Gujarati

Perfectly Inelastic Collision Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Perfectly Inelastic Collision

110+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 110 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક કણ $V_0$ વેગથી ગતિ કરીને $m$ દળના સાદા લોલક સાથે અથડાય છે અને તેને ચોંટી જાય છે. લોલક દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવતી મહત્તમ ઊંચાઈ કેટલી હશે?
A
$\frac{V_0^2}{8g}$
B
$\sqrt{V_0g}$
C
$2\sqrt{\frac{V_0}{g}}$
D
$\frac{V_0^2}{4g}$

Solution

(A) કણનું પ્રારંભિક વેગમાન = $m V_0$.
તંત્રનું (કણ + લોલક) અંતિમ વેગમાન = $(m + m)v = 2mv$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m V_0 = 2mv$
$v = \frac{V_0}{2}$
તંત્રની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા = $\frac{1}{2}(2m)v^2 = \frac{1}{2}(2m)\left(\frac{V_0}{2}\right)^2 = \frac{1}{2}(2m)\frac{V_0^2}{4} = \frac{m V_0^2}{4}$.
જો તંત્ર $h$ જેટલી મહત્તમ ઊંચાઈ સુધી ઉપર જાય,તો પ્રાપ્ત થયેલી સ્થિતિઊર્જા $P.E. = (2m)gh$ થાય.
ઊર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,મહત્તમ ઊંચાઈએ પ્રારંભિક ગતિઊર્જા સ્થિતિઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે:
$\frac{m V_0^2}{4} = 2mgh$
$h = \frac{m V_0^2}{4 \cdot 2mg} = \frac{V_0^2}{8g}$.
Solution diagram
2
MediumMCQ
$m$ દળનો એક કણ $v$ ઝડપથી પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરે છે અને તેટલા જ દળનો બીજો કણ $v$ ઝડપથી ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરે છે. અથડામણ બાદ બંને કણો જોડાઈ જાય છે. $2m$ દળનો નવો કણ કયા વેગથી ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરશે?
A
$v/2$
B
$2v$
C
$v/\sqrt{2}$
D
$v$

Solution

(C) તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન નીચે મુજબ છે:
$\vec{P}_i = mv\hat{i} + mv\hat{j}$
પ્રારંભિક વેગમાનનું મૂલ્ય:
$|\vec{P}_i| = \sqrt{(mv)^2 + (mv)^2} = \sqrt{2}mv$
અથડામણ બાદ તંત્રનું અંતિમ વેગમાન:
$\vec{P}_f = (2m)\vec{V}$
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$\vec{P}_i = \vec{P}_f$:
$\sqrt{2}mv = 2mV$
$V$ માટે ઉકેલતા:
$V = \frac{\sqrt{2}mv}{2m} = \frac{v}{\sqrt{2}}$
Solution diagram
3
EasyMCQ
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત માટે પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક $e$ કેટલો હોય છે?
A
$1$
B
$0$
C
$\infty$
D
$-1$

Solution

(B) પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક $e$ એ સંઘાત અનુભવતા પદાર્થોના છૂટા પડવાના સાપેક્ષ વેગ અને નજીક આવવાના સાપેક્ષ વેગનો ગુણોત્તર છે.
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,બે પદાર્થો સંઘાત પછી એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે અને સમાન વેગથી ગતિ કરે છે.
આથી,પદાર્થો એકસાથે ગતિ કરતા હોવાથી,છૂટા પડવાનો સાપેક્ષ વેગ $0$ થાય છે.
તેથી,પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક $e = \frac{\text{છૂટા પડવાનો સાપેક્ષ વેગ}}{\text{નજીક આવવાનો સાપેક્ષ વેગ}} = \frac{0}{v_{approach}} = 0$ થાય છે.
4
EasyMCQ
જ્યારે બે પદાર્થો અથડામણ પછી એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે,ત્યારે તે અથડામણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
અંશતઃ સ્થિતિસ્થાપક
B
સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક
C
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,બે અથડાતા પદાર્થો એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે અને અથડામણ પછી સમાન વેગ સાથે ગતિ કરે છે.
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે,પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક (coefficient of restitution) $e = 0$ હોય છે.
આવી અથડામણમાં,અથડામણની તરત પહેલાં અને તરત પછી તંત્રનું કુલ રેખીય વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે,પરંતુ પ્રક્રિયા દરમિયાન ગતિ ઊર્જાનો મહત્તમ વ્યય થાય છે.
5
EasyMCQ
$a$ દળ અને $b$ વેગ ધરાવતી એક ગોળીને $c$ દળના મોટા બ્લોકમાં છોડવામાં આવે છે. તંત્રનો અંતિમ વેગ કેટલો હશે?
A
$\frac{c}{a + b} \cdot b$
B
$\frac{a}{a + c} \cdot b$
C
$\frac{a + b}{c} \cdot a$
D
$\frac{a + c}{a} \cdot b$

Solution

(B) શરૂઆતમાં,ગોળી $b$ વેગ સાથે ગતિ કરે છે અને બ્લોક સ્થિર છે. અથડામણ પછી,ગોળી બ્લોકની અંદર ખૂંપી જાય છે અને બંને એકસાથે સામાન્ય વેગ $V$ થી ગતિ કરે છે.
રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
પ્રારંભિક વેગમાન = અંતિમ વેગમાન
$a \cdot b + c \cdot 0 = (a + c) \cdot V$
$a \cdot b = (a + c) \cdot V$
$V = \frac{a \cdot b}{a + c}$
Solution diagram
6
EasyMCQ
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત (completely inelastic collision) એ છે જેમાં બે અથડાતા કણો
A
સંઘાત પછી અલગ થઈ જાય છે
B
સંઘાત પછી સાથે રહે છે
C
બધી દિશામાં ઉડતા નાના ટુકડાઓમાં વિભાજિત થાય છે
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત એવો સંઘાત છે જેમાં પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક (coefficient of restitution) $(e)$ નું મૂલ્ય $0$ હોય છે.
પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક એટલે સંઘાત પછીના સાપેક્ષ વેગ અને સંઘાત પહેલાના સાપેક્ષ વેગનો ગુણોત્તર.
અહીં $e = 0$ હોવાથી,સંઘાત પછીનો સાપેક્ષ વેગ $0$ હોવો જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે બંને કણો સંઘાત પછી સમાન વેગથી ગતિ કરે છે,એટલે કે તેઓ સંઘાત પછી સાથે રહે છે.
7
EasyMCQ
એક ગોળી આડા ઘર્ષણરહિત ટેબલ પર પડેલા નક્કર બ્લોકમાં અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે. શું સંરક્ષિત રહે છે?
A
વેગમાન અને ગતિઊર્જા
B
માત્ર ગતિઊર્જા
C
માત્ર વેગમાન
D
વેગમાન કે ગતિઊર્જા બંનેમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) જ્યારે એક ગોળી બ્લોકમાં અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે,ત્યારે આ અથડામણ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક (perfectly inelastic) હોય છે.
કોઈપણ અથડામણમાં જ્યાં સિસ્ટમ પર કોઈ બાહ્ય આડું બળ લાગતું નથી,ત્યાં સિસ્ટમનું કુલ રેખીય વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે.
જો કે,સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં ગતિઊર્જા સંરક્ષિત રહેતી નથી કારણ કે અથડામણની પ્રક્રિયા દરમિયાન કેટલીક ઊર્જા ગરમી,અવાજ અને વિરૂપણ ઊર્જા તરીકે વ્યય પામે છે.
તેથી,માત્ર વેગમાન જ સંરક્ષિત રહે છે.
8
EasyMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $v$ જેટલા અચળ વેગથી ગતિ કરે છે અને તેટલા જ દળના અને તેટલા જ વેગ $v$ થી વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરતા બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે અને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. અથડામણ પછી સંયુક્ત પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે?
A
$v$
B
$2v$
C
$0$
D
$v/2$

