Gujarati

Elevation of boiling point of the solvent Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solutions · Elevation of boiling point of the solvent

141+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 41 of 141 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું દ્રાવણ સંપૂર્ણ વિયોજન પામ્યા પછી ઉત્કલનબિંદુમાં મહત્તમ ઉન્નયન દર્શાવે છે?
A
$0.1 \ m \ KCl$
B
$0.05 \ m \ NaCl$
C
$0.1 \ m \ BaCl_2$
D
$0.1 \ m \ MgSO_4$

Solution

(C) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(\Delta T_b)$ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે,જે વાન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ અને દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ પર આધાર રાખે છે: $\Delta T_b = i \times K_b \times m$.
સંપૂર્ણ વિયોજન પછી,પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા કણોની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
$(A)$ $0.1 \ m \ KCl \rightarrow i = 2$,કણો = $0.1 \times 2 = 0.2 \ m$
$(B)$ $0.05 \ m \ NaCl \rightarrow i = 2$,કણો = $0.05 \times 2 = 0.1 \ m$
$(C)$ $0.1 \ m \ BaCl_2 \rightarrow i = 3$,કણો = $0.1 \times 3 = 0.3 \ m$
$(D)$ $0.1 \ m \ MgSO_4 \rightarrow i = 2$,કણો = $0.1 \times 2 = 0.2 \ m$
$0.1 \ m \ BaCl_2$ દ્રાવણમાં કણોની સાંદ્રતા સૌથી વધુ $(0.3 \ m)$ હોવાથી,તે ઉત્કલનબિંદુમાં મહત્તમ ઉન્નયન દર્શાવે છે.
102
EasyMCQ
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન $0.5 \ K$ છે. દ્રાવણની મોલાલિટી ગણો $[K_{b} = 2.40 \ K \ kg \ mol^{-1}]$.
A
$0.12 \ mol \ kg^{-1}$
B
$0.21 \ mol \ kg^{-1}$
C
$0.16 \ mol \ kg^{-1}$
D
$0.28 \ mol \ kg^{-1}$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે.
આપેલ છે: $\Delta T_{b} = 0.5 \ K$ અને $K_{b} = 2.40 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $0.5 \ K = 2.40 \ K \ kg \ mol^{-1} \times m$.
તેથી,$m = \frac{0.5}{2.40} \approx 0.2083 \ mol \ kg^{-1}$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $m = 0.21 \ mol \ kg^{-1}$ મળે છે.
103
MediumMCQ
ગ્લુકોઝનું $0.1 \ molal$ જલીય દ્રાવણ $100.16^{\circ} C$ તાપમાને ઉકળે છે. ગ્લુકોઝના $0.5 \ molal$ જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શું હશે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$100.80$
B
$100.16$
C
$100.10$
D
$20.8$

Solution

(A) આપેલ છે:
- $0.1 \ molal$ દ્રાવણ માટે,$T_b = 100.16^{\circ} C$.
- શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $100^{\circ} C$ છે.
- ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_b = K_b \cdot m$ (ગ્લુકોઝ અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી $i = 1$).
પગલું $1$: $0.1 \ molal$ દ્રાવણ માટે ઉન્નયન ગણો:
$\Delta T_b = 100.16 - 100 = 0.16^{\circ} C$.
પગલું $2$: $\Delta T_b \propto m$ ના પ્રમાણનો ઉપયોગ કરીને $0.5 \ molal$ દ્રાવણ માટે ઉન્નયન શોધો:
$\Delta T_b^{\prime} = \Delta T_b \times \frac{m^{\prime}}{m} = 0.16 \times \frac{0.5}{0.1} = 0.16 \times 5 = 0.8^{\circ} C$.
પગલું $3$: નવું ઉત્કલનબિંદુ ગણો:
$T_b^{\prime} = 100 + 0.8 = 100.80^{\circ} C$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
104
EasyMCQ
જો $100 \ g$ પાણીમાં $0.35 \ g$ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન $0.01 \ K$ હોય,તો અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યનું મોલર દળ ગણો $\left[K_{b}=0.50 \ K \ kg \ mol^{-1}\right]$
A
$265 \ g \ mol^{-1}$
B
$175 \ g \ mol^{-1}$
C
$105 \ g \ mol^{-1}$
D
$195 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \cdot m$ છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$,જ્યાં $W_2$ એ દ્રાવ્યનું દળ,$M_2$ એ દ્રાવ્યનું મોલર દળ અને $W_1$ એ દ્રાવકનું દળ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_{b} = 0.01 \ K$,$K_{b} = 0.50 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$W_2 = 0.35 \ g$,અને $W_1 = 100 \ g$.
$0.01 = 0.50 \times \frac{0.35 \times 1000}{M_2 \times 100}$.
$M_2 = \frac{0.50 \times 0.35 \times 1000}{0.01 \times 100} = 175 \ g \ mol^{-1}$.
105
MediumMCQ
$100 \ g$ દ્રાવકમાં $3.5 \ g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઓગાળીને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $0.35 \ K$ છે. દ્રાવ્યનું મોલર દળ ગણો. $(K_b = 2.5 \ K \ kg \ mol^{-1})$
A
$270 \ g \ mol^{-1}$
B
$260 \ g \ mol^{-1}$
C
$250 \ g \ mol^{-1}$
D
$240 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(C) દ્રાવ્યના મોલર દળ માટેનું સૂત્ર: $M_2 = \frac{K_b \times W_2 \times 1000}{\Delta T_b \times W_1}$
આપેલ છે: $K_b = 2.5 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$W_2 = 3.5 \ g$,$W_1 = 100 \ g$,અને $\Delta T_b = 0.35 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $M_2 = \frac{2.5 \times 3.5 \times 1000}{0.35 \times 100}$
$M_2 = \frac{8750}{35} = 250 \ g \ mol^{-1}$.
106
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું દ્રાવણ સંપૂર્ણ વિયોજન ધારતા ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૌથી ઓછું મૂલ્ય દર્શાવે છે?
A
$0.1 \text{ m } AlCl_3$
B
$0.01 \text{ m } MgCl_2$
C
$1 \text{ m } KCl$
D
$0.5 \text{ m } NaCl$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે જે $\Delta T_b = i \cdot K_b \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. સંપૂર્ણ વિયોજન ધારતા,આપણે દરેક દ્રાવણ માટે $i \cdot m$ ગુણાકારની સરખામણી કરીએ છીએ:
$(A)$ $0.1 \text{ m } AlCl_3$ માટે: $i = 4$,$i \cdot m = 4 \times 0.1 = 0.4$
$(B)$ $0.01 \text{ m } MgCl_2$ માટે: $i = 3$,$i \cdot m = 3 \times 0.01 = 0.03$
$(C)$ $1 \text{ m } KCl$ માટે: $i = 2$,$i \cdot m = 2 \times 1 = 2.0$
$(D)$ $0.5 \text{ m } NaCl$ માટે: $i = 2$,$i \cdot m = 2 \times 0.5 = 1.0$
$i \cdot m$ નું સૌથી ઓછું મૂલ્ય $0.03$ છે,તેથી $0.01 \text{ m } MgCl_2$ નું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન સૌથી ઓછું છે.
107
MediumMCQ
જો $K_b$ એ પાણીનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક દર્શાવતું હોય,તો $1 \ dm^3$ દીઠ $36 \ g$ ગ્લુકોઝ (મોલર દળ $= 180 \ g \ mol^{-1}$) ધરાવતા જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ કેટલું હશે?
A
$(100 + K_b)^{\circ} C$
B
$(100 + 2 \ K_b)^{\circ} C$
C
$(100 + \frac{K_b}{10})^{\circ} C$
D
$(100 + \frac{2 \ K_b}{10})^{\circ} C$

