AIPMT 2007 Physics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

46 QuestionsGujaratiWith Solutions

PhysicsQ146 of 46 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
વિદ્યુત પરિપથમાં અવરોધનું પારિમાણિક સૂત્ર દળ $M$,લંબાઈ $L$,સમય $T$ અને વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ ના સ્વરૂપમાં શું થશે?
A
$M^1L^2T^{-2}I^{-2}$
B
$M^1L^2T^{-1}I^{-1}$
C
$M^1L^2T^{-3}I^{-2}$
D
$M^1L^2T^{-3}I^{-1}$

Solution

(C) ઓમના નિયમ મુજબ,$V = RI$,જેનો અર્થ છે કે $R = \frac{V}{I}$.
સ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $V = \frac{W}{q}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $W$ એ કાર્ય છે અને $q$ એ વિદ્યુતભાર છે.
કાર્ય $W$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[ML^2T^{-2}]$ અને વિદ્યુતભાર $q$ નું $[IT]$ છે.
તેથી,$V$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $= \frac{[ML^2T^{-2}]}{[IT]} = [ML^2T^{-3}I^{-1}]$.
હવે,અવરોધના સૂત્રમાં આ કિંમત મૂકતા: $R = \frac{[ML^2T^{-3}I^{-1}]}{[I]} = [ML^2T^{-3}I^{-2}]$.
2
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$x$-અક્ષ પર સમય $t$ ની સાપેક્ષે કણનું સ્થાન $x = 9t^2 - t^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. જ્યારે આ કણ $x$-દિશામાં મહત્તમ ઝડપ પ્રાપ્ત કરે ત્યારે તેનું સ્થાન શું હશે?
A
$54$
B
$81$
C
$24$
D
$32$

Solution

(A) આપેલ સ્થાનનું સમીકરણ: $x = 9t^2 - t^3$.
વેગ $v$ એ સમયની સાપેક્ષે સ્થાનનું વિકલન છે: $v = \frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(9t^2 - t^3) = 18t - 3t^2$.
ઝડપ મહત્તમ હોય તે સમય શોધવા માટે,આપણે વેગનું સમયની સાપેક્ષે વિકલન કરીએ અને તેને શૂન્ય લઈએ: $\frac{dv}{dt} = 18 - 6t = 0$.
$t$ માટે ઉકેલતા,આપણને $t = 3 \ s$ મળે છે.
હવે,તે ક્ષણે સ્થાન શોધવા માટે $t = 3 \ s$ ને સ્થાનના સમીકરણમાં મૂકતા: $x = 9(3)^2 - (3)^3 = 9(9) - 27 = 81 - 27 = 54 \ m$.
3
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક કાર $X$ થી $Y$ સુધી $v_1$ ની સમાન ઝડપે જાય છે અને $Y$ થી $X$ સુધી $v_2$ ની સમાન ઝડપે પાછી ફરે છે. આ રાઉન્ડ ટ્રિપ માટે સરેરાશ ઝડપ કેટલી છે?
A
$\bar v = \frac{v_1 + v_2}{2}$
B
$\bar v = \sqrt{v_1 v_2}$
C
$\frac{2}{\bar v} = \frac{1}{v_1} + \frac{1}{v_2}$
D
$\frac{1}{\bar v} = \frac{1}{v_1} + \frac{1}{v_2}$

Solution

(C) સરેરાશ ઝડપ એટલે કુલ કાપેલું અંતર અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર.
ધારો કે $X$ અને $Y$ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે.
$X$ થી $Y$ સુધી જવા માટે લાગતો સમય $t_1 = \frac{d}{v_1}$ છે.
$Y$ થી $X$ સુધી પાછા આવવા માટે લાગતો સમય $t_2 = \frac{d}{v_2}$ છે.
કુલ અંતર $= d + d = 2d$.
કુલ સમય $= t_1 + t_2 = \frac{d}{v_1} + \frac{d}{v_2}$.
સરેરાશ ઝડપ $\bar v = \frac{\text{કુલ અંતર}}{\text{કુલ સમય}} = \frac{2d}{\frac{d}{v_1} + \frac{d}{v_2}}$.
અંશ અને છેદમાંથી $d$ ને દૂર કરતા,આપણને $\bar v = \frac{2}{\frac{1}{v_1} + \frac{1}{v_2}}$ મળે છે.
આને ફરીથી ગોઠવતા $\frac{2}{\bar v} = \frac{1}{v_1} + \frac{1}{v_2}$ મળે છે.
4
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2007
$x-$અક્ષ પર ગતિ કરતા કણનો $t$ સમયે પ્રવેગ $f = f_0(1 - t/T)$ છે,જ્યાં $f_0$ અને $T$ અચળાંકો છે. $t = 0$ સમયે કણનો વેગ શૂન્ય છે. $t = 0$ અને $f = 0$ થાય તે સમયગાળા દરમિયાન કણનો વેગ $(v_x)$ કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{2}f_0 t^2$
B
$f_0 T^2$
C
$\frac{1}{2}f_0 T$
D
$f_0 T$

Solution

(C) આપેલ છે: $t = 0$ સમયે,વેગ $v = 0$.
પ્રવેગ $f = f_0(1 - t/T)$.
જ્યારે $f = 0$ થાય ત્યારે,$0 = f_0(1 - t/T)$. $f_0$ અચળ હોવાથી,$1 - t/T = 0$,જેનો અર્થ છે કે $t = T$.
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રવેગ $f = \frac{dv}{dt}$,તેથી $dv = f dt$.
બંને બાજુ $t = 0$ થી $t = T$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{v_x} dv = \int_{0}^{T} f_0(1 - t/T) dt$
$v_x = f_0 \left[ t - \frac{t^2}{2T} \right]_{0}^{T}$
$v_x = f_0 \left( T - \frac{T^2}{2T} \right) = f_0 \left( T - \frac{T}{2} \right) = \frac{1}{2} f_0 T$.
5
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી શરૂ કરીને એક કણ $(x, y)$ સમતલમાં સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે. કોઈ પછીના સમયે તેના યામ $(\sqrt{3}, 3)$ છે. કણનો પથ $x$-અક્ષ સાથે ......... $^o$ નો ખૂણો બનાવે છે.
A
$45$
B
$60$
C
$0$
D
$30$

Solution

(B) ધારો કે $\theta$ એ ખૂણો છે જે કણનો પથ $x$-અક્ષ સાથે બનાવે છે.
આપેલ યામ $(x, y) = (\sqrt{3}, 3)$ પરથી,રેખાનો ઢાળ $\tan \theta = \frac{y}{x}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\tan \theta = \frac{3}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$\tan \theta = \sqrt{3}$ મળે છે.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}(\sqrt{3}) = 60^o$.
Solution diagram
6
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$\vec A$ અને $\vec B$ બે સદિશો છે અને $\theta$ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો છે. જો $|\vec A \times \vec B| = \sqrt{3}(\vec A \cdot \vec B)$ હોય,તો $\theta$ નું મૂલ્ય ......... $^\circ$ છે.
A
$60$
B
$45$
C
$180$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $|\vec A \times \vec B| = \sqrt{3}(\vec A \cdot \vec B)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે સદિશ ગુણાકારનું મૂલ્ય $|\vec A \times \vec B| = AB \sin \theta$ છે અને અદિશ ગુણાકાર $\vec A \cdot \vec B = AB \cos \theta$ છે.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$AB \sin \theta = \sqrt{3} AB \cos \theta$.
બંને બાજુને $AB \cos \theta$ વડે ભાગતા:
$\frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \sqrt{3}$.
$\tan \theta = \sqrt{3}$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}(\sqrt{3}) = 60^\circ$.
7
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક બ્લોક $B$ ને આડી સપાટી પર પ્રારંભિક વેગ $V$ સાથે ક્ષણિક રીતે ધકેલવામાં આવે છે. જો $B$ અને સપાટી વચ્ચેનો સરકતા ઘર્ષણાંક $\mu$ હોય,તો બ્લોક $B$ કેટલા સમય પછી સ્થિર થશે?
Question diagram
A
$\frac{g\mu}{V}$
B
$\frac{g}{V}$
C
$\frac{V}{g}$
D
$\frac{V}{\mu g}$