Solution

(C) રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,જો તંત્ર પર કોઈ બાહ્ય બળ ન લાગતું હોય તો તંત્રનું કુલ વેગમાન અચળ રહે છે.
તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન = $m(v) + m(-v) = mv - mv = 0$.
ધારો કે સંયુક્ત દળનો અંતિમ વેગ $V$ છે.
બંને પદાર્થો એકબીજા સાથે ચોંટી જતા હોવાથી,તંત્રનું અંતિમ દળ $m + m = 2m$ થશે.
તંત્રનું અંતિમ વેગમાન = $(2m)V$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: પ્રારંભિક વેગમાન = અંતિમ વેગમાન.
$0 = 2mV$.
તેથી,$V = 0$.
9
EasyMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $v$ જેટલા અચળ વેગથી ગતિ કરે છે અને તે સ્થિર રહેલા સમાન દળના બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે. જો અથડામણ પછી બંને પદાર્થો જોડાઈ જાય,તો સંયુક્ત પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે?
A
$v/2$
B
$2v$
C
$v$
D
$0$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન અને અથડામણ પછીનું કુલ વેગમાન સમાન હોય છે.
ધારો કે દરેક પદાર્થનું દળ $m$ છે.
પ્રથમ પદાર્થનું પ્રારંભિક વેગમાન = $mv$.
બીજા પદાર્થનું પ્રારંભિક વેગમાન = $m \times 0 = 0$.
કુલ પ્રારંભિક વેગમાન = $mv + 0 = mv$.
અથડામણ પછી,બંને પદાર્થો જોડાઈને $M = m + m = 2m$ દળનો સંયુક્ત પદાર્થ બનાવે છે.
ધારો કે અથડામણ પછી સંયુક્ત પદાર્થનો વેગ $V$ છે.
કુલ અંતિમ વેગમાન = $(2m)V$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $mv = 2mV$.
$V$ માટે ઉકેલતા,આપણને $V = \frac{mv}{2m} = \frac{v}{2}$ મળે છે.
10
DifficultMCQ
એક થેલી (દળ $M$) લાંબા દોરા વડે લટકે છે અને એક ગોળી (દળ $m$) આડી દિશામાં $v$ વેગ સાથે આવે છે અને થેલીમાં ફસાઈ જાય છે. તો સંયુક્ત (થેલી $+$ ગોળી) તંત્ર માટે
A
વેગમાન $\frac{mvM}{M + m}$ છે
B
ગતિઊર્જા $\frac{mv^2}{2}$ છે
C
વેગમાન $\frac{mv(M + m)}{M}$ છે
D
ગતિઊર્જા $\frac{m^2v^2}{2(M + m)}$ છે

Solution

(D) તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન = $mv$.
તંત્રનું અંતિમ વેગમાન = $(m + M)V$,જ્યાં $V$ એ અથડામણ પછી તંત્રનો સામાન્ય વેગ છે.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$mv = (m + M)V$.
તેથી,સામાન્ય વેગ $V = \frac{mv}{M + m}$.
સંયુક્ત તંત્રની ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2}(m + M)V^2$ છે.
$V$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $K = \frac{1}{2}(m + M) \left( \frac{mv}{M + m} \right)^2$.
$K = \frac{1}{2}(m + M) \frac{m^2v^2}{(M + m)^2} = \frac{m^2v^2}{2(M + m)}$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
Solution diagram
11
DifficultMCQ
$10\, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતી $50\, g$ ની એક ગોળી સ્થિર રહેલા $950 \,g$ દળના બ્લોક સાથે અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે. ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો ............... $\%$ હશે.
A
$100$
B
$95$
C
$5$
D
$50$

Solution

(B) તંત્રની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $(K_i)$ = ગોળીની ગતિઊર્જા = $\frac{1}{2} m_B v_B^2 = \frac{1}{2} \times 0.05 \, kg \times (10 \, m/s)^2 = 2.5 \, J$.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$m_B v_B = (m_B + M) v_{sys}$.
$0.05 \times 10 = (0.05 + 0.95) \times v_{sys} \implies 0.5 = 1 \times v_{sys} \implies v_{sys} = 0.5 \, m/s$.
તંત્રની અંતિમ ગતિઊર્જા $(K_f)$ = $\frac{1}{2} (m_B + M) v_{sys}^2 = \frac{1}{2} \times 1 \, kg \times (0.5 \, m/s)^2 = 0.125 \, J$.
ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો = $K_i - K_f = 2.5 - 0.125 = 2.375 \, J$.
ટકાવારીમાં ઘટાડો = $\frac{K_i - K_f}{K_i} \times 100 = \frac{2.375}{2.5} \times 100 = 95\%$.
Solution diagram
12
MediumMCQ
સમાન દળ $m$ ધરાવતા બે પુટ્ટીના દડાઓ સમાન વેગ $v = 45\sqrt{2} \, m/s$ થી પરસ્પર લંબ દિશામાં ગતિ કરે છે અને અથડામણ પછી એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે. અથડામણ પછી તેમના સંયુક્ત દળનો વેગ .................. $m/s$ છે.
A
$45\sqrt{2}$
B
$45$
C
$90$
D
$22.5\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે બે દડાઓનું દળ $m$ છે અને તેઓ અનુક્રમે $x$ અને $y$ અક્ષ પર ગતિ કરે છે.
દડા $1$ નો પ્રારંભિક વેગ: $\vec{v}_1 = 45\sqrt{2} \hat{i} \, m/s$.
દડા $2$ નો પ્રારંભિક વેગ: $\vec{v}_2 = 45\sqrt{2} \hat{j} \, m/s$.
પ્રારંભિક કુલ વેગમાન: $\vec{P}_i = m\vec{v}_1 + m\vec{v}_2 = m(45\sqrt{2} \hat{i} + 45\sqrt{2} \hat{j})$.
પ્રારંભિક વેગમાનનું મૂલ્ય: $|\vec{P}_i| = m \sqrt{(45\sqrt{2})^2 + (45\sqrt{2})^2} = m \sqrt{4050 + 4050} = m \sqrt{8100} = 90m \, kg \cdot m/s$.
અથડામણ પછી,દડાઓ એકબીજા સાથે ચોંટીને $2m$ દળ બનાવે છે જે $\vec{V}$ વેગથી ગતિ કરે છે.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $\vec{P}_i = \vec{P}_f$.
$90m = (2m)V$.
$V = \frac{90m}{2m} = 45 \, m/s$.
Solution diagram
13
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક કણ $v$ વેગથી ગતિ કરે છે અને $2m$ દળના સ્થિર કણ સાથે અથડાય છે અને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. તંત્રની ઝડપ કેટલી હશે?
A
$v/2$
B
$2v$
C
$v/3$
D
$3v$

Solution

(C) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
પ્રારંભિક વેગમાન = $m \times v + 2m \times 0 = mv$.
અંતિમ વેગમાન = $(m + 2m) \times V = 3mV$,જ્યાં $V$ એ સંયુક્ત તંત્રનો અંતિમ વેગ છે.
પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનને સરખાવતા: $mv = 3mV$.
તેથી,તંત્રની ઝડપ $V = v/3$ થશે.
14
MediumMCQ
$m$ દળ અને $3 \, km/h$ ના વેગથી ગતિ કરતું એક પદાર્થ સ્થિર અવસ્થામાં રહેલા $2m$ દળના પદાર્થ સાથે અથડાય છે અને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. હવે સંયુક્ત દળ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. તો સંયુક્ત વેગ $km/h$ માં કેટલો હશે?
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$4$

