Pregnancy and Embryonic development Questions in Gujarati

(C) $Corpus$ $luteum$ (પીતપિંડ) એ માનવ માદા પ્રજનન તંત્રમાં એક હંગામી અંતઃસ્ત્રાવી રચના છે.
તે અંડપાત પછી તૂટેલા પુટિકામાંથી બને છે.
તે પ્રોજેસ્ટેરોનનો મોટો જથ્થો સ્ત્રાવ કરે છે, જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
જો ફલન ન થાય, તો $Corpus$ $luteum$ અધઃપતન પામીને $Corpus$ $albicans$ માં ફેરવાય છે.

(B) ઉલ્બ (amnion) એ સસ્તન પ્રાણીઓ સહિતના ઉલ્બધારીઓમાં જોવા મળતી ચાર વધારાની ગર્ભીય કલાઓ (extra-embryonic membranes) પૈકીની એક છે.
તે સોમેટોપ્લ્યુર (somatopleure) ના ગડી પડવાથી બને છે,જે વધારાના ગર્ભીય મધ્ય ગર્ભસ્તર (extra-embryonic mesoderm) ના દૈહિક સ્તર અને તેની ઉપરના બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) નું બનેલું હોય છે.
તેથી,ઉલ્બ (amnion) બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) અને મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉદ્ભવે છે.

(C) જરાયુ (placenta) એક અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવોમાં હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$,હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$,પ્રોજેસ્ટોજન્સ (પ્રોજેસ્ટેરોન) અને ઇસ્ટ્રોજન્સનો સમાવેશ થાય છે.
$hCG$ કોર્પસ લ્યુટિયમને પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે જ્યાં સુધી જરાયુ આ કાર્ય સંભાળી ન લે.
$hPL$ ગર્ભના વિકાસ અને માતામાં થતા ચયાપચયના ફેરફારોમાં સામેલ છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે,અને ઇસ્ટ્રોજન્સ ગર્ભ અને માતૃ પેશીઓના વિકાસ માટે જરૂરી છે.

(C) સગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (placenta) હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ $LH$ ની જેમ કાર્ય કરે છે અને અંડાશયમાં કોર્પસ લ્યુટિયમને જાળવી રાખે છે.
ત્યારબાદ કોર્પસ લ્યુટિયમ એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જે સગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
તેથી,$hCG$ નું ઉચ્ચ સ્તર એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરે છે.

(A) મનુષ્યમાં,વિકસતા ગર્ભના પ્રથમ સંકેતને સ્ટેથોસ્કોપ દ્વારા હૃદયના ધબકારા સાંભળીને જાણી શકાય છે.
સગર્ભાવસ્થાના એક મહિના પછી,ગર્ભનું હૃદય રચાય છે.
સગર્ભાવસ્થાના બીજા મહિનાના અંત સુધીમાં,ગર્ભમાં હાથ-પગ અને આંગળીઓનો વિકાસ થાય છે.
$12$ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં (પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં),મોટાભાગની મુખ્ય અંગ પ્રણાલીઓ,જેમાં હાથ-પગ અને બાહ્ય જનન અંગોનો સમાવેશ થાય છે,તે સારી રીતે વિકસિત થઈ જાય છે.

(B) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન, માતૃ રુધિરાભિસરણમાં એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનું ઉચ્ચ સ્તર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર નકારાત્મક પ્રતિસાદ આપે છે, જે પિટ્યુટરી ગોનાડોટ્રોપિન ($FSH$ અને $LH$) ના ચક્રીય મુક્તિને અટકાવે છે અને માસિક ચક્રને અટકાવે છે.
$hCG$ (હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન) પ્લાસેન્ટા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે, જે ગર્ભાવસ્થાના કોર્પસ લ્યુટિયમને જાળવી રાખે છે અને ગર્ભાવસ્થાના પેશાબ પરીક્ષણો માટે આધાર તરીકે કામ કરે છે.
પ્લાસેન્ટલ હોર્મોન્સ, અન્ય માતૃ હોર્મોન્સ સાથે મળીને, સ્તન ગ્રંથિના પેશીઓ (નળીઓ અને એલ્વિઓલી) ના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે જેથી સ્તનપાન માટે તૈયારી કરી શકાય.
ગર્ભાવસ્થાનું કોર્પસ લ્યુટિયમ એન્ડોમેટ્રિયમને જાળવી રાખવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે જ્યાં સુધી પ્લાસેન્ટા આ કાર્ય સંભાળી ન લે.