Solution

(D) દ્રાવણની મોલાલિટી $m$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
ગ્લુકોઝનું દળ $(W_2)$ $= 36 \ g$.
ગ્લુકોઝનું મોલર દળ $(M_2)$ $= 180 \ g \ mol^{-1}$.
દ્રાવણનું કદ $= 1 \ dm^3 = 1 \ L$.
દ્રાવણની ઘનતા આશરે $1 \ g \ mL^{-1}$ ધારતા,દ્રાવક (પાણી) $W_1$ નું દળ $1000 \ g = 1 \ kg$ થાય.
મોલાલિટી $m = \frac{W_2}{M_2 \times W_1 (\text{in } kg)} = \frac{36}{180 \times 1} = 0.2 \ mol \ kg^{-1} = \frac{2}{10} \ mol \ kg^{-1}$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = K_b \times m = K_b \times \frac{2}{10} = \frac{2 \ K_b}{10}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $100^{\circ} C$ છે.
તેથી,દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = 100 + \Delta T_b = (100 + \frac{2 \ K_b}{10})^{\circ} C$ થાય.
108
MediumMCQ
$1.5 \ g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને $30 \ g$ દ્રાવકમાં ઓગાળીને બનાવેલા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન $0.65 \ K$ છે. જો દ્રાવ્યનું મોલર દળ $150 \ g \ mol^{-1}$ હોય,તો મોલલ ઉન્નયન અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$1.95 \ K \ kg \ mol^{-1}$
B
$2.23 \ K \ kg \ mol^{-1}$
C
$1.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$
D
$2.72 \ K \ kg \ mol^{-1}$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$,જ્યાં $W_2 = 1.5 \ g$,$M_2 = 150 \ g \ mol^{-1}$,અને $W_1 = 30 \ g$ છે.
સમીકરણ $\Delta T_b = K_b \times \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$ માં કિંમતો મૂકતા:
$0.65 = K_b \times \frac{1.5 \times 1000}{150 \times 30}$
$0.65 = K_b \times \frac{1500}{4500}$
$0.65 = K_b \times \frac{1}{3}$
$K_b = 0.65 \times 3 = 1.95 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
109
EasyMCQ
જો દ્રાવકનો ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $3.15 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો $1.89 \ K$ ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન ધરાવતા અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યના દ્રાવણની મોલાલિટી ગણો. ($m$ માં)
A
$0.4$
B
$0.8$
C
$0.6$
D
$0.3$

Solution

(C) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે.
આપેલ છે: $\Delta T_{b} = 1.89 \ K$ અને $K_{b} = 3.15 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $1.89 = 3.15 \times m$.
તેથી,$m = \frac{1.89}{3.15} = 0.6 \ mol \ kg^{-1}$ અથવા $0.6 \ m$.
110
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન ન્યૂનતમ છે?
A
$0.1 \ m \ NaCl$
B
$0.2 \ m \ KNO_3$
C
$0.1 \ m \ Na_2SO_4$
D
$0.05 \ m \ CaCl_2$

