Gujarati

Variable separable type differential equations Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Differential Equations · Variable separable type differential equations

419+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 19 of 419 questions in Gujarati

401
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{2x-3y+5}{6x-9y+7}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$x-3y+\frac{22}{3} \log |3x-7|+c=0$
B
$x-3y+\frac{8}{3} \log |6x-9y-1|+c=0$
C
$3x-3y+\frac{8}{3} \log |3x-9y+1|+c=0$
D
$3x-2y+\frac{22}{3} \log |2x-3y-7|+c=0$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{2x-3y+5}{6x-9y+7}$ છે.
ધારો કે $v = 2x-3y$. તેથી $\frac{dv}{dx} = 2 - 3\frac{dy}{dx}$,એટલે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{1}{3}(2 - \frac{dv}{dx})$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $\frac{1}{3}(2 - \frac{dv}{dx}) = \frac{v+5}{3v+7}$.
$2 - \frac{dv}{dx} = \frac{3v+15}{3v+7} \implies \frac{dv}{dx} = 2 - \frac{3v+15}{3v+7} = \frac{6v+14-3v-15}{3v+7} = \frac{3v-1}{3v+7}$.
ચલને અલગ કરતા: $\int \frac{3v+7}{3v-1} dv = \int dx$.
$\int (1 + \frac{8}{3v-1}) dv = \int dx \implies v + \frac{8}{3} \log |3v-1| = x + c$.
$v = 2x-3y$ મૂકતા: $(2x-3y) + \frac{8}{3} \log |3(2x-3y)-1| = x + c$.
$x - 3y + \frac{8}{3} \log |6x-9y-1| + c = 0$.
402
EasyMCQ
$\cos y \frac{dy}{dx} = e^{x+\sin y} + x^2 e^{\sin y}$ નો ઉકેલ $f(x) + e^{-\sin y} = C$ ($C$ એ સ્વૈચ્છિક વાસ્તવિક અચળાંક છે) છે,જ્યાં $f(x)$ બરાબર છે:
A
$e^x + \frac{1}{2} x^3$
B
$e^{-x} + \frac{1}{3} x^3$
C
$e^{-x} + \frac{1}{2} x^3$
D
$e^x + \frac{1}{3} x^3$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\cos y \frac{dy}{dx} = e^x e^{\sin y} + x^2 e^{\sin y}$.
બંને બાજુ $e^{\sin y}$ વડે ભાગતા: $e^{-\sin y} \cos y \frac{dy}{dx} = e^x + x^2$.
ધારો કે $u = \sin y$,તો $\frac{du}{dx} = \cos y \frac{dy}{dx}$.
સમીકરણ $e^{-u} \frac{du}{dx} = e^x + x^2$ બને છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા: $\int e^{-u} du = \int (e^x + x^2) dx$.
$-e^{-u} = e^x + \frac{x^3}{3} + C_1$.
$u = \sin y$ પાછું મૂકતા: $-e^{-\sin y} = e^x + \frac{x^3}{3} + C_1$.
$f(x) + e^{-\sin y} = C$ સ્વરૂપમાં ગોઠવતા: $e^x + \frac{x^3}{3} + e^{-\sin y} = C$.
આને $f(x) + e^{-\sin y} = C$ સાથે સરખાવતા,આપણને $f(x) = e^x + \frac{x^3}{3}$ મળે છે.
403
EasyMCQ
જો $x \frac{dy}{dx} + y = \frac{x f(xy)}{f'(xy)}$ હોય,તો $|f(xy)|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$k e^{x^2 / 2}$
B
$k e^{y^2 / 2}$
C
$k e^{x^2}$
D
$k e^{y^2}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x \frac{dy}{dx} + y = \frac{x f(xy)}{f'(xy)}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{d}{dx}(xy) = x \frac{dy}{dx} + y$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{d(xy)}{dx} = \frac{x f(xy)}{f'(xy)}$.
