Gujarati

Speed (velocity) of Gas (rms, mean and Most probable speed) Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Kinetic Theory of Gases · Speed (velocity) of Gas (rms, mean and Most probable speed)

291+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 291 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$120\,K$ તાપમાને વાયુના અણુઓનો વેગ $v$ છે. કયા તાપમાને ($K$ માં) વેગ $2v$ થશે?
A
$120$
B
$240$
C
$480$
D
$1120$

Solution

(C) વાયુના અણુઓનો સરેરાશ વર્ગિત વેગ (rms velocity) $v_{rms} \propto \sqrt{T}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં પ્રારંભિક વેગ $v_1 = v$ અને તાપમાન $T_1 = 120\,K$ છે,અને અંતિમ વેગ $v_2 = 2v$ છે,જે તાપમાન $T_2$ પર મળે છે.
પ્રમાણસરતાનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{v_2}{v_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2v}{v} = \sqrt{\frac{T_2}{120}}$.
$2 = \sqrt{\frac{T_2}{120}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $4 = \frac{T_2}{120}$.
તેથી,$T_2 = 4 \times 120 = 480\,K$.
52
MediumMCQ
$10^5 \ Pa$ દબાણ અને $0^\circ C$ તાપમાને વાયુના અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપ $0.5 \ km \ sec^{-1}$ છે. જો દબાણ અચળ રાખવામાં આવે અને તાપમાન વધારીને $819^\circ C$ કરવામાં આવે,તો વેગ ........ $km \ sec^{-1}$ થશે.
A
$1.5$
B
$2$
C
$5$
D
$1$

Solution

(D) વાયુના અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
અહીં $R$ અને $M$ અચળ હોવાથી,$v_{rms} \propto \sqrt{T}$ થાય.
પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = 0^\circ C = 273 \ K$ અને પ્રારંભિક વેગ $(v_{rms})_1 = 0.5 \ km \ sec^{-1}$ છે.
અંતિમ તાપમાન $T_2 = 819^\circ C = 819 + 273 = 1092 \ K$ છે.
ગુણોત્તરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{(v_{rms})_1}{(v_{rms})_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}.$
કિંમતો મૂકતા: $\frac{0.5}{(v_{rms})_2} = \sqrt{\frac{273}{1092}}.$
અહીં $\frac{1092}{273} = 4$ હોવાથી,$\frac{0.5}{(v_{rms})_2} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}.$
તેથી,$(v_{rms})_2 = 0.5 \times 2 = 1 \ km \ sec^{-1}$ મળે.
53
MediumMCQ
કયા તાપમાને હવાના અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપ $N.T.P.$ પરની ઝડપ કરતા બમણી થાય છે?
A
$819$
B
$719$
C
$909$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) વાયુના અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
તેથી $v_{rms} \propto \sqrt{T}$, એટલે કે $\frac{v_1}{v_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$.
$N.T.P.$ પર તાપમાન $T_1 = 273 \, K$ છે.
આપણે ઝડપ બમણી કરવી છે, તેથી $v_2 = 2v_1$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{v_1}{2v_1} = \sqrt{\frac{273}{T_2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{4} = \frac{273}{T_2}$.
$T_2 = 4 \times 273 = 1092 \, K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T(^{\circ} C) = 1092 - 273 = 819 \, ^{\circ} C$.
54
MediumMCQ
એક ચોક્કસ વાયુની $r.m.s.$ ઝડપ $400\,K$ તાપમાને $v$ છે. જે તાપમાને $r.m.s.$ ઝડપ બમણી થાય,તે તાપમાન ...... $K$ હશે.
A
$800$
B
$1600$
C
$1200$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વાયુની $r.m.s.$ ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
આ સંબંધ પરથી,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $v_{rms} \propto \sqrt{T}$.
આપેલ છે કે,$T_1 = 400\,K$ તાપમાને,ઝડપ $v_1 = v$ છે.
આપણે તે તાપમાન $T_2$ શોધવું છે કે જ્યાં ઝડપ $v_2 = 2v$ થાય.
પ્રમાણસરતા $v_{rms} \propto \sqrt{T}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\frac{v_2}{v_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{2v}{v} = \sqrt{\frac{T_2}{400}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2^2 = \frac{T_2}{400}$.
$4 = \frac{T_2}{400}$.
તેથી,$T_2 = 4 \times 400 = 1600\,K$.
55
MediumMCQ
એક ઘનાકાર બોક્સ જેની દીવાલો છિદ્રાળુ છે,તેમાં ${O_2}$ અને ${H_2}$ ના સમાન અણુઓ ભરેલા છે અને તેને એક મોટા શૂન્યાવકાશિત ચેમ્બરમાં મૂકવામાં આવે છે. સમગ્ર સિસ્ટમનું તાપમાન $T$ અચળ રાખવામાં આવે છે. ટૂંકા સમયગાળા પછી બોક્સની બહાર ચેમ્બરમાં જોવા મળતા ${O_2}$ અણુઓના ${v_{rms}}$ અને ${H_2}$ અણુઓના ${v_{rms}}$ નો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{2\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(B) વાયુના અણુઓની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $({v_{rms}})$ નું સૂત્ર: ${v_{rms}} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
તાપમાન $T$ અચળ હોવાથી,${v_{rms}} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$ થાય.
તેથી,${O_2}$ અણુઓના ${v_{rms}}$ અને ${H_2}$ અણુઓના ${v_{rms}}$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{{v_{rms, O_2}}}{{v_{rms, H_2}}} = \sqrt{\frac{M_{H_2}}{M_{O_2}}}$
અહીં ${H_2}$ નું મોલર દળ $M_{H_2} = 2 \text{ g/mol}$ અને ${O_2}$ નું મોલર દળ $M_{O_2} = 32 \text{ g/mol}$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{{v_{rms, O_2}}}{{v_{rms, H_2}}} = \sqrt{\frac{2}{32}} = \sqrt{\frac{1}{16}} = \frac{1}{4}$.
56
MediumMCQ
$SO_2$ (આણ્વીય દળ $64$) કરતા ચાર ગણી સરેરાશ ઝડપ ધરાવતો વાયુ કયો છે?
A
$He$ (આણ્વીય દળ $4$)
B
$O_2$ (આણ્વીય દળ $32$)
C
$H_2$ (આણ્વીય દળ $2$)
D
$CH_4$ (આણ્વીય દળ $16$)

