Inheritance of two gene Questions in Gujarati

(C) દ્વિ-સંકરણ કસોટી સંકરણમાં $F_1$ દ્વિ-સંકરિત સજીવ (જનની પ્રકાર $AaBb$) નું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ (જનની પ્રકાર $aabb$) સાથે કરવામાં આવે છે.
આ સંકરણમાં,$F_1$ સજીવ ચાર પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $AB$,$Ab$,$aB$,અને $ab$.
પ્રચ્છન્ન પિતૃ માત્ર એક જ પ્રકારના જન્યુ ઉત્પન્ન કરે છે: $ab$.
જ્યારે આ જન્યુઓ જોડાય છે,ત્યારે મળતી સંતતિના જનીન પ્રકારો $AaBb$,$Aabb$,$aaBb$,અને $aabb$ હોય છે.
આ દરેક જનીન પ્રકાર એક અલગ સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે,જેનું પ્રમાણ $1:1:1:1$ મળે છે.

(C) કોઈપણ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા દર્શાવે છે.
$RrYy$ જનીન પ્રકારમાં,બે વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ($Rr$ અને $Yy$) છે,તેથી $n = 2$ થાય.
આથી,સંભવિત જન્યુઓની સંખ્યા = $2^2 = 4$ થાય.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $RY$,$Ry$,$rY$ અને $ry$ છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,મેન્ડેલે ગોળ પીળા બીજ $(RRYY)$ અને ખરબચડા લીલા બીજ $(rryy)$ ધરાવતી વનસ્પતિઓ વચ્ચે સંકરણ કરાવ્યું હતું.
$F_1$ પેઢીમાં,બધી જ વનસ્પતિઓ વિષમયુગ્મી $(RrYy)$ હતી.
જ્યારે $F_1$ પેઢીની વનસ્પતિઓનું સ્વ-ફલન કરાવીને $F_2$ પેઢી મેળવવામાં આવી,ત્યારે $16$ સંયોજનો ધરાવતો પ્યુનેટ સ્ક્વેર (Punnett square) તૈયાર થાય છે.
દ્વિ-સંકરણમાં $F_2$ પેઢીનું જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1:2:4:2:1:2:1$ હોય છે.
$RRYY$ જનીન પ્રકાર બંને લક્ષણો માટે પ્રભાવી સમયુગ્મી છે અને તે $F_2$ પેઢીના $16$ શક્ય સંયોજનોમાં માત્ર એક જ વાર જોવા મળે છે.
તેથી,$RRYY$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી સંતતિની સંખ્યા $1$ છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ કસોટી સંકરણમાં $F_1$ પેઢીના દ્વિ-સંકરિત સજીવ (જનીન પ્રકાર $AaBb$) નું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ (જનીન પ્રકાર $aabb$) સાથે કરવામાં આવે છે.
$F_1$ સજીવ ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $(AB, Ab, aB, ab)$ ઉત્પન્ન કરે છે અને પ્રચ્છન્ન પિતૃ માત્ર એક જ પ્રકારના જન્યુ $(ab)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આથી,મળતી સંતતિમાં ચાર અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો સમાન પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
પરિણામે,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1:1:1:1$ મળે છે.

(B) મેન્ડેલના દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં,જેમાં બીજનો આકાર (ગોળ $R$,ખરબચડા $r$) અને બીજનો રંગ (પીળા $Y$,લીલા $y$) ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,$F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
સ્વરૂપ પ્રકારનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
- ગોળ અને પીળા: $9/16$
- ગોળ અને લીલા: $3/16$
- ખરબચડા અને પીળા: $3/16$
- ખરબચડા અને લીલા: $1/16$
તેથી,સૌથી વધુ આવૃત્તિ ધરાવતો સ્વરૂપ પ્રકાર ગોળ અને પીળા બીજ છે.

(A) મેન્ડેલના દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં,$F_1$ પેઢી બે લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી હોય છે,જેને $RrYy$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન બે અલગ-અલગ જનીનોના વિકલ્પો (alleles) સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે.
$RrYy$ જનીન પ્રકાર માટે,શક્ય જન્યુઓ $RY$,$Ry$,$rY$,અને $ry$ છે.
આ ચાર પ્રકારના જન્યુઓ સમાન પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,દરેક પ્રકારના જન્યુનું પ્રમાણ $1/4$ અથવા $25 \%$ છે.

(D) મેન્ડેલના દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં,પિતૃઓ શુદ્ધ લક્ષણો ધરાવતા પીળા અને ગોળ બીજ $(YYRR)$ તથા લીલા અને ખરબચડા બીજ $(yyrr)$ ધરાવતા છોડ હતા.
જ્યારે આ પિતૃઓ વચ્ચે સંકરણ કરાવવામાં આવ્યું,ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી $(YyRr)$ છોડ ઉત્પન્ન થયા.
આ $F_1$ છોડ પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવતા હતા,જે પીળા અને ગોળ બીજ છે.
તેથી,જે $F_1$ પેઢીનું સ્વફલન કરાવવામાં આવ્યું હતું,તેનો સ્વરૂપ પ્રકાર પીળા અને ગોળ બીજ હતો.