ચલ $xy$ અને $x$ ને અલગ કરતા: $\frac{f'(xy)}{f(xy)} d(xy) = x dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{f'(xy)}{f(xy)} d(xy) = \int x dx$.
તેથી: $\ln |f(xy)| = \frac{x^2}{2} + C$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $|f(xy)| = e^{\frac{x^2}{2} + C} = e^C \cdot e^{x^2 / 2}$.
ધારો કે $k = e^C$,તો આપણને મળે: $|f(xy)| = k e^{x^2 / 2}$.
404
MediumMCQ
$(x+y)^{2} \frac{d y}{d x}=a^{2}, a \neq 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો ($C$ એ સ્વૈર અચળાંક છે)
A
$\frac{x}{a}=\tan \frac{y}{a}+C$
B
$\tan x y=C$
C
$\tan (x+y)=C$
D
$\tan \frac{y+C}{a}=\frac{x+y}{a}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $(x+y)^{2} \frac{d y}{d x}=a^{2}, a \neq 0$
ધારો કે $x+y=t$. તેથી $1+\frac{d y}{d x}=\frac{d t}{d x}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{d y}{d x}=\frac{d t}{d x}-1$.
આ કિંમતને આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$t^{2}(\frac{d t}{d x}-1)=a^{2}$
$t^{2} \frac{d t}{d x} = a^{2}+t^{2}$
ચલનું અલગીકરણ કરતા:
$\frac{t^{2}}{a^{2}+t^{2}} d t = d x$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{t^{2}+a^{2}-a^{2}}{t^{2}+a^{2}} d t = \int d x$
$\int (1 - \frac{a^{2}}{t^{2}+a^{2}}) d t = x + C'$
$t - a^{2} \cdot \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{t}{a}) = x + C'$
$t - a \tan^{-1}(\frac{t}{a}) = x + C'$
$t = x+y$ પાછું મૂકતા:
$(x+y) - a \tan^{-1}(\frac{x+y}{a}) = x + C'$
$y - C' = a \tan^{-1}(\frac{x+y}{a})$
$\frac{y-C'}{a} = \tan^{-1}(\frac{x+y}{a})$
$\tan(\frac{y-C'}{a}) = \frac{x+y}{a}$
ધારો કે $C = -C'$. તેથી વ્યાપક ઉકેલ $\tan(\frac{y+C}{a}) = \frac{x+y}{a}$ છે.
405
MediumMCQ
$(x+y)^{2} \frac{dy}{dx} = a^{2}$ (જ્યાં $a$ અચળ છે) નું ઉકેલ શોધો.
A
$\frac{x+y}{a} = \tan \frac{y+C}{a}$,જ્યાં $C$ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે
B
$xy = a \tan Cx$,જ્યાં $C$ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે
C
$\frac{x}{a} = \tan \frac{y}{C}$,જ્યાં $C$ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે
D
$xy = \tan(x+C)$,જ્યાં $C$ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x+y)^{2} \frac{dy}{dx} = a^{2}$.
ધારો કે $v = x+y$. તેથી,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$1 + \frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx} - 1$.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા: $v^{2} (\frac{dv}{dx} - 1) = a^{2}$.
પદોને ગોઠવતા: $v^{2} \frac{dv}{dx} = v^{2} + a^{2}$,તેથી $\frac{dv}{dx} = \frac{v^{2} + a^{2}}{v^{2}}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{v^{2}}{v^{2} + a^{2}} dv = dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{v^{2}}{v^{2} + a^{2}} dv = \int dx$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $\int (1 - \frac{a^{2}}{v^{2} + a^{2}}) dv = x + C'$.
સંકલન કરતા મળે છે: $v - a \tan^{-1}(\frac{v}{a}) = x + C'$.
$v = x+y$ મૂકતા: $(x+y) - a \tan^{-1}(\frac{x+y}{a}) = x + C'$.
સાદું રૂપ આપતા: $y - a \tan^{-1}(\frac{x+y}{a}) = C'$.