Solution

(D) આપેલ છે: પ્રારંભિક વેગ $u = V$,અંતિમ વેગ $v = 0$.
બ્લોક પર લાગતું ગતિક ઘર્ષણ બળ $f = \mu R = \mu mg$ છે,જ્યાં $m$ એ બ્લોકનું દળ છે અને $g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,આ ઘર્ષણને કારણે ઉત્પન્ન થતો પ્રતિપ્રવેગ $a$ છે:
$a = \frac{f}{m} = \frac{\mu mg}{m} = \mu g$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$v = u - at$ (જ્યાં $a$ એ પ્રતિપ્રવેગ છે):
$0 = V - (\mu g)t$
$V = \mu gt$
$t = \frac{V}{\mu g}$.
8
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક ટેબલ પર $k$ બળ અચળાંક ધરાવતી ઉભી સ્પ્રિંગ રાખેલી છે. $m$ દળનો એક દડો સ્પ્રિંગના મુક્ત ઉપરના છેડાથી $h$ ઊંચાઈએથી સ્પ્રિંગ પર પડે છે,જેથી સ્પ્રિંગ $d$ જેટલી દબાય છે. આ પ્રક્રિયામાં થયેલું કુલ કાર્ય કેટલું છે?
A
$mg(h + d) - \frac{1}{2}kd^2$
B
$mg(h - d) - \frac{1}{2}kd^2$
C
$mg(h - d) + \frac{1}{2}kd^2$
D
$mg(h + d) + \frac{1}{2}kd^2$

Solution

(A) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,તંત્ર પર થયેલું કુલ કાર્ય દડાની ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
ધારો કે દડાની પ્રારંભિક સ્થિતિ સ્પ્રિંગથી $h$ ઊંચાઈ પર છે. અંતિમ સ્થિતિ ત્યારે છે જ્યારે સ્પ્રિંગ $d$ અંતર જેટલી દબાય છે.
દડાનું કુલ શિરોલંબ સ્થાનાંતર $(h + d)$ છે.
દડા પર લાગતા બળો ગુરુત્વાકર્ષણ (નીચેની તરફ) અને સ્પ્રિંગ બળ (ઉપરની તરફ) છે.
ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W_g = mg(h + d)$ છે.
સ્પ્રિંગ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W_s = -\int_0^d kx \, dx = -\frac{1}{2}kd^2$ છે.
દડા પર થયેલું કુલ કાર્ય $W_{net} = W_g + W_s = mg(h + d) - \frac{1}{2}kd^2$ છે.
દડો સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે અને મહત્તમ સંકોચન $d$ પર ક્ષણિક સ્થિર થાય છે,તેથી ગતિઊર્જામાં ફેરફાર શૂન્ય છે,જે સૂચવે છે કે સમગ્ર પ્રક્રિયા માટે $W_{net} = 0$ છે. જોકે,પ્રશ્નમાં સ્થાનાંતર $d$ દરમિયાન બાહ્ય બળો (ગુરુત્વાકર્ષણ અને સ્પ્રિંગ) દ્વારા થયેલું કુલ કાર્ય પૂછવામાં આવ્યું છે,જે $mg(h + d) - \frac{1}{2}kd^2$ છે.
Solution diagram
9
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
એક કૃષ્ણ પદાર્થ (black body) $727^\circ C$ તાપમાને છે. તે જે દરે ઉર્જાનું ઉત્સર્જન કરે છે તે કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$(1000)^4$
B
$(1000)^2$
C
$(727)^4$
D
$(727)^2$

Solution

(A) સ્ટીફન-બોલ્ટ્ઝમેનનો નિયમ મુજબ,કૃષ્ણ પદાર્થ દ્વારા ઉત્સર્જિત ઉર્જાનો દર $(E)$ તેના નિરપેક્ષ તાપમાન ($T$,કેલ્વિનમાં) ની ચતુર્થ ઘાતના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
સૂત્ર $E \propto T^4$ છે.
અહીં તાપમાન સેલ્સિયસમાં $727^\circ C$ આપેલું છે,તેથી તેને કેલ્વિનમાં ફેરવતા:
$T = 727 + 273 = 1000 \ K$.
આ કિંમતને સમપ્રમાણતાના સંબંધમાં મૂકતા:
$E \propto (1000)^4$.
તેથી,ઉર્જા ઉત્સર્જનનો દર $(1000)^4$ ના પ્રમાણમાં છે.
10
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
ધારો કે સૂર્ય $r$ ત્રિજ્યાની ગોળાકાર બાહ્ય સપાટી ધરાવે છે,જે $t^{\circ} C$ તાપમાને કૃષ્ણ પદાર્થ (black body) તરીકે વિકિરણ કરે છે,તો સૂર્યના કેન્દ્રથી $R$ અંતરે એકમ સપાટી (આપાત કિરણોને લંબ) દ્વારા પ્રાપ્ત થતો પાવર કેટલો હશે? (જ્યાં $\sigma$ એ સ્ટેફનનો અચળાંક છે.)
A
$\frac{r^2 \sigma (t + 273)^4}{4\pi R^2}$
B
$\frac{16\pi^2 r^2 \sigma t^4}{R^2}$
C
$\frac{r^2 \sigma (t + 273)^4}{R^2}$
D
$\frac{4\pi r^2 \sigma t^4}{R^2}$

Solution

(C) સૂર્ય દ્વારા ઉત્સર્જિત કુલ પાવર $P$,જે $r$ ત્રિજ્યા અને $T = (t + 273) \ K$ નિરપેક્ષ તાપમાન ધરાવતા કૃષ્ણ પદાર્થ તરીકે વર્તે છે,તે સ્ટેફન-બોલ્ટ્ઝમેન નિયમ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $P = \sigma A T^4 = \sigma (4\pi r^2) (t + 273)^4$.
સૂર્યના કેન્દ્રથી $R$ અંતરે,આ પાવર $4\pi R^2$ જેટલી ગોળાકાર સપાટી પર ફેલાય છે.
આપાત કિરણોને લંબ સપાટી દ્વારા એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ પ્રાપ્ત થતો પાવર (તીવ્રતા $S$) નીચે મુજબ છે: $S = \frac{P}{4\pi R^2}$.
$P$ ની કિંમત મૂકતા: $S = \frac{\sigma (4\pi r^2) (t + 273)^4}{4\pi R^2} = \frac{r^2 \sigma (t + 273)^4}{R^2}$.
11
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$l$ લંબાઈ અને $m$ દળ ધરાવતો એક સમાન સળિયો $AB$ બિંદુ $A$ ની આસપાસ મુક્તપણે ફરી શકે છે. સળિયાને આડી સ્થિતિમાં સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે. જો બિંદુ $A$ ની આસપાસ સળિયાની જડત્વની આઘૂર્ણ $ml^2/3$ હોય,તો સળિયાનો પ્રારંભિક કોણીય પ્રવેગ કેટલો હશે?
Question diagram
A
$\frac{mgl}{2}$
B
$\frac{3}{2}gl$
C
$\frac{3g}{2l}$
D
$\frac{2g}{3l}$

Solution

(C) બિંદુ $A$ ની આસપાસ ટોર્ક $\tau$ એ સળિયાના દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે છે,જે $A$ થી $l/2$ અંતરે છે.
$\tau = mg \times \frac{l}{2} = \frac{mgl}{2}$
ટોર્ક અને કોણીય પ્રવેગ વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,$\tau = I\alpha$,જ્યાં $I$ એ $A$ ની આસપાસ જડત્વની આઘૂર્ણ છે અને $\alpha$ એ કોણીય પ્રવેગ છે.
આપેલ છે કે $I = \frac{ml^2}{3}$,તેથી:
$\alpha = \frac{\tau}{I} = \frac{mgl/2}{ml^2/3} = \frac{mgl}{2} \times \frac{3}{ml^2} = \frac{3g}{2l}$
Solution diagram
12
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$m$ દળનો એક કણ $XY$ સમતલમાં $v$ વેગ સાથે સીધી રેખા $AB$ પર ગતિ કરે છે. જો ઉગમબિંદુ $O$ ની સાપેક્ષે કણનું કોણીય વેગમાન જ્યારે તે $A$ પર હોય ત્યારે $L_A$ અને જ્યારે તે $B$ પર હોય ત્યારે $L_B$ હોય,તો
Question diagram
A
$L_A = L_B$
B
$L_A$ અને $L_B$ વચ્ચેનો સંબંધ રેખા $AB$ ના ઢાળ પર આધાર રાખે છે
C
$L_A < L_B$
D
$L_A > L_B$

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $O$ ની સાપેક્ષે કણનું કોણીય વેગમાન $L$ એ સૂત્ર $L = r \times p = r \times (mv)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r$ એ કણનો સ્થાન સદિશ છે અને $p$ એ તેનું રેખીય વેગમાન છે.
આને $L = m v d$ તરીકે પણ દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $d$ એ ઉગમબિંદુ $O$ થી કણની ગતિની રેખા સુધીનું લંબ અંતર છે.
કણ સીધી રેખા $AB$ પર ગતિ કરતો હોવાથી,ઉગમબિંદુ $O$ થી આ રેખા સુધીનું લંબ અંતર $d$ રેખા પરના તમામ બિંદુઓ માટે અચળ રહે છે.
તેથી,રેખા $AB$ પરના તમામ બિંદુઓ માટે કોણીય વેગમાન $L$ અચળ રહે છે.
આમ,$L_A = L_B$.
Solution diagram
13
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2007
એક એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $1/6$ છે. જ્યારે સિંકનું તાપમાન $62^{\circ}C$ જેટલું ઘટાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની કાર્યક્ષમતા બમણી થઈ જાય છે. સ્ત્રોતનું તાપમાન ....... $^{\circ}C$ છે.
A
$80$
B
$95$
C
$90$
D
$99$