(D) મેન્ડેલના દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,જેમાં બીજનો રંગ (પીળો $Y$ વિરુદ્ધ લીલો $y$) અને બીજનો આકાર (ગોળ $R$ વિરુદ્ધ ખરબચડો $r$) ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,$F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,સ્વરૂપ પ્રકારો આ મુજબ છે:
$9$ પીળા-ગોળ,$3$ પીળા-ખરબચડા,$3$ લીલા-ગોળ,અને $1$ લીલા-ખરબચડા.
કુલ ભાગોની સંખ્યા $9 + 3 + 3 + 1 = 16$ છે.
લીલા બીજ ધરાવતી સંતતિ $3$ લીલા-ગોળ અને $1$ લીલા-ખરબચડા સ્વરૂપ પ્રકારો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
કુલ લીલા બીજ = $3 + 1 = 4$.
લીલા બીજની ટકાવારી = $(4 / 16) \times 100 = 25 \%$.

(C) મેન્ડેલના દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,જેમાં બીજનો રંગ (પીળો $Y$ અને લીલો $y$) અને બીજનો આકાર (ગોળ $R$ અને ખરબચડો $r$) ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
બીજના રંગનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
- પીળા બીજ ($YY$ અથવા $Yy$): $9$ (ગોળ-પીળા) + $3$ (ખરબચડા-પીળા) = $12$ ભાગ.
- લીલા બીજ $(yy)$: $3$ (ગોળ-લીલા) + $1$ (ખરબચડા-લીલા) = $4$ ભાગ.
કુલ ભાગ = $16$.
આમ,પીળા બીજની ટકાવારી $(12 / 16) \times 100 = 75 \%$ થાય છે.

(C) મેન્ડેલે બે જનીનોના વારસાગમનની ભાતનો એકસાથે અભ્યાસ કરવા માટે દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગો (બે લક્ષણોને સાંકળતા સંકરણ) કર્યા હતા. આ દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગોના પરિણામોના આધારે,તેમણે $Law$ $of$ $Independent$ $Assortment$ (મુક્ત વિશ્લેષણનો નિયમ) આપ્યો. આ નિયમ મુજબ,જ્યારે બે લક્ષણોની જોડ એક સંકર જાતમાં ભેગી થાય છે,ત્યારે એક લક્ષણની જોડનું વિશ્લેષણ બીજી લક્ષણની જોડથી સ્વતંત્ર હોય છે. $Law$ $of$ $Dominance$ (પ્રભુતાનો નિયમ) અને $Law$ $of$ $Segregation$ (વિશ્લેષણનો નિયમ) એક-સંકરણ પ્રયોગો પરથી તારવવામાં આવ્યા હતા.

(A) $RRYY$ (ગોળ પીળા) અને $rryy$ (ખરબચડા લીલા) વચ્ચેના દ્વિ-સંકરણમાં,$F_{1}$ પેઢીમાં બધા જ સંતતિઓ $RrYy$ (ગોળ પીળા) ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે $F_{1}$ પેઢીના સભ્યો $(RrYy)$ નું સ્વ-ફલન કરાવીને $F_{2}$ પેઢી મેળવવામાં આવે છે,ત્યારે સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
$F_{2}$ પેઢી માટે જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1:2:4:2:1:2:1$ હોય છે.
ખાસ કરીને,$RrYy$ જનીન પ્રકાર એ દ્વિ-વિષમયુગ્મી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
પ્યુનેટ સ્ક્વેરના $16$ સંભવિત સંયોજનોમાં,$RrYy$ જનીન પ્રકાર $4$ વખત જોવા મળે છે.
તેથી,$F_{2}$ પેઢીમાં $RrYy$ મેળવવાની સંભાવના $4/16$ છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,આપણે બે વિરોધાભાસી લક્ષણોની જોડના વારસાને ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
જ્યારે એક સમયુગ્મી પ્રભાવી પિતૃ (દા.ત.,ગોળ અને પીળા બીજ માટે $RRTT$) નું સંકરણ એક સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ (દા.ત.,ખરબચડા અને લીલા બીજ માટે $rrtt$) સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ અનુક્રમે $RT$ અને $rt$ હોય છે.
ફલન બાદ,આ જન્યુઓ જોડાઈને $F_1$ પેઢીની સંતતિ બનાવે છે.
પરિણામી $F_1$ પેઢીની તમામ સંતતિનું જનીન બંધારણ $RrTt$ હોય છે,જે બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી છે.

(B) $1$. આ સંકરણ $AABB$ (સમયુગ્મી પ્રભાવી) અને $aabb$ (સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન) વચ્ચે થાય છે.
$2$. આ સંકરણથી ઉત્પન્ન થતી સંતતિનો જનીન પ્રકાર $AaBb$ હશે.
$3$. $AaBb$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$4$. અહીં,$n = 2$ છે (કારણ કે $Aa$ અને $Bb$ બંને વિષમયુગ્મી છે).
$5$. તેથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^2 = 4$.

