઠવવામાં આવ્યા છે?
$(i)$ $[FeF_{6}]^{3-}$
$(ii)$ $[Co(NH_{3})_{6}]^{3+}$
$(iii)$ $[NiCl_{4}]^{2-}$
$(iv)$ $[Cu(NH_{3})_{4}]^{2+}$
A
$i > iii > iv > ii$
B
$ii > iii > i > iv$
C
$iii > iv > ii > i$
D
$ii > i > iii > iv$

Solution

(A) સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.)$ નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સંકીર્ણ માટે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ શોધીએ છીએ:
$(i)$ $[FeF_{6}]^{3-}$: $Fe^{3+}$ એ $3d^{5}$ છે. $F^{-}$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ $(WFL)$ છે,તેથી ઇલેક્ટ્રોન અયુગ્મિત રહે છે. $n = 5$,$\mu = \sqrt{35} \ B.M.$
$(ii)$ $[Co(NH_{3})_{6}]^{3+}$: $Co^{3+}$ એ $3d^{6}$ છે. $NH_{3}$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ $(SFL)$ છે,જે યુગ્મીકરણ પ્રેરે છે. $n = 0$,$\mu = 0 \ B.M.$
$(iii)$ $[NiCl_{4}]^{2-}$: $Ni^{2+}$ એ $3d^{8}$ છે. $Cl^{-}$ એ $WFL$ છે. ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં,$n = 2$,$\mu = \sqrt{8} \ B.M.$
$(iv)$ $[Cu(NH_{3})_{4}]^{2+}$: $Cu^{2+}$ એ $3d^{9}$ છે. $n = 1$,$\mu = \sqrt{3} \ B.M.$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $\sqrt{35} > \sqrt{8} > \sqrt{3} > 0$,જે $i > iii > iv > ii$ ક્રમ દર્શાવે છે.
225
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
હાઇડ્રોફિલિક સોલ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તેમની સ્નિગ્ધતા $H_2O$ ના ક્રમની હોય છે.
B
આ સોલનું સરળતાથી સ્કંદન (coagulation) કરી શકાતું નથી.
C
તેમને સ્થિરતા માટે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની જરૂર હોતી નથી.
D
આ સોલ સ્વભાવે પ્રતિવર્તી (reversible) હોય છે.

Solution

(A) હાઇડ્રોફિલિક સોલની સ્નિગ્ધતા સામાન્ય રીતે વિક્ષેપન માધ્યમ $(H_2O)$ કરતા વધારે હોય છે.
હાઇડ્રોફિલિક સોલ વધુ સ્થિર હોય છે કારણ કે વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે મજબૂત આકર્ષણ હોય છે,તેથી તેમનું સ્કંદન કરવું મુશ્કેલ છે.
હાઇડ્રોફિલિક સોલ સ્વભાવે પ્રતિવર્તી હોય છે,એટલે કે સ્કંદન પછી તેમને ફરીથી વિક્ષેપન માધ્યમ સાથે મિશ્ર કરીને મેળવી શકાય છે.
તેમને સ્થિરતા માટે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની જરૂર હોતી નથી; વાસ્તવમાં,ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ ઉમેરવાથી સ્કંદન થઈ શકે છે.
તેથી,વિધાન કે તેમની સ્નિગ્ધતા $H_2O$ ના ક્રમની હોય છે તે ખોટું છે.
226
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I :$ $Ni^{2+}$ ની ઓળખ $NH_{4}OH$ ની હાજરીમાં ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
વિધાન $II :$ ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ એ બાયડેન્ટેટ તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.

Solution

(C) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ $(DMG)$ નો ઉપયોગ એમોનિયાના માધ્યમમાં $(NH_{4}OH)$ $Ni^{2+}$ આયનોની ઓળખ માટે વિશિષ્ટ પ્રક્રિયક તરીકે થાય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ $(C_{4}H_{8}N_{2}O_{2})$ એક પ્રોટોન ગુમાવ્યા પછી બાયડેન્ટેટ મોનોએનાયોનિક લિગેન્ડ $(dmg^{-})$ તરીકે વર્તે છે,તટસ્થ લિગેન્ડ તરીકે નહીં.
પ્રક્રિયા છે: $Ni^{2+}_{(aq)} + 2dmg^{-} \rightarrow [Ni(dmg)_{2}] \text{ (ગુલાબી લાલ અવક્ષેપ)}$.
227
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે:
$CH_3CH_2CH=CH_2$ $\xrightarrow[Rh \ \text{catalyst}]{H_2/CO}$
A
$CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$
B
$CH_3CH_2CH(CHO)CH_3$
C
$CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$ (રેખીય નીપજ) અને $CH_3CH_2CH(CH_3)CHO$ (શાખિત નીપજ)
D
$CH_3CH_2CH_2CHO$