Solution

(A) વાયુના અણુની સરેરાશ ઝડપનું સૂત્ર $v_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
અહીં $R$ અને $T$ બંને વાયુઓ માટે અચળ હોવાથી,$v_{av} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$ મળે.
તેથી,સરેરાશ ઝડપનો ગુણોત્તર $\frac{v_{Gas}}{v_{SO_2}} = \sqrt{\frac{M_{SO_2}}{M_{Gas}}}$ થાય.
આપેલ છે કે વાયુની સરેરાશ ઝડપ $SO_2$ કરતા $4$ ગણી છે,તેથી $\frac{v_{Gas}}{v_{SO_2}} = 4$.
કિંમતો મૂકતા: $4 = \sqrt{\frac{64}{M_{Gas}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $16 = \frac{64}{M_{Gas}}$.
$M_{Gas}$ માટે ઉકેલતા: $M_{Gas} = \frac{64}{16} = 4$.
$4$ આણ્વીય દળ ધરાવતો વાયુ હિલિયમ $(He)$ છે.
57
MediumMCQ
$0^{\circ}C$ તાપમાને ગેસ ચેમ્બરમાં રાખેલા આદર્શ હાઇડ્રોજન વાયુના અણુઓની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $3180 \ m/s$ છે. હાઇડ્રોજન વાયુ પરનું દબાણ ..... $atm$ છે (હાઇડ્રોજન વાયુની ઘનતા $8.99 \times 10^{-2} \ kg/m^3$ છે,$1 \ atm = 1.01 \times 10^5 \ N/m^2$).
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આદર્શ વાયુની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $(v_{rms})$ માટેનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3P}{\rho}}$ છે,જ્યાં $P$ એ દબાણ છે અને $\rho$ એ ઘનતા છે.
દબાણ $P$ શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $P = \frac{v_{rms}^2 \rho}{3}$ મળે છે.
અહીં $v_{rms} = 3180 \ m/s$ અને $\rho = 8.99 \times 10^{-2} \ kg/m^3$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{(3180)^2 \times 8.99 \times 10^{-2}}{3}$.
$P = \frac{10112400 \times 0.0899}{3} \approx \frac{909104.76}{3} \approx 303034.9 \ N/m^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \ atm = 1.01 \times 10^5 \ N/m^2$,તેથી $P \approx \frac{303034.9}{101000} \approx 3 \ atm$.
58
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{v}$,${v_{rms}}$ અને ${v_p}$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ પર આદર્શ એકપરમાણ્વીય વાયુના અણુઓની સરેરાશ ઝડપ,વર્ગ-સરેરાશ-વર્ગમૂળ ઝડપ અને સૌથી સંભવિત ઝડપ દર્શાવે છે. અણુનું દળ $m$ છે. તો
A
કોઈપણ અણુની ઝડપ ${v_p}/\sqrt{2}$ કરતા ઓછી હોઈ શકે નહીં
B
અણુની સરેરાશ ગતિઊર્જા $\frac{3}{4}mv_p^2$ છે
C
${v_p} < \bar{v} < {v_{rms}}$
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) આદર્શ વાયુ માટે,ઝડપ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે:
${v_{rms}} = \sqrt{\frac{3kT}{m}}$,${v_p} = \sqrt{\frac{2kT}{m}}$,અને $\bar{v} = \sqrt{\frac{8kT}{\pi m}}$.
આ કિંમતોની સરખામણી કરતા:
${v_p} = \sqrt{2} \sqrt{\frac{kT}{m}} \approx 1.414 \sqrt{\frac{kT}{m}}$
$\bar{v} = \sqrt{\frac{8}{3.14}} \sqrt{\frac{kT}{m}} \approx 1.596 \sqrt{\frac{kT}{m}}$
${v_{rms}} = \sqrt{3} \sqrt{\frac{kT}{m}} \approx 1.732 \sqrt{\frac{kT}{m}}$
આમ,${v_p} < \bar{v} < {v_{rms}}$,જે સાબિત કરે છે કે વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.
સરેરાશ ગતિઊર્જા માટે:
${E_{av}} = \frac{1}{2} m v_{rms}^2 = \frac{1}{2} m \left( \frac{3kT}{m} \right) = \frac{3}{2} kT$.
કારણ કે ${v_p}^2 = \frac{2kT}{m}$,તેથી $kT = \frac{1}{2} m v_p^2$.
આ કિંમતને ઊર્જાના સમીકરણમાં મૂકતા:
${E_{av}} = \frac{3}{2} \left( \frac{1}{2} m v_p^2 \right) = \frac{3}{4} m v_p^2$,જે સાબિત કરે છે કે વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
તેથી,$(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
59
MediumMCQ
દ્વિપરમાણ્વીય વાયુના અણુઓની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $v$ છે. જ્યારે તાપમાન બમણું કરવામાં આવે છે,ત્યારે અણુઓ બે પરમાણુઓમાં વિભાજિત થાય છે. પરમાણુની નવી રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ કેટલી હશે?
A
$\sqrt{2} v$
B
$v$
C
$2v$
D
$4v$

Solution

(C) વાયુની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $(V_{rms})$ નું સૂત્ર $V_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
શરૂઆતમાં,દ્વિપરમાણ્વીય વાયુ માટે,ઝડપ $v = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
જ્યારે તાપમાન બમણું કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવું તાપમાન $T' = 2T$ થાય છે.
જ્યારે દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ બે પરમાણુઓમાં વિભાજિત થાય છે,ત્યારે નવી જાતિ (પરમાણુઓ) નું મોલર દળ મૂળ મોલર દળ કરતા અડધું થઈ જાય છે,તેથી $M' = \frac{M}{2}$ થાય છે.
નવી રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $V'_{rms}$ નીચે મુજબ મળે છે:
$V'_{rms} = \sqrt{\frac{3RT'}{M'}} = \sqrt{\frac{3R(2T)}{M/2}} = \sqrt{4 \cdot \frac{3RT}{M}} = 2 \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
શરૂઆતની ઝડપ $v$ મૂકતા,આપણને $V'_{rms} = 2v$ મળે છે.
60
MediumMCQ
એક પાત્રને સ્થિર ડાયાથર્મિક વિભાજક દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. ડાબા $(L)$ અને જમણા $(R)$ ભાગમાં બે અલગ-અલગ આદર્શ વાયુઓ ભરવામાં આવ્યા છે. $L$ ભાગમાં રહેલા અણુઓની rms ઝડપ એ $R$ ભાગમાં રહેલા અણુઓની સરેરાશ ઝડપ જેટલી છે. તો $L$ ભાગમાં રહેલા અણુના દળ અને $R$ ભાગમાં રહેલા અણુના દળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
Question diagram
A
$\sqrt{3/2}$
B
$\sqrt{\pi/4}$
C
$\sqrt{2/3}$
D
$3\pi/8$

Solution

(D) ધારો કે $L$ ભાગમાં રહેલા અણુનું દળ $m_1$ છે અને $R$ ભાગમાં રહેલા અણુનું દળ $m_2$ છે. વિભાજક ડાયાથર્મિક હોવાથી,બંને વાયુઓનું તાપમાન $T$ સમાન રહેશે.
$L$ ભાગમાં અણુઓની rms ઝડપ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3 k_B T}{m_1}}$ છે.
$R$ ભાગમાં અણુઓની સરેરાશ ઝડપ $v_{mean} = \sqrt{\frac{8 k_B T}{\pi m_2}}$ છે.
આપેલ છે કે $v_{rms} = v_{mean}$,તેથી:
$\sqrt{\frac{3 k_B T}{m_1}} = \sqrt{\frac{8 k_B T}{\pi m_2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{3 k_B T}{m_1} = \frac{8 k_B T}{\pi m_2}$
$\frac{3}{m_1} = \frac{8}{\pi m_2}$
ગુણોત્તર $\frac{m_1}{m_2}$ શોધવા માટે:
$\frac{m_1}{m_2} = \frac{3\pi}{8}$
61
MediumMCQ
જે તાપમાને હાઇડ્રોજન અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપ પૃથ્વીની સપાટી પરના નિષ્ક્રમણ વેગ (escape velocity) જેટલી થાય,તે તાપમાન ...... $K$ હશે.
A
$1060$
B
$5030$
C
$8270$
D
$10063$