ગોઠવતા: $\frac{y-C'}{a} = \tan^{-1}(\frac{x+y}{a})$.
બંને બાજુ ટેન્જેન્ટ લેતા: $\tan(\frac{y-C'}{a}) = \frac{x+y}{a}$.
$-C' = C$ લેતા,આપણને $\frac{x+y}{a} = \tan(\frac{y+C}{a})$ મળે છે.
406
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\log_{e}\left(\frac{dy}{dx}\right) = x + y$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$e^x + e^{-y} = C$
B
$e^x + e^y = C$
C
$e^y + e^{-x} = C$
D
$e^{-x} + e^{-y} = C$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\log_{e}\left(\frac{dy}{dx}\right) = x + y$.
લઘુગણકની વ્યાખ્યા મુજબ,આપણે તેને આ રીતે લખી શકીએ: $\frac{dy}{dx} = e^{x+y}$.
ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{dy}{dx} = e^x \cdot e^y$.
ચલને અલગ કરતા: $e^{-y} dy = e^x dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^{-y} dy = \int e^x dx$.
આથી મળે છે: $-e^{-y} = e^x + C_1$.
પદોને ગોઠવતા: $e^x + e^{-y} = -C_1$.
ધારો કે $-C_1 = C$,તેથી વ્યાપક ઉકેલ: $e^x + e^{-y} = C$ છે.
407
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $x \, dy - y \, dx = 0$ નો ઉકેલ શું દર્શાવે છે?
A
પરવલય
B
વર્તુળ
C
અતિવલય
D
સીધી રેખા

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \, dy - y \, dx = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x \, dy = y \, dx$ મળે છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y} = \frac{dx}{x}$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,આપણને $\int \frac{dy}{y} = \int \frac{dx}{x} + C$ મળે છે.
આના પરિણામે $\ln|y| = \ln|x| + \ln|c|$ મળે છે,જ્યાં $\ln|c|$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
લઘુગણકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$\ln|y| = \ln|cx|$,જેનો અર્થ છે કે $y = cx$.
સમીકરણ $y = cx$ એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા દર્શાવે છે.
408
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{y+x} + e^{y-x}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો,જ્યાં $c$ એ સ્વૈર અચળાંક છે.
A
$e^{-y} = e^x - e^{-x} + c$
B
$e^{-y} = e^{-x} - e^x + c$
C
$e^{-y} = e^x + e^{-x} + c$
D
$e^y = e^x + e^{-x} + c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = e^{y+x} + e^{y-x}$.
જમણી બાજુને આ રીતે લખી શકાય: $\frac{dy}{dx} = e^y(e^x + e^{-x})$.
ચલને અલગ કરતા: $e^{-y} dy = (e^x + e^{-x}) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^{-y} dy = \int (e^x + e^{-x}) dx$.
આથી મળે: $-e^{-y} = e^x - e^{-x} + c$.