Solution

(A) આ પ્રક્રિયા આલ્કીનનું ઓક્સો પ્રોસેસ અથવા હાઇડ્રોફોર્મિલેશન છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્કીન $CO$ અને $H_2$ સાથે રોડિયમ $(Rh)$ અથવા કોબાલ્ટ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને આલ્ડિહાઈડ બનાવે છે.
$CH_3CH_2CH=CH_2$ (બ્યુટ$-1-$ઈન) માટે,હાઇડ્રોફોર્મિલેશન બે આઈસોમેરિક આલ્ડિહાઈડ આપે છે:
$1$. $CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$ (પેન્ટેનાલ,રેખીય નીપજ)
$2$. $CH_3CH_2CH(CH_3)CHO$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેનાલ,શાખિત નીપજ)
રોડિયમ ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કરવાથી,સંક્રાંતિ અવસ્થા દરમિયાન ઓછી અવકાશી અવરોધને કારણે રેખીય આલ્ડિહાઈડ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$ છે.
228
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$Indium$ ના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી પદ્ધતિ ..... છે.
A
વાન આર્કેલ પદ્ધતિ
B
લિક્વેશન (ગલન)
C
ઝોન રિફાઇનિંગ
D
બાષ્પ કલા શુદ્ધિકરણ

Solution

(C) $Indium$ $(In)$ ના શુદ્ધિકરણ માટે $Zone$ રિફાઇનિંગનો ઉપયોગ થાય છે.
આ પદ્ધતિ એ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે કે અશુદ્ધિઓ ધાતુની ઘન અવસ્થા કરતા પીગળેલી અવસ્થામાં વધુ દ્રાવ્ય હોય છે.
229
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન-$I$: સલ્ફરના $\alpha$ અને $\beta$ સ્વરૂપો ધીમેથી ગરમ કરવા અથવા ધીમેથી ઠંડા પાડવાથી એકબીજામાં પ્રતિવર્તી રીતે બદલાઈ શકે છે.
વિધાન-$II$: ઓરડાના તાપમાને સલ્ફરનું સ્થાયી સ્ફટિકમય સ્વરૂપ મોનોક્લિનિક સલ્ફર છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.

Solution

(C) સલ્ફર માટે સંક્રમણ તાપમાન $369 \ K$ છે. $369 \ K$ થી નીચે $\alpha-$સલ્ફર (રોમ્બિક) સ્થાયી છે,અને $369 \ K$ થી ઉપર $\beta-$સલ્ફર (મોનોક્લિનિક) સ્થાયી છે.
આ બે સ્વરૂપો ધીમેથી ગરમ કરવા અથવા ધીમેથી ઠંડા પાડવાથી એકબીજામાં પ્રતિવર્તી રીતે બદલાઈ શકે છે,તેથી વિધાન-$I$ સાચું છે.
ઓરડાના તાપમાને,$\alpha-$સલ્ફર (રોમ્બિક) સૌથી સ્થાયી સ્વરૂપ છે,મોનોક્લિનિક સલ્ફર નહીં. તેથી,વિધાન-$II$ ખોટું છે.
230
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જો સંયોજન $AB$ જલીય દ્રાવણમાં $75\,\%$ જેટલું વિયોજન પામે,તો જે દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં $2.5\, K$ નો વધારો જોવા મળે છે તેની મોલાલિટી $......$ મોલલ છે.
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરો) $[K_{b} = 0.52\, K\, kg\, mol^{-1}]$
A
$4$
B
$3$
C
$6$
D
$5$

Solution

(B) વિયોજનની માત્રા $\alpha = 0.75$ અને $AB$ માટે,આયનોની સંખ્યા $n = 2$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 - \alpha + n\alpha = 1 - 0.75 + 2 \times 0.75 = 1.75$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $2.5 = 1.75 \times 0.52 \times m$.
મોલાલિટી $m = \frac{2.5}{1.75 \times 0.52} = \frac{2.5}{0.91} \approx 2.747$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરતા,આપણને $3$ મળે છે.
231
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલા સંયોજનોમાંથી કેટલા સંયોજનો $-COOH$ સમૂહ ધરાવે છે .... .
$A$. સલ્ફાનિલિક એસિડ
$B$. પિક્રિક એસિડ
$C$. એસ્પિરિન
$D$. એસ્કોર્બિક એસિડ
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$4$