(C) ગર્ભાશયમાં માનવ ગર્ભની શરીરરચનાના આધારે:
$A$ એ નાળ (Umbilical cord) દર્શાવે છે,જેમાં રુધિરવાહિનીઓ હોય છે જે ગર્ભ સુધી પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન પહોંચાડે છે.
$B$ એ જરાયુજ અંકુરો (Placental villi) દર્શાવે છે,જે આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે જે માતા અને ગર્ભના રુધિર વચ્ચેના વિનિમય માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
$C$ એ યોક સેક (Yolk sac) દર્શાવે છે,જે ગર્ભની બહારની પટલ છે.
$D$ એ ગ્રીવામાં શ્લેષ્મનો પ્લગ (Plug of mucus) દર્શાવે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચું નામનિર્દેશન $A \to$ નાળ તેની રુધિરવાહિનીઓ સાથે,$B \to$ જરાયુજ અંકુરો,$C \to$ યોક સેક,$D \to$ ગ્રીવામાં શ્લેષ્મનો પ્લગ છે.

(A) ક્લીવેજ (વિખંડન) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,યુગ્મનજ (zygote) વારંવાર સમસૂત્રી ભાજન પામીને $8-16$ કોષોનો બનેલો એક નક્કર ગોળો બનાવે છે જેને મોરુલા કહેવાય છે.
આ અવસ્થામાં,કોષો ભ્રૂણના એકંદર કદમાં વધારો કર્યા વિના વિભાજન પામે છે કારણ કે વિભાજન દરમિયાન કોષરસ (cytoplasm) માં વૃદ્ધિ થતી નથી.
ક્લીવેજની સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન ભ્રૂણ $Zona \ pellucida$ ની અંદર બંધાયેલું રહે છે જ્યાં સુધી તે બ્લાસ્ટોસિસ્ટ અવસ્થામાં ન પહોંચે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે ક્લીવેજ દરમિયાન ભ્રૂણના કદમાં વધારો થતો નથી.

(A) સ્ત્રીઓમાં,અંડપાત (ovulation) પછી ગ્રાફિયન પુટિકા કોર્પસ લ્યુટિયમમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
કોર્પસ લ્યુટિયમના કોષોને લ્યુટિયલ કોષો કહેવામાં આવે છે,જેમાં લ્યુટીન નામના પીળા કણો હોય છે.
આ કોષો પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ફલન થાય તો ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
ફલન ન થવાની સ્થિતિમાં,કોર્પસ લ્યુટિયમનું વિઘટન થઈને કોર્પસ આલ્બિકન્સ બને છે,જેના પરિણામે પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.

(N/A) અંડપ્રસવી પ્રાણીઓ તેમના શરીરની બહાર ઈંડા મૂકે છે. પરિણામે,આ પ્રાણીઓના ઈંડા વિવિધ પર્યાવરણીય પરિબળો અને શિકારીઓથી સતત જોખમમાં રહે છે.
બીજી તરફ,અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓમાં,ગર્ભનો વિકાસ માદાના શરીરની અંદર થાય છે,જે તેને સુરક્ષા અને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,અંડપ્રસવી પ્રાણીઓના બચ્ચાંના અસ્તિત્વ સામે અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓના બચ્ચાંની સરખામણીમાં વધુ જોખમ રહેલું હોય છે,કારણ કે અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓના બચ્ચાં સુરક્ષિત વિકાસના સમયગાળા પછી જન્મે છે.

(N/A) ગર્ભસ્થાપન પછી,ટ્રોફોબ્લાસ્ટ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો દેખાય છે જેને જરાયુજ અંકુરો (chorionic villi) કહેવાય છે,જે ગર્ભાશયની પેશીઓ અને માતૃ રુધિરથી ઘેરાયેલા હોય છે.
જરાયુજ અંકુરો અને ગર્ભાશયની પેશીઓ એકબીજામાં આંતરગૂંથાય છે અને સંયુક્ત રીતે વિકાસ પામતા ગર્ભ (ભ્રૂણ) અને માતૃ શરીર વચ્ચે એક રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ બનાવે છે,જેને જરાયુ (placenta) કહેવાય છે.
જરાયુના કાર્યો:
$1$. જરાયુ ગર્ભને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોનો પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે ગર્ભ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં પણ મદદ કરે છે.
$3$. જરાયુ ગર્ભનાળ (umbilical cord) દ્વારા ગર્ભ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે ગર્ભ સુધી અને ગર્ભમાંથી પદાર્થોના વહનમાં મદદ કરે છે.
જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અંતઃસ્ત્રાવો:
જરાયુ અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે પણ કાર્ય કરે છે અને કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે:
$(i)$ હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$
$(ii)$ હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$
$(iii)$ ઇસ્ટ્રોજન્સ
$(iv)$ પ્રોજેસ્ટોજન્સ
વધારામાં:
$(v)$ ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ તબક્કામાં અંડપિંડ દ્વારા રિલેક્સિન નામનો અંતઃસ્ત્રાવ પણ સ્ત્રવિત થાય છે.
$(vi)$ $hCG$,$hPL$ અને રિલેક્સિન માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ સ્ત્રીઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$(vii)$ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતૃ રુધિરમાં ઇસ્ટ્રોજન્સ,પ્રોજેસ્ટોજન્સ,કોર્ટિસોલ,પ્રોલેક્ટિન,થાયરોક્સિન વગેરે જેવા અન્ય અંતઃસ્ત્રાવોનું સ્તર વધે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો ગર્ભના વિકાસ,માતામાં થતા ચયાપચયના ફેરફારો અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.