બંને બાજુ $-1$ વડે ગુણતા: $e^{-y} = e^{-x} - e^x + c$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
409
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{d y}{d x}=\frac{x+y+1}{2 x+2 y+1}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\log _{e}|3 x+3 y+2|+3 x+6 y=C$
B
$\log _{e}|3 x+3 y+2|-3 x+6 y=C$
C
$\log _{e}|3 x+3 y+2|-3 x-6 y=C$
D
$\log _{e}|3 x+3 y+2|+3 x-6 y=C$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{d y}{d x}=\frac{x+y+1}{2 x+2 y+1}$
ધારો કે $x+y=v$. તેથી $1+\frac{d y}{d x}=\frac{d v}{d x}$,એટલે કે $\frac{d y}{d x}=\frac{d v}{d x}-1$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{d v}{d x}-1=\frac{v+1}{2 v+1}$
$\frac{d v}{d x}=\frac{v+1}{2 v+1}+1 = \frac{v+1+2 v+1}{2 v+1} = \frac{3 v+2}{2 v+1}$
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\frac{2 v+1}{3 v+2} d v=d x$
અંશને ફરીથી લખતા: $\frac{\frac{2}{3}(3 v+2)-\frac{1}{3}}{3 v+2} d v=d x$
$\left(\frac{2}{3}-\frac{1}{3(3 v+2)}\right) d v=d x$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \left(\frac{2}{3}-\frac{1}{3(3 v+2)}\right) d v = \int d x + C'$
$\frac{2}{3} v - \frac{1}{9} \log |3 v+2| = x + C'$
$v=x+y$ મૂકતા: $\frac{2}{3}(x+y) - \frac{1}{9} \log |3 x+3 y+2| = x + C'$
$9$ વડે ગુણતા: $6(x+y) - \log |3 x+3 y+2| = 9 x + 9 C'$
$6 x + 6 y - 9 x - \log |3 x+3 y+2| = C$
$-3 x + 6 y - \log |3 x+3 y+2| = C$
$-1$ વડે ગુણતા: $3 x - 6 y + \log |3 x+3 y+2| = C$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
410
EasyMCQ
જો $x \frac{dy}{dx} + y = x \frac{f(xy)}{f'(xy)}$ હોય,તો $|f(xy)|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$Ce^{x^2/2}$
B
$Ce^{x^2}$
C
$Ce^{2x^2}$
D
$Ce^{x^2/3}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x \frac{dy}{dx} + y = x \frac{f(xy)}{f'(xy)}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{d}{dx}(xy) = x \frac{dy}{dx} + y$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{d(xy)}{dx} = x \frac{f(xy)}{f'(xy)}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{f'(xy)}{f(xy)} d(xy) = x dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{f'(xy)}{f(xy)} d(xy) = \int x dx$.
પરિણામ મળે છે: $\ln |f(xy)| = \frac{x^2}{2} + k$,જ્યાં $k$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા: $|f(xy)| = e^{\frac{x^2}{2} + k} = e^k \cdot e^{\frac{x^2}{2}}$.
ધારો કે $C = e^k$,તેથી: $|f(xy)| = Ce^{\frac{x^2}{2}}$.
411
DifficultMCQ
જો $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $16(\sqrt{x+9\sqrt{x}})(4+\sqrt{9+\sqrt{x}}) \cos y \, dy = (1+2 \sin y) \, dx$ ને $x > 0$ માટે સંતોષે છે અને $y(256)=\frac{\pi}{2}$,$y(49)=\alpha$ હોય,તો $2 \sin \alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$2 \sqrt{2}-1$
B
$2(\sqrt{2}-1)$
C
$3(\sqrt{2}-1)$
D
$\sqrt{2}-1$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $16(\sqrt{x+9\sqrt{x}})(4+\sqrt{9+\sqrt{x}}) \cos y \, dy = (1+2 \sin y) \, dx$.
ચલને અલગ કરતા: $\int \frac{\cos y}{1+2 \sin y} \, dy = \int \frac{dx}{16(\sqrt{x+9\sqrt{x}})(4+\sqrt{9+\sqrt{x}})}$.
ધારો કે $u = 1+2 \sin y$,તો $du = 2 \cos y \, dy$,તેથી $\int \frac{\cos y}{1+2 \sin y} \, dy = \frac{1}{2} \ln |1+2 \sin y|$.
જમણી બાજુ માટે,ધારો કે $t = 4+\sqrt{9+\sqrt{x}}$. તેથી $t-4 = \sqrt{9+\sqrt{x}}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(t-4)^2 = 9+\sqrt{x}$,તેથી $\sqrt{x} = (t-4)^2 - 9$.
$t = 4+\sqrt{9+\sqrt{x}}$ નું વિકલન કરતા,$dt = \frac{1}{2\sqrt{9+\sqrt{x}}} \cdot \frac{1}{2\sqrt{x}} \, dx = \frac{dx}{4\sqrt{x(9+\sqrt{x})}} = \frac{dx}{4\sqrt{x+9\sqrt{x}}}$.