Solution

(D) પૃથ્વીની સપાટી પરથી નિષ્ક્રમણ વેગ $v_{e} = 11.2 \, km/s = 11.2 \times 10^3 \, m/s$ છે.
વાયુના અણુઓની $r.m.s.$ ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
બંનેને સરખાવતા,$\sqrt{\frac{3RT}{M}} = v_{e}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{3RT}{M} = v_{e}^2$,તેથી $T = \frac{M v_{e}^2}{3R}$.
હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ માટે,મોલર દળ $M = 2 \times 10^{-3} \, kg/mol$ અને સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R = 8.31 \, J/(mol \cdot K)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $T = \frac{(2 \times 10^{-3}) \times (11.2 \times 10^3)^2}{3 \times 8.31}$.
$T = \frac{2 \times 10^{-3} \times 125.44 \times 10^6}{24.93} = \frac{250880}{24.93} \approx 10063 \, K$.
62
EasyMCQ
નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ અને ${v^2}_{rms}$ વચ્ચેનો આલેખ કેવો મળે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) વાયુના અણુઓની સરેરાશ વર્ગિત ઝડપ (root mean square speed) નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે:
$v_{rms}^2 = \frac{3RT}{M}$
અહીં $R$ (સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક) અને $M$ (વાયુનું મોલર દળ) અચળ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$v_{rms}^2 \propto T$
આ સમીકરણ $y = mx$ પ્રકારનો રેખીય સંબંધ દર્શાવે છે,જ્યાં $y = v_{rms}^2$,$x = T$ અને ઢાળ $m = \frac{3R}{M}$ છે.
તેથી,$v_{rms}^2$ અને $T$ વચ્ચેનો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા છે.
આ આલેખ $B$ ને અનુરૂપ છે.
63
EasyMCQ
અચળ દબાણે આદર્શ વાયુનો $rms$ વેગ તેની ઘનતા સાથે કેવી રીતે બદલાય છે?
A
$2d$
B
$1/d$
C
$\sqrt{d}$
D
$\frac{1}{\sqrt{d}}$

Solution

(D) આદર્શ વાયુના રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ વેગ $(u)$ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$u = \sqrt{\frac{3P}{d}}$
જ્યાં $P$ એ દબાણ છે અને $d$ એ વાયુની ઘનતા છે.
અહીં દબાણ $(P)$ અચળ હોવાથી,$rms$ વેગ $(u)$ અને ઘનતા $(d)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ મળે છે:
$u \propto \frac{1}{\sqrt{d}}$
આમ,$rms$ વેગ એ ઘનતાના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
64
MediumMCQ
આદર્શ વાયુના અણુઓ માટે નીચેનામાંથી કયો સરેરાશ વેગ શૂન્ય થશે નહીં?
A
$< v >$
B
$< v^4 >$
C
$< v^3 >$
D
$< v^5 >$

Solution

(B) આદર્શ વાયુમાં,અણુઓના વેગ સદિશો બધી દિશાઓમાં યાદચ્છિક રીતે વિતરિત થયેલા હોય છે.
આ સંમિતિને કારણે,સરેરાશ વેગ સદિશ $\vec{v}$ શૂન્ય થાય છે,એટલે કે $\langle \vec{v} \rangle = 0$.
તે જ રીતે,વેગના કોઈપણ એકી ઘાતાંક માટે,જેમ કે $\langle v^3 \rangle$ અથવા $\langle v^5 \rangle$,સરેરાશ મૂલ્ય શૂન્ય થાય છે કારણ કે ધન અને ઋણ ઘટકો એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
જો કે,વેગના બેકી ઘાતાંક માટે,જેમ કે $\langle v^2 \rangle$ અથવા $\langle v^4 \rangle$,મૂલ્યો હંમેશા ધન હોય છે કારણ કે વેગના કોઈપણ ઘટકનો વર્ગ અથવા ચતુર્થ ઘાત હંમેશા અ-ઋણ હોય છે.
તેથી,$\langle v^4 \rangle$ શૂન્ય થશે નહીં.
65
EasyMCQ
આપેલ તાપમાને $m$ દળના વાયુના અણુનો $rms$ વેગ ............ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
A
$m^0$
B
$m$
C
$\sqrt{m}$
D
$\frac{1}{\sqrt{m}}$

Solution

(D) વાયુના અણુનો $rms$ વેગ $(v_{rms})$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$,જ્યાં $M$ એ મોલર દળ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$ હોવાથી,જ્યાં $m$ એ વાયુનું કુલ દળ છે,આપણે $M = \frac{m}{n}$ લખી શકીએ.
આ કિંમતને $rms$ વેગના સૂત્રમાં મૂકતા: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{(m/n)}} = \sqrt{\frac{3RTn}{m}}$.
ચોક્કસ તાપમાને વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે,$T$,$R$,અને $n$ અચળ છે.
તેથી,$v_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$.
66
MediumMCQ
$T$ તાપમાને આપેલ વાયુ માટે $r.m.s$ વેગ $\nu_{rms}$ છે,સરેરાશ વેગ $\nu_{av}$ છે,અને સૌથી સંભવિત વેગ $\nu_{mp}$ છે. નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$\nu_{av} > \nu_{rms} > \nu_{mp}$
B
$\nu_{rms} > \nu_{av} > \nu_{mp}$
C
$\nu_{mp} > \nu_{av} > \nu_{rms}$
D
$\nu_{mp} > \nu_{rms} > \nu_{av}$

Solution

(B) વાયુના અણુઓના વિવિધ વેગ માટેના સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$V_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}} = \sqrt{3} \cdot \sqrt{\frac{RT}{M}} \approx 1.732 \sqrt{\frac{RT}{M}}$
$V_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}} = \sqrt{\frac{8}{\pi}} \cdot \sqrt{\frac{RT}{M}} \approx 1.596 \sqrt{\frac{RT}{M}}$
$V_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}} = \sqrt{2} \cdot \sqrt{\frac{RT}{M}} \approx 1.414 \sqrt{\frac{RT}{M}}$
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે કે $1.732 > 1.596 > 1.414$.
તેથી,સાચો સંબંધ $\nu_{rms} > \nu_{av} > \nu_{mp}$ છે.
67
EasyMCQ
જો $V_H, V_N$ અને $V_O$ એ આપેલા તાપમાને અનુક્રમે હાઈડ્રોજન,નાઈટ્રોજન અને ઓક્સિજન અણુઓના $rms$ વેગ દર્શાવતા હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$V_H > V_N > V_O$
B
$V_O = V_N = V_H$
C
$V_O > V_H > V_N$
D
$V_N > V_O > V_H$

Solution

(A) વાયુના અણુઓનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
આપેલા તાપમાને $R$ અને $T$ અચળ હોવાથી,$v_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$ થાય.
મોલર દળ નીચે મુજબ છે: $M_H = 2 \ g/mol$,$M_N = 28 \ g/mol$ અને $M_O = 32 \ g/mol$.
અહીં $M_H < M_N < M_O$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{M_H}} > \frac{1}{\sqrt{M_N}} > \frac{1}{\sqrt{M_O}}$ મળે.
તેથી,$V_H > V_N > V_O$ સાચો સંબંધ છે.
68
MediumMCQ
જો તાપમાન અચળ રાખી વાયુનું દબાણ બમણું કરવામાં આવે,તો વાયુના અણુઓનો સરેરાશ વર્ગ વેગ ($RMS$ speed) શું થશે?
A
તે બદલાશે નહીં
B
તે બમણો થશે
C
તે ચાર ગણો થશે
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) વાયુના અણુઓનો સરેરાશ વર્ગ વેગ ($RMS$ speed) શોધવાનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
આ સૂત્ર પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $v_{rms}$ માત્ર તાપમાન $T$ અને વાયુના મોલર દળ $M$ પર આધાર રાખે છે.
અહીં તાપમાન $T$ અચળ રાખવામાં આવ્યું છે અને મોલર દળ $M$ એ વાયુનો ગુણધર્મ છે,તેથી દબાણ બમણું કરવા છતાં પણ $RMS$ વેગમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
69
DifficultMCQ
એક વાયુ $0^{\circ}C$ તાપમાને છે. આ વાયુને કેટલા $^{\circ}C$ તાપમાન સુધી ગરમ કરવો જોઈએ જેથી તેના અણુઓનો $rms$ વેગ બમણો થાય?
A
$273$
B
$1092$
C
$819$
D
$100$