(N/A) ગર્ભાવસ્થા: માદા પ્રજનન તંત્રમાં ગર્ભના વિકાસના સમયગાળાને ગર્ભાવસ્થા કહેવામાં આવે છે.
મનુષ્યમાં ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો (ગર્ભાવધિ કાળ) છેલ્લા માસિક ચક્રથી આશરે $280$ દિવસ (અથવા $40$ અઠવાડિયા) હોય છે.
પ્રથમ $8$ અઠવાડિયા દરમિયાન,વિકાસ પામતા સજીવને ભ્રૂણ (embryo) કહેવામાં આવે છે,અને ત્યારબાદ તેને ગર્ભ (foetus) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ:
$1$. ગર્ભસ્થાપન પછી તરત જ,આંતરિક કોષસમૂહ ત્રણ ગર્ભસ્તરોમાં વિભેદિત થાય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm),અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm) અને ત્યારબાદ મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm).
$2$. આ ત્રણ સ્તરો પુખ્ત વયના તમામ પેશીઓ અને અંગોનું નિર્માણ કરે છે.
$3$. આંતરિક કોષસમૂહમાં સ્ટેમ કોષો હોય છે,જે તમામ પેશીઓ અને અંગોને જન્મ આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
વિકાસનો સમયરેખા:
- $1$ મહિના પછી: ભ્રૂણનું હૃદય રચાય છે. સ્ટેથોસ્કોપ દ્વારા હૃદયના ધબકારા સાંભળી શકાય છે.
- $2$ મહિનાના અંત સુધીમાં: ગર્ભમાં હાથ-પગ અને આંગળીઓનો વિકાસ થાય છે.
- $12$ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં (પ્રથમ ત્રિમાસિક): મોટાભાગની મુખ્ય અંગ પ્રણાલીઓ રચાય છે,જેમાં હાથ-પગ અને બાહ્ય જનન અંગોનો સમાવેશ થાય છે.
- $5$મા મહિના દરમિયાન: ગર્ભની પ્રથમ હલનચલન અને માથા પર વાળ દેખાય છે.
- $24$ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં (દ્વિતીય ત્રિમાસિક): શરીર પર ઝીણા વાળ જોવા મળે છે,પોપચા અલગ થાય છે અને પાંપણો રચાય છે.
- $9$ મહિનાના અંત સુધીમાં: ગર્ભ સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થાય છે અને પ્રસૂતિ માટે તૈયાર હોય છે.

(A) અપત્યપ્રસવ એ એક પ્રજનન વ્યૂહરચના છે જેમાં ગર્ભ માતાના શરીરની અંદર વિકાસ પામે છે અને સીધો માતા પાસેથી પોષણ મેળવે છે. સસ્તન પ્રાણીઓમાં,આ પ્રક્રિયા જરાયુ (Placenta) દ્વારા થાય છે.
ગર્ભના વિકાસ માટે માતા પાસેથી નોંધપાત્ર ચયાપચયના સંસાધનો અને ઊર્જાની જરૂર હોવાથી,માદા શરીર એક સમયે મર્યાદિત સંખ્યામાં જ સંતતિઓને પોષણ આપી શકે છે.
આ જૈવિક મર્યાદા સુનિશ્ચિત કરે છે કે માતા વિકાસ પામતા બચ્ચાઓને પૂરતું પોષણ અને રક્ષણ આપી શકે,જેનાથી વેતર (litter) ની સંખ્યા મર્યાદિત રહે છે,જે સામાન્ય રીતે પ્રજાતિના આધારે $1$ થી $8$ ની વચ્ચે હોય છે.

(N/A) $(1)$ રજોસ્ત્રાવ: રજોસ્ત્રાવ એ ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrial lining) અને તેની રુધિરવાહિનીઓના તૂટવાને કારણે થાય છે,જે પ્રવાહી સ્વરૂપે યોનિમાર્ગ દ્વારા બહાર આવે છે. રજોસ્ત્રાવ ત્યારે જ થાય છે જો મુક્ત થયેલ અંડકોષનું ફલન ન થયું હોય.
- ઋતુચક્ર: માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો (એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન) ના સ્તરમાં થતા ફેરફારોને કારણે ગર્ભાશયના અંદરના સ્તરમાં (એન્ડોમેટ્રીયમ) થતા ચક્રીય ફેરફારોને ઋતુચક્ર કહેવામાં આવે છે.
$(2)$ ગર્ભ (Embryo): ફલિત અંડકોષના વિકાસના પ્રથમ $8$ અઠવાડિયા દરમિયાનના તબક્કાને ગર્ભ કહેવામાં આવે છે.
- ભ્રૂણ (Foetus): $8$ અઠવાડિયાના વિકાસ પછીના તબક્કાને ભ્રૂણ કહેવામાં આવે છે.