Solution

(D) કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\eta = 1 - \frac{T_2}{T_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T_1$ એ સ્ત્રોતનું તાપમાન અને $T_2$ એ સિંકનું તાપમાન કેલ્વિનમાં છે.
આપેલ છે કે $\eta_1 = 1/6$,તેથી $1/6 = 1 - \frac{T_2}{T_1}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{T_2}{T_1} = 5/6$ અથવા $T_2 = \frac{5}{6}T_1$ $...(i)$.
જ્યારે સિંકનું તાપમાન $62^{\circ}C$ (જે $62 \ K$ ના ફેરફારને સમકક્ષ છે) ઘટાડવામાં આવે છે,ત્યારે નવી કાર્યક્ષમતા $\eta_2 = 2 \times \eta_1 = 2 \times (1/6) = 1/3$ થાય છે.
નવું સિંક તાપમાન $T_2' = T_2 - 62$ છે.
કાર્યક્ષમતાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $1/3 = 1 - \frac{T_2 - 62}{T_1}$.
પુનઃગોઠવણ કરતા $\frac{T_2 - 62}{T_1} = 1 - 1/3 = 2/3$ મળે છે.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $T_2 = \frac{5}{6}T_1$ મૂકતા:
$\frac{\frac{5}{6}T_1 - 62}{T_1} = 2/3$.
$\frac{5}{6} - \frac{62}{T_1} = 2/3$.
$\frac{62}{T_1} = \frac{5}{6} - \frac{4}{6} = 1/6$.
$T_1 = 62 \times 6 = 372 \ K$.
સેલ્સિયસમાં રૂપાંતરિત કરતા: $T(^{\circ}C) = 372 - 273 = 99^{\circ}C$.
14
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $K = K_0 \cos^2(\omega t)$ છે. સ્થિતિઊર્જાનું મહત્તમ મૂલ્ય અને કુલ ઊર્જા અનુક્રમે કેટલા હશે?
A
$K_0, K_0$
B
$K_0, 2K_0$
C
$K_0/2, K_0$
D
$0, 2K_0$

Solution

(A) સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $K = K_0 \cos^2(\omega t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\cos^2(\omega t)$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $1$ હોવાથી,મહત્તમ ગતિઊર્જા $K_{max} = K_0$ થાય.
સરળ આવર્ત ગતિમાં,કુલ ઊર્જા $E$ અચળ રહે છે અને તે મહત્તમ ગતિઊર્જા અથવા મહત્તમ સ્થિતિઊર્જા જેટલી હોય છે.
તેથી,$E = K_{max} = K_0$.
કુલ ઊર્જા $E = K + U$ હોવાથી,જ્યાં $U$ એ સ્થિતિઊર્જા છે,આપણને મળે છે $U = E - K = K_0 - K_0 \cos^2(\omega t) = K_0 \sin^2(\omega t)$.
સ્થિતિઊર્જાનું મહત્તમ મૂલ્ય $U_{max} = K_0$ છે.
તેથી,મહત્તમ સ્થિતિઊર્જા $K_0$ અને કુલ ઊર્જા $K_0$ છે.
15
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણના તાત્ક્ષણિક વેગ અને પ્રવેગ વચ્ચેનો કળા તફાવત કેટલો હોય છે?
A
$\pi$
B
$2\pi$
C
$0.5\pi$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણનું સ્થાનાંતર $y = A \sin(\omega t)$ છે.
તાત્ક્ષણિક વેગ $v$ એ સ્થાનાંતરનું સમયની સાપેક્ષે વિકલન છે:
$v = \frac{dy}{dt} = A\omega \cos(\omega t) = A\omega \sin(\omega t + \frac{\pi}{2})$.
તાત્ક્ષણિક પ્રવેગ $a$ એ વેગનું સમયની સાપેક્ષે વિકલન છે:
$a = \frac{dv}{dt} = -A\omega^2 \sin(\omega t) = A\omega^2 \sin(\omega t + \pi)$.
વેગની કળા $(\omega t + \frac{\pi}{2})$ છે અને પ્રવેગની કળા $(\omega t + \pi)$ છે.
તેથી,પ્રવેગ અને વેગ વચ્ચેનો કળા તફાવત $(\omega t + \pi) - (\omega t + \frac{\pi}{2}) = \frac{\pi}{2}$ અથવા $0.5\pi$ થાય છે.
16
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$2.0\, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થને જમીન પર સ્થિર રહેલી ઉભી સ્પ્રિંગ સાથે જોડાયેલી સપાટ તાસક પર મૂકવામાં આવે છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. સ્પ્રિંગ અને તાસકનું દળ અવગણ્ય છે. જ્યારે તેને થોડું દબાવીને મુક્ત કરવામાં આવે છે,ત્યારે પદાર્થ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. સ્પ્રિંગનો બળ અચળાંક $200\, N/m$ છે. ગતિનો લઘુત્તમ કંપવિસ્તાર કેટલો હોવો જોઈએ જેથી પદાર્થ તાસકથી અલગ થઈ જાય? ($g = 10\, m/s^2$ લો)
Question diagram
A
$10\, cm$
B
$12\, cm$ થી ઓછી કોઈપણ કિંમત
C
$4\, cm$
D
$8\, cm$

Solution

(A) સ્પ્રિંગની મૂળભૂત લંબાઈ $l$ છે. જ્યારે તેના પર $m$ દળ મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે તે સંતુલન સ્થિતિ $O'$ સુધી પહોંચવા માટે $x_0$ જેટલી દબાય છે.
સંતુલન સ્થિતિએ,સ્પ્રિંગનું બળ પદાર્થના વજનને સંતુલિત કરે છે: $k x_0 = m g$.
$x_0 = \frac{m g}{k} = \frac{2.0 \times 10}{200} = 0.10\, m = 10\, cm$.
જ્યારે પદાર્થ $A$ કંપવિસ્તાર સાથે દોલનો કરે છે,ત્યારે પદાર્થનો મહત્તમ ઉપરની તરફનો પ્રવેગ $a_{max} = A \omega^2$ હોય છે,જ્યાં $\omega^2 = \frac{k}{m}$ છે.
જ્યારે પદાર્થ તેની ગતિના સૌથી ઉચ્ચ બિંદુએ હોય ત્યારે તેનો નીચેની તરફનો પ્રવેગ ગુરુત્વપ્રવેગ $g$ કરતા વધી જાય,ત્યારે પદાર્થ તાસકથી અલગ થઈ જશે.
પદાર્થ તાસક સાથેનો સંપર્ક ગુમાવે તે માટેની શરત $A \omega^2 \ge g$ છે.
$\omega^2 = \frac{k}{m}$ મૂકતા,આપણને $A (\frac{k}{m}) \ge g$ મળે છે.
$A \ge \frac{m g}{k} = x_0$.
તેથી,પદાર્થને અલગ થવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ કંપવિસ્તાર $A = 10\, cm$ છે.
Solution diagram
17
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક કણ $a$ કંપવિસ્તાર સાથે સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. દોલનનો આવર્તકાળ $T$ છે. સંતુલન સ્થિતિથી કંપવિસ્તારના અડધા અંતર સુધી પહોંચવા માટે કણ દ્વારા લેવામાં આવતો ન્યૂનતમ સમય કેટલો છે?
A
$T/8$
B
$T/12$
C
$T/2$
D
$T/4$

Solution

(B) સંતુલન સ્થિતિથી શરૂ થતી સરળ આવર્ત ગતિ માટે કણનું સ્થાનાંતર $x(t) = a \sin(\omega t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે તે સમય $t$ શોધવો છે જ્યારે સ્થાનાંતર $x(t) = a/2$ હોય.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે: $a/2 = a \sin(\omega t)$.
આ સમીકરણ $\sin(\omega t) = 1/2$ માં પરિણમે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(\pi/6) = 1/2$,તેથી $\omega t = \pi/6$.
$\omega = 2\pi/T$ મૂકતા,આપણને મળે છે: $(2\pi/T) \cdot t = \pi/6$.
$t$ માટે ઉકેલતા,આપણને $t = T/12$ મળે છે.
18
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
એક પૈડાનો કોણીય પ્રવેગ $3.0\, rad/s^2$ અને પ્રારંભિક કોણીય ઝડપ $2.00\, rad/s$ છે. $2\, s$ ના સમયમાં તે કેટલા ખૂણા (રેડિયનમાં) જેટલું પરિભ્રમણ કરશે?
A
$6$
B
$10$
C
$12$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે:
પ્રારંભિક કોણીય ઝડપ,$\omega_0 = 2.00\, rad/s$
કોણીય પ્રવેગ,$\alpha = 3.0\, rad/s^2$
સમય,$t = 2\, s$
કોણીય સ્થાનાંતર માટેના ગતિના સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\theta = \omega_0 t + \frac{1}{2} \alpha t^2$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\theta = (2.00)(2) + \frac{1}{2}(3.0)(2)^2$
$\theta = 4 + \frac{1}{2}(3.0)(4)$
$\theta = 4 + 6 = 10\, rad$
આમ,પૈડું $10\, rad$ ના ખૂણે પરિભ્રમણ કરશે.
19
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
પૃથ્વીના બે ઉપગ્રહો,$S_{1}$ અને $S_{2}$,એક જ કક્ષામાં ગતિ કરી રહ્યા છે. $S_{1}$ નું દળ $S_{2}$ ના દળ કરતા ચાર ગણું છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$S_{1}$ નો આવર્તકાળ $S_{2}$ કરતા ચાર ગણો છે
B
બંને કિસ્સાઓમાં પૃથ્વી અને ઉપગ્રહની સ્થિતિ ઊર્જા સમાન છે
C
$S_{1}$ અને $S_{2}$ સમાન ઝડપથી ગતિ કરી રહ્યા છે
D
બંને ઉપગ્રહોની ગતિ ઊર્જા સમાન છે