Solution

(C) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
પ્રારંભિક વેગમાન = $(m \times 3) + (2m \times 0) = 3m \, kg \cdot km/h$.
સંયુક્ત પદાર્થનું અંતિમ દળ = $m + 2m = 3m$.
ધારો કે સંયુક્ત દળનો અંતિમ વેગ $V$ છે.
અંતિમ વેગમાન = $(3m) \times V$.
પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનને સરખાવતા:
$3m = 3m \times V$
$V = \frac{3m}{3m} = 1 \, km/h$.
તેથી,સંયુક્ત વેગ $1 \, km/h$ છે.
Solution diagram
15
EasyMCQ
$10 \,m$ ની ઊંચાઈએથી એક દડો નીચે પાડવામાં આવે છે. દડો રેતીમાં $1 \,m$ અંદર ખૂંપીને અટકી જાય છે. આ પ્રક્રિયા માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
માત્ર વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે
B
માત્ર ગતિઊર્જા સંરક્ષિત રહે છે
C
ગતિઊર્જા અને વેગમાન બંને સંરક્ષિત રહે છે
D
ગતિઊર્જા કે વેગમાન બંનેમાંથી કોઈ પણ સંરક્ષિત રહેતું નથી

Solution

(A) જ્યારે દડો રેતી સાથે અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે,ત્યારે તે પૃથ્વી-રેતીની સિસ્ટમ સાથે સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ અનુભવે છે.
કોઈપણ અથડામણમાં,સિસ્ટમ (દડો + પૃથ્વી) નું કુલ રેખીય વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે,જો સિસ્ટમ પર કોઈ બાહ્ય આઘાતી બળ લાગતું ન હોય.
જોકે,અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં ગતિઊર્જા સંરક્ષિત રહેતી નથી કારણ કે ઊર્જાનો મોટો ભાગ ઉષ્મા,ધ્વનિ અને રેતીના અવરોધક બળ સામે કરવામાં આવેલા કાર્યમાં વ્યય થાય છે.
તેથી,માત્ર વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે.
16
MediumMCQ
$2 \,kg$ દળનો એક ધાતુનો દડો $36 \,km/h$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને $3 \,kg$ દળના સ્થિર દડા સાથે અથડાય છે. જો અથડામણ પછી બંને દડા સાથે ગતિ કરે,તો અથડામણને કારણે ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો ........ $J$ છે.
A
$40$
B
$60$
C
$100$
D
$140$

Solution

(B) પ્રથમ દડાનો પ્રારંભિક વેગ,$u_1 = 36 \,km/h = 36 \times \frac{5}{18} = 10 \,m/s$.
બીજા દડાનો પ્રારંભિક વેગ,$u_2 = 0 \,m/s$.
દળ $m_1 = 2 \,kg$ અને $m_2 = 3 \,kg$ છે.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$m_1 u_1 + m_2 u_2 = (m_1 + m_2)V$,જ્યાં $V$ એ અથડામણ પછીનો સામાન્ય વેગ છે.
$2 \times 10 + 3 \times 0 = (2 + 3)V \implies 20 = 5V \implies V = 4 \,m/s$.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા,$K_i = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 + \frac{1}{2} m_2 u_2^2 = \frac{1}{2} \times 2 \times (10)^2 + 0 = 100 \,J$.
અંતિમ ગતિઊર્જા,$K_f = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) V^2 = \frac{1}{2} \times 5 \times (4)^2 = \frac{1}{2} \times 5 \times 16 = 40 \,J$.
ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો,$\Delta K = K_i - K_f = 100 - 40 = 60 \,J$.
17
MediumMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $10 \, m/s$ ના વેગથી પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરે છે. તેટલા જ દળ અને તેટલા જ વેગ ધરાવતો બીજો પદાર્થ ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરી પ્રથમ પદાર્થ સાથે અથડાય છે અને બંને જોડાઈને ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરે છે. તો તેનો અંતિમ વેગ કેટલો હશે?
A
$10 \, m/s$
B
$5 \, m/s$
C
$2.5 \, m/s$
D
$5\sqrt{2} \, m/s$

Solution

(D) ધારો કે દરેક પદાર્થનું દળ $m = 2 \, kg$ અને વેગ $v = 10 \, m/s$ છે.
પ્રથમ પદાર્થનું પ્રારંભિક વેગમાન: $\vec{P}_1 = mv \hat{i} = 2 \times 10 \hat{i} = 20 \hat{i} \, kg \cdot m/s$.
બીજા પદાર્થનું પ્રારંભિક વેગમાન: $\vec{P}_2 = mv \hat{j} = 2 \times 10 \hat{j} = 20 \hat{j} \, kg \cdot m/s$.
કુલ પ્રારંભિક વેગમાન: $\vec{P}_{total} = \vec{P}_1 + \vec{P}_2 = 20 \hat{i} + 20 \hat{j}$.
કુલ પ્રારંભિક વેગમાનનું મૂલ્ય: $|\vec{P}_{total}| = \sqrt{20^2 + 20^2} = 20\sqrt{2} \, kg \cdot m/s$.
અથડામણ પછી,બંને પદાર્થો જોડાઈને $M = m + m = 4 \, kg$ દળનો એક પદાર્થ બને છે.
ધારો કે અંતિમ વેગ $V$ છે. વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $\vec{P}_{final} = \vec{P}_{total}$.
$MV = |\vec{P}_{total}| \implies 4V = 20\sqrt{2}$.
$V = \frac{20\sqrt{2}}{4} = 5\sqrt{2} \, m/s$.
18
MediumMCQ
$20\, kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $10\, m/s$ ની ઝડપથી ગતિ કરે છે અને તે $5\, kg$ ના સ્થિર દળ સાથે અથડાય છે. અથડામણના પરિણામે,બંને દળ એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે. સંયુક્ત દળની ગતિઊર્જા ............. $J$ થશે.
A
$600$
B
$800$
C
$1000$
D
$1200$

Solution

(B) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
ધારો કે $m_1 = 20\, kg$,$v_1 = 10\, m/s$,$m_2 = 5\, kg$,અને $v_2 = 0\, m/s$.
$m_1 v_1 + m_2 v_2 = (m_1 + m_2) v_{sys}$
$20 \times 10 + 5 \times 0 = (20 + 5) v_{sys}$
$200 = 25 v_{sys}$
$v_{sys} = \frac{200}{25} = 8\, m/s$
સંયુક્ત દળની ગતિઊર્જા $K.E. = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) v_{sys}^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$K.E. = \frac{1}{2} \times (20 + 5) \times (8)^2$
$K.E. = \frac{1}{2} \times 25 \times 64$
$K.E. = 25 \times 32 = 800\, J$.
19
MediumMCQ
$1.67 \times 10^{-27} \ kg$ દળ ધરાવતો અને $10^8 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતો ન્યુટ્રોન સ્થિર ડ્યુટેરોન સાથે અથડાય છે અને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. જો ડ્યુટેરોનનું દળ $3.34 \times 10^{-27} \ kg$ હોય,તો સંયુક્ત પદાર્થની ઝડપ કેટલી હશે?
A
$2.56 \times 10^3 \ m/s$
B
$2.98 \times 10^5 \ m/s$
C
$3.33 \times 10^7 \ m/s$
D
$5.01 \times 10^9 \ m/s$

Solution

(C) વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન = અથડામણ પછીનું કુલ વેગમાન.
ધારો કે ન્યુટ્રોનનું દળ $m_1 = 1.67 \times 10^{-27} \ kg$ અને તેનો વેગ $v_1 = 10^8 \ m/s$ છે.
ધારો કે ડ્યુટેરોનનું દળ $m_2 = 3.34 \times 10^{-27} \ kg$ છે,જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે $(v_2 = 0)$.
બંને કણો એકબીજા સાથે ચોંટી જતા હોવાથી,તેઓ સામાન્ય વેગ $v$ થી ગતિ કરશે.
$m_1 v_1 + m_2 v_2 = (m_1 + m_2)v$
$(1.67 \times 10^{-27}) \times 10^8 + 0 = (1.67 \times 10^{-27} + 3.34 \times 10^{-27}) \times v$
$1.67 \times 10^{-19} = (5.01 \times 10^{-27}) \times v$
$v = \frac{1.67 \times 10^{-19}}{5.01 \times 10^{-27}}$
$v = \frac{1}{3} \times 10^8 \ m/s = 3.33 \times 10^7 \ m/s$.
20
MediumMCQ
$40\,kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ જેનો વેગ $4\,m/s$ છે, તે $60\,kg$ દળ ધરાવતા બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે જેનો વેગ $2\,m/s$ છે। જો અથડામણ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક હોય, તો ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો .............. $J$ હશે।
A
$440$
B
$392$
C
$48$
D
$144$