Solution

(C) વાયુના અણુઓનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $v_{rms} \propto \sqrt{T}$ હોવાથી,$\frac{v_2}{v_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$ થાય.
આપેલ છે કે $v_2 = 2v_1$,તેથી $\frac{2v_1}{v_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$,જેનો અર્થ છે કે $2 = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$4 = \frac{T_2}{T_1}$,તેથી $T_2 = 4T_1$.
શરૂઆતનું તાપમાન $T_1 = 0^{\circ}C = 273 \ K$ છે.
તેથી,$T_2 = 4 \times 273 \ K = 1092 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $t_2 = 1092 - 273 = 819^{\circ}C$.
70
MediumMCQ
અચળ દબાણે આદર્શ વાયુ માટે,સરેરાશ વર્ગિત વેગનું વર્ગમૂળ $(v_{rms})$ . . . . . . ના પ્રમાણમાં હોય છે.
A
$d^2$
B
$d$
C
$\sqrt{d}$
D
$\frac{1}{\sqrt{d}}$

Solution

(D) આદર્શ વાયુના સરેરાશ વર્ગિત વેગનું વર્ગમૂળ $(v_{rms})$ શોધવાનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3P}{d}}$ છે,જ્યાં $P$ એ દબાણ છે અને $d$ એ વાયુની ઘનતા છે.
અહીં આપેલ છે કે દબાણ $P$ અચળ છે,તેથી આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $v_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{d}}$.
આથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
71
EasyMCQ
જો એક પાત્રને સમાન તાપમાને $H_2$ અને $O_2$ વાયુઓના મિશ્રણથી ભરવામાં આવે,તો:
A
$H_2$ નો $rms$ વેગ વધુ છે.
B
$O_2$ નો $rms$ વેગ વધુ છે.
C
$O_2$ ની સરેરાશ ગતિઊર્જા વધુ છે.
D
$H_2$ ની સરેરાશ ગતિઊર્જા વધુ છે.

Solution

(A) વાયુના અણુનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
બંને વાયુઓ માટે તાપમાન $T$ સમાન હોવાથી,$v_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$ થાય.
$H_2$ નું મોલર દળ $(M_{H_2} = 2 \ g/mol)$ એ $O_2$ ના મોલર દળ $(M_{O_2} = 32 \ g/mol)$ કરતા ઘણું ઓછું છે.
તેથી,$H_2$ નો $rms$ વેગ $O_2$ ના $rms$ વેગ કરતા વધારે હોય છે.
સરેરાશ ગતિઊર્જા માટે,સૂત્ર $K_{avg} = \frac{3}{2}kT$ છે,જે ફક્ત તાપમાન પર આધાર રાખે છે. બંને વાયુઓ સમાન તાપમાને હોવાથી,તેમની સરેરાશ ગતિઊર્જા સમાન હોય છે.
72
MediumMCQ
કયા તાપમાન $K$ પર હાઇડ્રોજન વાયુનો $r.m.s.$ વેગ $47^{\circ}C$ તાપમાને ઓક્સિજનના અણુઓના $r.m.s.$ વેગ જેટલો થશે?
A
$20$
B
$80$
C
$-73$
D
$3$

Solution

(A) $r.m.s.$ વેગનું સૂત્ર $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
કારણ કે $\upsilon_{rms} \propto \sqrt{\frac{T}{M}}$,આપણે હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન માટે વેગને સરખાવી શકીએ છીએ:
$\sqrt{\frac{T_{H_2}}{M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}}$
અહીં $T_{O_2} = 47^{\circ}C = 273 + 47 = 320 \ K$,$M_{H_2} = 2 \ g/mol$,અને $M_{O_2} = 32 \ g/mol$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{T_{H_2}}{2} = \frac{320}{32}$
$\frac{T_{H_2}}{2} = 10$
$T_{H_2} = 20 \ K$.
73
MediumMCQ
જો આપેલા તાપમાને હાઈડ્રોજન,નાઈટ્રોજન અને ઓક્સિજન માટે $r.m.s.$ વેગના મૂલ્યો અનુક્રમે $V_H, V_N$ અને $V_O$ હોય,તો:
A
$V_N > V_O > V_H$
B
$V_H > V_N > V_O$
C
$V_O = V_N = V_H$
D
$V_O > V_H > V_N$

Solution

(B) વાયુનો $r.m.s.$ વેગ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
તાપમાન $T$ અચળ હોવાથી,$\upsilon_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$,જ્યાં $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
મોલર દળના મૂલ્યો છે: $M_H = 2 \ g/mol$,$M_N = 28 \ g/mol$,અને $M_O = 32 \ g/mol$.
અહીં $M_H < M_N < M_O$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{M_H}} > \frac{1}{\sqrt{M_N}} > \frac{1}{\sqrt{M_O}}$ થાય.
તેથી,$V_H > V_N > V_O$ મળે છે.
74
MediumMCQ
$T$ તાપમાને આદર્શ દ્વિ-પરમાણ્વિય વાયુની $rms$ ઝડપ $v$ છે. જ્યારે વાયુ પરમાણુઓમાં વિભાજીત થાય છે,ત્યારે તેની નવી $rms$ ઝડપ બમણી થાય છે. કયા તાપમાને વાયુનું વિભાજન થાય છે?
A
$T$
B
$\sqrt{2} \, T$
C
$\frac{T}{2}$
D
$2T$

Solution

(D) વાયુની $rms$ ઝડપનું સૂત્ર $v = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે,જ્યાં $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
$T$ તાપમાને દ્વિ-પરમાણ્વિય વાયુ માટે,ઝડપ $v = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
જ્યારે વાયુ પરમાણુઓમાં વિભાજીત થાય છે,ત્યારે મોલર દળ $M' = \frac{M}{2}$ થાય છે.
ધારો કે નવું તાપમાન $T'$ છે. નવી $rms$ ઝડપ $2v = \sqrt{\frac{3RT'}{M/2}}$ છે.
નવી ઝડપના સમીકરણની બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2v)^2 = \frac{3RT'}{M/2} \Rightarrow 4v^2 = \frac{6RT'}{M}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $v^2 = \frac{3RT}{M}$,તેથી આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $4 \left( \frac{3RT}{M} \right) = \frac{6RT'}{M}$.
બંને બાજુથી સામાન્ય પદો $\frac{3R}{M}$ ને દૂર કરતા,આપણને $4T = 2T'$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $T' = 2T$ થાય છે.
75
MediumMCQ
વાયુનું તાપમાન $-73^{\circ}C$ છે. વાયુને કેટલા તાપમાને ગરમ કરવો જોઈએ જેથી અણુઓનો $rms$ વેગ બમણો થાય ($^{\circ}C$ માં)?
A
$107$
B
$127$
C
$378$
D
$527$

Solution

(D) પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = -73^{\circ}C = (-73 + 273) \, K = 200 \, K$ છે.
વાયુના અણુઓનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે $v_{rms} \propto \sqrt{T}$.
ધારો કે પ્રારંભિક $rms$ વેગ $v$ છે અને અંતિમ $rms$ વેગ $2v$ છે.
ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{v_{rms,2}}{v_{rms,1}} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2v}{v} = \sqrt{\frac{T_2}{200}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $4 = \frac{T_2}{200}$.
તેથી,$T_2 = 800 \, K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T_2(^{\circ}C) = 800 - 273 = 527^{\circ}C$.
76
DifficultMCQ
કયા તાપમાને $(^oC)$ હાઈડ્રોજનનો $rms$ વેગ તેના $S.T.P.$ ના મૂલ્ય કરતા બમણો થશે? દબાણ અચળ રહે છે.
A
$750$
B
$819$
C
$890$
D
$930$