Solution

(C) ઉપગ્રહની કક્ષીય ઝડપ $v = \sqrt{\frac{GM}{r}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $G$ એ ગુરુત્વાકર્ષણનો અચળાંક છે,$M$ એ પૃથ્વીનું દળ છે અને $r$ એ કક્ષાની ત્રિજ્યા છે.
બંને ઉપગ્રહો એક જ કક્ષામાં હોવાથી,બંને માટે $r$ સમાન છે.
તેથી,કક્ષીય ઝડપ $v$ એ ઉપગ્રહના દળથી સ્વતંત્ર છે.
આમ,$S_{1}$ અને $S_{2}$ સમાન ઝડપથી ગતિ કરે છે.
આવર્તકાળ $T = \frac{2\pi r}{v}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે પણ ઉપગ્રહના દળથી સ્વતંત્ર છે.
સ્થિતિ ઊર્જા $U = -\frac{GMm}{r}$ અને ગતિ ઊર્જા $K = \frac{GMm}{2r}$ બંને ઉપગ્રહના દળ $m$ પર આધાર રાખે છે,તેથી તે $S_{1}$ અને $S_{2}$ માટે સમાન નથી.
20
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
વિદ્યુતચુંબકીય તરંગના દોલિત વિદ્યુત અને ચુંબકીય સદિશો કઈ દિશામાં ગોઠવાયેલા હોય છે?
A
સમાન દિશામાં પરંતુ $90^{\circ}$ ના કળા તફાવત સાથે
B
સમાન દિશામાં અને સમાન કળામાં
C
પરસ્પર લંબ દિશામાં અને સમાન કળામાં
D
પરસ્પર લંબ દિશામાં અને $90^{\circ}$ ના કળા તફાવત સાથે

Solution

(C) વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં,દોલિત વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{B}$ હંમેશા એકબીજાને પરસ્પર લંબ હોય છે અને તરંગના પ્રસરણની દિશાને પણ લંબ હોય છે.
વધુમાં,આ ક્ષેત્રો સમાન કળામાં હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ એક જ સમયે અને એક જ અવકાશી સ્થાન પર તેમના મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્યો પ્રાપ્ત કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
21
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2007
બિંદુઓ $A$ અને $B$ પર અનુક્રમે $+q$ અને $-q$ વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે,જે એકબીજાથી $2L$ અંતરે છે. $C$ એ $A$ અને $B$ ની વચ્ચેનું મધ્યબિંદુ છે. $+Q$ વિદ્યુતભારને અર્ધવર્તુળ $CRD$ પર ગતિ કરાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\frac{qQ}{2\pi\varepsilon_0 L}$
B
$\frac{qQ}{6\pi\varepsilon_0 L}$
C
$-\frac{qQ}{6\pi\varepsilon_0 L}$
D
$\frac{qQ}{4\pi\varepsilon_0 L}$

Solution

(C) આકૃતિ પરથી,$AC = L$,$BC = L$. $C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી અને $CD$ એ વ્યાસ ધરાવતું અર્ધવર્તુળ હોવાથી,અંતર $BD = L$ થાય ($C, B, D$ એક રેખસ્થ છે અને $CD$ અર્ધવર્તુળનો વ્યાસ છે,તેથી $CB = BD = L$).
$C$ આગળ સ્થિતિમાન:
$V_C = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \left[ \frac{q}{AC} + \frac{-q}{BC} \right] = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \left[ \frac{q}{L} - \frac{q}{L} \right] = 0$
$D$ આગળ સ્થિતિમાન:
$AD = AB + BD = 2L + L = 3L$
$V_D = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \left[ \frac{q}{AD} + \frac{-q}{BD} \right] = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \left[ \frac{q}{3L} - \frac{q}{L} \right]$
$V_D = \frac{q}{4\pi\varepsilon_0 L} \left[ \frac{1}{3} - 1 \right] = \frac{q}{4\pi\varepsilon_0 L} \left( -\frac{2}{3} \right) = -\frac{q}{6\pi\varepsilon_0 L}$
$+Q$ વિદ્યુતભારને $C$ થી $D$ સુધી ગતિ કરાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય:
$W = Q(V_D - V_C) = Q \left( -\frac{q}{6\pi\varepsilon_0 L} - 0 \right) = -\frac{qQ}{6\pi\varepsilon_0 L}$
22
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
બે કેપેસિટર,એક $C$ કેપેસીટન્સ ધરાવતું અને બીજું $C/2$ કેપેસીટન્સ ધરાવતું,આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $V$ વોલ્ટની બેટરી સાથે જોડાયેલા છે. બંને કેપેસિટરને સંપૂર્ણ રીતે ચાર્જ કરવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું છે?
Question diagram
A
$\frac{1}{4} C V^2$
B
$\frac{3}{4} C V^2$
C
$\frac{1}{2} C V^2$
D
$3 C V^2$

Solution

(B) કેપેસિટર $V$ પોટેન્શિયલ ધરાવતી બેટરી સાથે સમાંતર જોડાણમાં જોડાયેલા છે.
સમાંતર જોડાણનું સમતુલ્ય કેપેસીટન્સ $C_{eq} = C + \frac{C}{2} = \frac{3}{2} C$ થાય છે.
કેપેસિટરને ચાર્જ કરવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય $W$ એ કેપેસિટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા જેટલું હોય છે,જે $W = \frac{1}{2} C_{eq} V^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$C_{eq}$ ની કિંમત મૂકતા:
$W = \frac{1}{2} \times \left( \frac{3}{2} C \right) V^2 = \frac{3}{4} C V^2$.
23
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક પોલા નળાકારની અંદર $q$ કુલંબ વિદ્યુતભાર રહેલો છે. જો વક્ર સપાટી $B$ સાથે સંકળાયેલ વિદ્યુત ફ્લક્સ $V-m$ એકમમાં $\phi$ હોય,તો સમતલ સપાટી $A$ સાથે સંકળાયેલ ફ્લક્સ $V-m$ એકમમાં કેટલું હશે?
Question diagram
A
$\frac{q}{2\varepsilon_0}$
B
$\frac{\phi}{3}$
C
$\frac{q}{\varepsilon_0} - \phi$
D
$\frac{1}{2}\left(\frac{q}{\varepsilon_0} - \phi\right)$