Solution

(C) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે, ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $(\Delta K)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{m_1 m_2}{m_1 + m_2} \right) (u_1 - u_2)^2$
આપેલ છે:
$m_1 = 40\,kg$, $u_1 = 4\,m/s$
$m_2 = 60\,kg$, $u_2 = 2\,m/s$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{40 \times 60}{40 + 60} \right) (4 - 2)^2$
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{2400}{100} \right) (2)^2$
$\Delta K = \frac{1}{2} \times 24 \times 4$
$\Delta K = 12 \times 4 = 48\,J$
તેથી, ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $48\,J$ છે।
21
EasyMCQ
$m_1$ દળ ધરાવતું એક પદાર્થ $V$ વેગથી ગતિ કરી રહ્યું છે. તે $m_2$ દળ ધરાવતા બીજા સ્થિર પદાર્થ સાથે અથડાય છે. તેઓ એકબીજામાં ભળી જાય છે. અથડામણના બિંદુએ,તંત્રનો વેગ
A
વધે છે
B
ઘટે છે પણ શૂન્ય થતો નથી
C
સમાન રહે છે
D
શૂન્ય થઈ જાય છે

Solution

(B) રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન અને અથડામણ પછીનું કુલ વેગમાન સમાન હોવું જોઈએ.
ધારો કે સંયુક્ત તંત્રનો અંતિમ વેગ $v$ છે.
પ્રારંભિક વેગમાન = $m_1 V + m_2 \times 0 = m_1 V$.
અંતિમ વેગમાન = $(m_1 + m_2)v$.
બંનેને સરખાવતા: $m_1 V = (m_1 + m_2)v$.
તેથી,$v = \frac{m_1}{m_1 + m_2} V$.
અહીં $\frac{m_1}{m_1 + m_2} < 1$ હોવાથી,અંતિમ વેગ $v$ એ પ્રારંભિક વેગ $V$ કરતા ઓછો છે પરંતુ શૂન્ય કરતા વધારે છે (ધારી લઈએ કે $m_1, m_2 > 0$ અને $V > 0$).
22
MediumMCQ
$m$ દળની એક ગોળી $v$ વેગથી ગતિ કરતી વખતે સ્થિર રહેલા $M$ દળના બ્લોક સાથે અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે. સંયુક્ત બ્લોકની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{m}{m+M}$
B
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{M}{m+M}$
C
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{M+m}{M}$
D
$\frac{1}{2}Mv^2 \times \frac{m}{m+M}$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન અને અંતિમ વેગમાન સમાન હોય છે.
$mv + M(0) = (m + M)V$
જ્યાં $V$ એ અથડામણ પછી સંયુક્ત બ્લોકનો વેગ છે.
$V = \frac{mv}{m + M}$
સંયુક્ત બ્લોકની ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = \frac{1}{2}(m + M)V^2$ છે.
$V$ ની કિંમત મૂકતા:
$KE = \frac{1}{2}(m + M) \left( \frac{mv}{m + M} \right)^2$
$KE = \frac{1}{2}(m + M) \frac{m^2 v^2}{(m + M)^2}$
$KE = \frac{1}{2} m v^2 \left( \frac{m}{m + M} \right)$
23
MediumMCQ
$4\, kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $12\, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરીને સ્થિર રહેલા $6\, kg$ દળના બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે. જો અથડામણ પછી બંને પદાર્થો એકબીજા સાથે ચોંટી જાય,તો તંત્રની ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો .............. $J$ છે.
A
$0$
B
$288$
C
$172.8$
D
$144$

Solution

(C) તંત્રની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $(K_i)$ = $\frac{1}{2} m_1 u_1^2 + \frac{1}{2} m_2 u_2^2 = \frac{1}{2} \times 4 \times (12)^2 + 0 = 288\, J$.
અથડામણ પછી પદાર્થો ચોંટી જતા હોવાથી,આ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ છે.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$m_1 u_1 + m_2 u_2 = (m_1 + m_2) v$.
$4 \times 12 + 6 \times 0 = (4 + 6) v \implies 48 = 10v \implies v = 4.8\, m/s$.
તંત્રની અંતિમ ગતિઊર્જા $(K_f)$ = $\frac{1}{2} (m_1 + m_2) v^2 = \frac{1}{2} \times 10 \times (4.8)^2 = 5 \times 23.04 = 115.2\, J$.
ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો = $K_i - K_f = 288 - 115.2 = 172.8\, J$.
24
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતનું ઉદાહરણ નથી?
A
બ્લોકમાં ફાયર કરેલી ગોળી જો તે બ્લોકમાં ખૂંપી જાય
B
પરમાણુ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનનું ગ્રહણ
C
ગતિમાન હોડી પર કૂદતો માણસ
D
એક બેરિંગ બોલ બીજા બેરિંગ બોલ સાથે અથડાય

Solution

(D) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,અથડાતી વસ્તુઓ એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે અને અથડામણ પછી સમાન વેગથી ગતિ કરે છે.
$A$. બ્લોકમાં ખૂંપી ગયેલી ગોળીનો અર્થ છે કે તેઓ સાથે ગતિ કરે છે. આ એક સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત છે.
$B$. પરમાણુ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનનું ગ્રહણ થવાથી ઇલેક્ટ્રોન પરમાણુ પ્રણાલીનો ભાગ બની જાય છે. આ એક સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત છે.
$C$. ગતિમાન હોડી પર કૂદતો માણસ હોડી સાથે ગતિ કરે છે. આ એક સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત છે.
$D$. એક બેરિંગ બોલ જ્યારે બીજા બેરિંગ બોલ સાથે અથડાય છે,ત્યારે તેઓ સામાન્ય રીતે એકબીજાથી દૂર ફેંકાય છે,જે સ્થિતિસ્થાપક અથવા આંશિક અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત છે,સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
25
EasyMCQ
ઘર્ષણરહિત સમક્ષિતિજ ટેબલ પર પડેલા એક નક્કર ચોસલા સાથે એક ગોળી અથડાય છે અને તેમાં ફસાઈ જાય છે. નીચેનામાંથી શેનું સંરક્ષણ થશે?
A
વેગમાન અને ગતિઊર્જા
B
ગતિઊર્જા
C
વેગમાન
D
વેગમાન અને ગતિઊર્જા માંથી એકપણ નહીં

Solution

(C) $1$. આ કિસ્સામાં,ગોળી અને ચોસલું એક અલગ તંત્ર (isolated system) બનાવે છે કારણ કે તેમના પર કોઈ બાહ્ય સમક્ષિતિજ બળ લાગતું નથી (ટેબલ ઘર્ષણરહિત છે).
$2$. રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અલગ તંત્રનું કુલ વેગમાન અચળ રહે છે.
$3$. ગોળી ચોસલામાં ફસાઈ જતી હોવાથી,આ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત (perfectly inelastic collision) છે.
$4$. સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં ગતિઊર્જાનું સંરક્ષણ થતું નથી; તે આંશિક રીતે ઉષ્મા,ધ્વનિ અને વિરૂપણ ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$5$. તેથી,માત્ર રેખીય વેગમાનનું જ સંરક્ષણ થાય છે.
26
MediumMCQ
$m_1$ દળનો એક કણ $5 \ m/s$ ના વેગ સાથે ગતિ કરે છે અને $m_2$ દળના સ્થિર કણ સાથે હેડ-ઓન સંઘાત કરે છે. સંઘાત પછી,બંને કણો $4 \ m/s$ ના સમાન વેગથી ગતિ કરે છે. $m_1/m_2$ નો ગુણોત્તર શોધો.
A
$4 : 1$
B
$2 : 1$
C
$1 : 8$
D
$1 : 1$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,સંઘાત પહેલાનું કુલ વેગમાન એ સંઘાત પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
પ્રારંભિક વેગમાન $P_i = m_1 \times 5 + m_2 \times 0 = 5m_1$.
અંતિમ વેગમાન $P_f = (m_1 + m_2) \times 4 = 4m_1 + 4m_2$.
$P_i$ અને $P_f$ ને સરખાવતા:
$5m_1 = 4m_1 + 4m_2$.
$5m_1 - 4m_1 = 4m_2$.
$m_1 = 4m_2$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{m_1}{m_2} = \frac{4}{1}$ થાય છે.
27
EasyMCQ
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,સંઘાત પછી બે સંઘાતી કણોનું શું થાય છે?
A
તેઓ સંઘાત પછી અલગ થઈ જાય છે.
B
તેઓ સંઘાત પછી એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને એક એકમ તરીકે ગતિ કરે છે.
C
તેઓ સૂક્ષ્મ કણોમાં વિભાજિત થાય છે અને અલગ અલગ દિશામાં ગતિ કરે છે.
D
ઉપરોક્ત પૈકી એક પણ નહીં.