(D) જરાયુ વિકસતા ભ્રૂણ માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. તે માતાના રુધિરમાંથી ભ્રૂણને ઓક્સિજન અને આવશ્યક પોષક તત્વોનો પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે ભ્રૂણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને નાઇટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદ કરે છે.
$3$. તે નાભિનાળ દ્વારા માતા અને ગર્ભ વચ્ચે ભૌતિક જોડાણ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ભ્રૂણ સુધી પદાર્થોના વહન અને ભ્રૂણમાંથી પદાર્થોને દૂર કરવા માટે આવશ્યક છે.

(N/A) યુગ્મનજથી ગર્ભસ્થાપન સુધીના વિકાસના તબક્કાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. યુગ્મનજ નિર્માણ: અંડવાહિનીમાં શુક્રકોષ દ્વારા અંડકોષના ફલનથી દ્વિતીય યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે.
$2$. વિખંડન (Cleavage): યુગ્મનજ અંડવાહિનીના ઇસ્થમસમાંથી ગર્ભાશય તરફ આગળ વધે છે ત્યારે તેમાં સમવિભાજન થાય છે,જેને વિખંડન કહે છે.
$3$. મોરુલા તબક્કો: આ વિભાજનથી $2, 4, 8$ અને $16$ કોષો બને છે જેને બ્લાસ્ટોમિયર્સ કહે છે. $8-16$ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ગર્ભને મોરુલા કહે છે.
$4$. બ્લાસ્ટોસિસ્ટ તબક્કો: મોરુલા સતત વિભાજન પામીને બ્લાસ્ટોસિસ્ટમાં ફેરવાય છે. તેમાં બહારના સ્તરને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ અને અંદરના કોષસમૂહને આંતરિક કોષસમૂહ કહે છે. બ્લાસ્ટોસિસ્ટ ગર્ભાશયમાં પ્રવેશે છે.
$5$. ગર્ભસ્થાપન (Implantation): બ્લાસ્ટોસિસ્ટ ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરમાં સ્થાપિત થાય છે,આ પ્રક્રિયાને ગર્ભસ્થાપન કહે છે,જે ગર્ભાવસ્થા તરફ દોરી જાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ત્રીજું અઠવાડિયું: $(3)$ ભ્રૂણીય સ્લિટ પહોળી થાય છે.
$(b)$ ત્રીજો મહિનો: $(2)$ શરીરનો વિકાસ થાય છે પરંતુ માથું મોટું રહે છે.
$(c)$ ચોથું અઠવાડિયું: $(1)$ પૂર્વ-નાભિનાળનો વિકાસ.
$(d)$ ચોથો મહિનો: $(4)$ સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-3, b-2, c-1, d-4)$ છે.

(B) અપ્રત્યપ્રસવી (Viviparous) સજીવો એવા સજીવો છે જેમાં યુગ્મનજનો વિકાસ માદા પિતૃના શરીરની અંદર થાય છે.
વિકાસના ચોક્કસ તબક્કે પહોંચ્યા પછી,સંતતિને માદા પિતૃના શરીરની બહાર જન્મ આપવામાં આવે છે.
માતાના શરીરની અંદર યોગ્ય ગર્ભીય કાળજી અને રક્ષણને કારણે,અપ્રત્યપ્રસવી સજીવોમાં અંડપ્રસવી સજીવોની તુલનામાં સંતતિના જીવિત રહેવાની શક્યતાઓ વધુ હોય છે.

(D) યુગ્મનજમાંથી ભ્રૂણના વિકાસ માટે બે મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓ જરૂરી છે:
$1$. સમભાજન $(A)$: યુગ્મનજ કોષોની સંખ્યા વધારવા માટે વારંવાર સમભાજન (વિખંડન) પામે છે.
$2$. કોષ વિભેદન $(B)$: વિભાજન દ્વારા બનેલા કોષો વિશિષ્ટ પેશીઓ અને અંગો બનાવવા માટે વિભેદન પામે છે.
તેથી,એકકોષીય યુગ્મનજમાંથી સંપૂર્ણ ભ્રૂણના નિર્માણ માટે આ બંને પ્રક્રિયાઓ અનિવાર્ય છે.

(B) અપત્યપ્રસવી (Viviparous) પ્રાણીઓ ઈંડા મૂકવાને બદલે સીધા જ બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
અપત્યપ્રસવી સજીવોમાં,વિકાસ પામતો ભ્રૂણ માદાના પ્રજનન માર્ગમાં માતા દ્વારા રક્ષણ અને પોષણ મેળવે છે.
કારણ કે સંતતિ વિકાસના વધુ પરિપક્વ તબક્કે જન્મે છે અને માતા-પિતા દ્વારા તેમની સંભાળ રાખવામાં આવે છે,તેથી અંડપ્રસવી પ્રાણીઓની સંતતિની તુલનામાં તેમની જીવિત રહેવાની શક્યતા ઘણી વધારે હોય છે,કારણ કે અંડપ્રસવી પ્રાણીઓના ઈંડા ઘણીવાર પર્યાવરણીય જોખમો અને શિકારીઓનો ભોગ બને છે.