Solution

(B) વાયુનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $R$ અને $M$ અચળ હોવાથી,$v_{rms} \propto \sqrt{T}$ થાય.
ધારો કે $S.T.P.$ $(T_1 = 273 \ K)$ પર $rms$ વેગ $v_1$ છે અને તાપમાન $T_2$ પર $rms$ વેગ $v_2$ છે.
આપેલ છે કે $v_2 = 2v_1$.
તેથી,$\frac{v_2}{v_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\left(\frac{v_2}{v_1}\right)^2 = \frac{T_2}{T_1}$ મળે.
કિંમતો મૂકતા: $(2)^2 = \frac{T_2}{273}$.
$4 = \frac{T_2}{273} \implies T_2 = 4 \times 273 = 1092 \ K$.
સેલ્સિયસમાં રૂપાંતર કરતા: $T(^oC) = 1092 - 273 = 819 \ ^oC$.
77
EasyMCQ
જો આદર્શ વાયુનું તાપમાન $27^{\circ}C$ થી વધારીને $927^{\circ}C$ કરવામાં આવે,તો તેના $r.m.s.$ વેગમાં શું ફેરફાર થશે?
A
બમણો થાય
B
અડધો થાય
C
ચાર ગણો થાય
D
ચોથા ભાગનો થાય

Solution

(A) આદર્શ વાયુનો $r.m.s.$ વેગ $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે દર્શાવે છે કે $\upsilon_{rms} \propto \sqrt{T}$.
પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = 27^{\circ}C = 27 + 273 = 300 \ K$.
અંતિમ તાપમાન $T_2 = 927^{\circ}C = 927 + 273 = 1200 \ K$.
ગુણોત્તર $\frac{\upsilon_2}{\upsilon_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{\upsilon_2}{\upsilon_1} = \sqrt{\frac{1200}{300}} = \sqrt{4} = 2$ મળે છે.
તેથી,$\upsilon_2 = 2\upsilon_1$,જેનો અર્થ છે કે $r.m.s.$ વેગ બમણો થાય છે.
78
DifficultMCQ
જો કોઈ વાયુના $5$ અણુઓની ઝડપ $2, 3, 4, 5$ અને $6$ એકમ હોય,તો તેની $rms$ ઝડપનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$2.91$
B
$4$
C
$3.52$
D
$4.24$

Solution

(D) $rms$ (રૂટ મીન સ્ક્વેર) ઝડપની વ્યાખ્યા મુજબ $\upsilon_{rms} = \sqrt{\langle \upsilon^2 \rangle}$ છે.
તેની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \upsilon_4^2 + \upsilon_5^2}{n}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{2^2 + 3^2 + 4^2 + 5^2 + 6^2}{5}}$.
$\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{4 + 9 + 16 + 25 + 36}{5}}$.
$\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{90}{5}} = \sqrt{18}$.
$\upsilon_{rms} \approx 4.24$ એકમ.
79
DifficultMCQ
એક પાત્રને ડાયથર્મિક પડદા દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યું છે. ડાબા $(L)$ અને જમણા $(R)$ ભાગમાં બે અલગ-અલગ આદર્શ વાયુઓ ભરવામાં આવ્યા છે. $L$ ભાગના અણુઓની $rms$ ઝડપ એ $R$ ભાગના અણુઓની સરેરાશ ઝડપ જેટલી છે. $L$ ભાગના અણુના દળ અને $R$ ભાગના અણુના દળનો ગુણોત્તર શોધો.
Question diagram
A
$\sqrt{3/2}$
B
$\sqrt{\pi/4}$
C
$\sqrt{2/3}$
D
$3\pi/8$

Solution

(D) પડદો ડાયથર્મિક હોવાથી,બંને વાયુઓનું તાપમાન $T$ સમાન રહેશે.
આપેલ છે કે $L$ ભાગના અણુઓની $rms$ ઝડપ એ $R$ ભાગના અણુઓની સરેરાશ ઝડપ જેટલી છે:
$V_{rms, L} = V_{avg, R}$
$\sqrt{\frac{3kT}{m_L}} = \sqrt{\frac{8kT}{\pi m_R}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{3kT}{m_L} = \frac{8kT}{\pi m_R}$
$\frac{3}{m_L} = \frac{8}{\pi m_R}$
ગુણોત્તર $\frac{m_L}{m_R}$ શોધવા માટે:
$\frac{m_L}{m_R} = \frac{3\pi}{8}$
80
MediumMCQ
એક વાયુપાત્રમાં રાખેલ વાયુના અણુઓનો $v_{rms} = 400 \ ms^{-1}$ છે. જો અચળ તાપમાને અડધો વાયુ આ પાત્રમાંથી લીકેજ થાય,તો બાકીના વાયુના અણુઓનો $v_{rms} = \dots \ ms^{-1}$ થશે.
A
$800$
B
$400\sqrt{2}$
C
$400$
D
$200$

Solution

(C) વાયુના અણુઓનો સરેરાશ વર્ગમૂળ વેગ $(v_{rms})$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
અહીં,$R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
કારણ કે તાપમાન $(T)$ અચળ રહે છે અને વાયુનો પ્રકાર $(M)$ બદલાતો નથી,તેથી $v_{rms}$ માત્ર તાપમાન પર આધાર રાખે છે.
જો પાત્રમાંથી વાયુ લીક થવાને કારણે વાયુનો જથ્થો ઘટે તો પણ તાપમાન અચળ રહે છે.
તેથી,બાકી રહેલા વાયુના અણુઓનો $v_{rms}$ બદલાયા વગર $400 \ ms^{-1}$ જ રહેશે.
81
MediumMCQ
ઓરડાના તાપમાને $27^{\circ}C$ તાપમાને એક વાયુ માટે $\nu_{rms}$ નું મૂલ્ય $1930 \, m/s$ મળે છે,તો આ વાયુ.......... હશે. $(R = 8.3 \, J/mol \cdot K)$ લો.
A
$H_2$
B
$O_2$
C
$I_2$
D
$Cl_2$

Solution

(A) આપેલ છે: તાપમાન $T = 27^{\circ}C = 27 + 273 = 300 \, K$.
રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $\nu_{rms} = 1930 \, m/s$.
વાયુ અચળાંક $R = 8.3 \, J/mol \cdot K$.
$\nu_{rms}$ માટેનું સૂત્ર $\nu_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\nu_{rms}^2 = \frac{3RT}{M}$.
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર બનાવતા,$M = \frac{3RT}{\nu_{rms}^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{3 \times 8.3 \times 300}{(1930)^2}$.
$M = \frac{7470}{3724900} \approx 0.002 \, kg/mol = 2 \, g/mol$.
$H_2$ નું મોલર દળ $2 \, g/mol$ છે.
તેથી,આ વાયુ $H_2$ છે.
82
EasyMCQ
આપેલા તાપમાને ઓક્સિજન અને હાઈડ્રોજનના $r.m.s.$ વેગનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$16 : 1$
B
$1 : 16$
C
$4 : 1$
D
$1 : 4$

Solution

(D) વાયુનો $r.m.s.$ વેગ $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે,$T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે અને $M$ એ વાયુનું મોલર દળ છે.
તાપમાન $T$ સમાન હોવાથી,$\upsilon_{rms} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$ થાય.
તેથી,ઓક્સિજન $(O_2)$ અને હાઈડ્રોજન $(H_2)$ ના $r.m.s.$ વેગનો ગુણોત્તર:
$\frac{(\upsilon_{rms})_{O_2}}{(\upsilon_{rms})_{H_2}} = \sqrt{\frac{M_{H_2}}{M_{O_2}}}$ થાય.
હાઈડ્રોજન $(H_2)$ નું મોલર દળ $M_{H_2} = 2 \ g/mol$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ નું મોલર દળ $M_{O_2} = 32 \ g/mol$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{(\upsilon_{rms})_{O_2}}{(\upsilon_{rms})_{H_2}} = \sqrt{\frac{2}{32}} = \sqrt{\frac{1}{16}} = \frac{1}{4}$.
આમ,ગુણોત્તર $1:4$ મળે છે.
83
DifficultMCQ
$5$ વાયુના અણુઓની ઝડપ અનુક્રમે $2, 3, 4, 5$ અને $6$ એકમ છે. આ અણુઓની $rms$ ઝડપ કેટલી થાય?
A
$2.91$
B
$3.52$
C
$4$
D
$4.24$