Solution

(B) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત એટલે એવી અથડામણ જેમાં બે અથડાતા પદાર્થો સંઘાત પછી એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે.
આવા સંઘાતમાં,ગતિઊર્જાનું સંરક્ષણ થતું નથી,પરંતુ તંત્રનું કુલ રેખીય વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે.
કારણ કે અથડામણ પછી પદાર્થો સમાન વેગથી ગતિ કરે છે,તેથી અંતિમ ગતિઊર્જા એ પ્રારંભિક ગતિઊર્જા કરતાં ઓછી હોય છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે કણો એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને એક એકમ તરીકે ગતિ કરે છે.
28
MediumMCQ
$m_1$ દળનો એક કણ $m_2$ દળના સ્થિર રહેલા બીજા કણ સાથે સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક હેડ-ઓન સંઘાત અનુભવે છે $(m_2 > m_1)$. આ સંઘાત દરમિયાન પ્રારંભિક ગતિઊર્જાનો કેટલો ભાગ ઉષ્માઊર્જામાં રૂપાંતરિત થશે?
A
$\frac{m_2}{m_1 + m_2}$
B
$\frac{m_1}{m_1 + m_2}$
C
$\frac{m_1}{m_1 - m_2}$
D
$\frac{m_2}{m_1 - m_2}$

Solution

(A) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,બંને કણો સંઘાત પછી એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને સામાન્ય વેગ $v_f$ થી ગતિ કરે છે.
રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $m_1 u_1 + m_2(0) = (m_1 + m_2)v_f$.
તેથી,$v_f = \frac{m_1 u_1}{m_1 + m_2}$.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i = \frac{1}{2} m_1 u_1^2$ છે.
અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) v_f^2 = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) \left( \frac{m_1 u_1}{m_1 + m_2} \right)^2 = \frac{1}{2} \frac{m_1^2 u_1^2}{m_1 + m_2}$ છે.
ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો (જે ઉષ્મામાં રૂપાંતરિત થાય છે) $\Delta K = K_i - K_f = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 - \frac{1}{2} \frac{m_1^2 u_1^2}{m_1 + m_2}$ છે.
$\Delta K = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 \left( 1 - \frac{m_1}{m_1 + m_2} \right) = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 \left( \frac{m_2}{m_1 + m_2} \right)$.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જાનો ઉષ્મામાં રૂપાંતરિત થતો ભાગ $\frac{\Delta K}{K_i} = \frac{m_2}{m_1 + m_2}$ છે.
29
EasyMCQ
$m$ દળની એક ગોળીને $u$ વેગથી સમક્ષિતિજ દિશામાં ટ્રક પર રાખેલી રેતીની થેલીમાં છોડવામાં આવે છે। જો ટ્રકનું દળ $M$ હોય, તો સંઘાત પછી ટ્રકનો વેગ કેટલો હશે?
A
$\frac{\mu}{M + m}$
B
$\frac{m}{(M + m)u}$
C
$\frac{mM}{(M + m)u}$
D
$0$

Solution

(A) આ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતનો કિસ્સો છે જ્યાં ગોળી ટ્રક પરની રેતીની થેલીમાં ખૂંપી જાય છે।
રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ, સંઘાત પહેલાનું કુલ વેગમાન અને સંઘાત પછીનું કુલ વેગમાન સમાન હોવું જોઈએ।
ધારો કે સંઘાત પછી ટ્રકનો (ગોળી અને રેતીની થેલી સાથે) અંતિમ વેગ $V$ છે।
તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન = $m \cdot u + M \cdot 0 = \mu$.
તંત્રનું અંતિમ વેગમાન = $(M + m) \cdot V$.
બંનેને સરખાવતા: $\mu = (M + m)V$.
$V$ માટે ઉકેલતા: $V = \frac{\mu}{M + m}$.
30
MediumMCQ
વિધાન $1$ : સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં સમાન દિશામાં ગતિ કરતા બે કણોની ઉર્જાનો સંપૂર્ણ વ્યય થતો નથી.
વિધાન $2$ : વેગમાનના સંરક્ષણનો સિદ્ધાંત બધા જ પ્રકારના સંઘાત માટે સાચો છે.
A
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ ખોટું છે.
B
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે.
C
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે,પરંતુ વિધાન $-2$ એ વિધાન $-1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
D
વિધાન $-1$ ખોટું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે.

Solution

(B) વિધાન $1$ સાચું છે: સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,કણો સંઘાત પછી એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે. ગતિઊર્જાનો વ્યય થાય છે (જે ઉષ્મા,ધ્વનિ અથવા વિરૂપણ ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે),પરંતુ તંત્રની કુલ ઊર્જા સંરક્ષિત રહે છે. કણો સામાન્ય વેગ સાથે ગતિ કરવાનું ચાલુ રાખતા હોવાથી,તંત્ર પાસે કેટલીક ગતિઊર્જા બાકી રહે છે,તેથી કુલ ઊર્જાનો સંપૂર્ણ વ્યય થતો નથી.
વિધાન $2$ સાચું છે: રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણનો નિયમ એ ન્યૂટનના નિયમો પરથી તારવેલો મૂળભૂત સિદ્ધાંત છે અને તે તમામ પ્રકારના સંઘાત (સ્થિતિસ્થાપક,અસ્થિતિસ્થાપક અથવા સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક) માટે લાગુ પડે છે,જો તંત્ર પર કોઈ બાહ્ય બળ ન લાગતું હોય.
નિષ્કર્ષ: બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ વિધાન $2$ એ વિધાન $1$ માં ઊર્જાનો સંપૂર્ણ વ્યય કેમ થતો નથી તેની સમજૂતી આપતું નથી.
31
EasyMCQ
નીચે આપેલા બે વિધાનો પરથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
વિધાન-$1$ : એક જ દિશામાં ગતિ કરતા બે કણો સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં તેમની બધી જ ઊર્જા ગુમાવતા નથી.
વિધાન-$2$ : બધા જ પ્રકારના સંઘાતો માટે રેખીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ પળાય છે.
A
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે. વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
D
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે. વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