(C) જન્મનળી (Birth canal) એ ગ્રીવાનળી (Cervical canal) અને યોનિમાર્ગ (Vagina) ના સંયોજનથી બને છે.
પ્રસૂતિ દરમિયાન,ગર્ભ ગ્રીવાનળી અને યોનિમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે,જે બંને સાથે મળીને જન્મનળી બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) વિભાજનની પ્રક્રિયામાં યુગ્મનજ (zygote) ના સમસૂત્રી ભાજનનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રથમ વિભાજન: $1 \rightarrow 2$ કોષો.
બીજું વિભાજન: $2 \rightarrow 4$ કોષો.
ત્રીજું વિભાજન: $4 \rightarrow 8$ કોષો.
ચોથું વિભાજન: $8 \rightarrow 16$ કોષો.
તેથી,$16$ કોષીય અવસ્થા (મોરુલા) બનાવવા માટે $4$ ક્રમિક વિભાજનની જરૂર પડે છે.

(C) માનવ ગર્ભના વિકાસ દરમિયાન,બ્લાસ્ટોસીસ્ટ કોષોના બહારના સ્તરનો બનેલો હોય છે જેને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ કહેવાય છે અને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ સાથે જોડાયેલા કોષોના અંદરના સમૂહને અંતઃસ્થ કોષસમૂહ (Inner cell mass) કહેવાય છે. ટ્રોફોબ્લાસ્ટ સ્તર ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) સાથે જોડાય છે,જ્યારે અંતઃસ્થ કોષસમૂહ ગર્ભ તરીકે વિભેદન પામે છે.

(D) જરાયુ એ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ (ગર્ભ) અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
તે જરાયુજ અંકુર (ભ્રૂણીય મૂળ) અને ગર્ભાશયની પેશી (માતૃ મૂળ) ના આંતરગૂંથણ દ્વારા રચાય છે.
આ બંને પેશીઓ એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાય છે જેથી માતા અને ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,ઓક્સિજન અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે સરળતાથી થઈ શકે.
તેથી,જરાયુના નિર્માણમાં ગર્ભાશયની પેશી અને જરાયુજ અંકુર બંને ભાગ ભજવે છે.

(D) જરાયુ એ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
$1$. તે ભ્રૂણને $O_2$ અને પોષકદ્રવ્યો પૂરા પાડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે ભ્રૂણ દ્વારા ઉત્પાદિત $CO_2$ અને નકામા/ઉત્સર્ગ પદાર્થોના નિકાલમાં મદદ કરે છે.
$3$. તે અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે પણ કાર્ય કરે છે અને હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$,હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$,ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટોજન જેવા અનેક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો જરાયુના સાચા કાર્યો છે.

(C) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (Placenta) એક અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
ચોક્કસપણે,$hCG$ (હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન),$hPL$ (હ્યુમન પ્લાસેન્ટલ લેક્ટોજન) અને રિલેક્સિન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન પણ જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,પરંતુ તે ગર્ભવતી ન હોય તેવી સ્ત્રીઓમાં અન્ય અંગો (જેમ કે અંડપિંડ) દ્વારા પણ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$hCG$ અને $hPL$ એવા અંતઃસ્ત્રાવો છે જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ફક્ત જરાયુ દ્વારા જ ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,વિકસતા ગર્ભને ટેકો આપવા અને માતાના શરીરને પ્રસૂતિ અને સ્તનપાન માટે તૈયાર કરવા માટે જરાયુ (Placenta) દ્વારા ઘણા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન થાય છે.
આમાં ઈસ્ટ્રોજન,પ્રોજેસ્ટેરોન,કોર્ટિસોલ,થાઈરોક્સિન અને પ્રોલેક્ટિનનો સમાવેશ થાય છે.
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતાના રુધિરમાં આ અંતઃસ્ત્રાવોનું સ્તર અનેકગણું વધી જાય છે.
ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનના ઉચ્ચ સ્તરને કારણે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર નકારાત્મક પ્રતિપોષણ (Negative feedback) અસર થવાથી ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન $FSH$ અને $LH$ નું સ્તર ઘટે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(D) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (placenta) દ્વારા કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન થાય છે જે ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા અને ગર્ભના વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવોમાં હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$,હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$ અને રિલેક્સિનનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન પણ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઉત્પન્ન થાય છે,પરંતુ તે માસિક ચક્ર દરમિયાન અંડપિંડ દ્વારા પણ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$hCG$,$hPL$ અને રિલેક્સિન ખાસ કરીને માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ ઉત્પન્ન થાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ ($B$ અને $C$ બંને) છે.