Solution

(D) રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ ઝડપ એ વ્યક્તિગત ઝડપના વર્ગોના સરેરાશના વર્ગમૂળ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
સૂત્ર: $v_{rms} = \sqrt{\frac{\sum v_i^2}{N}}$
આપેલ ઝડપ: $v_1 = 2, v_2 = 3, v_3 = 4, v_4 = 5, v_5 = 6$ અને $N = 5$.
ગણતરી: $v_{rms} = \sqrt{\frac{2^2 + 3^2 + 4^2 + 5^2 + 6^2}{5}}$
$v_{rms} = \sqrt{\frac{4 + 9 + 16 + 25 + 36}{5}}$
$v_{rms} = \sqrt{\frac{90}{5}}$
$v_{rms} = \sqrt{18} \approx 4.24$ એકમ.
84
MediumMCQ
$27^{\circ}C$ ઓરડાના તાપમાને કોઈ વાયુનો $rms$ વેગ $412 \ m/s$ મળે છે. આ વાયુ કયો છે?
A
$CO_2$
B
$CO$
C
$O_2$
D
$O_3$

Solution

(A) $rms$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M_w}}$ છે,જ્યાં $R = 8.31 \ J/(mol \cdot K)$,$T = 27 + 273 = 300 \ K$,અને $v_{rms} = 412 \ m/s$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$v_{rms}^2 = \frac{3RT}{M_w}$ મળે.
મોલર દળ $M_w$ માટે સૂત્ર: $M_w = \frac{3RT}{v_{rms}^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $M_w = \frac{3 \times 8.31 \times 300}{412^2} \approx \frac{7479}{169744} \approx 0.044 \ kg/mol = 44 \ g/mol$.
$CO_2$ નું મોલર દળ $12 + (2 \times 16) = 44 \ g/mol$ છે. તેથી,આ વાયુ $CO_2$ છે.
85
EasyMCQ
$N_2$ અણુ એ $H_2$ અણુ કરતા $14$ ગણો ભારે છે. કયા તાપમાને $H_2$ અણુઓની $rms$ ઝડપ એ $27^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા $N_2$ અણુઓની $rms$ ઝડપ જેટલી થશે?
A
$50^{\circ}C$
B
$40^{\circ}C$
C
$87^{\circ}C$
D
$21.4 \ K$

Solution

(D) $rms$ ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
અહીં $H_2$ અણુની $T$ તાપમાને $rms$ ઝડપ એ $N_2$ અણુની $T_2 = 27^{\circ}C = 300 \ K$ તાપમાને $rms$ ઝડપ જેટલી છે.
તેથી,$\sqrt{\frac{3RT}{M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{3RT_2}{M_{N_2}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{T}{M_{H_2}} = \frac{T_2}{M_{N_2}}$.
આપેલ છે કે $M_{N_2} = 14 \times M_{H_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{T}{M_{H_2}} = \frac{300}{14 \times M_{H_2}}$.
$T = \frac{300}{14} \approx 21.4 \ K$.
86
EasyMCQ
કયા તાપમાને હાઈડ્રોજન અણુઓનો $rms$ વેગ એ $47^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા ઓક્સિજન અણુઓના $rms$ વેગ જેટલો થાય ($K$ માં)?
A
$80$
B
$20$
C
$3$
D
$40$

Solution

(B) $rms$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે કે હાઈડ્રોજન $(H_2)$ નો $rms$ વેગ એ ઓક્સિજન $(O_2)$ ના $rms$ વેગ જેટલો છે:
$\sqrt{\frac{3RT_{H_2}}{M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{3RT_{O_2}}{M_{O_2}}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સમાન પદો $(3R)$ દૂર કરતા:
$\frac{T_{H_2}}{M_{H_2}} = \frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}$
અહીં,$M_{H_2} = 2 \ g/mol$,$M_{O_2} = 32 \ g/mol$,અને $T_{O_2} = 47 + 273 = 320 \ K$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{T_{H_2}}{2} = \frac{320}{32}$
$\frac{T_{H_2}}{2} = 10$
$T_{H_2} = 20 \ K$.
87
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને હાઇડ્રોજન અણુ માટે $v_{rms}$ નું મૂલ્ય $1930 \ m/s$ છે. તો $900 \ K$ તાપમાને ઑક્સિજનના અણુ માટે $v_{rms}$ . . . . . . $m/s$ હોય.
A
$1930\sqrt{3}$
B
$836$
C
$643$
D
$\frac{1930}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
હાઇડ્રોજન માટે $T_1 = 300 \ K$ અને $M_1 = 2 \ g/mol$:
$(v_{rms})_H = \sqrt{\frac{3RT_1}{M_1}} = 1930 \ m/s \implies 1930 = \sqrt{\frac{3R(300)}{2}} \quad \dots(1)$
ઑક્સિજન માટે $T_2 = 900 \ K$ અને $M_2 = 32 \ g/mol$:
$(v_{rms})_O = \sqrt{\frac{3RT_2}{M_2}} = \sqrt{\frac{3R(900)}{32}}$
$(v_{rms})_O = \sqrt{\frac{3R(300) \times 3}{16 \times 2}} = \sqrt{3} \times \frac{1}{4} \times \sqrt{\frac{3R(300)}{2}}$
સમીકરણ $(1)$ ની કિંમત મુકતા:
$(v_{rms})_O = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 1930 = \frac{1.732}{4} \times 1930 \approx 836 \ m/s$.
88
DifficultMCQ
$T$ તાપમાને $N$ પરમાણુ ધરાવતા વાયુ $A$ ના એક પરમાણુનું દળ $m$ છે. તે જ તાપમાને $2N$ પરમાણુ ધરાવતા વાયુ $B$ ના એક પરમાણુનું દળ $2m$ છે. જો વાયુ $B$ ના અણુઓનો $rms$ વેગ $v$ હોય અને વાયુ $A$ ના અણુઓના સરેરાશ વર્ગ વેગનો $x$-ઘટક $w^2$ હોય,તો $w^2/v^2$ નો ગુણોત્તર શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$0.33$
D
$0.67$

Solution

(D) વાયુનો $rms$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3kT}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $M$ એ એક પરમાણુનું દળ છે.
વાયુ $A$ માટે,પરમાણુનું દળ $m$ છે. તેથી,$v_{rms, A}^2 = \frac{3kT}{m}$.
સરેરાશ વર્ગ વેગ $\langle v^2 \rangle = v_{rms}^2$ છે. સરેરાશ વર્ગ વેગનો $x$-ઘટક $\langle v_x^2 \rangle = \frac{1}{3} \langle v^2 \rangle = \frac{1}{3} \frac{3kT}{m} = \frac{kT}{m}$ થાય. તેથી,$w^2 = \frac{kT}{m}$.
વાયુ $B$ માટે,પરમાણુનું દળ $2m$ છે. તેથી,$v^2 = v_{rms, B}^2 = \frac{3kT}{2m}$.
હવે,ગુણોત્તર $\frac{w^2}{v^2} = \frac{kT/m}{3kT/2m} = \frac{1}{3/2} = \frac{2}{3} \approx 0.67$.
89
MediumMCQ
$27^{\circ}C$ તાપમાન અને $1.0 \times 10^5 \, Nm^{-2}$ દબાણે વાયુના અણુઓનો $rms$ વેગ $200 \, m \, s^{-1}$ છે. જો તાપમાન $127^{\circ}C$ અને દબાણ $0.5 \times 10^5 \, Nm^{-2}$ કરવામાં આવે,તો નવો $rms$ વેગ કેટલો થશે?
A
$\frac{400}{\sqrt{3}} \, m \, s^{-1}$
B
$100\sqrt{2} \, m \, s^{-1}$
C
$100 \frac{\sqrt{2}}{3} \, m \, s^{-1}$
D
$50 \frac{\sqrt{2}}{3} \, m \, s^{-1}$