Solution

(D) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન $\Delta T_b$ એ $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે અને $m$ એ મોલાલિટી છે. $i \times m$ નું મૂલ્ય ઉન્નયનનું પ્રમાણ નક્કી કરે છે.
$A) \ 0.1 \ m \ NaCl: i \times m = 2 \times 0.1 = 0.2 \ m$
$B) \ 0.2 \ m \ KNO_3: i \times m = 2 \times 0.2 = 0.4 \ m$
$C) \ 0.1 \ m \ Na_2SO_4: i \times m = 3 \times 0.1 = 0.3 \ m$
$D) \ 0.05 \ m \ CaCl_2: i \times m = 3 \times 0.05 = 0.15 \ m$
$0.05 \ m \ CaCl_2$ માટે $i \times m$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું $(0.15)$ હોવાથી,તે ન્યૂનતમ ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન દર્શાવે છે.
111
MediumMCQ
જો એક ગ્રામ મોલ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને $1 \ kg$ ઇથાઇલ એસિટેટમાં ઓગાળવામાં આવે,તો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક શું હશે? $(\Delta T_{b} = x \ K)$
A
$x \ K \ kg \ mol^{-1}$
B
$\frac{x}{2} \ K \ kg \ mol^{-1}$
C
$2x \ K \ kg \ mol^{-1}$
D
$3x \ K \ kg \ mol^{-1}$

Solution

(A) ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
અહીં $1 \ \text{mole}$ દ્રાવ્ય $1 \ kg$ દ્રાવકમાં ઓગળેલ છે,તેથી મોલાલિટી $m = \frac{1 \ \text{mol}}{1 \ \text{kg}} = 1 \ \text{mol} \ kg^{-1}$ થાય.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x \ K = K_{b} \times 1 \ \text{mol} \ kg^{-1}$.
તેથી,$K_{b} = x \ K \ kg \ mol^{-1}$.
112
EasyMCQ
$50 \ g$ દ્રાવકમાં $5.6 \ g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $1.75 \ K$ છે. દ્રાવ્યનું મોલર દળ શું હશે $\left(K_{b} = 3 \ K \ kg \ mol^{-1}\right)$?
A
$192 \ g \ mol^{-1}$
B
$200 \ g \ mol^{-1}$
C
$184 \ g \ mol^{-1}$
D
$176 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$,જ્યાં $W_2$ એ દ્રાવ્યનું દળ,$M_2$ એ દ્રાવ્યનું મોલર દળ અને $W_1$ એ દ્રાવકનું દળ છે.
કિંમતો મૂકતા: $1.75 = \frac{3 \times 5.6 \times 1000}{M_2 \times 50}$.
$M_2$ માટે ગોઠવતા: $M_2 = \frac{3 \times 5.6 \times 1000}{1.75 \times 50}$.
$M_2 = \frac{16800}{87.5} = 192 \ g \ mol^{-1}$.
113
MediumMCQ
$7.15 \ K$ ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન અને $2.75 \ K \ kg \ mol^{-1}$ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક ધરાવતા અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યના દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થાય ($m$ માં)?
A
$3.2$
B
$2.0$
C
$2.6$
D
$3.8$

Solution

(C) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે.
$\therefore m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{7.15 \ K}{2.75 \ K \ kg \ mol^{-1}}$.
$m = 2.6 \ mol \ kg^{-1}$ (અથવા $2.6 \ m$).
114
EasyMCQ
દ્રાવ્યના મોલર દળ અને ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$M_2 = \frac{1000 \times K_b \times W_2}{\Delta T_b \times W_1}$
B
$M_2 = \frac{1000 \times \Delta T_b \times W_2}{K_b \times W_1}$
C
$M_2 = \frac{\Delta T_b \times W_1}{1000 \times K_b \times W_2}$
D
$M_2 = \frac{1000 \times K_b \times W_1}{\Delta T_b \times W_2}$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_b = K_b \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવ્યના મોલ $(n_2)$ પ્રતિ કિલોગ્રામ દ્રાવક ($W_1$ ગ્રામમાં): $m = \frac{n_2 \times 1000}{W_1}$.
$n_2 = \frac{W_2}{M_2}$ હોવાથી,જ્યાં $W_2$ એ દ્રાવ્યનું દળ અને $M_2$ એ દ્રાવ્યનું મોલર દળ છે,આ કિંમત મૂકતા:
$m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$.
આ કિંમત ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનના સૂત્રમાં મૂકતા:
$\Delta T_b = K_b \times \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$.
$M_2$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા: $M_2 = \frac{1000 \times K_b \times W_2}{\Delta T_b \times W_1}$.
115
EasyMCQ
$160 \ g$ દ્રાવકમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યનું પ્રમાણ ગણો જે $85^{\circ}C$ પર ઉકળે છે. દ્રાવ્યનું મોલર દળ $120 \ g \ mol^{-1}$ છે. $(K_{b} = 2.7^{\circ}C \ kg \ mol^{-1}$ અને શુદ્ધ દ્રાવકનું ઉત્કલનબિંદુ $= 76^{\circ}C)$ ($g$ માં)
A
$64$
B
$42$
C
$50$
D
$60$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 85^{\circ}C - 76^{\circ}C = 9^{\circ}C$ છે.
સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ નો ઉપયોગ કરતા:
$9 = 2.7 \times \frac{W_{B}}{120} \times \frac{1000}{160}$.
$W_{B}$ માટે ગણતરી કરતા:
$W_{B} = \frac{9 \times 120 \times 160}{2.7 \times 1000} = 64 \ g$.
116
MediumMCQ
પ્રવાહીના ઉત્કલનબિંદુ (boiling point) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
જે તાપમાને પ્રવાહી કોઈપણ દબાણે ઉકળે છે
B
જે તાપમાને ઘન તેના પ્રવાહી સાથે સંતુલનમાં હોય છે
C
જે તાપમાને બાષ્પ દબાણ લાગુ પાડેલા દબાણ જેટલું થાય છે
D
જે તાપમાને લાગુ પાડેલું દબાણ પ્રવાહીના બાષ્પ દબાણ કરતા વધારે હોય છે