(D) વટાણાના છોડમાં,ઊંચાઈ $(T)$ એ વામનતા $(t)$ પર પ્રભાવી છે,અને કક્ષીય પુષ્પ સ્થાન $(A)$ એ અગ્રીય પુષ્પ સ્થાન $(a)$ પર પ્રભાવી છે.
અગ્રીય પુષ્પ ધરાવતા વામન છોડનું જનીન પ્રકાર $ttaa$ છે.
કક્ષીય પુષ્પ ધરાવતા ઊંચા છોડને સમયુગ્મી $(TTAA)$ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે $F_1$ પેઢીના વિશ્લેષણ માટેનું પ્રમાણિત સંકરણ છે.
સંકરણ: $ttaa \times TTAA$.
ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ: વામન છોડમાંથી $ta$ અને ઊંચા છોડમાંથી $TA$.
$F_1$ પેઢીનો જનીન પ્રકાર $TtAa$ છે,જે કક્ષીય પુષ્પ ધરાવતા ઊંચા છોડ દર્શાવે છે.
બધી જ $F_1$ સંતતિ વિષમયુગ્મી $(TtAa)$ હોવાથી,તેઓ બધા પ્રભાવી લક્ષણો (ઊંચા અને કક્ષીય) દર્શાવે છે.
તેથી,$F_1$ પેઢીમાં વામન છોડનું પ્રમાણ $0 \%$ હશે.

(A) સંતતિના સ્વરૂપ પ્રકારને નક્કી કરવા માટે,આપણે $AABb \times aabb$ સંકરણનું વિશ્લેષણ કરીએ.
$1$. જનીન $A$ માટે: સંકરણ $AA \times aa$ છે. બધી જ સંતતિ $Aa$ હશે. કારણ કે $A$ ઊંચાઈ માટે પ્રભાવી છે,તેથી બધી સંતતિ ઊંચી હશે.
$2$. જનીન $B$ માટે: સંકરણ $Bb \times bb$ છે. સંતતિ $50\% Bb$ (સફેદ) અને $50\% bb$ (અન્ય રંગ) હશે.
$3$. પ્રશ્નમાં 'નીચી અને સફેદ' સંતતિ પૂછવામાં આવી છે.
- નીચી ઊંચાઈ માટે $aa$ જનીન પ્રકાર જરૂરી છે. કારણ કે બધી સંતતિ $Aa$ છે,તેથી નીચી હોવાની સંભાવના $0$ છે.
- તેથી,'નીચી અને સફેદ' હોવાની સંભાવના $0 \times 0.5 = 0$ થશે.

(A) અર્ધીકરણ દરમિયાન,જનીન જોડના કારકો અન્ય જનીન જોડના કારકોથી સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે (મુક્ત વિશ્લેષણનો નિયમ).
$AA, Bb$ જનીન પ્રકાર માટે,$A$ અને $A$ કારકો અલગ થશે,અને $B$ તથા $b$ કારકો અલગ થશે.
પ્રથમ જનીન જોડ માટે બંને કારકો સમાન ($A$ અને $A$) હોવાથી,દરેક જન્યુને એક $A$ કારક પ્રાપ્ત થશે.
બીજી જનીન જોડ $Bb$ એવી રીતે વિશ્લેષણ પામશે કે એક જન્યુને $B$ અને બીજાને $b$ પ્રાપ્ત થાય.
તેથી,જન્યુઓમાં શક્ય સંયોજનો $AB$ અને $Ab$ છે.

(A) બે લક્ષણોને સાંકળતા દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં (દા.ત.,બીજનો આકાર અને બીજનો રંગ),$F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
જોકે,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ વધુ જટિલ હોય છે. સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન જનીન પ્રકાર (દા.ત.,$rryy$) પ્યુનેટ સ્ક્વેરના $16$ સંભવિત સંયોજનોમાં માત્ર એક જ વાર જોવા મળે છે.
તેથી,સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન વનસ્પતિ મેળવવાની સંભાવના $\frac{1}{16}$ છે.

(D) બે લક્ષણો (દા.ત.,બીજનો આકાર અને બીજનો રંગ) ધરાવતા દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં,$F_2$ પેઢી $9:3:3:1$ ના સ્વરૂપ પ્રકારના ગુણોત્તરને અનુસરે છે.
બે જનીનો માટે,ધારો કે કારકો $Aa$ અને $Bb$ છે.
બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી વનસ્પતિનું જનીન પ્રકાર $AaBb$ હોય છે.
દ્વિસંકરણના $F_2$ પ્યુનેટ સ્ક્વેરમાં,કુલ સંયોજનોની સંખ્યા $16$ છે.
$AaBb$ જનીન પ્રકાર $16$ માંથી $4$ ખાનાઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,તેની સંભાવના $4/16$ (અથવા $1/4$) છે.

(A) બે લક્ષણો ધરાવતા દ્વિસંકરણના પ્રયોગમાં (દા.ત. બીજનો આકાર અને બીજનો રંગ),$F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
અહીં પ્રશ્ન પ્રભાવી સમયુગ્મી વનસ્પતિઓના પ્રમાણ વિશે છે.
ધારો કે લક્ષણો $R$ (ગોળ) અને $Y$ (પીળા) જનીનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે $r$ (ખરબચડા) અને $y$ (લીલા) પર પ્રભાવી છે.
પ્રભાવી સમયુગ્મી જનીન પ્રકાર $RRYY$ છે.
$16$ ખાનાવાળા પ્યુનેટ સ્ક્વેરમાં,$RRYY$ જનીન પ્રકાર માત્ર એક જ વાર જોવા મળે છે.
તેથી,પ્રભાવી સમયુગ્મી વનસ્પતિઓનું પ્રમાણ $1/16$ છે.