Solution

(A) ચાલો આપેલા સંયોજનોની રચનાઓનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. સલ્ફાનિલિક એસિડ $(p-NH_2C_6H_4SO_3H)$: સલ્ફોનિક એસિડ સમૂહ $(-SO_3H)$ ધરાવે છે,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ નહીં.
$2$. પિક્રિક એસિડ ($2,4,6-$ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ): ફિનોલિક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ અને નાઈટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ ધરાવે છે,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ નહીં.
$3$. એસ્પિરિન (એસીટાઈલસેલિસિલિક એસિડ): કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ અને એસ્ટર સમૂહ ધરાવે છે.
$4$. એસ્કોર્બિક એસિડ (વિટામિન $C$): હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ અને ચક્રીય એસ્ટર (લેક્ટોન) ધરાવે છે,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ નહીં.
આમ,માત્ર એસ્પિરિનમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે.
આવા સંયોજનોની કુલ સંખ્યા $1$ છે.
232
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
તાપમાન $27^{\circ} C$ થી વધારીને $52^{\circ} C$ કરવાથી પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક પાંચ ગણો વધે છે. સક્રિયકરણ ઉર્જાનું મૂલ્ય $kJ \, mol^{-1}$ માં $....$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ) $[R = 8.314 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}]$
A
$26$
B
$10$
C
$52$
D
$48$

Solution

(C) આપેલ છે: $T_1 = 300 \, K$,$T_2 = 325 \, K$,$K_2 = 5K_1$,$R = 8.314 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
આર્હેનિયસ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\ln \frac{K_2}{K_1} = \frac{E_a}{R} \left[ \frac{T_2 - T_1}{T_1 T_2} \right]$.
$\ln(5) = \frac{E_a}{8.314} \left[ \frac{25}{97500} \right]$.
$1.6094 = \frac{E_a}{8.314} \times 0.0002564$.
$E_a = \frac{1.6094 \times 8.314}{0.0002564} \approx 52194 \, J \, mol^{-1} = 52.194 \, kJ \, mol^{-1}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં જવાબ $52 \, kJ \, mol^{-1}$ મળે છે.
233
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
જલીય દ્રાવણમાં દ્વિસંયોજક આયન (પરમાણુ ક્રમાંક $29$) ની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ ...... $BM$ છે.
A
$2$
B
$8$
C
$6$
D
$4$

Solution

(A) તત્વનો પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 29$ છે,જે કોપર $(Cu)$ છે.
$Cu$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^1$ છે.
દ્વિસંયોજક આયન $Cu^{2+}$ માટે,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^9$ છે.
$3d$ કક્ષકમાં $9$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટનું સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM$ છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$n = 1$ મૂકતા: $\mu = \sqrt{1(1+2)} = \sqrt{3} \approx 1.73 \ BM$.
$1.73$ ને નજીકના પૂર્ણાંકમાં ફેરવતા જવાબ $2 \ BM$ મળે છે.
234
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$NaOH$ દ્રાવણ અને $1.25\, M$ ઓક્ઝેલિક એસિડ દ્રાવણના ટાઇટ્રેશનને ધ્યાનમાં લો. અંતિમ બિંદુએ નીચે મુજબના બ્યુરેટ રીડિંગ્સ મળ્યા હતા:
$(i)$ $4.5\, mL$ $\quad (ii)$ $4.5\, mL$ $\quad (iii)$ $4.4\, mL$
$(iv)$ $4.4\, mL$ $\quad (v)$ $4.4\, mL$
જો ઓક્ઝેલિક એસિડનું કદ $10.0\, mL$ લેવામાં આવ્યું હોય,તો $NaOH$ દ્રાવણની મોલારિટી .... $M$ છે (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરો).
A
$6$
B
$16$
C
$32$
D
$1$