Solution

(C) પ્રવાહીનું ઉત્કલનબિંદુ એ તાપમાન છે કે જે તાપમાને તેનું બાષ્પ દબાણ લાગુ પાડેલા દબાણ અથવા બાહ્ય દબાણ જેટલું થાય છે.
117
MediumMCQ
$100 \ g$ પાણીમાં $6 \ g$ દ્રાવ્યનું દ્રાવણ $100.52^{\circ} C$ તાપમાને ઉકળે છે. પાણીનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે. દ્રાવ્યનું મોલર દળ શું છે?
A
$60 \ g \ mol^{-1}$
B
$120 \ g \ mol^{-1}$
C
$90 \ g \ mol^{-1}$
D
$180 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(A) આપેલ છે: $W_2 = 6 \ g$ (દ્રાવ્યનું દળ),$W_1 = 100 \ g$ (દ્રાવકનું દળ),$K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$T_b = 100.52^{\circ} C$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = T_b - T_b^{\circ} = 100.52^{\circ} C - 100^{\circ} C = 0.52 \ K$.
દ્રાવ્યના મોલર દળ માટેનું સૂત્ર: $M_2 = \frac{1000 \cdot K_b \cdot W_2}{\Delta T_b \cdot W_1}$.
કિંમતો મૂકતા: $M_2 = \frac{1000 \times 0.52 \times 6}{0.52 \times 100}$.
$M_2 = \frac{1000 \times 6}{100} = 60 \ g \ mol^{-1}$.
118
MediumMCQ
જો પાણી માટે મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $0.52 \ ^{\circ}C \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો ગ્લુકોઝના ડેસીમોલલ જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શું હશે ($^{\circ}C$ માં)?
A
$101.52$
B
$99.95$
C
$99.48$
D
$100.052$

Solution

(D) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે.
આપેલ છે કે દ્રાવણ ડેસીમોલલ છે,તેથી મોલાલિટી $m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$.
આપેલ $K_b = 0.52 \ ^{\circ}C \ kg \ mol^{-1}$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનની ગણતરી: $\Delta T_b = 0.52 \times 0.1 = 0.052 \ ^{\circ}C$.
શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b^{\circ} = 100 \ ^{\circ}C$ છે.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b$ એ $T_b = T_b^{\circ} + \Delta T_b$ દ્વારા મળે છે.
$T_b = 100 \ ^{\circ}C + 0.052 \ ^{\circ}C = 100.052 \ ^{\circ}C$.
119
MediumMCQ
જો ગ્લુકોઝના $0.1 \ m$ જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.16^{\circ} C$ હોય,તો સુક્રોઝના $0.5 \ m$ જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શું હશે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$100.32$
B
$100.80$
C
$100.16$
D
$100.62$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = K_{b} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ગ્લુકોઝના દ્રાવણ માટે: $T_{b} - T_{b}^{\circ} = K_{b} \cdot m$.
$100.16^{\circ} C - 100^{\circ} C = K_{b} \times 0.1 \ m$.
$0.16 = K_{b} \times 0.1$,તેથી $K_{b} = 1.6 \ ^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$.
હવે,સુક્રોઝના દ્રાવણ માટે: $\Delta T_{b} = K_{b} \times m = 1.6 \times 0.5 = 0.80^{\circ} C$.
સુક્રોઝના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_{b} = T_{b}^{\circ} + \Delta T_{b} = 100^{\circ} C + 0.80^{\circ} C = 100.80^{\circ} C$ છે.
120
EasyMCQ
$1 \ dm^3$ પાણીમાં $3 \ g$ યુરિયા (મોલર દળ $60 \ g \ mol^{-1}$) ધરાવતું દ્રાવણ અને $1 \ dm^3$ પાણીમાં $4.5 \ g$ દ્રાવ્ય $A$ ધરાવતું બીજું દ્રાવણ સમાન તાપમાને ઉકળે છે,તો $A$ નું મોલર દળ કેટલું હશે?
A
$54 \ g \ mol^{-1}$
B
$180 \ g \ mol^{-1}$
C
$120 \ g \ mol^{-1}$
D
$90 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(D) ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = K_{b} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને દ્રાવણો સમાન તાપમાને ઉકળતા હોવાથી,તેમનું ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન $\Delta T_{b}$ સમાન હોવું જોઈએ.
બંને મંદ જલીય દ્રાવણો માટે $K_{b}$ સમાન હોવાથી,મોલાલિટી $m$ સમાન હોવી જોઈએ.
મોલાલિટી $m = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg)}$.
$1 \ dm^3$ પાણી માટે,દળ $1 \ kg$ છે.
યુરિયા માટે: $\text{મોલ} = \frac{3 \ g}{60 \ g \ mol^{-1}} = 0.05 \ mol$.
દ્રાવ્ય $A$ માટે: $\text{મોલ} = \frac{4.5 \ g}{M_A}$.
મોલાલિટીને સરખાવતા: $0.05 = \frac{4.5}{M_A}$.
$M_A = \frac{4.5}{0.05} = 90 \ g \ mol^{-1}$.
121
MediumMCQ
જો યુરિયાના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.18^{\circ}C$ હોય અને પાણી માટે $K_b = 0.512 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થાય? (પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $= 100^{\circ}C$)
A
$0.25 \ mol \ kg^{-1}$
B
$0.6 \ mol \ kg^{-1}$
C
$0.45 \ mol \ kg^{-1}$
D
$0.35 \ mol \ kg^{-1}$