Solution

(D) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાતમાં,કણો એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને સામાન્ય વેગ $V_f = \frac{m_1v_1 + m_2v_2}{m_1 + m_2}$ થી ગતિ કરે છે.
સંઘાત પછી તંત્ર પાસે સામાન્ય વેગ હોવાથી,અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f = \frac{1}{2}(m_1 + m_2)V_f^2$ શૂન્ય હોતી નથી.
આમ,વિધાન-$1$ સાચું છે કારણ કે તંત્ર તેની બધી ઊર્જા ગુમાવતું નથી.
વિધાન-$2$ પણ સાચું છે કારણ કે રેખીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ એ એક પાયાનો સિદ્ધાંત છે જે બાહ્ય બળોની ગેરહાજરીમાં તમામ પ્રકારના સંઘાતો માટે લાગુ પડે છે.
જોકે,વેગમાનનું સંરક્ષણ (વિધાન-$2$) એ કારણ નથી કે શા માટે થોડી ગતિઊર્જા જળવાઈ રહે છે (વિધાન-$1$); ઊર્જા જળવાઈ રહેવાનું કારણ એ છે કે તંત્રએ સાથે ગતિ કરવાનું હોય છે જેથી વેગમાનનું સંરક્ષણ જળવાય.
તેથી,વિધાન-$1$ અને વિધાન-$2$ બંને સાચા છે,પરંતુ વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
32
DifficultMCQ
$M$ દળની એક બેગ લાંબી દોરી વડે લટકાવેલી છે. $m$ દળની એક ગોળી $v$ વેગ સાથે ગતિ કરતી બેગ સાથે અથડાય છે અને તેમાં ખૂંપી જાય છે. (બેગ + ગોળી) તંત્ર માટે:
A
વેગમાન $\frac{mvM}{M + m}$ છે.
B
ગતિઉર્જા $\frac{mv^2}{2}$ છે.
C
વેગમાન $\frac{mv(M + m)}{M}$ છે.
D
ગતિઉર્જા $\frac{m^2v^2}{2(M + m)}$ છે.

Solution

(D) વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન તેના અંતિમ વેગમાન જેટલું હોય છે.
$mv + M(0) = (m + M)v'$
$v' = \frac{mv}{m + M}$
જ્યાં $v'$ એ અથડામણ પછી તંત્રનો સામાન્ય વેગ છે.
અથડામણ પછી (બેગ + ગોળી) તંત્રની ગતિઉર્જા નીચે મુજબ મળે છે:
$K = \frac{1}{2}(m + M)(v')^2$
$K = \frac{1}{2}(m + M) \left( \frac{mv}{m + M} \right)^2$
$K = \frac{1}{2}(m + M) \frac{m^2v^2}{(m + M)^2}$
$K = \frac{m^2v^2}{2(m + M)}$
33
DifficultMCQ
$0.50 \ kg$ દળનો એક પદાર્થ લીસી સપાટી પર $2.00 \ m/s$ ની ઝડપથી ગતિ કરી રહ્યો છે. તે સ્થિર રહેલા $1.00 \ kg$ દળના બીજા પદાર્થ સાથે અથડાય છે અને તેઓ એક પદાર્થ તરીકે સાથે ગતિ કરે છે. સંઘાત દરમિયાન થતો ઊર્જાનો વ્યય ....... $J$ હશે.
A
$0.16$
B
$1.00$
C
$0.67$
D
$0.34$

Solution

(C) આપેલ છે: $m_1 = 0.50 \ kg$,$u_1 = 2.00 \ m/s$,$m_2 = 1.00 \ kg$,$u_2 = 0 \ m/s$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $m_1 u_1 + m_2 u_2 = (m_1 + m_2)v$.
$(0.50)(2.00) + (1.00)(0) = (0.50 + 1.00)v$.
$1.00 = 1.50v \implies v = \frac{1.00}{1.50} = \frac{2}{3} \ m/s$.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 = \frac{1}{2} (0.50) (2.00)^2 = 1.00 \ J$.
અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) v^2 = \frac{1}{2} (1.50) (\frac{2}{3})^2 = 0.75 \times \frac{4}{9} = 0.333... \ J$.
ઊર્જાનો વ્યય $\Delta K = K_i - K_f = 1.00 - 0.333 = 0.667 \ J \approx 0.67 \ J$.
34
DifficultMCQ
$40 \ kg$ દળનું એક સ્કૂટર $4 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને તે $60 \ kg$ દળ ધરાવતા અને $2 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતા બીજા સ્કૂટર સાથે અથડાય છે. અથડામણ પછી બંને સ્કૂટરો એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે,તો ગતિઊર્જામાં થતો વ્યય $J$ માં શોધો.
A
$392$
B
$440$
C
$48$
D
$110$

Solution

(C) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ દરમિયાન ગતિઊર્જામાં થતો વ્યય નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{m_1 m_2}{m_1 + m_2} \right) (u_1 - u_2)^2$.
આપેલ છે: $m_1 = 40 \ kg$,$u_1 = 4 \ m/s$,$m_2 = 60 \ kg$,$u_2 = 2 \ m/s$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{40 \times 60}{40 + 60} \right) (4 - 2)^2$.
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{2400}{100} \right) (2)^2$.
$\Delta K = \frac{1}{2} \times 24 \times 4$.
$\Delta K = 12 \times 4 = 48 \ J$.
35
DifficultMCQ
$20 \ kg$ દળનો પદાર્થ $10 \ m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરતો $5 \ kg$ ના સ્થિર પદાર્થ સાથે અથડાય છે. અથડામણ બાદ બંને પદાર્થો એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે. તો તેમની સંયુક્ત ગતિઊર્જા $...... \ J$ થશે.
A
$600$
B
$800$
C
$1000$
D
$1200$

Solution

(B) વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,$m_1v_1 + m_2v_2 = (m_1 + m_2)v$.
અહીં $m_1 = 20 \ kg$,$v_1 = 10 \ m/s$,$m_2 = 5 \ kg$,$v_2 = 0 \ m/s$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $20 \times 10 + 5 \times 0 = (20 + 5)v$.
$200 = 25v$,તેથી $v = 8 \ m/s$ મળે.
સંયુક્ત ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2}(m_1 + m_2)v^2$.
$K = \frac{1}{2}(20 + 5) \times (8)^2 = \frac{1}{2} \times 25 \times 64 = 25 \times 32 = 800 \ J$.
36
MediumMCQ
બે સમાન દડાઓને બે લાંબી દોરીઓ વડે બાજુ-બાજુમાં લટકાવવામાં આવ્યા છે. એક દડાને એવી રીતે બાજુ પર ખેંચવામાં આવે છે કે જેથી તેનું ગુરુત્વકેન્દ્ર $h$ જેટલી શિરોલંબ ઊંચાઈએ જાય. તેને મુક્ત કરવામાં આવે છે અને તે બીજા દડા સાથે સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત અનુભવે છે. તો આ સંયુક્ત તંત્રનું ગુરુત્વકેન્દ્ર કેટલી શિરોલંબ ઊંચાઈ સુધી ઉપર જશે?
A
$h$
B
$3h/4$
C
$h/2$
D
$h/4$

