જરાયુ (Placenta) એટલે શું? જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અંતઃસ્ત્રાવો વિશે માહિતી આપો.

(N/A) ગર્ભસ્થાપન પછી,ટ્રોફોબ્લાસ્ટ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો દેખાય છે જેને જરાયુજ અંકુરો (chorionic villi) કહેવાય છે,જે ગર્ભાશયની પેશીઓ અને માતૃ રુધિરથી ઘેરાયેલા હોય છે.
જરાયુજ અંકુરો અને ગર્ભાશયની પેશીઓ એકબીજામાં આંતરગૂંથાય છે અને સંયુક્ત રીતે વિકાસ પામતા ગર્ભ (ભ્રૂણ) અને માતૃ શરીર વચ્ચે એક રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ બનાવે છે,જેને જરાયુ (placenta) કહેવાય છે.
જરાયુના કાર્યો:
$1$. જરાયુ ગર્ભને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોનો પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે ગર્ભ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં પણ મદદ કરે છે.
$3$. જરાયુ ગર્ભનાળ (umbilical cord) દ્વારા ગર્ભ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે ગર્ભ સુધી અને ગર્ભમાંથી પદાર્થોના વહનમાં મદદ કરે છે.
જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અંતઃસ્ત્રાવો:
જરાયુ અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે પણ કાર્ય કરે છે અને કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે:
$(i)$ હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$
$(ii)$ હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$
$(iii)$ ઇસ્ટ્રોજન્સ
$(iv)$ પ્રોજેસ્ટોજન્સ
વધારામાં:
$(v)$ ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ તબક્કામાં અંડપિંડ દ્વારા રિલેક્સિન નામનો અંતઃસ્ત્રાવ પણ સ્ત્રવિત થાય છે.
$(vi)$ $hCG$,$hPL$ અને રિલેક્સિન માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ સ્ત્રીઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$(vii)$ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતૃ રુધિરમાં ઇસ્ટ્રોજન્સ,પ્રોજેસ્ટોજન્સ,કોર્ટિસોલ,પ્રોલેક્ટિન,થાયરોક્સિન વગેરે જેવા અન્ય અંતઃસ્ત્રાવોનું સ્તર વધે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો ગર્ભના વિકાસ,માતામાં થતા ચયાપચયના ફેરફારો અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.