Solution

(A) $NaOH$ નું સુસંગત કદ $(iii, iv, v)$ રીડિંગ્સની સરેરાશ છે,જે $4.4\, mL$ છે.
તુલ્યતાના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા: $NaOH$ ના તુલ્યાંક = $H_2C_2O_4$ ના તુલ્યાંક.
$M_{NaOH} \times V_{NaOH} \times n_{factor} = M_{acid} \times V_{acid} \times n_{factor}$.
$NaOH$ માટે,$n_{factor} = 1$ અને ઓક્ઝેલિક એસિડ માટે,$n_{factor} = 2$.
$M \times 4.4 \times 1 = 1.25 \times 10.0 \times 2$.
$M = \frac{25}{4.4} \approx 5.68\, M$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ-ઓફ કરતા,જવાબ $6\, M$ મળે છે.
235
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
કોપર $HNO_{3}$ ની સાંદ્રતાના આધારે $NO_{3}^{-}$ નું $NO$ અને $NO_{2}$ માં રિડક્શન કરે છે. ધારો કે $[Cu^{2+}]$ નિશ્ચિત છે અને $P_{NO} = P_{NO_{2}} = 1 \ bar$ છે,તો $HNO_{3}$ ની જે સાંદ્રતાએ કોપર દ્વારા $NO_{3}^{-}$ નું $NO$ અને $NO_{2}$ માં રિડક્શન કરવાની થર્મોડાયનેમિક વૃત્તિ સમાન હોય તે $10^{x} \ M$ છે. $2x$ નું મૂલ્ય ...... છે.
$[Given: E_{Cu^{2+} / Cu}^{\circ} = 0.34 \ V, E_{NO_{3}^{-} / NO}^{\circ} = 0.96 \ V, E_{NO_{3}^{-} / NO_{2}}^{\circ} = 0.79 \ V$ અને $298 \ K$ પર,$\frac{RT}{F}(2.303) = 0.059]$
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) $NO_{3}^{-}$ નું $NO$ માં રિડક્શન માટે:
$NO_{3}^{-} + 4H^{+} + 3e^{-} \longrightarrow NO + 2H_{2}O$
$E_{1} = E_{NO_{3}^{-} / NO}^{\circ} - \frac{0.059}{3} \log \frac{P_{NO}}{[NO_{3}^{-}][H^{+}]^{4}}$
$NO_{3}^{-}$ નું $NO_{2}$ માં રિડક્શન માટે:
$NO_{3}^{-} + 2H^{+} + e^{-} \longrightarrow NO_{2} + H_{2}O$
$E_{2} = E_{NO_{3}^{-} / NO_{2}}^{\circ} - \frac{0.059}{1} \log \frac{P_{NO_{2}}}{[NO_{3}^{-}][H^{+}]^{2}}$
આપેલ છે $[HNO_{3}] = y$,તેથી $[H^{+}] = y$ અને $[NO_{3}^{-}] = y$. તેમજ $P_{NO} = P_{NO_{2}} = 1 \ bar$.
$E_{1} = E_{2}$ સરખાવતા:
$0.96 - \frac{0.059}{3} \log \frac{1}{y \cdot y^{4}} = 0.79 - 0.059 \log \frac{1}{y \cdot y^{2}}$
$0.17 = \frac{0.059}{3} \log (y^{-5}) - 0.059 \log (y^{-3})$
$0.17 = -\frac{0.059}{3} \cdot 5 \log y + 0.059 \cdot 3 \log y$
$0.17 = 0.059 \log y (3 - \frac{5}{3}) = 0.059 \log y (\frac{4}{3})$
$\log y = \frac{0.17 \times 3}{0.059 \times 4} = \frac{0.51}{0.236} \approx 2.16$
$y = 10^{2.16}$,તેથી $x = 2.16$.
$2x = 4.32$.
236
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
કોપરનો એકમ કોષ $3.596 \, \mathring{A}$ ની ધારની લંબાઈ ધરાવતા ફલક-કેન્દ્રિત ઘન $(FCC)$ લેટિસને અનુરૂપ છે. કોપરની ગણતરી કરેલ ઘનતા $kg / m^{3}$ માં ....... છે.
[કોપરનું મોલર દળ $= 63.54 \, g/mol$; એવોગેડ્રો આંક $= 6.022 \times 10^{23} \, mol^{-1}$]
A
$3596$
B
$1047$
C
$9077$
D
$4577$

Solution

(C) $FCC$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $4$ છે.
ઘનતા $(d)$ નું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{N_{A} \times a^{3}}$ છે.
આપેલ છે: $Z = 4$,$M = 63.54 \, g/mol = 0.06354 \, kg/mol$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \, mol^{-1}$,અને $a = 3.596 \, \mathring{A} = 3.596 \times 10^{-10} \, m$.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{4 \times 0.06354}{6.022 \times 10^{23} \times (3.596 \times 10^{-10})^{3}} \approx 9076.6 \, kg/m^{3}$.
આમ,ઘનતા આશરે $9077 \, kg/m^{3}$ છે.
237
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ તરીકે અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A$: $T \ell I_{3}$ માં,જે $CsI_{3}$ ને સમરૂપ (isomorphous) છે,ધાતુ $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં હાજર છે.
કારણ $R$: $T \ell$ ધાતુની ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણીમાં ચૌદ $f$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ સાચું નથી.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
C
$A$ સાચું નથી પરંતુ $R$ સાચું છે.
D
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