Solution

(D) ધારો કે દરેક દડાનું દળ $m$ છે. જ્યારે પ્રથમ દડાને $h$ જેટલી શિરોલંબ ઊંચાઈએથી મુક્ત કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંઘાત પહેલાં તેનો વેગ $v$ ઊર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $v = \sqrt{2gh}$ મળે છે.
સંઘાત સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક હોવાથી,બંને દડા એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને સંઘાત પછી સામાન્ય વેગ $V$ થી ગતિ કરે છે. રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$m \cdot v + m \cdot 0 = (m + m) \cdot V$
$m \sqrt{2gh} = 2m \cdot V$
$V = \frac{\sqrt{2gh}}{2} = \sqrt{\frac{2gh}{4}}$
ધારો કે સંયુક્ત તંત્ર નવી શિરોલંબ ઊંચાઈ $h'$ સુધી ઉપર જાય છે. સંયુક્ત તંત્ર માટે ઊર્જા સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{2} (2m) V^2 = (2m) g h'$
$V^2 = 2g h'$
$V^2 = \frac{2gh}{4}$ કિંમત મૂકતા:
$\frac{2gh}{4} = 2g h'$
$h' = \frac{h}{4}$
Solution diagram
37
EasyMCQ
$m$ દળનો એક કણ પૂર્વ દિશામાં $v$ વેગથી ગતિ કરે છે. તે સમાન દળના અને સમાન ઝડપના ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરતા કણ સાથે અથડાઈને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. સંયુક્ત કણોનો વેગ કેટલો હશે?
A
ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં $v/\sqrt{2}$
B
ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં $v/\sqrt{2}$
C
ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં $\sqrt{2}v$
D
ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં $\sqrt{2}v$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પ્રારંભિક વેગમાન $\vec{p}_i = m v \hat{i} + m v \hat{j}$ છે.
અથડામણ પછી,કણો એકબીજા સાથે જોડાઈને $2m$ દળ બનાવે છે જે $\vec{v}'$ વેગથી ગતિ કરે છે.
વેગમાન સંરક્ષણ મુજબ: $m v \hat{i} + m v \hat{j} = (2m) \vec{v}'$.
$2m$ વડે ભાગતા,આપણને $\vec{v}' = \frac{v}{2} \hat{i} + \frac{v}{2} \hat{j}$ મળે છે.
વેગનું મૂલ્ય $v' = \sqrt{(\frac{v}{2})^2 + (\frac{v}{2})^2} = \sqrt{\frac{v^2}{4} + \frac{v^2}{4}} = \sqrt{\frac{v^2}{2}} = \frac{v}{\sqrt{2}}$ થાય છે.
તેની દિશા $\hat{i}$ અને $\hat{j}$ ના પરિણામી સદિશની દિશામાં એટલે કે ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં હશે.
38
DifficultMCQ
એક ન્યુટ્રોનનું દળ $1.67 \times 10^{-27} \ kg$ છે અને તે $10^8 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતી વખતે સ્થિર સ્થિતિમાં રહેલા એક ડ્યુટેરોન સાથે અથડાય છે અને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. જો ડ્યુટેરોનનું દળ $3.34 \times 10^{-27} \ kg$ હોય,તો બંનેના જોડાણની ઝડપ કેટલી હશે?
A
$2.56 \times 10^3 \ m/s$
B
$2.98 \times 10^5 \ m/s$
C
$3.33 \times 10^7 \ m/s$
D
$55.01 \times 10^9 \ m/s$

Solution

(C) વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
ધારો કે ન્યુટ્રોનનું દળ $m_1 = 1.67 \times 10^{-27} \ kg$ અને તેનો વેગ $v_1 = 10^8 \ m/s$ છે.
ધારો કે ડ્યુટેરોનનું દળ $m_2 = 3.34 \times 10^{-27} \ kg$ છે,જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે $(v_2 = 0)$.
ધારો કે સંયુક્ત તંત્રનું દળ $(m_1 + m_2)$ છે અને તેનો અંતિમ વેગ $v$ છે.
વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ લાગુ પાડતા:
$m_1 v_1 + m_2 v_2 = (m_1 + m_2)v$
$(1.67 \times 10^{-27}) \times 10^8 + (3.34 \times 10^{-27}) \times 0 = (1.67 \times 10^{-27} + 3.34 \times 10^{-27})v$
$1.67 \times 10^{-19} = (5.01 \times 10^{-27})v$
$v = \frac{1.67 \times 10^{-19}}{5.01 \times 10^{-27}}$
$v = 0.333 \times 10^8 \ m/s = 3.33 \times 10^7 \ m/s$.
39
DifficultMCQ
$2 \ kg$ દળનો ધાતુનો ગોળો $36 \ km/hr$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે. તે $3 \ kg$ ના સ્થિર પડેલા ગોળા સાથે સંઘાત કરે છે. જો સંઘાત બાદ બંને ગોળાઓ સાથે ગતિ કરતા હોય,તો સંઘાતથી ગતિ-ઊર્જામાં થતો ઘટાડો ........... $J$ થાય.
A
$40$
B
$60$
C
$100$
D
$140$

Solution

(B) અહીં,$m_1 = 2 \ kg$,$u_1 = 36 \ km/hr = 36 \times \frac{5}{18} = 10 \ m/s$,$m_2 = 3 \ kg$,$u_2 = 0 \ m/s$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ અનુસાર: $m_1 u_1 + m_2 u_2 = (m_1 + m_2)v$.
$(2)(10) + (3)(0) = (2 + 3)v \implies 20 = 5v \implies v = 4 \ m/s$.
સંઘાત પહેલાની ગતિ-ઊર્જા $K_i = \frac{1}{2} m_1 u_1^2 = \frac{1}{2} \times 2 \times (10)^2 = 100 \ J$.
સંઘાત બાદની ગતિ-ઊર્જા $K_f = \frac{1}{2} (m_1 + m_2) v^2 = \frac{1}{2} \times (2 + 3) \times (4)^2 = \frac{1}{2} \times 5 \times 16 = 40 \ J$.
ગતિ-ઊર્જામાં થતો ઘટાડો $\Delta K = K_i - K_f = 100 \ J - 40 \ J = 60 \ J$.
40
DifficultMCQ
$40 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $4 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને $60 \ kg$ દળ ધરાવતો બીજો પદાર્થ $2 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. જો તેમની વચ્ચે સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત થાય,તો ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $... \ J$ છે.
A
$440$
B
$392$
C
$48$
D
$144$

Solution

(C) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત માટે,ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $\Delta K$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\Delta K = \frac{1}{2} \frac{m_1 m_2}{m_1 + m_2} (u_1 - u_2)^2$.
આપેલ છે: $m_1 = 40 \ kg$,$u_1 = 4 \ m/s$,$m_2 = 60 \ kg$,$u_2 = 2 \ m/s$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta K = \frac{1}{2} \times \frac{40 \times 60}{40 + 60} \times (4 - 2)^2$.
$\Delta K = \frac{1}{2} \times \frac{2400}{100} \times (2)^2$.
$\Delta K = \frac{1}{2} \times 24 \times 4$.
$\Delta K = 12 \times 4 = 48 \ J$.
41
MediumMCQ
સમાન દળ $m$ અને સમાન વેગ $v$ થી ગતિ કરતી બે કાર વચ્ચે સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ થાય છે. અથડામણ પછી સંયુક્ત દળનો વેગ કેટલો હશે?
Question diagram
A
$v \cos \frac{\theta}{2}$
B
$\frac{v}{2} \cos \theta$
C
$\frac{v}{2} \cos \frac{\theta}{2}$
D
$2v \cos \theta$

Solution

(A) ધારો કે બે કારનું દળ $m$ અને વેગ $v$ છે. તેઓ તેમના માર્ગો વચ્ચે $\theta$ ખૂણે અથડાય છે.
રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,સંયુક્ત ગતિની દિશામાં વેગમાનનો ઘટક સંરક્ષિત રહેવો જોઈએ.
પરિણામી ગતિની દિશામાં દરેક કારનું પ્રારંભિક વેગમાન $mv \cos(\theta/2)$ છે.
બે કાર હોવાથી,કુલ પ્રારંભિક વેગમાન $P_i = mv \cos(\theta/2) + mv \cos(\theta/2) = 2mv \cos(\theta/2)$ થશે.
અથડામણ પછી,બંને કાર એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે અને સામાન્ય વેગ $V$ થી ગતિ કરે છે. કુલ દળ $2m$ છે.
અંતિમ વેગમાન $P_f = (2m)V$ છે.
પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનને સરખાવતા: $2mV = 2mv \cos(\theta/2)$.
તેથી,અંતિમ વેગ $V = v \cos(\theta/2)$ મળે છે.
42
DifficultMCQ
$2 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $36 \ km/h$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. તે $3 \ kg$ દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ સાથે અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત અનુભવે છે. ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો ..... $J$ છે.
A
$40$
B
$60$
C
$100$
D
$140$