(A) આપેલ દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) માટેના પ્યુનેટ સ્કવેરમાં,$G$ સ્થાન પરનો જનીન પ્રકાર $Yr$ જન્યુ ધરાવતી હાર અને $yR$ જન્યુ ધરાવતી સ્તંભના છેદનથી બને છે.
આમ,$G$ નો જનીન પ્રકાર $YyRr$ છે.
$YyRr$ એ પીળા અને ગોળ બીજ ધરાવતી વનસ્પતિ દર્શાવે છે કારણ કે પીળો રંગ $(Y)$ એ લીલા રંગ $(y)$ પર પ્રભાવી છે અને ગોળ આકાર $(R)$ એ ખરબચડા આકાર $(r)$ પર પ્રભાવી છે.
હવે,અન્ય વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$M$ એ $yr \times YR$ દ્વારા બને છે,જેનું પરિણામ $YyRr$ છે.
$D$ એ $yr \times YR$ દ્વારા બને છે,જેનું પરિણામ $YyRr$ છે.
$J$ એ $yr \times Yr$ દ્વારા બને છે,જેનું પરિણામ $Yyrr$ છે.
$G$ એ $YyRr$ (પીળા અને ગોળ) હોવાથી,અને $M$ પણ $YyRr$ (પીળા અને ગોળ) હોવાથી,વનસ્પતિ $G$ એ વનસ્પતિ $M$ સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.

(D) મેન્ડેલનો દ્વિસંકરણનો પ્રયોગ બે જોડીના વિરોધાભાસી લક્ષણોના વારસાના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે।
આ પ્રયોગના પરિણામોના આધારે, મેન્ડેલે $Law of Independent Assortment$ (મુક્ત વિશ્લેષણનો નિયમ) રજૂ કર્યો હતો।
આ નિયમ મુજબ, જ્યારે બે જોડીના લક્ષણો એક સંકર જાતમાં ભેગા થાય છે, ત્યારે જન્યુ નિર્માણ સમયે એક જોડીના લક્ષણોનું વિશ્લેષણ બીજી જોડીના લક્ષણોથી સ્વતંત્ર રીતે થાય છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે।

(C) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં જ્યારે બે વિષમયુગ્મી પિતૃઓ $(RrYy \times RrYy)$ વચ્ચે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે પ્યુનેટ સ્ક્વેર દ્વારા કુલ $16$ શક્ય સંયોજનો મળે છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,જનીન પ્રકારના પ્રમાણની ગણતરી નીચે મુજબ કરી શકાય:
$Rr \times Rr$ માંથી $Rr$ મળવાની સંભાવના $2/4$ $(1/2)$ છે.
$Yy \times Yy$ માંથી $Yy$ મળવાની સંભાવના $2/4$ $(1/2)$ છે.
તેથી,$RrYy$ જનીન પ્રકાર મળવાની સંભાવના $(1/2) \times (1/2) = 1/4$ થાય,જે $4/16$ ને સમાન છે.

(C) મેન્ડેલના દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,જેમાં બીજનો આકાર (ગોળ વિરુદ્ધ ખરબચડા) અને બીજનો રંગ (પીળો વિરુદ્ધ લીલો) ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,તેમાં $F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
સ્વરૂપ પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$9$ ગોળ-પીળા
$3$ ગોળ-લીલા
$3$ ખરબચડા-પીળા
$1$ ખરબચડા-લીલા
ગોળ બીજની કુલ સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે પ્રભાવી ગોળ લક્ષણ ધરાવતા સ્વરૂપ પ્રકારોનો સરવાળો કરીએ છીએ: ગોળ-પીળા $(9)$ + ગોળ-લીલા $(3)$ = $12$.
તેથી,કુલ $16$ સંયોજનોમાંથી,$12$ બીજ ગોળ છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$F_2$ પેઢીમાં કુલ $16$ પ્રકારના જનીન પ્રકારના સંયોજનો પ્રાપ્ત થાય છે.
સમયુગ્મી પ્રભાવી (Homozygous dominant) જનીન પ્રકાર $AABB$ છે,જેની સંખ્યા $1$ છે.
સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન (Homozygous recessive) જનીન પ્રકાર $aabb$ છે,જેની સંખ્યા પણ $1$ છે.
તેથી,આ બંનેનું પ્રમાણ $1:1$ છે.

(D) કોઈપણ જનીન પ્રકાર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી (heterozygous) જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$AABbCc$ જનીન પ્રકારમાં:
- $AA$ એ સમયુગ્મી છે (વિષમયુગ્મી નથી).
- $Bb$ એ વિષમયુગ્મી છે.
- $Cc$ એ વિષમયુગ્મી છે.
તેથી,વિષમયુગ્મી જોડની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $2^n = 2^2 = 4$.
આમ,$AABbCc$ જનીન પ્રકાર $4$ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરશે.