Solution

(D) $T \ell I_{3}$ એ $CsI_{3}$ ને સમરૂપ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં ટ્રાયઆયોડાઇડ આયન $I_{3}^{\ominus}$ હોય છે.
આમ,$T \ell I_{3}$ ને $T \ell^{\oplus} I_{3}^{\ominus}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $T \ell$ એ $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$T \ell$ $(Z=81)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $[Xe] 4f^{14} 5d^{10} 6s^{2} 6p^{1}$ છે.
તેમાં ચૌદ $4f$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. તેથી,કારણ $R$ સાચું છે.
જોકે,$14f$ ઇલેક્ટ્રોનની હાજરી એ $T \ell$ પરમાણુની સામાન્ય લાક્ષણિકતા છે અને તે $T \ell I_{3}$ એ $T \ell^{\oplus} I_{3}^{\ominus}$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે તેનું સીધું કારણ નથી (જે ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટ અને $T \ell^{\oplus}$ આયનની સ્થિરતાને કારણે છે). તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
238
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
List-$I$ List-$II$
$(a)$. સુક્રોઝ $(i)$. $\beta-D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ
$(b)$. લેક્ટોઝ $(ii)$. $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝ
$(c)$. માલ્ટોઝ $(iii)$. $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$(a)$ $\rightarrow (i), (b)$ $\rightarrow (iii), (c)$ $\rightarrow (ii)$
B
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (iii)$
C
$(a)$ $\rightarrow (ii), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (iii)$
D
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (ii), (c)$ $\rightarrow (i)$

Solution

(C) ડાયસેકેરાઈડ્સના જળવિભાજનની નીપજો નીચે મુજબ છે:
$1$. સુક્રોઝના જળવિભાજનથી $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝ મળે છે. તેથી,$(a) \rightarrow (ii)$.
$2$. લેક્ટોઝના જળવિભાજનથી $\beta-D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ મળે છે. તેથી,$(b) \rightarrow (i)$.
$3$. માલ્ટોઝના જળવિભાજનથી $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ મળે છે. તેથી,$(c) \rightarrow (iii)$.
આમ,સાચી જોડ $(a)$ $\rightarrow (ii), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (iii)$ છે.
239
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$A$. ફિનાઈલ મેથેનેમાઈન
$B$. $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન
$C$. $N$-મિથાઈલએનિલીન
$D$. બેન્ઝેનેમાઈન
આપેલ એમાઈન્સની બેઝિક પ્રકૃતિનો સાચો ક્રમ પસંદ કરો.
A
$A > C > B > D$
B
$D > C > B > A$
C
$D > B > C > A$
D
$A > B > C > D$

Solution

(D) એમાઈન્સની બેઝિક પ્રબળતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$A$ (ફિનાઈલ મેથેનેમાઈન,$C_6H_5CH_2NH_2$): અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં નથી,તેથી તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
$B$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન,$C_6H_5N(CH_3)_2$): અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં છે,પરંતુ બે મિથાઈલ સમૂહો પ્રેરક અસર $(+I)$ આપે છે,જે $C$ અને $D$ ની સરખામણીમાં બેઝિકતા વધારે છે.
$C$ ($N$-મિથાઈલએનિલીન,$C_6H_5NHCH_3$): અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં છે અને એક મિથાઈલ સમૂહ પ્રેરક અસર $(+I)$ આપે છે.
$D$ (બેન્ઝેનેમાઈન,$C_6H_5NH_2$): અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં છે અને આલ્કાઈલ સમૂહો દ્વારા કોઈ પ્રેરક અસર મળતી નથી.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $A > B > C > D$ છે.
240
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
Seliwanoff કસોટી અને Xanthoproteic કસોટી અનુક્રમે $....$ અને $....$ ની ઓળખ માટે વપરાય છે.
A
Aldoses,ketoses
B
Proteins,ketoses
C
Ketoses,proteins
D
Ketoses,aldoses