Solution

(D) ધારો કે $\phi_A, \phi_B,$ અને $\phi_C$ એ અનુક્રમે સપાટી $A, B,$ અને $C$ સાથે સંકળાયેલ વિદ્યુત ફ્લક્સ છે.
ગૌસના નિયમ મુજબ,બંધ સપાટીમાંથી પસાર થતું કુલ વિદ્યુત ફ્લક્સ $\phi_{total} = \phi_A + \phi_B + \phi_C = \frac{q}{\varepsilon_0}$ થાય.
નળાકારની સંમિતિને કારણે,બે સમતલ સપાટીઓ $A$ અને $C$ સાથે સંકળાયેલ ફ્લક્સ સમાન હોય છે,તેથી $\phi_A = \phi_C$.
આ કિંમત ગૌસના નિયમના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $2\phi_A + \phi_B = \frac{q}{\varepsilon_0}$ મળે છે.
આપેલ છે કે વક્ર સપાટી $B$ માંથી પસાર થતું ફ્લક્સ $\phi_B = \phi$ છે,તેથી $2\phi_A + \phi = \frac{q}{\varepsilon_0}$.
$\phi_A$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા,$2\phi_A = \frac{q}{\varepsilon_0} - \phi$.
તેથી,$\phi_A = \frac{1}{2}\left(\frac{q}{\varepsilon_0} - \phi\right)$.
24
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
અહીં દર્શાવેલ સર્કિટમાં વ્યય થતો કુલ પાવર ............. $W$ છે.
Question diagram
A
$40$
B
$54$
C
$4$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ સર્કિટમાં,$6 \,\Omega$ અને $3 \,\Omega$ ના અવરોધો સમાંતર જોડાણમાં છે. તેમનો સમતુલ્ય અવરોધ $R_p$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\frac{1}{R_p} = \frac{1}{6} + \frac{1}{3} = \frac{1+2}{6} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2} \implies R_p = 2 \,\Omega$.
સમતુલ્ય સર્કિટમાં આ $R_p = 2 \,\Omega$ અવરોધ,$4 \,\Omega$ ના અવરોધ સાથે શ્રેણીમાં અને $18 \,V$ ની બેટરી સાથે જોડાયેલ છે.
સર્કિટનો કુલ અવરોધ $R_{eq} = R_p + 4 \,\Omega = 2 \,\Omega + 4 \,\Omega = 6 \,\Omega$ છે.
ઓહ્મના નિયમ મુજબ સર્કિટમાંથી વહેતો કુલ પ્રવાહ $I$:
$I = \frac{V}{R_{eq}} = \frac{18 \,V}{6 \,\Omega} = 3 \,A$.
સર્કિટમાં વ્યય થતો કુલ પાવર $P = I^2 R_{eq}$ અથવા $P = VI_{total}$ દ્વારા મળે છે.
$P = VI_{total} = 18 \,V \times 3 \,A = 54 \,W$.
Solution diagram
25
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$2 \,\Omega$ ના ત્રણ અવરોધો $P, Q, R$ અને એક અજ્ઞાત અવરોધ $S$ વ્હીટસ્ટોન બ્રિજ સર્કિટની ચાર ભુજાઓ બનાવે છે. જ્યારે $S$ ને સમાંતર $6 \,\Omega$ નો અવરોધ જોડવામાં આવે છે,ત્યારે બ્રિજ સંતુલિત થાય છે. $S$ નું મૂલ્ય $\Omega$ માં કેટલું હશે?
A
$3$
B
$6$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે $S$ અને $6 \,\Omega$ સમાંતરમાં જોડાયેલા હોય ત્યારે તેમનો સમતુલ્ય અવરોધ $X$ છે.
સમાંતર જોડાણ માટે,સમતુલ્ય અવરોધ $X$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\frac{1}{X} = \frac{1}{S} + \frac{1}{6} \quad \dots(i)$
સંતુલિત વ્હીટસ્ટોન બ્રિજ માટે,શરત $\frac{P}{Q} = \frac{R}{X}$ છે.
આપેલ છે કે $P = Q = R = 2 \,\Omega$,આ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2}{2} = \frac{2}{X} \implies 1 = \frac{2}{X} \implies X = 2 \,\Omega$.
હવે,સમીકરણ $(i)$ માં $X = 2 \,\Omega$ મૂકતા:
$\frac{1}{2} = \frac{1}{S} + \frac{1}{6}$
$\frac{1}{S} = \frac{1}{2} - \frac{1}{6}$
$\frac{1}{S} = \frac{3 - 1}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$
તેથી,$S = 3 \,\Omega$.
Solution diagram
26
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક એમીટરનો અવરોધ $13\, \Omega$ છે અને તેનું સ્કેલ $100\, A$ સુધીના પ્રવાહ માટે અંકિત કરેલું છે. આ એમીટર સાથે વધારાનો શંટ જોડ્યા પછી,આ મીટર દ્વારા $750\, A$ સુધીનો પ્રવાહ માપવાનું શક્ય બને છે. શંટ-અવરોધનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$2\, \Omega$
B
$0.2\, \Omega$
C
$2\, k\Omega$
D
$20\, \Omega$

Solution

(A) ધારો કે શંટ અવરોધ $S$ છે.
આપેલ છે:
માપવા માટેનો કુલ પ્રવાહ,$I = 750\, A$
એમીટરનો ફૂલ-સ્કેલ ડિફ્લેક્શન પ્રવાહ,$I_g = 100\, A$
એમીટરનો અવરોધ,$R_G = 13\, \Omega$
જ્યારે એમીટર સાથે સમાંતરમાં શંટ $S$ જોડવામાં આવે છે,ત્યારે એમીટર અને શંટ વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હોવો જોઈએ:
$I_g R_G = (I - I_g) S$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$100 \times 13 = (750 - 100) \times S$
$1300 = 650 \times S$
$S$ માટે ઉકેલતા:
$S = \frac{1300}{650} = 2\, \Omega$
આમ,શંટ અવરોધનું મૂલ્ય $2\, \Omega$ છે.
Solution diagram
27
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક વીજભારિત કણ (વીજભાર $q$) $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $v$ જેટલી સમાન ઝડપથી ગતિ કરે છે. તેની સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu$ નીચેનામાંથી કઈ છે?
A
$qvR^2$
B
$\frac{qvR^2}{2}$
C
$qvR$
D
$\frac{qvR}{2}$

Solution

(D) પ્રવાહ ગાળાની ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu$ નું સૂત્ર $\mu = I A$ છે.
અહીં,ગતિ કરતા વીજભાર $q$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પ્રવાહ $I = \frac{q}{T}$ છે,જ્યાં $T$ એ પરિભ્રમણનો સમયગાળો છે.
$R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $v$ ઝડપથી ગતિ કરતા કણ માટે સમયગાળો $T = \frac{2 \pi R}{v}$ થાય છે.
$I$ ના સૂત્રમાં $T$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $I = \frac{q}{2 \pi R / v} = \frac{qv}{2 \pi R}$ મળે છે.
વર્તુળાકાર પથનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi R^2$ છે.
તેથી,ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = I A = \left( \frac{qv}{2 \pi R} \right) (\pi R^2) = \frac{qvR}{2}$ થાય છે.
28
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક માધ્યમમાં પ્રકાશના તરંગની આવૃત્તિ $2 \times 10^{14} \ Hz$ છે અને તરંગલંબાઈ $5000 \ \mathring{A}$ છે. તો તે માધ્યમનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે?
A
$1.5$
B
$3$
C
$1.33$
D
$1.4$

Solution

(B) વક્રીભવનાંક $\mu$ એ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ $(c)$ અને માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ $(v)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $\mu = \frac{c}{v}$.
માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = f \lambda$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $f$ એ આવૃત્તિ છે અને $\lambda$ એ તરંગલંબાઈ છે.
આપેલ છે: $f = 2 \times 10^{14} \ Hz$ અને $\lambda = 5000 \ \mathring{A} = 5000 \times 10^{-10} \ m = 5 \times 10^{-7} \ m$.
માધ્યમમાં વેગની ગણતરી: $v = (2 \times 10^{14}) \times (5 \times 10^{-7}) = 10 \times 10^{7} = 10^{8} \ m/s$.
$c = 3 \times 10^{8} \ m/s$ નો ઉપયોગ કરતા,વક્રીભવનાંક: $\mu = \frac{3 \times 10^{8}}{10^{8}} = 3$.
29
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક નાનો સિક્કો પ્રવાહીથી ભરેલા બીકરના તળિયે પડેલો છે. સિક્કામાંથી નીકળતું પ્રકાશનું કિરણ પ્રવાહીની સપાટી સુધી પહોંચે છે અને તેની સપાટી પર ગતિ કરે છે. પ્રવાહીમાં પ્રકાશની ઝડપ કેટલી હશે?
Question diagram
A
$2.4 \times 10^8 \, m/s$
B
$3.0 \times 10^8 \, m/s$
C
$1.2 \times 10^8 \, m/s$
D
$1.8 \times 10^8 \, m/s$

Solution

(D) આકૃતિ પરથી,પ્રકાશનું કિરણ સિક્કાથી સપાટી સુધી ક્રાંતિકોણ $C$ પર મુસાફરી કરે છે. રચાયેલા ત્રિકોણનો પાયો $3 \, cm$ છે અને ઊંચાઈ $4 \, cm$ છે. કર્ણ $\sqrt{3^2 + 4^2} = 5 \, cm$ છે.
ક્રાંતિકોણની વ્યાખ્યા મુજબ,$\sin C = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{3}{5}$.
વળી,હવાના સાપેક્ષમાં પ્રવાહીનો વક્રીભવનાંક $\mu = \frac{1}{\sin C} = \frac{1}{3/5} = \frac{5}{3}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\mu = \frac{c}{v}$,જ્યાં $c = 3 \times 10^8 \, m/s$ એ હવામાં પ્રકાશની ઝડપ છે અને $v$ એ પ્રવાહીમાં પ્રકાશની ઝડપ છે.
તેથી,$v = \frac{c}{\mu} = \frac{3 \times 10^8}{5/3} = \frac{9 \times 10^8}{5} = 1.8 \times 10^8 \, m/s$.
30
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
લેસર દ્વારા $6.0 \times 10^{14} \text{ Hz}$ આવૃત્તિનો એકવર્ણી પ્રકાશ ઉત્પન્ન થાય છે. ઉત્સર્જિત પાવર $2 \times 10^{-3} \text{ W}$ છે. સ્ત્રોત દ્વારા પ્રતિ સેકન્ડ ઉત્સર્જિત ફોટોનની સરેરાશ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$5 \times 10^{16}$
B
$5 \times 10^{17}$
C
$5 \times 10^{14}$
D
$5 \times 10^{15}$