(A) $YyRr$ જનીન પ્રકાર ધરાવતો સજીવ દ્વિ-સંકર (dihybrid) છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન બે અલગ-અલગ જનીનોના કારકો સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે.
$YyRr$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા શક્ય જન્યુઓ $YR$,$Yr$,$yR$ અને $yr$ છે.
આ ચારેય પ્રકારના જન્યુઓ સમાન પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન થાય છે,એટલે કે દરેક $25 \%$ હોય છે.
જન્યુ $yr$ એ બંને પ્રચ્છન્ન કારકો ($y$ અને $r$) ધરાવે છે.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા પ્રચ્છન્ન જન્યુઓ $(yr)$ ની ટકાવારી $25 \%$ છે.

(A) $Aabb \times Ccdd$ સંકરણના સ્વરૂપ પ્રકારને જાણવા માટે,આપણે દરેક જનીન જોડના વારસાનું સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ કરીએ છીએ.
$1$. પ્રથમ જનીન જોડ માટે: $Aa \times Cc$ (અહીં આપણે ધારીએ છીએ કે જનીનોનું સ્વતંત્ર વિશ્લેષણ થાય છે).
$2$. વાસ્તવમાં,આ સંકરણ $Aabb$ અને $Ccdd$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા બે સજીવો વચ્ચે છે.
$3$. આ સંકરણને બે સ્વતંત્ર એકસંકરણ (monohybrid cross) માં વિભાજિત કરી શકાય છે:
- સંકરણ $1$: $Aa \times Cc$ (આનાથી $1 AC : 1 Ac : 1 aC : 1 ac$ પ્રમાણ મળે છે).
- સંકરણ $2$: $bb \times dd$ (આનાથી $100\%$ $bd$ સ્વરૂપ પ્રકાર મળે છે).
$4$. આ બંનેને જોડતા,અંતિમ સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1 : 1 : 1 : 1$ મળે છે.

(D) દ્વિ-સંકરણના પ્રયોગમાં,$F_1$ પેઢી બે લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય છે (દા.ત.,$RrYy$).
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
અહીં,$n = 2$ છે (કારણ કે જનીન પ્રકાર $RrYy$ છે).
તેથી,જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^2 = 4$.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $RY, Ry, rY,$ અને $ry$ છે.

(D) દ્વિ-સંકરણમાં (દા.ત.,$RRYY \times rryy$),$F_1$ પેઢી વિષમયુગ્મી $(RrYy)$ હોય છે.
જ્યારે $F_1$ છોડનું સ્વ-ફલન $(RrYy \times RrYy)$ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
$F_2$ પેઢીનું જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1:2:4:2:1:2:1$ છે.
પિતૃપેઢીના જનીન પ્રકારો $RRYY$ અને $rryy$ છે.
$F_2$ પેઢીમાં,$RRYY$ જનીન પ્રકાર ધરાવતો $1$ છોડ અને $rryy$ જનીન પ્રકાર ધરાવતો $1$ છોડ હોય છે.
તેથી,કુલ $2$ છોડ પિતૃપેઢી જેવું જનીન બંધારણ ધરાવે છે.

(C) દ્વિ-સંકરણના પ્રયોગમાં,મેન્ડેલે બે લક્ષણોને ધ્યાનમાં લીધા હતા,જેમાંથી દરેક લક્ષણ જનીનોની એક જોડ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. દરેક જનીન માટે,$3$ સંભવિત જનીન પ્રકારો $(AA, Aa, aa)$ હોય છે.
બે જનીનો સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામતા હોવાથી,$F_2$ પેઢીમાં કુલ જનીન પ્રકારોની સંખ્યા $3^n$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ જનીનોની સંખ્યા છે.
દ્વિ-સંકરણ માટે,$n = 2$ છે.
તેથી,જનીન પ્રકારોની સંખ્યા = $3^2 = 9$ થાય છે.
આ $9$ જનીન પ્રકારો નીચે મુજબ છે: $YYRR, YYRr, YyRR, YyRr, YYrr, Yyrr, yyRR, yyRr, yyrr$.

(C) દ્વિ-સંકરણમાં બે લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે (દા.ત.,બીજનો આકાર અને બીજનો રંગ). $F_1$ પેઢીના છોડ દ્વિ-સંકરિત (dihybrid) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય છે (દા.ત.,$RrYy$).
કસોટી સંકરણમાં,$F_1$ વ્યક્તિનું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ (homozygous recessive,દા.ત.,$rryy$) સાથે કરવામાં આવે છે.
$F_1$ દ્વિ-સંકરિત $(RrYy)$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $RY, Ry, rY, ry$ છે.
સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ $(rryy)$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ ફક્ત $ry$ છે.
આ સંકરણના પરિણામે ચાર સંયોજનો મળે છે: $RrYy, Rryy, rrYy, rryy$.
આ ચાર જનીન પ્રકારો પૈકી દરેક $1 : 1 : 1 : 1$ ના પ્રમાણમાં અલગ સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે.

(D) $AaBbCc \times AaBbCc$ નું સંકરણ ત્રણ સ્વતંત્ર જનીનો ધરાવતું ત્રિ-સંકરણ (trihybrid cross) છે.
એક જનીન માટેના સંકરણ $(Aa \times Aa)$ માં સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $3:1$ મળે છે.
ત્રિ-સંકરણ માટે,આપણે સંભાવનાના ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને ત્રણેય સ્વતંત્ર એક-સંકરણોના પ્રમાણનો ગુણાકાર કરીએ છીએ: $(3:1) \times (3:1) \times (3:1)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $(3:1) \times (9:3:3:1) = 27:9:9:9:3:3:3:1$ મળે છે.
આ પ્રમાણ $F_2$ પેઢીમાં $8$ અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો દર્શાવે છે.