Solution

(D) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = T_b - T_b^{\circ} = 100.18^{\circ}C - 100^{\circ}C = 0.18 \ K$ છે.
આપેલ છે $K_b = 0.512 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
$m = \frac{\Delta T_b}{K_b} = \frac{0.18}{0.512} \approx 0.35 \ mol \ kg^{-1}$.
122
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સૂત્ર એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_{b})$ નું મૂલ્ય સાચી રીતે આપે છે?
A
$\frac{W_{1} \times 1000}{\Delta T_{b} \times W_{2} \times M_{2}}$
B
$\frac{W_{2} \times 1000}{\Delta T_{b} \times W_{1} \times M_{2}}$
C
$\frac{M_{2} \times \Delta T_{b} \times W_{2}}{W_{1}}$
D
$\frac{\Delta T_{b} \times M_{2} \times W_{1}}{W_{2}}$

Solution

(D) ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ છે.
અહીં,$m$ એ મોલાલિટી છે,જે $m = \frac{W_{2} \times 1000}{M_{2} \times W_{1}}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\Delta T_{b} = K_{b} \times \frac{W_{2} \times 1000}{M_{2} \times W_{1}}$.
$K_{b}$ ને કર્તા બનાવતા: $K_{b} = \frac{\Delta T_{b} \times M_{2} \times W_{1}}{W_{2} \times 1000}$.
નોંધ: જો મોલાલિટી દ્રાવકના કિલોગ્રામ દીઠ મોલ તરીકે વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $1000$ નો ગુણાંક દૂર થાય છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,વિકલ્પ $D$ એ સંબંધ દર્શાવે છે જ્યાં $W_{1}$ કિલોગ્રામમાં છે.
123
EasyMCQ
મોલલ ઉન્નયન અચળાંક એ ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો છે જે નીચેના દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે:
A
$1$ મોલ દ્રાવ્ય એક લિટર દ્રાવકમાં
B
$1 \ g$ દ્રાવ્ય $100 \ g$ દ્રાવકમાં
C
$100 \ g$ દ્રાવ્ય $1000 \ g$ દ્રાવકમાં
D
$1$ મોલ દ્રાવ્ય એક $kg$ દ્રાવકમાં

Solution

(D) મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $(K_b)$ એ ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો છે જ્યારે $1 \ mole$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને $1 \ kg$ $(1000 \ g)$ દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે.
આ $\Delta T_b = K_b \times m$ સૂત્ર પર આધારિત છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
જ્યારે $m = 1 \ mol/kg$ હોય,ત્યારે $\Delta T_b = K_b$ થાય છે.
124
MediumMCQ
પદાર્થના $0.25 \ molal$ જલીય દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $(K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1})$ કેટલો હશે ($K$ માં)?
A
$0.5$
B
$0.50$
C
$0.13$
D
$2.08$

Solution

(C) મુખ્ય વિચાર: ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો એ દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્યની મોલાલિટીના સમપ્રમાણમાં હોય છે,જેનું સૂત્ર: $\Delta T_b = K_b \times m$ છે.
આપેલ છે:
મોલાલિટી $(m)$ = $0.25 \ mol \ kg^{-1}$
એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_b)$ = $0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$
ગણતરી:
$\Delta T_b = 0.52 \times 0.25 = 0.13 \ K$
તેથી,ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $0.13 \ K$ છે.
125
MediumMCQ
ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન અને દ્રાવ્યના મોલર દળ વચ્ચેનો સાચો સંબંધ કયો છે? ($W_1$ અને $W_2$ અનુક્રમે દ્રાવક અને દ્રાવ્યનું વજન છે)
A
$M_2 = \frac{K_b \times W_2 \times 1000}{\Delta T_b \times W_1}$
B
$M_2 = \frac{K_b \times W_1 \times 1000}{\Delta T_b \times W_2}$
C
$M_2 = \frac{\Delta T_b \times K_b \times 1000}{W_1 \times W_2}$
D
$M_2 = \frac{\Delta T_b \times W_1 \times 1000}{K_b \times W_2}$