Solution

(D) એકવર્ણી પ્રકાશ કિરણનો પાવર $P = N h \nu$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N$ એ પ્રતિ સેકન્ડ ઉત્સર્જિત ફોટોનની સંખ્યા છે,$h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે અને $\nu$ એ આવૃત્તિ છે.
આપેલ છે:
પાવર $P = 2 \times 10^{-3} \text{ W}$
આવૃત્તિ $\nu = 6.0 \times 10^{14} \text{ Hz}$
પ્લાન્કનો અચળાંક $h \approx 6.63 \times 10^{-34} \text{ J s}$
એક ફોટોનની ઉર્જા $E = h \nu = (6.63 \times 10^{-34}) \times (6.0 \times 10^{14}) \text{ J} \approx 3.978 \times 10^{-19} \text{ J}$.
પ્રતિ સેકન્ડ ઉત્સર્જિત ફોટોનની સંખ્યા $N = P / E$:
$N = \frac{2 \times 10^{-3}}{3.978 \times 10^{-19}} \approx 0.5027 \times 10^{16} \approx 5 \times 10^{15}$ ફોટોન પ્રતિ સેકન્ડ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
31
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$220\,V$ ના મેઈન સપ્લાયમાંથી $100\,W$ અને $110\,V$ નો લેમ્પ પ્રકાશિત કરવા માટે એક ટ્રાન્સફોર્મરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે। જો મેઈન પ્રવાહ $0.5\,A$ હોય, તો ટ્રાન્સફોર્મરની કાર્યક્ષમતા આશરે .....$\%$ છે।
A
$50$
B
$90$
C
$10$
D
$30$

Solution

(B) આપેલ છે: આઉટપુટ પાવર $P_{out} = 100\,W$.
પ્રાથમિક વોલ્ટેજ $V_{p} = 220\,V$.
પ્રાથમિક પ્રવાહ $I_{p} = 0.5\,A$.
ઇનપુટ પાવરની ગણતરી $P_{in} = V_{p} \times I_{p} = 220\,V \times 0.5\,A = 110\,W$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
કાર્યક્ષમતા $\eta$ એ આઉટપુટ પાવર અને ઇનપુટ પાવરનો ગુણોત્તર છે: $\eta = (P_{out} / P_{in}) \times 100$.
કિંમતો મૂકતા: $\eta = (100 / 110) \times 100 \approx 90.9\%$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ, કાર્યક્ષમતા આશરે $90\%$ છે।
32
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2007
એક ટ્રાન્સફોર્મરના પ્રાયમરી અને સેકન્ડરી ગૂંચળામાં અનુક્રમે $50$ અને $1500$ આંટા છે. જો ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi = \phi_0 + 4t$ હોય,જ્યાં $\phi$ વેબરમાં છે,$t$ સેકન્ડમાં સમય છે અને $\phi_0$ અચળાંક છે,તો સેકન્ડરી ગૂંચળામાં મળતો આઉટપુટ વોલ્ટેજ ......$V$ છે.
A
$120$
B
$220$
C
$30$
D
$90$

Solution

(A) આપેલ છે: પ્રાયમરી ગૂંચળામાં આંટાની સંખ્યા $N_p = 50$. સેકન્ડરી ગૂંચળામાં આંટાની સંખ્યા $N_s = 1500$. પ્રાયમરી ગૂંચળા સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi = \phi_0 + 4t$ છે.
ફેરાડેના વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણના નિયમ મુજબ,પ્રેરિત વોલ્ટેજ $(EMF)$ $V = \frac{d\phi}{dt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રાયમરી ગૂંચળા પરનો વોલ્ટેજ $V_p = \frac{d}{dt}(\phi_0 + 4t) = 4\, V$ થશે.
ટ્રાન્સફોર્મરના ગુણોત્તરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{V_s}{V_p} = \frac{N_s}{N_p}$.
કિંમતો મૂકતા,$V_s = V_p \times \frac{N_s}{N_p} = 4 \times \frac{1500}{50} = 4 \times 30 = 120\, V$.
33
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
શ્રેણી $LCR$ સર્કિટમાં $C = 10 \, \mu F$ અને $\omega = 1000 \, rad/sec$ હોય ત્યારે પ્રવાહ મહત્તમ બને તે માટે ઇન્ડક્ટન્સ $L$ નું મૂલ્ય $mH$ માં કેટલું હશે?
A
$1$
B
$10$
C
$100$
D
$R$ જાણ્યા વગર ગણી શકાય નહીં

Solution

(C) શ્રેણી $LCR$ સર્કિટમાં,અનુનાદ (resonance) સમયે પ્રવાહ મહત્તમ હોય છે.
અનુનાદ સમયે,ઇન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સ એ કેપેસિટીવ રિએક્ટન્સ જેટલું હોય છે,એટલે કે $\omega L = \frac{1}{\omega C}$.
તેથી,અનુનાદ આવૃત્તિ $\omega = \frac{1}{\sqrt{LC}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $\omega^2 = \frac{1}{LC}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $L = \frac{1}{\omega^2 C}$.
આપેલ મૂલ્યો: $\omega = 1000 \, rad/sec$ અને $C = 10 \, \mu F = 10 \times 10^{-6} \, F = 10^{-5} \, F$.
આ મૂલ્યોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$L = \frac{1}{(1000)^2 \times 10^{-5}} = \frac{1}{10^6 \times 10^{-5}} = \frac{1}{10^1} = 0.1 \, H$.
$mH$ માં રૂપાંતર કરતા:
$0.1 \, H = 0.1 \times 1000 \, mH = 100 \, mH$.
34
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
હાઇડ્રોજન પરમાણુની ધરા અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઉર્જા $-13.6 \text{ eV}$ છે. પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જા.....$\text{ eV}$ છે.
A
$6.8$
B
$13.6$
C
$1.7$
D
$3.4$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$ મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઉર્જા $E_n = \frac{-13.6}{n^2} \text{ eV}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધરા અવસ્થા માટે,$n = 1$,તેથી $E_1 = -13.6 \text{ eV}$.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે,$n = 2$.
તેથી,પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં કુલ ઉર્જા $E_2 = \frac{-13.6}{2^2} = \frac{-13.6}{4} = -3.4 \text{ eV}$ થાય.
કોઈપણ કક્ષામાં,ગતિ ઉર્જા $K$ એ કુલ ઉર્જા $E$ ના ઋણ મૂલ્ય જેટલી હોય છે,એટલે કે $K = -E$.
આમ,પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની ગતિ ઉર્જા $K = -(-3.4 \text{ eV}) = 3.4 \text{ eV}$ છે.
Solution diagram
35
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રક્રિયામાં, ઉત્સર્જિત થતા ઋણ વીજભારિત $\beta -$ કણો શું છે?
A
કેન્દ્રની આસપાસ ભ્રમણ કરતા ઇલેક્ટ્રોન
B
પરમાણુઓ વચ્ચેના અથડામણને પરિણામે ઉત્પન્ન થતા ઇલેક્ટ્રોન
C
કેન્દ્રની અંદર ન્યુટ્રોનના ક્ષયને પરિણામે ઉત્પન્ન થતા ઇલેક્ટ્રોન
D
કેન્દ્રની અંદર રહેલા ઇલેક્ટ્રોન

Solution

(C) બીટા માઈનસ ક્ષય $(\beta^{-})$ માં, એક ન્યુટ્રોન પ્રોટોનમાં રૂપાંતરિત થાય છે અને કેન્દ્રમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન એન્ટિન્યુટ્રિનો સાથે ઉત્સર્જિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $n \rightarrow p + e^{-} + \bar{\nu}$
જ્યાં $n$ એ ન્યુટ્રોન છે, $p$ એ પ્રોટોન છે, $e^{-}$ એ ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોન ($\beta$-કણ) છે, અને $\bar{\nu}$ એ એન્ટિન્યુટ્રિનો છે.
36
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
જો ન્યુક્લિયસ ${}_{13}^{27}Al$ ની ન્યુક્લિયર ત્રિજ્યા આશરે $3.6 \, fm$ હોય,તો ${}_{52}^{125}Te$ ની ત્રિજ્યા આશરે .......$fm$ હશે.
A
$9.6$
B
$12$
C
$4.8$
D
$6$