(B) બે વિષમયુગ્મી પિતૃઓ $(RrYy \times RrYy)$ વચ્ચેના દ્વિસંકરણમાં,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
જોકે,$F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકારનું વિતરણ $16$ ખાનાવાળા પ્યુનેટ સ્ક્વેરને અનુસરે છે.
$rrYy$ જનીન પ્રકાર એ પ્રથમ લક્ષણ માટે પ્રચ્છન્ન સમયુગ્મી $(rr)$ અને બીજા લક્ષણ માટે વિષમયુગ્મી $(Yy)$ વનસ્પતિ દર્શાવે છે.
$F_2$ પ્યુનેટ સ્ક્વેરમાં,$rrYy$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ $16$ માંથી $2$ છે (ચોક્કસ રીતે,એક પિતૃના $rY$ અને $ry$ જન્યુઓ બીજા પિતૃના $rY$ અને $ry$ સાથે જોડાતા $rrYY, rrYy, rrYy, rryy$ મળે છે).
આમ,$rrYy$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી $2$ સંતતિઓ મળે છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં બે જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,પીળા અને ગોળ બીજ ધરાવતા છોડ તથા લીલા અને ખરબચડા બીજ ધરાવતા છોડ (બંને શુદ્ધ વંશાવળી,સમયુગ્મી).
જ્યારે બે શુદ્ધ વંશાવળીના સમયુગ્મી પિતૃઓ વચ્ચે દ્વિ-સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_{1}$ પેઢીમાં પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર ધરાવતા સંકર છોડ પ્રાપ્ત થાય છે.
જ્યારે $F_{1}$ વિષમયુગ્મી છોડનું સ્વ-ફલન કરાવીને $F_{2}$ પેઢી મેળવવામાં આવે છે,ત્યારે ચાર પ્રકારના સ્વરૂપ પ્રકારના સંયોજનો પ્રાપ્ત થાય છે.
આ સંયોજનો પ્રભાવી-પ્રભાવી,પ્રભાવી-પ્રચ્છન્ન,પ્રચ્છન્ન-પ્રભાવી અને પ્રચ્છન્ન-પ્રચ્છન્ન છે.
$F_{2}$ પેઢીમાં આ ચાર સંયોજનોનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9: 3: 3: 1$ મળે છે.
તેની સામે,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ (genotypic ratio) $1: 2: 2: 4: 1: 2: 1: 2: 1$ હોય છે.

(D) મેન્ડલે પીળા અને ગોળ બીજ $(YYRR)$ ધરાવતા સમયુગ્મી પ્રભાવી છોડ અને લીલા અને ખરબચડા બીજ $(yyrr)$ ધરાવતા સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન છોડ વચ્ચે દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગ કર્યો.
$YYRR$ પિતૃ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $YR$ છે,અને $yyrr$ પિતૃ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $yr$ છે.
ફલન દરમિયાન,આ જન્યુઓ જોડાઈને $F_{1}$ પેઢી બનાવે છે જેનું જનીન પ્રકાર $YyRr$ હોય છે.
પીળો રંગ $(Y)$ એ લીલા રંગ $(y)$ પર પ્રભાવી છે અને ગોળ આકાર $(R)$ એ ખરબચડા આકાર $(r)$ પર પ્રભાવી હોવાથી,$F_{1}$ પેઢીના તમામ સભ્યો પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવશે,એટલે કે બધા જ બીજ પીળા અને ગોળ હશે.

(A) બે લક્ષણોને સાંકળતા દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં (દા.ત.,$AaBb \times AaBb$),જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1:2:4:2:1:2:1$ હોય છે.
આ પ્રમાણ કુલ $9$ અલગ-અલગ પ્રકારના જનીન પ્રકારો દર્શાવે છે.
તેની સામે,$F_2$ પેઢીમાં માત્ર $4$ પ્રકારના સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) જોવા મળે છે.

(A) $AAbb$ અને $aaBB$ વચ્ચેના સંકરણથી $F_{1}$ પેઢીમાં $AaBb$ જનીન પ્રકાર મળે છે.
જ્યારે $F_{1}$ સંતતિ $(AaBb)$ નું સ્વ-ફલન (self-cross) કરવામાં આવે $(AaBb \times AaBb)$,ત્યારે તે એક પ્રમાણિત દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) દર્શાવે છે.
મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,દ્વિ-સંકરણમાં $F_{2}$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9: 3: 3: 1$ હોય છે.
આ પ્રમાણમાં $9$ સંતતિ બંને પ્રભાવી લક્ષણો ધરાવે છે,$3$ સંતતિ એક પ્રભાવી અને એક પ્રચ્છન્ન લક્ષણ ધરાવે છે,$3$ સંતતિ બીજું પ્રભાવી અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણ ધરાવે છે,અને $1$ સંતતિ બંને પ્રચ્છન્ન લક્ષણો ધરાવે છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ સંકરણમાં બે જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે.
દ્વિ-સંકરણ કસોટી સંકરણમાં,$F_{1}$ સંકર (બે લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી) ને દ્વિ-પ્રચ્છન્ન પિતૃ સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે.
પરિણામી સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1: 1: 1: 1$ એ સૂચવે છે કે $F_{1}$ સંકર સમાન પ્રમાણમાં ચાર અલગ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન જનીનોની બે જોડ સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે અને મુક્ત રીતે ગોઠવાય છે.