Solution

(A) ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_b = K_b \times m$,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $m$ એ દ્રાવક ($W_1$ ગ્રામમાં) દીઠ દ્રાવ્યના મોલ $(n_2)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$.
આ કિંમતને ઉન્નયનના સૂત્રમાં મૂકતા: $\Delta T_b = \frac{K_b \times W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}$.
દ્રાવ્યના મોલર દળ $(M_2)$ માટે સૂત્રને ગોઠવતા: $M_2 = \frac{K_b \times W_2 \times 1000}{\Delta T_b \times W_1}$.
126
EasyMCQ
જો દ્રાવણની મોલાલિટી $0.05 \ m$ હોય અને ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $0.16 \ K$ હોય,તો દ્રાવકનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક કેટલો થાય?
A
$3.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$
B
$1.6 \ K \ kg \ mol^{-1}$
C
$2.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$
D
$2.3 \ K \ kg \ mol^{-1}$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે,જ્યાં $\Delta T_b$ એ ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન છે,$K_b$ એ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક છે અને $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
આપેલ કિંમતો $\Delta T_b = 0.16 \ K$ અને $m = 0.05 \ m$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા: $0.16 = K_b \times 0.05$.
$K_b$ માટે ગણતરી કરતા: $K_b = \frac{0.16}{0.05} = 3.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
127
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $102.2^{\circ} C$ હશે? પાણી માટે મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $2.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે.
A
$1 \ m \ CH_3COOH$
B
$1 \ m \ NaCl$
C
$1 \ M \ NaCl$
D
$1 \ m \ \text{glucose}$

Solution

(D) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = T_b - T_b^{\circ} = 102.2^{\circ} C - 100^{\circ} C = 2.2 \ K$ છે.
સૂત્ર $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $K_b = 2.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને $m = 1 \ m$ છે.
બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય (ગ્લુકોઝ) માટે $i = 1$ લેતા,$\Delta T_b = 1 \times 2.2 \times 1 = 2.2 \ K$.
તેથી,$T_b = 100 + 2.2 = 102.2^{\circ} C$.
આમ,$1 \ m \ \text{glucose}$ સાચો જવાબ છે.
128
EasyMCQ
ગ્લુકોઝના $1 \ m$ (મોલાલ) જલીય દ્રાવણ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\Delta T_{b} \neq K_{b}$
B
$\Delta T_{b} < K_{b}$
C
$\Delta T_{b} > K_{b}$
D
$\Delta T_{b} = K_{b}$

Solution

(D) ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ છે.
ગ્લુકોઝ માટે,જે અવિદ્યુતવિભાજ્ય છે,વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ $1$ છે.
મોલાલિટી $(m)$ $1 \ m$ આપેલ હોવાથી,આપણે આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકીએ:
$\Delta T_{b} = 1 \times K_{b} \times 1 = K_{b}$.
તેથી,$\Delta T_{b} = K_{b}$.
129
EasyMCQ
$1 \ m$ યુરિયા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $K$ એકમમાં કેટલું હશે? $(K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1})$
A
$100.52$
B
$373.67$
C
$378.35$
D
$105.2$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે.
અહીં $K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને મોલાલિટી $m = 1 \ m$ આપેલ છે,તેથી $\Delta T_b = 0.52 \times 1 = 0.52 \ K$.
શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373.15 \ K$ છે.
તેથી,દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = T_b^0 + \Delta T_b = 373.15 \ K + 0.52 \ K = 373.67 \ K$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
130
MediumMCQ
$180 \ g$ ગ્લુકોઝ,$C_6H_{12}O_6$,ને એક પાત્રમાં $1 \ kg$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે. $1.013 \ bar$ દબાણે પાણી જે તાપમાને ઉકળે છે તે $ . . . . . . $ છે (આપેલ છે,પાણી માટે $K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$. શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373.15 \ K$ છે) ($K$ માં)
A
$373.67$
B
$373.015$
C
$373.0$
D
$373.202$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_b = i \times K_b \times m$.
ગ્લુકોઝ અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ છે.
મોલાલિટી $m = \frac{180 \ g / 180 \ g \ mol^{-1}}{1 \ kg} = 1 \ mol \ kg^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_b = 1 \times 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1} \times 1 \ mol \ kg^{-1} = 0.52 \ K$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = T_b^0 + \Delta T_b = 373.15 \ K + 0.52 \ K = 373.67 \ K$.
131
EasyMCQ
$100 \ g$ દ્રાવકમાં $1.8 \ g$ ગ્લુકોઝ ધરાવતા દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $0.1^{\circ} C$ છે. પ્રવાહીનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$1 \ K \ kg / mol$
B
$2 \ K \ kg / mol$
C
$10 \ K \ kg / mol$
D
$0.1 \ K \ kg / mol$

Solution

(A) આપેલ છે: ગ્લુકોઝનું દળ $(w) = 1.8 \ g$
દ્રાવકનું દળ $(W) = 100 \ g$
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(\Delta T_b) = 0.1^{\circ} C$
ગ્લુકોઝનું આણ્વીય દળ $(M) = 180 \ g / mol$
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
મોલાલિટી $(m) = \frac{w \times 1000}{M \times W} = \frac{1.8 \times 1000}{180 \times 100} = 0.1 \ mol / kg$
હવે,$K_b = \frac{\Delta T_b}{m} = \frac{0.1}{0.1} = 1 \ K \ kg / mol$.
132
MediumMCQ
નીચેનો આલેખ શુદ્ધ પાણી અને જલીય યુરિયાના દ્રાવણ માટે બાષ્પ દબાણ ($atm$ માં) ($y$-અક્ષ પર) વિરુદ્ધ તાપમાન $T$ ($K$ માં) ($x$-અક્ષ પર) દર્શાવે છે. યુરિયાના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ($K$ માં) શું છે? (વાતાવરણીય દબાણ $= 1 \ atm$)
Question diagram
A
$T_1$
B
$T_2$
C
$T_3$
D
$T_4$