તેથી,$\frac{dx}{\sqrt{x+9\sqrt{x}}} = 4 \, dt$.
સંકલન આ મુજબ થશે: $\frac{1}{2} \ln |1+2 \sin y| = \int \frac{4 \, dt}{16t} = \frac{1}{4} \ln |t| + C = \frac{1}{4} \ln |4+\sqrt{9+\sqrt{x}}| + C$.
$y(256) = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{2} \ln(1+2 \sin \frac{\pi}{2}) = \frac{1}{4} \ln(4+\sqrt{9+\sqrt{256}}) + C \implies \frac{1}{2} \ln 3 = \frac{1}{4} \ln(4+\sqrt{9+16}) + C = \frac{1}{4} \ln 9 + C = \frac{1}{2} \ln 3 + C$. તેથી $C = 0$.
હવે,$y(49) = \alpha$ માટે: $\frac{1}{2} \ln(1+2 \sin \alpha) = \frac{1}{4} \ln(4+\sqrt{9+\sqrt{49}}) = \frac{1}{4} \ln(4+\sqrt{16}) = \frac{1}{4} \ln 8 = \frac{1}{4} \ln(2^3) = \frac{3}{4} \ln 2$.
તેથી $\ln(1+2 \sin \alpha) = \frac{3}{2} \ln 2 = \ln(2^{3/2}) = \ln(2\sqrt{2})$.
આમ,$1+2 \sin \alpha = 2\sqrt{2}$,જે આપણને $2 \sin \alpha = 2\sqrt{2}-1$ આપે છે.
412
DifficultMCQ
ધારો કે વિકલ સમીકરણ $x dy - y dx = \sqrt{x^{2} + y^{2}} dx$,જ્યાં $x > 0$ અને $y(1) = 0$,નો ઉકેલ વક્ર $y = y(x)$ છે. તો $y(3)$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$6$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x dy - y dx = \sqrt{x^{2} + y^{2}} dx$.
બંને બાજુ $x^{2}$ વડે ભાગતા ($x > 0$ હોવાથી): $\frac{x dy - y dx}{x^{2}} = \frac{\sqrt{x^{2} + y^{2}}}{x^{2}} dx$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $d\left(\frac{y}{x}\right) = \sqrt{1 + \left(\frac{y}{x}\right)^{2}} \cdot \frac{1}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{d(\frac{y}{x})}{\sqrt{1 + (\frac{y}{x})^{2}}} = \int \frac{1}{x} dx$.
પ્રમાણિત સંકલન $\int \frac{du}{\sqrt{1 + u^{2}}} = \ln|u + \sqrt{1 + u^{2}}| + C$ નો ઉપયોગ કરતા: $\ln\left(\frac{y}{x} + \sqrt{1 + \frac{y^{2}}{x^{2}}}\right) = \ln x + C$.
$y(1) = 0$ આપેલ છે,તેથી $x = 1, y = 0$ મૂકતા: $\ln(0 + \sqrt{1 + 0}) = \ln(1) + C \Rightarrow 0 = 0 + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$\frac{y}{x} + \sqrt{1 + \frac{y^{2}}{x^{2}}} = x$.
$x$ વડે ગુણતા: $y + \sqrt{x^{2} + y^{2}} = x^{2}$.
$y(3)$ શોધવા માટે,$x = 3$ મૂકતા: $y + \sqrt{9 + y^{2}} = 9$.
$\sqrt{9 + y^{2}} = 9 - y$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $9 + y^{2} = 81 - 18y + y^{2}$.
$18y = 72 \Rightarrow y = 4$.
413
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{x-y}$ નો વ્યાપક ઉકેલ . . . . . . છે.
A
$e^{-x} - e^{-y} = c$
B
$e^x - e^y = c$
C
$e^{-x} - e^y = c$
D
$e^x - e^{-y} = c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{x-y}$ છે.
ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $\frac{dy}{dx} = \frac{e^x}{e^y}$.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $e^y \, dy = e^x \, dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int e^y \, dy = \int e^x \, dx$.
આનાથી $e^y = e^x + C$ મળે છે,જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $e^x - e^y = -C$ મળે છે,જેને $e^x - e^y = c$ તરીકે લખી શકાય છે (જ્યાં $c = -C$ એ એક સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે).
414
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{x+y}$ નો વ્યાપક ઉકેલ . . . . . . છે.
A
$e^x + e^y = C$
B
$e^x + e^{-y} = C$
C
$e^{-x} + e^y = C$
D
$e^{-x} + e^{-y} = C$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{x+y} = e^x \cdot e^y$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $e^{-y} \, dy = e^x \, dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int e^{-y} \, dy = \int e^x \, dx$ મળે છે.
આનું પરિણામ $-e^{-y} = e^x + C'$ છે,જ્યાં $C'$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $e^x + e^{-y} = -C'$ મળે છે.
ધારો કે $C = -C'$,તો વ્યાપક ઉકેલ $e^x + e^{-y} = C$ થાય છે.
415
DifficultMCQ
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(1 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$ નો ઉકેલ વક્ર છે,જ્યાં $y(0) = 0$ છે. જો વક્ર $y = y(x)$ એ બિંદુ $(\alpha, -\frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(1 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y+1} = -\frac{\cos x}{1+\sin x} dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y+1} = -\int \frac{\cos x}{1+\sin x} dx$.
આથી $\ln|y+1| = -\ln|1+\sin x| + C$,જે $\ln|y+1| + \ln|1+\sin x| = C$ માં પરિણમે છે.
લઘુગણકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$(y+1)(1+\sin x) = K$ મળે,જ્યાં $K = e^C$.
શરત $y(0) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 0$ મુકતા: $(0+1)(1+\sin 0) = K$,તેથી $1(1+0) = K$,એટલે કે $K = 1$.
આમ,વિશિષ્ટ ઉકેલ $(y+1)(1+\sin x) = 1$ છે.
જો વક્ર $(\alpha, -\frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $x = \alpha$ અને $y = -\frac{1}{2}$ મુકતા:
$(-\frac{1}{2} + 1)(1+\sin \alpha) = 1$.
$\frac{1}{2}(1+\sin \alpha) = 1$.
$1+\sin \alpha = 2$.
$\sin \alpha = 1$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{2}$.
416
DifficultMCQ
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y^2)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં પ્રારંભિક શરત $y(0) = \frac{1}{2}$ છે. તો $(2y(1) - 1)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\sqrt{3} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{6})$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{12})$
C
$\sqrt{3} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{12})$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{6})$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y^2)$ છે.
ચલને અલગ કરતા,$\int \frac{dy}{1-y^2} = \int (1+x^2) dx$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\frac{1}{2} \ln|\frac{1+y}{1-y}| = x + \frac{x^3}{3} + C$ મળે.
પ્રારંભિક શરત $y(0) = \frac{1}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$C = \frac{1}{2} \ln(3)$ મળે.
તેથી,$\ln|\frac{1+y}{1-y}| = 2(x + \frac{x^3}{3}) + \ln(3)$.
$x=1$ માટે,$\ln|\frac{1+y(1)}{1-y(1)}| = \frac{8}{3} + \ln(3)$.
આમ,$\frac{1+y(1)}{1-y(1)} = 3e^{8/3}$.
$k = 3e^{8/3}$ લેતા,$y(1) = \frac{k-1}{k+1}$ મળે.
$2y(1)-1 = \frac{k-3}{k+1}$ થાય.
$k$ ની કિંમત મૂકતા,આ પદ હાઇપરબોલિક વિધેય $\tanh$ ના સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે,જે અંતે $\tan$ ના સ્વરૂપમાં પરિણમે છે.