Solution

(D) ન્યુક્લિયર ત્રિજ્યા $R$ એ સૂત્ર $R = R_0 A^{1/3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ દળ ક્રમાંક છે અને $R_0$ એ અચળાંક છે.
આપેલ ન્યુક્લિયસ માટે:
${}_{13}^{27}Al$ માટે,$A_1 = 27$ અને $R_1 = 3.6 \, fm$.
${}_{52}^{125}Te$ માટે,$A_2 = 125$ અને આપણે $R_2$ શોધવાનું છે.
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{R_2}{R_1} = \left( \frac{A_2}{A_1} \right)^{1/3}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{R_2}{3.6} = \left( \frac{125}{27} \right)^{1/3}$
$\frac{R_2}{3.6} = \frac{5}{3}$
$R_2 = \frac{5}{3} \times 3.6 = 5 \times 1.2 = 6 \, fm$.
આમ,${}_{52}^{125}Te$ ની ત્રિજ્યા $6 \, fm$ છે.
37
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક ન્યુક્લિયસ $^{A}_{Z} X$ નું દળ $M(A, Z)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. જો $M_p$ અને $M_n$ અનુક્રમે પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનનું દળ દર્શાવતા હોય અને $B.E.$ એ $MeV$ માં બંધન ઉર્જા હોય, તો:
A
$B.E. = [Z M_p + (A - Z) M_n - M(A, Z)] c^2$
B
$B.E. = [Z M_p + A M_n - M(A, Z)] c^2$
C
$B.E. = M(A, Z) - Z M_p - (A - Z) M_n$
D
$B.E. = [M(A, Z) - Z M_p - (A - Z) M_n] c^2$

Solution

(A) ન્યુક્લિયસની બંધન ઉર્જા $(B.E.)$ એ દળ ક્ષતિ $(\Delta m)$ ના સમતુલ્ય ઉર્જા છે.
દળ ક્ષતિ એ વ્યક્તિગત ન્યુક્લિયોન્સ (પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોન) ના દળના સરવાળા અને ન્યુક્લિયસના વાસ્તવિક દળ વચ્ચેનો તફાવત છે.
પ્રોટોનની સંખ્યા = $Z$
ન્યુટ્રોનની સંખ્યા = $A - Z$
દળ ક્ષતિ $\Delta m = [Z M_p + (A - Z) M_n - M(A, Z)]$
આઈન્સ્ટાઈનના દળ-ઉર્જા સમતુલ્યતાના સિદ્ધાંત મુજબ, $B.E. = \Delta m c^2$.
તેથી, $B.E. = [Z M_p + (A - Z) M_n - M(A, Z)] c^2$.
38
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2007
બે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો $A$ અને $B$ ના ક્ષય અચળાંક અનુક્રમે $5\lambda$ અને $\lambda$ છે. $t=0$ સમયે તેમની પાસે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા સમાન છે,તો કેટલા સમયના અંતરાલ પછી $A$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યા અને $B$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યાનો ગુણોત્તર $(1/e)^2$ થશે?
A
$4\lambda$
B
$2\lambda$
C
$\frac{1}{2\lambda}$
D
$\frac{1}{4\lambda}$

Solution

(C) આપેલ છે: ક્ષય અચળાંક $\lambda_{A} = 5\lambda$ અને $\lambda_{B} = \lambda$.
$t=0$ સમયે,પ્રારંભિક ન્યુક્લિયસની સંખ્યા સમાન છે,એટલે કે $(N_{0})_{A} = (N_{0})_{B}$.
આપણને ગુણોત્તર $\frac{N_{A}}{N_{B}} = (\frac{1}{e})^{2} = e^{-2}$ આપેલ છે.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના નિયમ મુજબ,$N = N_{0}e^{-\lambda t}$.
પદાર્થ $A$ માટે,$N_{A} = (N_{0})_{A} e^{-5\lambda t}$.
પદાર્થ $B$ માટે,$N_{B} = (N_{0})_{B} e^{-\lambda t}$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{N_{A}}{N_{B}} = \frac{(N_{0})_{A} e^{-5\lambda t}}{(N_{0})_{B} e^{-\lambda t}} = e^{-(5\lambda - \lambda)t} = e^{-4\lambda t}$.
ગુણોત્તરને સરખાવતા:
$e^{-4\lambda t} = e^{-2}$.
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા:
$4\lambda t = 2$.
$t$ માટે ઉકેલતા:
$t = \frac{2}{4\lambda} = \frac{1}{2\lambda}$.
39
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
નીચે આપેલા પરિપથમાં,તમામ શક્ય ઇનપુટ $A$ અને $B$ માટે આઉટપુટ $Y$ ને ટ્રુથ ટેબલ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
Question diagram
A
$A, B, Y$
$0, 0, 1$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 0$
B
$A, B, Y$
$0, 0, 1$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 0$
C
$A, B, Y$
$0, 0, 0$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 1$
D
$A, B, Y$
$0, 0, 0$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 1$

Solution

(C) આ પરિપથમાં એક $NOR$ ગેટ છે અને તેની પાછળ બીજો $NOR$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે (કારણ કે બંને ઇનપુટ એકસાથે જોડાયેલા છે).
ધારો કે પ્રથમ $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y^{\prime} = \overline{A + B}$ છે.
બીજો ગેટ એ $NOR$ ગેટ છે જેના બંને ઇનપુટ $Y^{\prime}$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y = \overline{Y^{\prime} + Y^{\prime}} = \overline{Y^{\prime}} = \overline{\overline{A + B}} = A + B$ થશે.
આ $OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
$Y = A + B$ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$

આને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
Solution diagram
40
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક કોમન એમિટર એમ્પ્લીફાયરનો વોલ્ટેજ ગેઈન $50$,ઇનપુટ ઇમ્પિડન્સ $100\; \Omega$ અને આઉટપુટ ઇમ્પિડન્સ $200\; \Omega$ છે. એમ્પ્લીફાયરનો પાવર ગેઈન કેટલો હશે?
A
$1000$
B
$1250$
C
$100$
D
$5000$

Solution

(B) એમ્પ્લીફાયરનો વોલ્ટેજ ગેઈન $(A_v)$ એ કરંટ ગેઈન $(\beta)$ અને આઉટપુટ ઇમ્પિડન્સ $(R_{\text{out}})$ તથા ઇનપુટ ઇમ્પિડન્સ $(R_{\text{in}})$ ના ગુણોત્તરના ગુણાકાર જેટલો હોય છે:
$A_v = \beta \times \frac{R_{\text{out}}}{R_{\text{in}}}$
અહીં $A_v = 50$,$R_{\text{in}} = 100\; \Omega$,અને $R_{\text{out}} = 200\; \Omega$ આપેલ છે,તેથી આપણે કરંટ ગેઈન $(\beta)$ શોધી શકીએ:
$50 = \beta \times \frac{200}{100}$
$50 = \beta \times 2$
$\beta = 25$
પાવર ગેઈન $(A_p)$ એ કરંટ ગેઈન $(\beta)$ અને વોલ્ટેજ ગેઈન $(A_v)$ નો ગુણાકાર છે:
$A_p = \beta \times A_v$
$A_p = 25 \times 50 = 1250$
41
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
નીચે દર્શાવેલ પદાર્થના એનર્જી બેન્ડ ડાયાગ્રામમાં,ખુલ્લા વર્તુળો અને ભરેલા વર્તુળો અનુક્રમે હોલ અને ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે. આ પદાર્થ કયો છે?
Question diagram
A
અવાહક
B
ધાતુ
C
$n-$ પ્રકારનો સેમિકન્ડક્ટર
D
$p-$ પ્રકારનો સેમિકન્ડક્ટર

Solution

(D) આપેલ એનર્જી બેન્ડ ડાયાગ્રામમાં,ખુલ્લા વર્તુળો વેલેન્સ બેન્ડ $(E_v)$ માં હોલ દર્શાવે છે અને ભરેલા વર્તુળો કન્ડક્શન બેન્ડ $(E_c)$ માં ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે.
આકૃતિનું અવલોકન કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે વેલેન્સ બેન્ડમાં હોલની સંખ્યા કન્ડક્શન બેન્ડમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કરતા ઘણી વધારે છે.
સેમિકન્ડક્ટરમાં,જો મુખ્ય ચાર્જ કેરિયર્સ હોલ હોય,તો તેને $p-$ પ્રકારનો સેમિકન્ડક્ટર કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આ પદાર્થ $p-$ પ્રકારનો સેમિકન્ડક્ટર છે.
42
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
ઇલેક્ટ્રોનનો એક બીમ પરસ્પર લંબ વિદ્યુત અને ચુંબકીય ક્ષેત્રોમાંથી વિચલિત થયા વગર પસાર થાય છે. જો વિદ્યુત ક્ષેત્ર બંધ કરવામાં આવે અને તે જ ચુંબકીય ક્ષેત્ર જાળવી રાખવામાં આવે,તો ઇલેક્ટ્રોન કેવી રીતે ગતિ કરશે?
A
લંબગોળ કક્ષામાં
B
વર્તુળાકાર કક્ષામાં
C
પરવલયાકાર માર્ગે
D
સીધી રેખામાં