(C) બ્લાસ્ટોસિસ્ટના આંતરિક કોષસમૂહમાંથી ત્રણ ગર્ભસ્તરો (બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃગર્ભસ્તર) બનવાની પ્રક્રિયાને ગેસ્ટ્રુલેશન કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં માત્ર સાદું વિભાજન નહીં,પરંતુ કોષોનું સ્થળાંતર અને વિભેદન સામેલ છે. જોકે કોષવિભાજન (સમભાજન) થાય છે,પરંતુ આ સ્તરોને સ્થાપિત કરતી મૂળભૂત પદ્ધતિ કોષીય વિભેદન છે,જેમાં કોષો ચોક્કસ પેશીઓ અને અંગો બનાવવા માટે વિશિષ્ટ બને છે. તેથી,'ભ્રૂણના વિભાજનથી ગર્ભસ્તરો બને છે' તે વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે અચોક્કસ છે; તે 'ભ્રૂણના વિભેદન' દ્વારા બને છે.

(C) માનવ વિકાસમાં,હૃદય એ વિકસતું પ્રથમ અંગ છે. ગર્ભાવસ્થાના $4^{th}$ અઠવાડિયા દરમિયાન (ફલન પછી આશરે $21-22$ દિવસે) હૃદયનું નિર્માણ શરૂ થાય છે. ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ મહિનાના અંત સુધીમાં,હૃદય રચાઈ જાય છે અને ધબકવાનું શરૂ કરે છે.

(C) વૃદ્ધિ પામતા ગર્ભની પ્રથમ નિશાની ગર્ભના હૃદયના ધબકારા છે,જે સ્ટેથોસ્કોપ દ્વારા સાંભળી શકાય છે. સ્ટેથોસ્કોપ વડે હૃદયના અવાજોને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળીને,ચિકિત્સક ગર્ભના ધબકારાને ઓળખી શકે છે,જે વિકસતા ગર્ભનું સ્પષ્ટ સંકેત છે.

(C) માનવ ગર્ભાવસ્થામાં,ગર્ભનો વિકાસ એક ચોક્કસ સમયરેખાને અનુસરે છે.
ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ મહિનાના અંત સુધીમાં,ગર્ભનું હૃદય રચાય છે.
બીજા મહિનાના અંત સુધીમાં (આશરે $8$ અઠવાડિયા),ગર્ભમાં ઊપાંગો અને આંગળીઓનો વિકાસ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $8$ અઠવાડિયા છે.

(B) ગર્ભનું પ્રથમ હલનચલન અને માથા પર વાળ આવવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે ગર્ભાવસ્થાના $5$મા મહિના દરમિયાન જોવા મળે છે.
$5$ મહિનો એટલે કે $20$ અઠવાડિયા થાય,તેથી સાચો જવાબ $20$ અઠવાડિયા છે.
$1$લા મહિના દરમિયાન હૃદયનું નિર્માણ થાય છે.
$2$જા મહિનાના અંત સુધીમાં અંગો અને આંગળીઓનો વિકાસ થાય છે.
$12$ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં ($1$લા ત્રિમાસિક ગાળામાં),મોટાભાગના મુખ્ય અંગતંત્રો રચાઈ જાય છે.

(D) માનવ ગર્ભના વિકાસના તબક્કાઓ મુજબ:
$1$. પ્રથમ મહિનાના અંત સુધીમાં હૃદયનું નિર્માણ થાય છે.
$2$. બીજા મહિનાના અંત સુધીમાં અંગો અને આંગળીઓ વિકસે છે.
$3$. $12$મા અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં (પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં) મોટાભાગના મુખ્ય અંગતંત્રો રચાય છે.
$4$. $5$મા મહિના દરમિયાન,ગર્ભની પ્રથમ હલનચલન અને માથા પર વાળ દેખાય છે.
$5$. $24$ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં (બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં),શરીર સૂક્ષ્મ વાળથી ઢંકાઈ જાય છે,આંખના પોપચા અલગ થાય છે અને પાંપણોનું નિર્માણ થાય છે.

(C) માનવ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,ગર્ભનો વિકાસ દર સમગ્ર ગર્ભાવસ્થાના સમયગાળા દરમિયાન સમાન હોતો નથી.
$1$. ગર્ભાવસ્થાનો $4$ થો મહિનો ગર્ભના ઝડપી વિકાસ અને નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
$2$. $9$ મા મહિના સુધીમાં,ગર્ભ સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થઈ જાય છે,અને જેમ જેમ ગર્ભ પ્રસૂતિ માટે તૈયાર થાય છે તેમ શારીરિક વૃદ્ધિનો દર નોંધપાત્ર રીતે ધીમો પડી જાય છે.
તેથી,સૌથી વધુ વૃદ્ધિ $4$ થા મહિનામાં અને સૌથી ઓછી વૃદ્ધિ $9$ મા મહિનામાં થાય છે.

(A) મનુષ્યમાં સરેરાશ ગર્ભાવધિકાળ આશરે $280$ દિવસ અથવા $40$ અઠવાડિયાનો હોય છે,જેની ગણતરી છેલ્લા માસિક ચક્રના પ્રથમ દિવસથી કરવામાં આવે છે. આ સમયગાળો ફલનથી લઈને જન્મ સુધીના ગર્ભના સંપૂર્ણ વિકાસ માટે આવશ્યક છે.