Solution

(C) ઉત્કલન ત્યારે થાય છે જ્યારે પ્રવાહીનું બાષ્પ દબાણ બાહ્ય વાતાવરણીય દબાણ જેટલું થાય.
આલેખ મુજબ,ઉપરનો વક્ર શુદ્ધ પાણી દર્શાવે છે અને નીચેનો વક્ર જલીય યુરિયાનું દ્રાવણ દર્શાવે છે (કારણ કે અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવાથી બાષ્પ દબાણમાં ઘટાડો થાય છે).
યુરિયાના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ એ તાપમાન છે જ્યાં તેનું બાષ્પ દબાણ $1.0 \ atm$ સુધી પહોંચે છે.
આલેખ જોતા,નીચેનો વક્ર $1.0 \ atm$ ની રેખાને $T_3$ તાપમાને છેદે છે.
133
MediumMCQ
$0.1 \ m$ $KCl$ ના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શું છે ($K$ માં)? પાણી માટે $K_{b} = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને $\alpha = 100 \ \%$ છે (શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373 \ K$ છે).
A
$100.104$
B
$373.104$
C
$273.104$
D
$373.052$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ છે.
$KCl$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે કારણ કે તે સંપૂર્ણપણે $(\alpha = 100 \ \%)$ $K^+$ અને $Cl^-$ માં વિયોજિત થાય છે.
આપેલ છે કે $K_{b} = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને $m = 0.1 \ m$.
$\Delta T_{b} = 2 \times 0.52 \times 0.1 = 0.104 \ K$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_{b} = T_{b}^{0} + \Delta T_{b} = 373 \ K + 0.104 \ K = 373.104 \ K$.
134
EasyMCQ
મોલલ ઉન્નયન અચળાંક એ ઉત્કલનબિંદુમાં થતા ઉન્નયન અને નીચેના પૈકી કોનો ગુણોત્તર છે?
A
મોલારિટી
B
મોલાલિટી
C
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ
D
દ્રાવકનો મોલ અંશ

Solution

(B) જ્યારે અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને બાષ્પશીલ દ્રાવકમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્કલનબિંદુમાં થતું ઉન્નયન $(\Delta T_{b})$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta T_{b} = K_{b} \times m$
જ્યાં:
$\Delta T_{b}$ એ ઉત્કલનબિંદુમાં થતું ઉન્નયન છે.
$K_{b}$ એ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક (ઇબુલિયોસ્કોપિક અચળાંક) છે.
$m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા:
$K_{b} = \frac{\Delta T_{b}}{m}$
તેથી,મોલલ ઉન્નયન અચળાંક એ ઉત્કલનબિંદુમાં થતા ઉન્નયન અને મોલાલિટીનો ગુણોત્તર છે.
135
DifficultMCQ
જો એક જલીય દ્રાવણમાં બે અબાષ્પશીલ અવિદ્યુતવિભાજ્ય $X$ (આણ્વીય દળ $180$) અને $Y$ (આણ્વીય દળ $50$) અનુક્રમે $9 \%$ અને $1 \%$ $(w/w)$ ધરાવતું હોય,તો દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ${ }^{\circ} C$ માં આશરે કેટલું હશે? $(K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1})$
A
$101.4$
B
$100.4$
C
$102.4$
D
$100.8$

Solution

(B) દ્રાવ્ય $X$ નું દળ $= 9 \ g$,દ્રાવ્ય $Y$ નું દળ $= 1 \ g$.
દ્રાવકનું દળ $= 100 - (9 + 1) = 90 \ g$.
$X$ ના મોલ $= \frac{9}{180} = 0.05 \ mol$.
$Y$ ના મોલ $= \frac{1}{50} = 0.02 \ mol$.
દ્રાવ્યના કુલ મોલ $= 0.05 + 0.02 = 0.07 \ mol$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના કુલ મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{0.07}{0.090} \approx 0.777 \ mol \ kg^{-1}$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = K_b \times m = 0.52 \times 0.777 \approx 0.404 \ { }^{\circ} C$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $= 100 + 0.404 = 100.404 \ { }^{\circ} C \approx 100.4 \ { }^{\circ} C$.
આમ,વિકલ્પ $(B)$ સાચો જવાબ છે.
136
MediumMCQ
$x \ g$ યુરિયા (મોલર દળ $60 \ g \ mol^{-1}$) ને $y \ g$ શુદ્ધ પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ઓગાળવામાં આવે છે અને દ્રાવણ $373.202 \ K$ તાપમાને ઉકાળવામાં આવે છે. જો $1.013 \ bar$ દબાણે શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373.15 \ K$ હોય,તો $x:y$ શું થશે? $(K_b(H_2O) = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1})$
A
$6.0 \times 10^{-3}$
B
$3.0 \times 10^{-3}$
C
$9.0 \times 10^{-3}$
D
$4.5 \times 10^{-3}$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = T_b - T_b^{\circ} = K_b \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
$\Delta T_b = 373.202 \ K - 373.15 \ K = 0.052 \ K$.
સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times \frac{x \times 1000}{y \times M_{\text{urea}}}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $M_{\text{urea}} = 60 \ g \ mol^{-1}$.
$0.052 = 0.52 \times \frac{x \times 1000}{y \times 60}$.
$0.052 = \frac{x}{y} \times \frac{520}{60}$.
$\frac{x}{y} = \frac{0.052 \times 60}{520} = \frac{3.12}{520} = 0.006 = 6.0 \times 10^{-3}$.
137
EasyMCQ
જ્યારે પાણીમાં મીઠું ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
ઉત્કલન બિંદુ ઘટે છે
B
ઉત્કલન બિંદુ વધે છે
C
ઉત્કલન બિંદુ અચળ રહે છે
D
ઠારબિંદુ વધે છે