Solution

(C) Seliwanoff કસોટી એ એક રાસાયણિક કસોટી છે જે એલ્ડોઝ અને કીટોઝ શર્કરા વચ્ચે તફાવત કરે છે. તે ખાસ કરીને કીટોઝને લાલ રંગ ઉત્પન્ન કરીને ઓળખે છે.
Xanthoproteic કસોટીનો ઉપયોગ પ્રોટીનની હાજરી શોધવા માટે થાય છે,ખાસ કરીને એવા પ્રોટીન જેમાં એરોમેટિક રિંગ ધરાવતા એમિનો એસિડ (જેમ કે ટાયરોસિન,ટ્રિપ્ટોફન અને ફિનાઇલએલેનાઇન) હોય છે,જે સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરવા પર પીળો રંગ આપે છે.
241
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
$2,4-DNP$ કસોટીનો ઉપયોગ કોને ઓળખવા માટે થઈ શકે છે?
A
એમાઇન
B
આલ્ડિહાઇડ
C
ઈથર
D
હેલોજન

Solution

(B) $2,4-DNP$ એટલે $2,4-dinitrophenylhydrazine$.
આ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ કાર્બોનિલ સંયોજનોને ઓળખવા માટે થાય છે,જેમાં આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,આલ્ડિહાઇડ એ કાર્બોનિલ સંયોજન છે.
242
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
Ceric ammonium nitrate અને $CHCl_3 / \text{alc. } KOH$ નો ઉપયોગ અનુક્રમે ...... અને ........ માં રહેલા ક્રિયાશીલ સમૂહોની ઓળખ માટે થાય છે.
A
આલ્કોહોલ,ફિનોલ
B
એમાઈન,આલ્કોહોલ
C
આલ્કોહોલ,એમાઈન
D
એમાઈન,ફિનોલ

Solution

(C) Ceric ammonium nitrate નો ઉપયોગ આલ્કોહોલની ઓળખ માટે કસોટી તરીકે થાય છે,જે લાક્ષણિક લાલ અથવા પીળો રંગ આપે છે.
$CHCl_3 / \text{alc. } KOH$ નો ઉપયોગ કાર્બાઈલેમાઈન કસોટીમાં થાય છે,જે પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ ની ઓળખ માટે વિશિષ્ટ છે.
243
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
આપેલ રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં $A$ ને ઓળખો:
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા $o$-ફિનાઇલીનડાયએસીટાલ્ડિહાઇડનું આંતર-આણ્વીય આલ્ડૉલ સંઘનન છે.
$1$. બેઇઝ $(OH^-)$ એનોલેટ આયન બનાવવા માટે આલ્ડિહાઇડ સમૂહમાંથી એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે.
$2$. આ એનોલેટ આયન બીજા આલ્ડિહાઇડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે,જેનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ બને છે.
$3$. એસિડ અથવા બેઇઝની હાજરીમાં ગરમ કરવા પર (નિર્જલીકરણ),$\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ પાણીના અણુને દૂર કરીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ $2$-ફોર્મિલ-$1,2,3,4$-ટેટ્રાહાઇડ્રોનેપ્થલીન છે.
244
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં $A$ ને ઓળખો:
Question diagram
A
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાઇલ ઇથાઇલ ઇથર
B
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાઇલ આયોડાઇડ
C
$4$-મેથોક્સીબેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
D
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ

Solution

(B) પ્રક્રિયા ત્રણ તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ક્રોસ-કેનિઝારો પ્રક્રિયા: $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $NaOH$ ની હાજરીમાં $HCHO$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3O-C_6H_4-CH_2OH)$ અને સોડિયમ ફોર્મેટ બનાવે છે.
$2$. વિલિયમસન ઇથર સંશ્લેષણ: $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ $NaH$ ની હાજરીમાં $CH_3CH_2Br$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાઇલ ઇથાઇલ ઇથર $(CH_3O-C_6H_4-CH_2-O-CH_2CH_3)$ બનાવે છે.
$3$. $HI$ અને $\Delta$ સાથે વિભાજન: ગરમ કરવા પર $HI$ દ્વારા ઇથર લિંકેજ અને મેથોક્સી ગ્રુપનું વિભાજન થાય છે. મેથોક્સી ગ્રુપ $(CH_3O-)$ $OH$ અને $CH_3I$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,અને બેન્ઝાઇલ ઇથર $(R-CH_2-O-CH_2CH_3)$ નું વિભાજન થઈને $4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાઇલ આયોડાઇડ $(HO-C_6H_4-CH_2I)$ અને ઇથેનોલ બને છે.
આમ,અંતિમ ઉત્પાદન $A$ એ $4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાઇલ આયોડાઇડ છે.
245
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$a$. બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $\xrightarrow{Cu_2Cl_2/HCl}$ ક્લોરોબેન્ઝીન $+ N_2$ $i$. વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા
$b$. બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $\xrightarrow{Cu/HCl}$ ક્લોરોબેન્ઝીન $+ N_2$ $ii$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા
$c$. $2 CH_3CH_2Cl + 2 Na \xrightarrow{Ether} C_2H_5-C_2H_5 + 2 NaCl$ $iii$. ફિટિંગ પ્રક્રિયા
$d$. $2 C_6H_5Cl + 2 Na \xrightarrow{Ether} C_6H_5-C_6H_5 + 2 NaCl$ $iv$. ગેટરમેન પ્રક્રિયા