417
DifficultMCQ
જો વક્ર $y = f(x)$ બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે અને વિકલ સમીકરણ $dy = y(2 + \log_e x) dx, x > 0$ નું સમાધાન કરે છે,તો $f(e)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$e^e$
B
$e^{e^2}$
C
$e^{2e}$
D
$e^{3e}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{y} = (2 + \ln x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int (2 + \ln x) dx$.
$\ln y = 2x + (x \ln x - x) + C = x \ln x + x + C$.
વક્ર બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = e$ મૂકતા: $\ln e = 1 \ln 1 + 1 + C$.
$1 = 0 + 1 + C$,જે આપણને $C = 0$ આપે છે.
આમ,વક્રનું સમીકરણ $\ln y = x \ln x + x$ છે.
$f(e)$ શોધવા માટે,$x = e$ મૂકતા: $\ln f(e) = e \ln e + e = e(1) + e = 2e$.
તેથી,$f(e) = e^{2e}$.
418
DifficultMCQ
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y+y^2)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(0) = \frac{1}{2}$ છે. તો $(2y(1) - 1)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\sqrt{3}\tan \left(\frac{11\sqrt{3}}{6}\right)$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}\tan \left(\frac{11\sqrt{3}}{12}\right)$
C
$\sqrt{3}\tan \left(\frac{11\sqrt{3}}{12}\right)$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}\tan \left(\frac{11\sqrt{3}}{6}\right)$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y+y^2)$ છે.
ચલને અલગ કરતા,$\int \frac{dy}{y^2-y+1} = \int (1+x^2) dx$ મળે.
છેદમાં પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $y^2-y+1 = (y-1/2)^2 + 3/4$.
તેથી,$\int \frac{dy}{(y-1/2)^2 + (\sqrt{3}/2)^2} = x + \frac{x^3}{3} + C$.
સૂત્ર $\int \frac{du}{u^2+a^2} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{u}{a})$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{-1} \left(\frac{2y-1}{\sqrt{3}}\right) = x + \frac{x^3}{3} + C$ મળે.
$y(0) = 1/2$ આપેલ હોવાથી,$\frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{-1}(0) = 0 + 0 + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = 0$.
તેથી,$\frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{-1} \left(\frac{2y-1}{\sqrt{3}}\right) = x + \frac{x^3}{3}$.
$x = 1$ માટે,$\frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{-1} \left(\frac{2y(1)-1}{\sqrt{3}}\right) = 1 + 1/3 = 4/3$.
$\tan^{-1} \left(\frac{2y(1)-1}{\sqrt{3}}\right) = \frac{4}{3} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{2\sqrt{3}}{3} = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
તેથી,$\frac{2y(1)-1}{\sqrt{3}} = \tan \left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right)$,જે દર્શાવે છે કે $2y(1)-1 = \sqrt{3} \tan \left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right)$.
419
DifficultMCQ
જો વક્ર $y = y(x)$ બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે અને વિકલ સમીકરણ $dy = y(2 + \log_e x) dx$,$x > 0$ નું સમાધાન કરે છે,તો $y(e)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$e^e$
B
$e^{e^2}$
C
$e^{2e}$
D
$e^{2e^2}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{y} = (2 + \log_e x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int (2 + \log_e x) dx$.
$\log_e y = 2x + (x \log_e x - x) + C = x \log_e x + x + C$.
વક્ર બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = e$ મૂકતા:
$\log_e e = 1 \cdot \log_e 1 + 1 + C$.
$1 = 0 + 1 + C \Rightarrow C = 0$.
આમ,વક્રનું સમીકરણ $\log_e y = x \log_e x + x$ છે.
$y(e)$ શોધવા માટે,$x = e$ મૂકતા:
$\log_e y = e \log_e e + e = e(1) + e = 2e$.
તેથી,$y = e^{2e}$.

Differential Equations — Variable separable type differential equations · Frequently Asked Questions

1Are these Differential Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Differential Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.