(A) એક સ્વસ્થ નવજાત શિશુનું સરેરાશ જન્મ વજન સામાન્ય રીતે $3 \, kg$ થી $3.5 \, kg$ ની આસપાસ માનવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$3 \, kg$ એ સરેરાશ જન્મ વજનનું સૌથી સચોટ પ્રતિનિધિત્વ છે.

(B) સ્તનગ્રંથિઓ એ રૂપાંતરિત પ્રસ્વેદ ગ્રંથિઓ છે જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વિભેદન પામે છે.
એસ્ટ્રોજન,પ્રોજેસ્ટેરોન અને પ્રોલેક્ટીન જેવા અંતઃસ્ત્રાવોની અસર હેઠળ,સ્તનગ્રંથિઓનો વિકાસ થાય છે અને તે દુગ્ધસ્ત્રાવ માટે તૈયાર થાય છે.
જોકે તેનો વિકાસ યૌવનકાળથી શરૂ થાય છે,પરંતુ સંપૂર્ણ વિભેદન અને કાર્યાત્મક પરિપક્વતા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જોવા મળે છે.

(A) ગર્ભવિકાસની પ્રક્રિયા એક ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. ફલન: નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી દ્વિતીય ફલિતાંડ બને છે.
$2$. ફલિતાંડ: ફલનનું એકકોષીય દ્વિતીય ઉત્પાદન.
$3$. વિખંડન: ફલિતાંડનું કદમાં વધારો થયા વગર ઝડપી સમભાજન.
$4$. મોરૂલા: વિખંડન પછી બનતો $8-16$ કોષીય તબક્કો.
$5$. બ્લાસ્ટુલા (ગર્ભકોષ્ઠી કોથળી): જે તબક્કે કોષો ટ્રોફોબ્લાસ્ટ અને આંતરિક કોષ સમૂહમાં વિભેદિત થાય છે.
$6$. ગેસ્ટૂલા: ગેસ્ટ્રુલેશન દ્વારા ગર્ભસ્તરો બનવાનો તબક્કો.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: ફલન $\rightarrow$ ફલિતાંડ $\rightarrow$ વિખંડન $\rightarrow$ મોરૂલા $\rightarrow$ બ્લાસ્ટુલા $\rightarrow$ ગેસ્ટૂલા.

(B) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (placenta) દ્વારા હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ નામનું અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ માતાના રુધિરમાં મુક્ત થાય છે અને ત્યારબાદ મૂત્ર દ્વારા ઉત્સર્જિત થાય છે.
ગર્ભાવસ્થા નિદાન કિટ્સ મૂત્રમાં $hCG$ ની હાજરી શોધવા માટે બનાવવામાં આવી છે,જે ગર્ભાવસ્થાના વિશ્વસનીય સૂચક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,ગર્ભનાળ (umbilical cord) એ એવી રચના છે જે ભ્રૂણને જરાયુ સાથે જોડે છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Allantois$ (ઉપનાળ) એ ભ્રૂણની બહારની પટલ છે જે ગર્ભનાળની રુધિરવાહિનીઓ બનાવે છે,જે માતા અને ભ્રૂણ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે. $Chorion$ (ભૂણપોષક) જરાયુનો ગર્ભીય ભાગ બનાવે છે,પરંતુ ચોક્કસ જોડાણ $Allantois$ માંથી ઉતરી આવેલી ગર્ભનાળ દ્વારા સ્થાપિત થાય છે.

(A) ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન,જેમ જેમ ભ્રૂણની જટિલતા વધે છે તેમ તેમ ચયાપચયનો દર નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
$1$. $Gastrula$ (ગેસ્ટુલા) તબક્કામાં કોષોનું વ્યાપક સ્થળાંતર,મોર્ફોજેનેટિક હલનચલન અને ત્રણ જનન સ્તરો ($Ectoderm$,$Mesoderm$ અને $Endoderm$) નું વિભેદન થાય છે.
$2$. આ જટિલ કોષીય પ્રવૃત્તિઓ માટે મોટી માત્રામાં ઉર્જાની જરૂર હોય છે,જે જારક શ્વસન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. તેથી,$Gastrula$ તબક્કામાં $Cleavage$ (વિખંડન),$Morula$ (મોરૂલા) અથવા $Blastula$ (બ્લાસ્ટુલા) જેવા અગાઉના તબક્કાઓની તુલનામાં ઓક્સિજનનો વપરાશ સૌથી વધુ હોય છે.

(B) $Relaxin$ (રિલેક્સિન) અંતઃસ્ત્રાવ ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન અંડાશય અને જરાયુ (placenta) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય પેલ્વિક અસ્થિબંધન અને $pubic$ $symphysis$ ને શિથિલ કરવાનું છે, જે જન્મ નહેરને પહોળી કરવામાં મદદ કરે છે જેથી બાળકના જન્મ (પ્રસૂતિ) ની પ્રક્રિયા સરળ બને છે.