Solution

(A) વાયુના અણુઓનો $rms$ વેગ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
આ સૂત્ર પરથી સ્પષ્ટ છે કે $v_{rms} \propto \sqrt{T}$.
$rms$ વેગ વાયુના દબાણ પર આધારિત નથી.
આપેલ છે: $T_1 = 27^{\circ}C = 300 \, K$,$v_1 = 200 \, m \, s^{-1}$.
નવું તાપમાન: $T_2 = 127^{\circ}C = 400 \, K$.
પ્રમાણસરતાનો ઉપયોગ કરતા: $v_2 = v_1 \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$:
$v_2 = 200 \sqrt{\frac{400}{300}} = 200 \sqrt{\frac{4}{3}} = 200 \times \frac{2}{\sqrt{3}} = \frac{400}{\sqrt{3}} \, m \, s^{-1}$.
90
EasyMCQ
વાયુના $n$ અણુઓ કે જેની ઝડપ $\upsilon_1, \upsilon_2, \upsilon_3, \dots, \upsilon_n$ છે,તેમની $rms$ ઝડપ =........
A
$\frac{1}{n} [\upsilon_1 + \upsilon_2 + \upsilon_3 + \dots + \upsilon_n]^{1/2}$
B
$[\frac{\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \dots + \upsilon_n^2}{n}]^{1/2}$
C
$\frac{1}{n} [\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \dots + \upsilon_n^2]^{1/2}$
D
$[\frac{(\upsilon_1 + \upsilon_2 + \upsilon_3 + \dots + \upsilon_n)^2}{n}]^{1/2}$

Solution

(B) $rms$ (રૂટ-મીન-સ્ક્વેર) ઝડપની વ્યાખ્યા મુજબ:
$\upsilon_{rms} = \sqrt{\langle \upsilon^2 \rangle}$
અહીં,સરેરાશ વર્ગ ઝડપ $\langle \upsilon^2 \rangle$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\langle \upsilon^2 \rangle = \frac{\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \dots + \upsilon_n^2}{n}$
તેથી,$rms$ ઝડપ:
$\upsilon_{rms} = [\frac{\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \dots + \upsilon_n^2}{n}]^{1/2}$
91
MediumMCQ
ઓરડાના તાપમાને $(300 \ K)$ હાઈડ્રોજન અણુઓની $rms$ ઝડપ કેટલી હશે?
A
$0.40 \times 10^2 \ m/s$
B
$1.50 \times 10^4 \ m/s$
C
$0.70 \times 10^4 \ m/s$
D
$1.93 \times 10^3 \ m/s$

Solution

(D) વાયુના અણુઓની $rms$ ઝડપ માટેનું સૂત્ર: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M_w}}$
આપેલ છે:
તાપમાન $T = 300 \ K$
સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R = 8.31 \ J/(mol \cdot K)$
હાઈડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ નું આણ્વીય દળ $M_w = 2 \ g/mol = 2 \times 10^{-3} \ kg/mol$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$v_{rms} = \sqrt{\frac{3 \times 8.31 \times 300}{2 \times 10^{-3}}}$
$v_{rms} = \sqrt{\frac{7479}{2 \times 10^{-3}}}$
$v_{rms} = \sqrt{3739500}$
$v_{rms} \approx 1933.7 \ m/s$
યોગ્ય સાર્થક અંકોમાં ગણતરી કરતા:
$v_{rms} \approx 1.93 \times 10^3 \ m/s$
92
DifficultMCQ
આપેલા વાયુ માટે $5$ અણુઓના વેગ $2, 3, 4, 5$ અને $6$ છે. તો $rms$ વેગ કેટલો હશે?
A
$2.91$
B
$3.52$
C
$4$
D
$4.24$

Solution

(D) રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ વેગ એ વ્યક્તિગત વેગના વર્ગોના સરેરાશનું વર્ગમૂળ છે.
સૂત્ર: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{\upsilon_1^2 + \upsilon_2^2 + \upsilon_3^2 + \upsilon_4^2 + \upsilon_5^2}{N}}$
આપેલ વેગ: $\upsilon_1 = 2, \upsilon_2 = 3, \upsilon_3 = 4, \upsilon_4 = 5, \upsilon_5 = 6$ અને $N = 5$.
ગણતરી: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{2^2 + 3^2 + 4^2 + 5^2 + 6^2}{5}}$
$\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{4 + 9 + 16 + 25 + 36}{5}}$
$\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{90}{5}}$
$\upsilon_{rms} = \sqrt{18}$
$\upsilon_{rms} \approx 4.24$
93
MediumMCQ
કેટલા $K$ તાપમાને હાઈડ્રોજન અણુનો $r.m.s.$ વેગ પૃથ્વીના નિષ્ક્રમણ વેગ જેટલો થશે?
A
$1060$
B
$5030$
C
$8270$
D
$10063$

Solution

(D) પૃથ્વી પરથી નિષ્ક્રમણ વેગ $v_{e} = 11.2 \, km/s = 11.2 \times 10^{3} \, m/s$ છે.
વાયુના અણુનો $r.m.s.$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$v_{rms}$ ને નિષ્ક્રમણ વેગ $v_{e}$ સાથે સરખાવતા:
$v_{e} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$v_{e}^{2} = \frac{3RT}{M}$
$T$ માટે સૂત્ર બનાવતા:
$T = \frac{M v_{e}^{2}}{3R}$
હાઈડ્રોજન $(H_{2})$ માટે,મોલર દળ $M = 2 \times 10^{-3} \, kg/mol$ અને સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R = 8.31 \, J/(mol \cdot K)$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$T = \frac{(2 \times 10^{-3}) \times (11.2 \times 10^{3})^{2}}{3 \times 8.31}$
$T = \frac{2 \times 10^{-3} \times 125.44 \times 10^{6}}{24.93}$
$T = \frac{250.88 \times 10^{3}}{24.93} \approx 10063 \, K$.
94
MediumMCQ
કેટલા તાપમાને $(^oC)$ હાઈડ્રોજન અણુઓની સરેરાશ ઝડપ $31^oC$ તાપમાને રહેલા ઓક્સિજન અણુઓની સરેરાશ ઝડપ જેટલી થાય?
A
$-216$
B
$-235$
C
$-254$
D
$-264$

Solution

(C) વાયુના અણુઓની સરેરાશ ઝડપનું સૂત્ર $v_{avg} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
હાઈડ્રોજન $(H_2)$ માટે,મોલર દળ $M_{H_2} = 2 \times 10^{-3} \ kg/mol$ છે.
ઓક્સિજન $(O_2)$ માટે,મોલર દળ $M_{O_2} = 32 \times 10^{-3} \ kg/mol$ છે.
ઓક્સિજનનું તાપમાન $T_{O_2} = 31 + 273 = 304 \ K$ આપેલ છે.
સરેરાશ ઝડપને સરખાવતા: $\sqrt{\frac{8RT_{H_2}}{\pi M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{8RT_{O_2}}{\pi M_{O_2}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સાદું રૂપ આપતા: $\frac{T_{H_2}}{M_{H_2}} = \frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{T_{H_2}}{2} = \frac{304}{32}$.
$T_{H_2} = \frac{304 \times 2}{32} = \frac{304}{16} = 19 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T(^oC) = 19 - 273 = -254^oC$.
95
DifficultMCQ
જો હાઈડ્રોજન વાયુનો $rms$ વેગ એ $47^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા ઓક્સિજન વાયુના $rms$ વેગ જેટલો હોય,તો હાઈડ્રોજન વાયુનું તાપમાન $K$ માં શોધો.
A
$20$
B
$47$
C
$50$
D
$94$