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$a$ $\rightarrow iii, b$ $\rightarrow i, c$ $\rightarrow iv, d$ $\rightarrow ii$
B
$a$ $\rightarrow ii, b$ $\rightarrow i, c$ $\rightarrow iv, d$ $\rightarrow iii$
C
$a$ $\rightarrow ii, b$ $\rightarrow iv, c$ $\rightarrow i, d$ $\rightarrow iii$
D
$a$ $\rightarrow iii, b$ $\rightarrow iv, c$ $\rightarrow i, d$ $\rightarrow ii$

Solution

(C) . બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની $Cu_2Cl_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા છે $(a \rightarrow ii)$.
$b$. બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની $Cu/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ગેટરમેન પ્રક્રિયા છે $(b \rightarrow iv)$.
$c$. આલ્કાઈલ હેલાઈડની ઈથરમાં $Na$ સાથેની પ્રક્રિયા જે આલ્કેન બનાવે છે તે વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા છે $(c \rightarrow i)$.
$d$. એરાઈલ હેલાઈડની ઈથરમાં $Na$ સાથેની પ્રક્રિયા જે ડાયએરાઈલ બનાવે છે તે ફિટિંગ પ્રક્રિયા છે $(d \rightarrow iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a$ $\rightarrow ii, b$ $\rightarrow iv, c$ $\rightarrow i, d$ $\rightarrow iii$ છે.
246
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
આપેલ પ્રક્રિયામાં $A$ ને ઓળખો.
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) આ પ્રક્રિયામાં $SOCl_2$ સાથે બહુવિધ ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવતા સંયોજનની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
$SOCl_2$ (થાયોનાઇલ ક્લોરાઇડ) એ આલ્કોહોલનું આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર કરવા માટે વપરાતો સામાન્ય પ્રક્રિયક છે.
આપેલ સબસ્ટ્રેટમાં ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહો છે:
$1$. એક ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ.
$2$. સંતૃપ્ત વલય પર એક દ્વિતીયક એલિફેટિક $-OH$ સમૂહ.
$3$. એક પ્રાથમિક બેન્ઝિલિક $-CH_2OH$ સમૂહ.
$SOCl_2$ એલિફેટિક આલ્કોહોલ (પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક બંને) સાથે સરળતાથી પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડ બનાવે છે.
જોકે,તે સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એરાઇલ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર કરતું નથી.
તેથી,દ્વિતીયક $-OH$ અને પ્રાથમિક બેન્ઝિલિક $-CH_2OH$ બંને સમૂહો અનુક્રમે $-Cl$ અને $-CH_2Cl$ માં રૂપાંતરિત થશે.
પરિણામી મુખ્ય નીપજ $A$ માં ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ અકબંધ રહેશે,એક દ્વિતીયક $-Cl$ સમૂહ હશે,અને એક $-CH_2Cl$ સમૂહ હશે.
આ બંધારણ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ છે.
247
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો.
List-$I$ List-$II$
$(a)$ સાઇડરાઇટ $(i)$ $Cu$
$(b)$ કેલેમાઇન $(ii)$ $Ca$
$(c)$ મેલેકાઇટ $(iii)$ $Fe$
$(d)$ ક્રાયોલાઇટ $(iv)$ $Al$
$(v)$ $Zn$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (v), (d)$ $\rightarrow (ii)$
B
$(a)$ $\rightarrow (i), (b)$ $\rightarrow (ii), (c)$ $\rightarrow (v), (d)$ $\rightarrow (iii)$
C
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (v), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (iv)$
D
$(a)$ $\rightarrow (i), (b)$ $\rightarrow (ii), (c)$ $\rightarrow (iii), (d)$ $\rightarrow (iv)$