(A) પીળા ગોળ $(YYRR)$ અને લીલા કરચલીવાળા $(yyrr)$ વટાણાના છોડ વચ્ચેના દ્વિ-સંકરણમાં,$F_1$ પેઢીમાં વિષમયુગ્મી પીળા ગોળ $(RrYy)$ છોડ ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે $F_1$ છોડનું સ્વ-ફલન કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
સ્વરૂપ પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$9$ પીળા ગોળ
$3$ પીળા કરચલીવાળા
$3$ લીલા ગોળ
$1$ લીલા કરચલીવાળા
પીળો રંગ ધરાવતા કુલ છોડ = (પીળા ગોળ + પીળા કરચલીવાળા) = $9 + 3 = 12$.

(B) કોઈ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
આપેલ જનીન પ્રકાર $D/d : E/e : F/f$ માં,$3$ વિષમયુગ્મી જોડ ($D/d$,$E/e$,અને $F/f$) છે.
તેથી,$n = 3$.
જન્યુઓની સંખ્યા = $2^n = 2^3 = 8$.
આમ,$8$ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન થશે.

(A) $TtRr \times TtRr$ ના દ્વિ-સંકરણમાં,પ્યુનેટ સ્ક્વેર (Punnett square) $16$ સંયોજનો આપે છે.
મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણ ગુણોત્તરના આધારે,જનીન પ્રકારનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$TtRr$ એ $4 \times 4$ ના ગ્રીડમાં $4$ વખત જોવા મળે છે.
$TtRR$ એ $4 \times 4$ ના ગ્રીડમાં $2$ વખત જોવા મળે છે.
તેથી,$TtRr$ અને $TtRR$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા સજીવોની સંખ્યા અનુક્રમે $4$ અને $2$ છે.

(B) પીળા ગોળ $(YYRR)$ અને લીલા ખરબચડા $(yyrr)$ બીજ વચ્ચેના દ્વિ-સંકરણમાં,$F_{1}$ પેઢીમાં બધા જ પીળા ગોળ $(YyRr)$ બીજ ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે $F_{1}$ છોડનું સ્વ-ફલન કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_{2}$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9: 3: 3: 1$ મળે છે.
આ પ્રમાણમાં $9$ પીળા ગોળ,$3$ પીળા ખરબચડા,$3$ લીલા ગોળ અને $1$ લીલો ખરબચડો બીજ હોય છે.
બીજના રંગનું પ્રમાણ શોધવા માટે,આપણે રંગના આધારે સ્વરૂપ પ્રકારોનો સરવાળો કરીએ છીએ:
પીળા બીજ = પીળા ગોળ $(9) +$ પીળા ખરબચડા $(3) = 12$.
લીલા બીજ = લીલા ગોળ $(3) +$ લીલા ખરબચડા $(1) = 4$.
આમ,પીળા અને લીલા બીજનું પ્રમાણ $12: 4$ થાય છે,જેનું સાદું રૂપ $3: 1$ છે.
આ સાબિત કરે છે કે દરેક લક્ષણ મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમનું પાલન કરે છે,જ્યાં બીજનો રંગ અને બીજનો આકાર એકબીજાથી સ્વતંત્ર રીતે વારસામાં ઉતરે છે.

(A) બે લક્ષણો (દા.ત.,ઊંચાઈ $T/t$ અને બીજનો આકાર $R/r$) ધરાવતા દ્વિસંકરણ પ્રયોગમાં,$F_{2}$ પેઢી $F_{1}$ દ્વિસંકરિત $(TtRr \times TtRr)$ ના સ્વફલન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,દરેક જનીન પ્રકારની સંભાવના સ્વતંત્ર રીતે ગણી શકાય છે.
$TT$ જનીન પ્રકારની સંભાવના $\frac{1}{4}$ છે અને $rr$ જનીન પ્રકારની સંભાવના $\frac{1}{4}$ છે.
તેથી,સંયુક્ત જનીન પ્રકાર $TTrr$ ની સંભાવના $\frac{1}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{16}$ થાય છે.

(D) જ્યારે ગોળાકાર પીળા બીજ $(RRYY)$ અને ખરબચડા લીલા બીજ $(rryy)$ ધરાવતા છોડ વચ્ચે દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_{1}$-પેઢીમાં તમામ છોડ વિષમયુગ્મી ગોળાકાર પીળા બીજ $(RrYy)$ ધરાવે છે.
જ્યારે આ $F_{1}$ છોડનું સ્વ-ફલન કરાવીને $F_{2}$-પેઢી મેળવવામાં આવે છે,ત્યારે મુક્ત વિશ્લેષણનો નિયમ (Law of Independent Assortment) લાગુ પડે છે.
$F_{2}$-પેઢીમાં મળતું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
આના પરિણામે ચાર પ્રકારના સ્વરૂપ પ્રકારો મળે છે: ગોળાકાર પીળા,ગોળાકાર લીલા,ખરબચડા પીળા અને ખરબચડા લીલા બીજ.