Solution

(A) $rms$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે કે હાઈડ્રોજન $(H_2)$ નો $rms$ વેગ એ ઓક્સિજન $(O_2)$ ના $rms$ વેગ જેટલો છે:
$\sqrt{\frac{3RT_{H_2}}{M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{3RT_{O_2}}{M_{O_2}}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સમાન પદો $(3R)$ દૂર કરતા:
$\frac{T_{H_2}}{M_{H_2}} = \frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}$
અહીં $T_{O_2} = 47^{\circ}C = 47 + 273 = 320 \ K$ છે.
$H_2$ નું આણ્વીય દળ $(M_{H_2})$ = $2 \ g/mol$.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ $(M_{O_2})$ = $32 \ g/mol$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{T_{H_2}}{2} = \frac{320}{32}$
$\frac{T_{H_2}}{2} = 10$
$T_{H_2} = 20 \ K$.
96
DifficultMCQ
હાઈડ્રોજન વાયુનો $r.m.s.$ વેગ પૃથ્વીના નિષ્ક્રમણ વેગ જેટલો થાય ત્યારે તેનું તાપમાન કેટલા $K$ હોવું જોઈએ?
A
$1060$
B
$5030$
C
$8270$
D
$10075$

Solution

(D) વાયુનો $r.m.s.$ વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M_w}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$v_{rms} = v_e = 11.2 \times 10^3 \ m/s$ આપેલ છે.
હાઈડ્રોજન $(H_2)$ નું આણ્વીય દળ $M_w = 2 \times 10^{-3} \ kg/mol$ છે.
બંનેને સરખાવતા: $\sqrt{\frac{3RT}{M_w}} = 11.2 \times 10^3$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{3RT}{M_w} = (11.2 \times 10^3)^2$.
$T = \frac{(11.2 \times 10^3)^2 \times M_w}{3R}$.
$R = 8.314 \ J/(mol \cdot K)$ અને $M_w = 2 \times 10^{-3} \ kg/mol$ કિંમતો મૂકતા:
$T = \frac{125.44 \times 10^6 \times 2 \times 10^{-3}}{3 \times 8.314} \approx \frac{250.88 \times 10^3}{24.942} \approx 10058 \ K$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$T \approx 10075 \ K$ મળે છે.
97
DifficultMCQ
એક નળીના બે ભાગ કરેલ છે,જેમાં બે અલગ આદર્શ વાયુઓ $L$ તથા $R$ ભરેલા છે. જો ડાબી બાજુના વાયુનો $rms$ વેગ જમણી બાજુના વાયુના સરેરાશ વેગ જેટલો હોય,તો $L$ તથા $R$ માં રહેલા અણુઓના દળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$\sqrt{3/2}$
B
$\sqrt{\pi/4}$
C
$\sqrt{2/3}$
D
$3\pi/8$

Solution

(D) ડાબી બાજુના વાયુ માટે $rms$ વેગ: $\upsilon_{rms} = \sqrt{\frac{3KT}{m_L}}$.
જમણી બાજુના વાયુ માટે સરેરાશ વેગ: $\upsilon_{avg} = \sqrt{\frac{8KT}{\pi m_R}}$.
પ્રશ્ન મુજબ,ડાબી બાજુના વાયુનો $rms$ વેગ = જમણી બાજુના વાયુનો સરેરાશ વેગ:
$\sqrt{\frac{3KT}{m_L}} = \sqrt{\frac{8KT}{\pi m_R}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{3KT}{m_L} = \frac{8KT}{\pi m_R}$.
બંને બાજુથી $KT$ દૂર કરતા:
$\frac{3}{m_L} = \frac{8}{\pi m_R}$.
તેથી,અણુઓના દળનો ગુણોત્તર $\frac{m_L}{m_R} = \frac{3\pi}{8}$ થાય.
98
MediumMCQ
બે પાત્ર $A$ અને $B$ માં સમાન તાપમાને આદર્શ વાયુ ભરેલો છે. જો અણુઓનું દળ અનુક્રમે $m_A$ અને $m_B$ હોય,તો તેમના વેગમાન $p_A$ અને $p_B$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$p_A = p_B$
B
$p_A = \left( \frac{m_A}{m_B} \right)^{1/2} p_B$
C
$p_A = \left( \frac{m_B}{m_A} \right)^{1/2} p_B$
D
$p_A = \left( \frac{m_A}{m_B} \right) p_B$

Solution

(B) આદર્શ વાયુના અણુનો સરેરાશ વર્ગિત વેગ $v_{rms} = \sqrt{\frac{3kT}{m}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ અણુનું દળ છે.
અણુનું વેગમાન $p = mv$ છે.
પાત્ર $A$ માટે,$p_A = m_A v_A = m_A \sqrt{\frac{3kT}{m_A}} = \sqrt{3kT m_A}$.
પાત્ર $B$ માટે,$p_B = m_B v_B = m_B \sqrt{\frac{3kT}{m_B}} = \sqrt{3kT m_B}$.
બંને વેગમાનનો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{p_A}{p_B} = \frac{\sqrt{3kT m_A}}{\sqrt{3kT m_B}} = \sqrt{\frac{m_A}{m_B}} = \left( \frac{m_A}{m_B} \right)^{1/2}$.
તેથી,$p_A = \left( \frac{m_A}{m_B} \right)^{1/2} p_B$.
99
MediumMCQ
દસ કણોની ઝડપ $ms^{-1}$ માં $0, 2, 3, 4, 4, 4, 5, 5, 6, 9$ છે. સરેરાશ ઝડપ,$rms$ ઝડપ અને મહત્તમ સંભવિત ઝડપના મૂલ્યો અનુક્રમે નીચેનામાંથી કયા છે?
A
$4.1 \ m/s, 4.1 \ m/s, 4.1 \ m/s$
B
$4.5 \ m/s, 4.5 \ m/s, 5.0 \ m/s$
C
$4.2 \ m/s, 4.77 \ m/s, 4.0 \ m/s$
D
$4.2 \ m/s, 5.1 \ m/s, 4.0 \ m/s$

Solution

(C) સરેરાશ ઝડપ $v_{av} = \frac{0 + 2 + 3 + 4 + 4 + 4 + 5 + 5 + 6 + 9}{10} = \frac{42}{10} = 4.2 \ m/s$.
$rms$ ઝડપ $v_{rms} = \sqrt{\frac{0^2 + 2^2 + 3^2 + 4^2 + 4^2 + 4^2 + 5^2 + 5^2 + 6^2 + 9^2}{10}} = \sqrt{\frac{0 + 4 + 9 + 16 + 16 + 16 + 25 + 25 + 36 + 81}{10}} = \sqrt{\frac{228}{10}} = \sqrt{22.8} \approx 4.77 \ m/s$.
મહત્તમ સંભવિત ઝડપ $v_{mp}$ એ ઝડપ છે જે સૌથી વધુ વખત જોવા મળે છે. અહીં,$4$ એ ત્રણ વખત આવે છે,જે અન્ય કોઈપણ મૂલ્ય કરતા વધારે છે. તેથી,$v_{mp} = 4 \ m/s$.

Kinetic Theory of Gases — Speed (velocity) of Gas (rms, mean and Most probable speed) · Frequently Asked Questions

1Are these Kinetic Theory of Gases questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Kinetic Theory of Gases Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.