(A) પ્રોજેસ્ટેરોનને એન્ટી-અબોર્શન અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ગર્ભાશયના અંદરના સ્તર એટલે કે એન્ડોમેટ્રિયમની જાળવણી માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,એન્ડોમેટ્રિયમને ખરી જતું અટકાવવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર ઊંચું રહે છે,જેનાથી ગર્ભપાત થતો અટકે છે.
આમ,તે ગર્ભાવસ્થાને ટેકો આપવામાં અને જાળવી રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (Placenta) અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ગર્ભના વિકાસ તેમજ ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે. આમાં $hCG$ (હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન),$hPL$ (હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન),ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો સમાવેશ થાય છે. રિલેક્સિન પણ ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ તબક્કામાં અંડપિંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $hCG$ એ એવો અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફક્ત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે ઈસ્ટ્રોજન,પ્રોજેસ્ટેરોન અને રિલેક્સિન ગર્ભાવસ્થા સિવાયની સ્થિતિમાં પણ અંડપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. તેથી,$hCG$ એ અસંગત છે.

(C) ગેસ્ટેશન (ગર્ભાવસ્થા) સમયગાળો એટલે ફલનથી લઈને જન્મ સુધીના ગર્ભના વિકાસનો સમયગાળો.
મનુષ્યોમાં,આ સમયગાળો આશરે $280$ દિવસ અથવા $9$ મહિનાનો હોય છે.
તેથી,ગેસ્ટેશન સમયગાળો એ ગર્ભાવસ્થાના સરેરાશ નવ મહિનાના સમયગાળાને દર્શાવે છે.

(A) આ આકૃતિ મનુષ્યમાં ફલન અને પ્રારંભિક ગર્ભ વિકાસની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
$NCERT$ ની પ્રમાણિત આકૃતિમાં $f$ લેબલ બ્લાસ્ટોસિસ્ટ (ગર્ભકોષ્ઠ) અવસ્થા સૂચવે છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ (ઝાયગોટ) ફેલોપિયન નળીમાંથી ગર્ભાશય તરફ ગતિ કરે છે ત્યારે તેમાં વિખંડન (cleavage) થાય છે.
મોરુલા ($8$-$16$ કોષીય અવસ્થા) ફલન પછી લગભગ $3$ થી $4$ દિવસે બને છે.
બ્લાસ્ટોસિસ્ટ અવસ્થા સામાન્ય રીતે ફલન પછીના $5$મા દિવસે પ્રાપ્ત થાય છે અને ગર્ભસ્થાપન (implantation) લગભગ $6$મા કે $7$મા દિવસે થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,બ્લાસ્ટોસિસ્ટ નિર્માણની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે અને તે $4$થા દિવસ સુધીમાં તેની લાક્ષણિક રચના પ્રાપ્ત કરે છે જ્યારે તે ગર્ભાશયમાં પ્રવેશે છે.

(C) મનુષ્યમાં ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ ત્રિમાસિક ($12$ અઠવાડિયા) ના અંત સુધીમાં,મોટાભાગની મુખ્ય અંગ પ્રણાલીઓનું નિર્માણ થઈ જાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,હાથ-પગ અને બાહ્ય જનન અંગો સારી રીતે વિકસિત થાય છે.
- ગર્ભનું હલનચલન અને માથા પર વાળ આવવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે પાંચમા મહિના ($20$ અઠવાડિયા) દરમિયાન જોવા મળે છે.
- પોપચાં અલગ થાય છે અને પાંપણો $24$ અઠવાડિયા (બીજા ત્રિમાસિક) ના અંત સુધીમાં બને છે.

(A) આપેલી આકૃતિમાં,$A$ એ જરાયુજ અંકુરો (Chorionic villi) દર્શાવે છે,જે ગર્ભાશયના પેશીઓ સાથે જોડાઈને જરાયુ (Placenta) બનાવે છે. જરાયુ એ વિકસતા ગર્ભ અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક કડી તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પોષક તત્વો,ઓક્સિજન અને નકામા પદાર્થોના વિનિમયમાં મદદ કરે છે. વિકલ્પ $B$ એ પિત્તકોથળી (Yolk sac),$C$ એ ગર્ભનાળ (Umbilical cord) અને $D$ એ ગર્ભ (Embryo) દર્શાવે છે. તેથી,સાચો સંબંધ $A$ - જરાયુજ અંકુરો $\rightarrow$ જરાયુ બનાવે છે તે છે.

(D) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,વિકસતું જરાયુ (placenta) ગર્ભાવસ્થાના સમયગાળાને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
ખાસ કરીને,વિકસતા જરાયુના ટ્રોફોબ્લાસ્ટ કોષો હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ જોવા મળે છે અને ગર્ભવતી ન હોય તેવી સ્ત્રીઓમાં તેનો સ્ત્રાવ થતો નથી.
$hCG$ એ લ્યુટિનાઈઝિંગ અંતઃસ્ત્રાવ $(LH)$ ની જેમ કાર્ય કરે છે અને કોર્પસ લ્યુટિયમને જાળવી રાખે છે,જે બદલામાં ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને ટેકો આપવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઈસ્ટ્રાડાયોલનો સ્ત્રાવ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.