(B) મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણમાં,$F_{1}$ પેઢી બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય છે,જે $AaBb$ જનીન પ્રકાર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન દરેક જનીન જોડ અન્ય જોડથી સ્વતંત્ર રીતે અલગ પડે છે.
$AaBb$ જનીન પ્રકાર માટે,જન્યુઓમાં જનીનોના સંભવિત સંયોજનો $AB$,$Ab$,$aB$,અને $ab$ છે.
આ જન્યુઓના ચાર અલગ-અલગ જનીન પ્રકારો દર્શાવે છે,જે પરાગરજ અથવા અંડકોષ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
તેથી,$F_{1}$ સંતતિ જન્યુઓના ચાર જનીન પ્રકારો ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,મેન્ડલે $F_{1}$ છોડ $(RrYy)$ નું સ્વ-સંકરણ કરાવ્યું.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,દરેક લક્ષણ માટેના જનીનો સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે.
કોઈપણ એક લક્ષણ માટે (દા.ત.,બીજનો આકાર $Rr \times Rr$ અથવા બીજનો રંગ $Yy \times Yy$),$F_{2}$ પેઢીમાં પ્રભાવી અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણોનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ હંમેશા $3:1$ હોય છે.
આમ,કોઈપણ એક લક્ષણ માટે,પ્રભાવી અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણો $3:1$ ના પ્રમાણમાં વિશ્લેષણ પામે છે.

(D) વિષમયુગ્મી ગોળ અને પીળા બીજ ધરાવતા વટાણાના છોડ $(RrYy \times RrYy)$ વચ્ચેના દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
અહીં,લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
ગોળ $(R)$ પ્રભાવી છે,ખરબચડા $(r)$ પ્રચ્છન્ન છે.
પીળા $(Y)$ પ્રભાવી છે,લીલા $(y)$ પ્રચ્છન્ન છે.
પ્રશ્નમાં પ્રથમ પ્રભાવી લક્ષણ (ગોળ) અને બીજા પ્રચ્છન્ન લક્ષણ (લીલા) ધરાવતા બીજ પૂછવામાં આવ્યા છે,જે $R-yy$ જનીન પ્રકાર દર્શાવે છે.
ગોળ અને લીલા બીજ મેળવવાની સંભાવના $\frac{3}{16}$ છે.
કુલ બીજની સંખ્યા $800$ હોવાથી,ગોળ અને લીલા બીજની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$800 \times \frac{3}{16} = 50 \times 3 = 150$.

(A) વિષમયુગ્મી ઊંચા અને જાંબલી પુષ્પ ધરાવતા વટાણાના છોડનું જનીન પ્રકાર $TtRr$ છે.
જ્યારે $TtRr$ નું સ્વફલન $(TtRr \times TtRr)$ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે સંતતિનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ મળે છે.
દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી $(TtRr)$ સ્થિતિનું પ્રમાણ $4/16$ (અથવા કુલ વસ્તીના $1/4$) હોય છે.
અહીં કુલ બીજની સંખ્યા $512$ આપેલી છે.
તેથી,બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી $(TtRr)$ બીજની સંખ્યા = $512 \times (4/16) = 512 \times (1/4) = 128$ થાય.

(D) મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$F_{2}$ પેઢી $9:3:3:1$ ના સ્વરૂપ પ્રકારના ગુણોત્તર અને $1:2:1:2:4:2:1:2:1$ ના જનીન પ્રકારના ગુણોત્તરને અનુસરે છે.
કુલ શક્ય સંયોજનો $16$ છે.
$1$. $TtRR$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ: $2/16 = 1/8 = 12.5\%$.
$2$. $ttrr$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ: $1/16 = 6.25\%$.
$3$. $TTRR$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ: $1/16 = 6.25\%$.
$4$. $ttRr$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ: $2/16 = 1/8 = 12.5\%$.
વિકલ્પ $D$ માં $ttRr$ ની આવૃત્તિ $25\%$ દર્શાવેલ છે,જે ખોટું છે કારણ કે તે $12.5\%$ છે.

(B) $AabbCcDdee$ જનીન પ્રકારની આવૃત્તિ શોધવા માટે,આપણે દરેક જનીન સ્થાનનું સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. જનીન $A$ માટે: $Aa \times Aa \rightarrow Aa$ ની સંભાવના $2/4 = 1/2$ છે.
$2$. જનીન $b$ માટે: $bb \times bb \rightarrow bb$ ની સંભાવના $1$ છે.
$3$. જનીન $C$ માટે: $CC \times cc \rightarrow Cc$ ની સંભાવના $1$ છે.
$4$. જનીન $D$ માટે: $dd \times Dd \rightarrow Dd$ ની સંભાવના $2/4 = 1/2$ છે.
$5$. જનીન $e$ માટે: $Ee \times ee \rightarrow ee$ ની સંભાવના $2/4 = 1/2$ છે.
આ સ્વતંત્ર સંભાવનાઓનો ગુણાકાર કરતા: $(1/2) \times 1 \times 1 \times (1/2) \times (1/2) = 1/8 = 0.125$ અથવા $12.5\%$ મળે છે.