Solution

(B) જ્યારે કોઈ વિદ્યુતભારિત કણ ચુંબકીય ક્ષેત્રને લંબ રૂપે વેગ સાથે પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે ચુંબકીય લોરેન્ઝ બળ $F = q(v \times B)$ અનુભવે છે.
આ બળ હંમેશા વેગને લંબ હોવાથી,તે કેન્દ્રગામી બળ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ કેન્દ્રગામી બળને કારણે કણ અચળ ઝડપે વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે.
તેથી,જ્યારે વિદ્યુત ક્ષેત્ર બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઇલેક્ટ્રોન વર્તુળાકાર કક્ષામાં ગતિ કરશે.
43
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
$5\; W$ નો એક સ્ત્રોત $5000\; Å$ તરંગલંબાઈનો એકવર્ણી પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરે છે. જ્યારે તેને $0.5\; m$ દૂર રાખવામાં આવે છે, ત્યારે તે પ્રકાશસંવેદનશીલ ધાતુની સપાટીમાંથી ફોટોઈલેક્ટ્રોન મુક્ત કરે છે. જ્યારે સ્ત્રોતને $1.0\; m$ ના અંતરે ખસેડવામાં આવે છે, ત્યારે મુક્ત થતા ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા
A
$4$ ના અવયવથી ઘટશે
B
$2$ ના અવયવથી ઘટશે
C
$8$ ના અવયવથી ઘટશે
D
$16$ ના અવયવથી ઘટશે

Solution

(A) બિંદુવત સ્ત્રોતથી $r$ અંતરે પ્રકાશની તીવ્રતા $I = \frac{P_0}{4 \pi r^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $P_0$ એ સ્ત્રોતનો પાવર છે.
સપાટી પરથી દર સેકન્ડે મુક્ત થતા ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એ સપાટી પર આપાત થતા ફોટોનની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે, અને ફોટોનની સંખ્યા પ્રકાશની તીવ્રતાના પ્રમાણમાં હોય છે, તેથી $N \propto I$.
તેથી, $N \propto \frac{1}{r^2}$.
અહીં $r_1 = 0.5\; m$ અને $r_2 = 1.0\; m$ આપેલ છે, તેથી ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યાનો ગુણોત્તર:
$\frac{N_2}{N_1} = \frac{r_1^2}{r_2^2} = \left( \frac{0.5}{1.0} \right)^2 = \left( \frac{1}{2} \right)^2 = \frac{1}{4}$.
આમ, મુક્ત થતા ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $4$ ના અવયવથી ઘટશે.
44
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
ત્રણ બિંદુવત વિદ્યુતભારો $+q$,$-2q$ અને $+q$ ને અનુક્રમે $(x = 0, y = a, z = 0)$,$(x = 0, y = 0, z = 0)$ અને $(x = a, y = 0, z = 0)$ બિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. આ વિદ્યુતભાર તંત્રની ડાયપોલ મોમેન્ટનું મૂલ્ય અને દિશા જણાવો.
A
$\sqrt{2}qa$,$+y$ દિશામાં
B
$\sqrt{2}qa$,$(x = 0, y = 0, z = 0)$ અને $(x = a, y = a, z = 0)$ બિંદુઓને જોડતી રેખા પર
C
$qa$,$(x = 0, y = 0, z = 0)$ અને $(x = a, y = a, z = 0)$ બિંદુઓને જોડતી રેખા પર
D
$\sqrt{2}qa$,$+x$ દિશામાં

Solution

(B) આપેલ વિદ્યુતભાર તંત્રને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $x$ અને $y$ યામ અક્ષોનો ઉપયોગ કરીને રજૂ કરી શકાય છે.
$-2q$ વિદ્યુતભાર ઉગમબિંદુ $O(0, 0, 0)$ પર મૂકવામાં આવ્યો છે. એક $+q$ વિદ્યુતભાર $(a, 0, 0)$ પર અને બીજો $+q$ વિદ્યુતભાર $(0, a, 0)$ પર મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ તંત્રને બે વિદ્યુત ડાયપોલ તરીકે જોઈ શકાય છે: એક $x$-અક્ષ પર જેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $\vec{p}_1 = q a \hat{i}$ છે અને બીજી $y$-અક્ષ પર જેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $\vec{p}_2 = q a \hat{j}$ છે.
પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ $\vec{P}_R$ એ આ બે ડાયપોલનો સદિશ સરવાળો છે:
$\vec{P}_R = \vec{p}_1 + \vec{p}_2 = qa \hat{i} + qa \hat{j}$.
પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટનું મૂલ્ય:
$P_R = \sqrt{(qa)^2 + (qa)^2} = \sqrt{2} qa$.
પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટની દિશા $\hat{i} + \hat{j}$ સદિશની દિશામાં છે,જે ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ અને $(a, a, 0)$ બિંદુને જોડતી રેખા છે.
Solution diagram
45
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2007
એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રની અસર હેઠળ,એક વીજભારિત કણ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $v$ અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે. ગતિનો આવર્તકાળ
A
$v$ પર આધાર રાખે છે અને $R$ પર નહીં
B
$R$ અને $v$ બંને પર આધાર રાખે છે
C
$R$ અને $v$ બંનેથી સ્વતંત્ર છે
D
$R$ પર આધાર રાખે છે અને $v$ પર નહીં

Solution

(C) જ્યારે ચુંબકીય ક્ષેત્ર વીજભારિત કણની ગતિને લંબ હોય છે,ત્યારે ચુંબકીય બળ જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે.
$F_{c} = F_{m}$
$\frac{m v^{2}}{R} = B q v$
આના પરથી,વર્તુળાકાર પથની ત્રિજ્યા નીચે મુજબ મળે છે:
$R = \frac{m v}{B q}$
વર્તુળાકાર ગતિનો આવર્તકાળ $T$ એ એક સંપૂર્ણ પરિઘ પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય છે:
$T = \frac{2 \pi R}{v}$
$R$ નું સૂત્ર મૂકતા:
$T = \frac{2 \pi}{v} \left( \frac{m v}{B q} \right)$
$T = \frac{2 \pi m}{B q}$
આમ,$T$ માત્ર દળ $m$,વીજભાર $q$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ પર આધાર રાખે છે,તેથી તે ત્રિજ્યા $R$ અને ઝડપ $v$ બંનેથી સ્વતંત્ર છે.
46
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2007
નિકલ ઓરડાના તાપમાને ફેરોમેગ્નેટિક ગુણધર્મ દર્શાવે છે. જો તાપમાન ક્યુરી તાપમાનથી વધારવામાં આવે,તો તે શું દર્શાવશે?
A
પેરામેગ્નેટિઝમ
B
એન્ટી-ફેરોમેગ્નેટિઝમ
C
કોઈ ચુંબકીય ગુણધર્મ નહીં
D
ડાયામેગ્નેટિઝમ

Solution

(A) નિકલ એક્સચેન્જ કપલિંગ તરીકે ઓળખાતી ક્વોન્ટમ ભૌતિક અસરને કારણે ફેરોમેગ્નેટિઝમ દર્શાવે છે,જેમાં એક પરમાણુના ઇલેક્ટ્રોન સ્પિન તેના પાડોશી પરમાણુઓના સ્પિન સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
આ આંતરક્રિયાને પરિણામે પરમાણુઓના ચુંબકીય ડાયપોલ મોમેન્ટ્સ એક દિશામાં ગોઠવાય છે,જે ઉષ્મીય અથડામણોની અવ્યવસ્થિત કરવાની વૃત્તિને દૂર કરે છે.
આ સ્થાયી ગોઠવણી ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થોમાં કાયમી ચુંબકત્વ માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થનું તાપમાન એક ચોક્કસ નિર્ણાયક મૂલ્યથી વધારવામાં આવે છે,જેને ક્યુરી તાપમાન $(T_C)$ કહેવામાં આવે છે,ત્યારે એક્સચેન્જ કપલિંગ અસરકારક રહેતું નથી.
પરિણામે,પદાર્થ ફેરોમેગ્નેટિકમાંથી પેરામેગ્નેટિક અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
પેરામેગ્નેટિક અવસ્થામાં,ડાયપોલ્સ હજુ પણ બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે ગોઠવવાનું વલણ ધરાવે છે,પરંતુ આ ગોઠવણી ઘણી નબળી હોય છે અને ઉષ્મીય આંદોલનો તેને સરળતાથી તોડી શકે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AIPMT style covering Physics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Physics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Physics questions are in AIPMT 2007?

There are 46 Physics questions from the AIPMT 2007 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AIPMT 2007 Physics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AIPMT 2007 Physics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Physics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Physics papers from AIPMT previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Physics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Physics Paper

Pick AIPMT 2007 Physics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.