Solution

(B) આ પ્રશ્ન દ્રાવણના સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો પર આધારિત છે.
સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો એ દ્રાવણના એવા ગુણધર્મો છે જે માત્ર દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે,દ્રાવ્યના સ્વભાવ પર નહીં.
જ્યારે પાણી (દ્રાવક) માં મીઠું $(NaCl)$ જેવો અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ ઘટે છે.
વાતાવરણીય દબાણ સુધી પહોંચવા માટે,દ્રાવણને શુદ્ધ દ્રાવક કરતા ઊંચા તાપમાને ગરમ કરવું પડે છે.
તેથી,દ્રાવણનું ઉત્કલન બિંદુ શુદ્ધ દ્રાવકના ઉત્કલન બિંદુ કરતા વધારે હોય છે,જેને ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન કહેવામાં આવે છે.
138
EasyMCQ
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા જલીય મંદ દ્રાવણની મોલાલિટી $0.1 \ m$ છે. દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ($^{\circ}C$ માં) કેટલું હશે? (ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન અચળાંક,$K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$; પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $= 100^{\circ}C$).
A
$100.0052$
B
$100.052$
C
$100$
D
$100.52$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = K_b \times m$ છે.
આપેલ છે,$K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને મોલાલિટી $m = 0.1 \ m$.
ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો ગણતા: $\Delta T_b = 0.52 \times 0.1 = 0.052 \ K$ (અથવા $^{\circ}C$).
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = T_b^{\circ} + \Delta T_b$ છે.
શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b^{\circ} = 100^{\circ}C$ હોવાથી,$T_b = 100 + 0.052 = 100.052^{\circ}C$ મળે.
139
MediumMCQ
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતું જલીય મંદ દ્રાવણ $100.52^{\circ} C$ તાપમાને ઉકળે છે. દ્રાવણની મોલાલિટી ($m$ માં) કેટલી હશે? ($K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$,પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $= 100^{\circ} C$)
A
$0.1$
B
$0.01$
C
$0.001$
D
$1.0$

Solution

(D) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર: $\Delta T_b = K_b \cdot m$.
અહીં,$\Delta T_b = T_b - T_b^{\circ}$.
આપેલ છે: $T_b = 100.52^{\circ} C$,$T_b^{\circ} = 100^{\circ} C$,અને $K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
ઉન્નયનની ગણતરી: $\Delta T_b = 100.52 - 100 = 0.52 \ K$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $0.52 = 0.52 \times m$.
તેથી,$m = \frac{0.52}{0.52} = 1.0 \ m$.
140
MediumMCQ
$0.05^{\circ} C$ જેટલું ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન જોવા માટે,$100 \ g$ પાણી $(K_{b} = 0.5)$ માં ઉમેરવા પડતા દ્રાવ્યનું પ્રમાણ (આણ્વીય દળ $= 100$) કેટલું હશે ($g$ માં)?
A
$2$
B
$0.5$
C
$1$
D
$0.75$

Solution

(C) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = \frac{w \times K_{b} \times 1000}{M \times W}$ છે.
અહીં,$w$ એ દ્રાવ્યનું વજન છે,$W$ એ દ્રાવકનું વજન $(100 \ g)$ છે,$M$ એ દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ $(100)$ છે અને $K_{b}$ એ એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $(0.5 \ K \ kg \ mol^{-1})$ છે.
આપેલ છે કે $\Delta T_{b} = 0.05^{\circ} C$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$0.05 = \frac{w \times 0.5 \times 1000}{100 \times 100}$.
$0.05 = \frac{w \times 500}{10000} = \frac{w}{20}$.
$w = 0.05 \times 20 = 1 \ g$.
141
DifficultMCQ
$1000 \ mL$ પાણીમાં $58.4 \ g$ $NaCl$ અને $180 \ g$ ગ્લુકોઝને અલગ-અલગ ઓગાળવામાં આવ્યા હતા. પરિણામી દ્રાવણોના ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(b.p.)$ અંગે સાચું વિધાન ઓળખો.
A
$NaCl$ નું દ્રાવણ ઉત્કલનબિંદુમાં વધુ ઉન્નયન દર્શાવશે
B
ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ ઉત્કલનબિંદુમાં વધુ ઉન્નયન દર્શાવશે
C
બંને દ્રાવણો ઉત્કલનબિંદુમાં સમાન ઉન્નયન દર્શાવશે
D
કોઈપણ દ્રાવણ ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન દર્શાવશે નહીં

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$NaCl$ $(58.4 \ g \approx 1 \text{ mole})$ માટે,$i = 2$.
ગ્લુકોઝ $(180 \ g = 1 \text{ mole})$ માટે,$i = 1$.
બંને દ્રાવ્ય સમાન જથ્થામાં દ્રાવકમાં ($1000 \ mL \approx 1 \text{ kg}$ પાણી) ઓગળેલા હોવાથી,તેમની મોલાલિટી $(m)$ સમાન છે.
તેથી,$\Delta T_{b} \propto i$.
$i_{NaCl} > i_{glucose}$ હોવાથી,$NaCl$ નું દ્રાવણ ઉત્કલનબિંદુમાં વધુ ઉન્નયન દર્શાવશે.

Solutions — Elevation of boiling point of the solvent · Frequently Asked Questions

1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.