Solution

(C) સાઇડરાઇટ $FeCO_{3}$ છે,જે $Fe$ ની કાચી ધાતુ છે.
$(b)$ કેલેમાઇન $ZnCO_{3}$ છે,જે $Zn$ ની કાચી ધાતુ છે.
$(c)$ મેલેકાઇટ $Cu(OH)_{2} \cdot CuCO_{3}$ છે,જે $Cu$ ની કાચી ધાતુ છે.
$(d)$ ક્રાયોલાઇટ $Na_{3}AlF_{6}$ છે,જે $Al$ ની કાચી ધાતુ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (v), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (iv)$.
248
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
જ્યારે $FeCl_3$ ને ગરમ પાણીના વધારામાં ઉમેરવામાં આવે ત્યારે પરિણામી કોલોઇડલ કણો પરના વીજભારની પ્રકૃતિ શું હોય છે?
A
ધન
B
ક્યારેક ધન અને ક્યારેક ઋણ
C
તટસ્થ
D
ઋણ

Solution

(A) જ્યારે $FeCl_3$ ને ગરમ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને હાઇડ્રેટેડ ફેરિક ઓક્સાઇડ,$Fe_2O_3 \cdot xH_2O$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,કોલોઇડલ કણો દ્રાવણમાંથી $Fe^{3+}$ આયનોનું અધિશોષણ કરે છે,જેના પરિણામે ધન વીજભારિત સોલ બને છે.
તેનું નિરૂપણ $Fe_2O_3 \cdot xH_2O / Fe^{3+}$ છે.
તેથી,વીજભારની પ્રકૃતિ ધન છે.
249
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2021
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
List-$I$ List-$II$
$(a)$ સોડિયમ કાર્બોનેટ $(i)$ ડીકન
$(b)$ ટાઇટેનિયમ $(ii)$ કાસ્ટનર-કેલનર
$(c)$ ક્લોરિન $(iii)$ વાન-આર્કેલ
$(d)$ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(iv)$ સોલ્વે

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$(a)$ $\rightarrow (iv), (b)$ $\rightarrow (iii), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (ii)$
B
$(a)$ $\rightarrow (i), (b)$ $\rightarrow (iii), (c)$ $\rightarrow (iv), (d)$ $\rightarrow (ii)$
C
$(a)$ $\rightarrow (iv), (b)$ $\rightarrow (i), (c)$ $\rightarrow (ii), (d)$ $\rightarrow (iii)$
D
$(a)$ $\rightarrow (iii), (b)$ $\rightarrow (ii), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (iv)$

Solution

(A) સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સોલ્વે પદ્ધતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$(b)$ ટાઇટેનિયમ $(Ti)$ વાન-આર્કેલ પદ્ધતિ દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.
$(c)$ ક્લોરિન $(Cl_2)$ ડીકન પદ્ધતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$(d)$ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ કાસ્ટનર-કેલનર પદ્ધતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)$ $\rightarrow (iv), (b)$ $\rightarrow (iii), (c)$ $\rightarrow (i), (d)$ $\rightarrow (ii)$ છે.
250
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2021
$298 \,K$ તાપમાને નીચેના કોષનો $Emf$ $V$ માં $x \times 10^{-2}$ છે. $Zn | Zn^{2+}(0.1 \,M) || Ag^{+}(0.01 \,M) | Ag$. $x$ નું મૂલ્ય .... છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) [આપેલ છે: $E^{0}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \,V$; $E^{0}_{Ag^{+}/Ag} = +0.80 \,V$; $\frac{2.303 RT}{F} = 0.059$]
A
$147$
B
$157$
C
$188$
D
$288$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$
$E^{0}_{cell} = E^{0}_{cathode} - E^{0}_{anode} = 0.80 - (-0.76) = 1.56 \,V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{0}_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ag^{+}]^{2}}$
અહીં,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.1$,અને $[Ag^{+}] = 0.01$
$E_{cell} = 1.56 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{(0.01)^{2}}$
$E_{cell} = 1.56 - 0.0295 \times \log(1000)$
$E_{cell} = 1.56 - 0.0295 \times 3 = 1.56 - 0.0885 = 1.4715 \,V$
$E_{cell} = 147.15 \times 10^{-2} \,V$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$x = 147$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in JEE Main 2021?

There are 798 Chemistry questions from the JEE Main 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2021 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2021 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick JEE Main 2021 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.