Solution

(B) આપેલ છે: $m_1 = 2 \ kg$,$u_1 = 36 \ km/h = 36 \times \frac{5}{18} = 10 \ m/s$,$m_2 = 3 \ kg$,$u_2 = 0 \ m/s$.
પૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત માટે,ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{m_1 m_2}{m_1 + m_2} \right) (u_1 - u_2)^2$
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta K = \frac{1}{2} \left( \frac{2 \times 3}{2 + 3} \right) (10 - 0)^2$
$\Delta K = \frac{1}{2} \times \frac{6}{5} \times 100$
$\Delta K = 0.6 \times 100 = 60 \ J$.
43
DifficultMCQ
$20 \ kg$ દળનો પદાર્થ $10 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને $5 \ kg$ દળના સ્થિર પદાર્થ સાથે અથડાઈને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. અથડામણ બાદ તંત્રની સંયુક્ત ગતિઊર્જા . . . . . . $J$ થશે.
A
$600$
B
$800$
C
$1000$
D
$1200$

Solution

(B) રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m_1 u_1 + m_2 u_2 = (m_1 + m_2)V$
આપેલ છે: $m_1 = 20 \ kg$,$u_1 = 10 \ m/s$,$m_2 = 5 \ kg$,$u_2 = 0 \ m/s$.
કિંમતો મૂકતા:
$20 \times 10 + 5 \times 0 = (20 + 5)V$
$200 = 25V$
$V = \frac{200}{25} = 8 \ m/s$
તંત્રની સંયુક્ત ગતિઊર્જા $K$ નીચે મુજબ મળે:
$K = \frac{1}{2}(m_1 + m_2)V^2$
$K = \frac{1}{2}(20 + 5) \times (8)^2$
$K = \frac{1}{2} \times 25 \times 64$
$K = 25 \times 32 = 800 \ J$.
44
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક પદાર્થ $v$ વેગથી પૂર્વ દિશામાં અને સમાન દળનો બીજો પદાર્થ $v$ વેગથી ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરે છે. અથડામણ બાદ બંને પદાર્થો જોડાઈ જાય છે,તો $2m$ દળના સંયુક્ત પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે?
A
$v/2$
B
$2v$
C
$v/\sqrt{2}$
D
$v$

Solution

(C) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન તેના અંતિમ વેગમાન જેટલું હોવું જોઈએ.
પૂર્વ દિશામાં પ્રારંભિક વેગમાન: $P_x = mv$.
ઉત્તર દિશામાં પ્રારંભિક વેગમાન: $P_y = mv$.
કુલ પ્રારંભિક વેગમાનનું મૂલ્ય $P_i = \sqrt{P_x^2 + P_y^2} = \sqrt{(mv)^2 + (mv)^2} = \sqrt{2}mv$ થાય.
$2m$ દળના સંયુક્ત પદાર્થનું $V$ વેગ સાથેનું અંતિમ વેગમાન $P_f = 2mV$ છે.
પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનને સરખાવતા: $\sqrt{2}mv = 2mV$.
$V$ માટે ઉકેલતા: $V = \frac{\sqrt{2}mv}{2m} = \frac{v}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
45
MediumMCQ
$m$ દળનો એક કણ $v$ વેગથી ગતિ કરે છે અને તે સ્થિર રહેલા $2m$ દળના કણ સાથે અથડાઈને તેની સાથે ચોંટી જાય છે. તો આ તંત્રનો સંયુક્ત વેગ કેટલો હશે?
A
$\frac{v}{2}$
B
$2v$
C
$\frac{v}{3}$
D
$3v$

Solution

(C) રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
ધારો કે અથડામણ પછી તંત્રનો સંયુક્ત વેગ $V$ છે.
શરૂઆતનું વેગમાન = $m \times v + 2m \times 0 = mv$.
અંતિમ વેગમાન = $(m + 2m) \times V = 3mV$.
બંનેને સરખાવતા: $mv = 3mV$.
તેથી,$V = \frac{v}{3}$.
46
DifficultMCQ
$a$ દળની ગોળી $b$ વેગથી ગતિ કરીને $c$ દળના બ્લોક સાથે અથડાય છે અને તેમાં સ્થિર થઈ જાય છે. બ્લોકનો વેગ શોધો.
A
$\frac{c}{a + c}$
B
$\frac{ab}{a + c}$
C
$\frac{a + b}{c}$
D
$\frac{a + c}{a}b$

Solution

(B) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન એ અથડામણ પછીના કુલ વેગમાન જેટલું હોય છે.
ધારો કે બ્લોક-ગોળી તંત્રનો અંતિમ વેગ $V$ છે.
તંત્રનું પ્રારંભિક વેગમાન = (ગોળીનું દળ $\times$ ગોળીનો વેગ) + (બ્લોકનું દળ $\times$ બ્લોકનો વેગ) = $a \times b + c \times 0 = ab$.
તંત્રનું અંતિમ વેગમાન = (ગોળીનું દળ + બ્લોકનું દળ) $\times$ અંતિમ વેગ = $(a + c)V$.
પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનને સરખાવતા: $ab = (a + c)V$.
તેથી,બ્લોકનો વેગ $V = \frac{ab}{a + c}$ થાય.
Solution diagram
47
MediumMCQ
$1 \ g$ દળનો પદાર્થ $3\hat{i} - 2\hat{j} \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને તે $2 \ g$ દળના પદાર્થ સાથે અથડાય છે જેનો વેગ $4\hat{j} - 6\hat{k} \ m/s$ છે. જો અથડામણ બાદ બંને પદાર્થો એકબીજા સાથે ચોંટી જાય,તો તેમના સંયુક્ત વેગનું મૂલ્ય $m/s$ માં કેટલું હશે?
A
$5.6$
B
$0$
C
$6.4$
D
$4.6$

Solution

(D) સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m_1\vec{u}_1 + m_2\vec{u}_2 = (m_1 + m_2)\vec{V}$
આપેલ છે:
$m_1 = 1 \ g, \vec{u}_1 = 3\hat{i} - 2\hat{j} \ m/s$
$m_2 = 2 \ g, \vec{u}_2 = 4\hat{j} - 6\hat{k} \ m/s$
કિંમતો મૂકતા:
$\vec{V} = \frac{m_1\vec{u}_1 + m_2\vec{u}_2}{m_1 + m_2} = \frac{1(3\hat{i} - 2\hat{j}) + 2(4\hat{j} - 6\hat{k})}{1 + 2}$
$\vec{V} = \frac{3\hat{i} - 2\hat{j} + 8\hat{j} - 12\hat{k}}{3} = \frac{3\hat{i} + 6\hat{j} - 12\hat{k}}{3}$
$\vec{V} = 1\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k} \ m/s$
સંયુક્ત વેગનું મૂલ્ય:
$|\vec{V}| = \sqrt{(1)^2 + (2)^2 + (-4)^2} = \sqrt{1 + 4 + 16} = \sqrt{21} \approx 4.58 \ m/s \approx 4.6 \ m/s$.
48
DifficultMCQ
$m$ દળની ગોળી $v$ વેગથી ગતિ કરે છે અને $M$ દળના બ્લોક સાથે અથડાઈને તેમાં સ્થિર થઈ જાય છે. તો તંત્રની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{m}{(m + M)}$
B
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{M}{(m + M)}$
C
$\frac{1}{2}mv^2 \times \frac{(M + m)}{M}$
D
$\frac{1}{2}Mv^2 \times \frac{m}{(m + M)}$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,ગોળીનું પ્રારંભિક વેગમાન એ સંયુક્ત તંત્રના અંતિમ વેગમાન જેટલું હોય છે:
$mv = (m + M)V$
જ્યાં $V$ એ સંયુક્ત તંત્રનો અંતિમ વેગ છે.
$V = \frac{mv}{m + M}$
સંયુક્ત તંત્રની ગતિઊર્જા $K$ નીચે મુજબ મળે છે:
$K = \frac{1}{2}(m + M)V^2$
$V$ ની કિંમત મૂકતા:
$K = \frac{1}{2}(m + M) \left( \frac{mv}{m + M} \right)^2$
$K = \frac{1}{2}(m + M) \frac{m^2v^2}{(m + M)^2}$
$K = \frac{1}{2} \frac{m^2v^2}{m + M}$
$K = \left( \frac{1}{2}mv^2 \right) \left( \frac{m}{m + M} \right)$

Work, Energy, Power and Collision — Perfectly Inelastic Collision · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.