Gujarati

Height and Distance Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Trigonometrical Equations · Height and Distance

159+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 159 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$a$ ઊંચાઈ ધરાવતી ઇમારતની ટોચ $B$ અને તળિયે $D$ થી ટાવરની ટોચ $A$ ના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $30^\circ$ અને $45^\circ$ છે. જો ટાવર અને ઇમારત એક જ સપાટી પર હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ શોધો.
A
$a\sqrt{3}$
B
$\frac{a\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1}$
C
$\frac{a(3+\sqrt{3})}{2}$
D
$a(\sqrt{3}-1)$

Solution

(C) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $H = a + x$ છે,જ્યાં $x$ એ ઇમારતની સપાટીથી ઉપર ટાવરની ઊંચાઈ છે.
$\Delta ABC$ માં,$\tan{30^\circ} = \frac{AC}{BC} = \frac{x}{BC}$. $\tan{30^\circ} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$BC = x\sqrt{3}$ મળે.
$\Delta ADE$ માં,$\tan{45^\circ} = \frac{AE}{DE} = \frac{a+x}{DE}$. $\tan{45^\circ} = 1$ અને $DE = BC = x\sqrt{3}$ હોવાથી,$1 = \frac{a+x}{x\sqrt{3}}$ મળે.
તેથી,$x\sqrt{3} = a + x$,જેનો અર્થ છે $x(\sqrt{3}-1) = a$,તેથી $x = \frac{a}{\sqrt{3}-1}$.
ટાવરની કુલ ઊંચાઈ $H = a + x = a + \frac{a}{\sqrt{3}-1} = a \left( 1 + \frac{1}{\sqrt{3}-1} \right) = a \left( \frac{\sqrt{3}-1+1}{\sqrt{3}-1} \right) = \frac{a\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{a\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1} \times \frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}+1} = \frac{a(3+\sqrt{3})}{3-1} = \frac{a(3+\sqrt{3})}{2}$.
Solution diagram
52
EasyMCQ
$5 \ m$ લાંબી એક નિસરણી ઊભી દીવાલ પર ટેકવેલી છે. નિસરણીનો નીચેનો છેડો દીવાલથી $3 \ m$ દૂર છે. જો નિસરણીના નીચેના છેડાને દીવાલથી $1 \ m$ વધુ દૂર ખેંચવામાં આવે,તો નિસરણીનો ઉપરનો છેડો દીવાલ પર કેટલો નીચે સરકશે?
A
$1 \ m$
B
$0.5 \ m$
C
$2 \ m$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે દીવાલ $AB$ છે અને જમીન $BC$ છે. નિસરણી $AC = 5 \ m$ છે. શરૂઆતમાં,$BC = 3 \ m$. $\triangle ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 + BC^2 = AC^2$,તેથી $AB^2 + 3^2 = 5^2$,જે $AB^2 = 25 - 9 = 16$ આપે છે,તેથી $AB = 4 \ m$.
હવે,નિસરણીના નીચેના છેડાને $1 \ m$ વધુ દૂર ખેંચવામાં આવે છે,તેથી દીવાલથી નવું અંતર $BC' = 3 + 1 = 4 \ m$ છે. નિસરણીની લંબાઈ $DC' = 5 \ m$ રહે છે. $\triangle DBC'$ માં,$BD^2 + BC'^2 = DC'^2$,તેથી $BD^2 + 4^2 = 5^2$,જે $BD^2 = 25 - 16 = 9$ આપે છે,તેથી $BD = 3 \ m$.
નિસરણીનો ઉપરનો છેડો જેટલો નીચે સરકે છે તે અંતર $AD = AB - BD = 4 - 3 = 1 \ m$ છે.
Solution diagram
53
MediumMCQ
જમીન પરના બિંદુ $A$ આગળ સ્તંભની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $15^\circ$ છે. સ્તંભ તરફ $40 \ m$ ચાલ્યા પછી,ખૂણો $30^\circ$ થાય છે. સ્તંભની ઊંચાઈ $... \ m$ છે.
A
$40$
B
$20$
C
$20\sqrt{3}$
D
$\frac{40}{3}\sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે સ્તંભની ઊંચાઈ $PO = h$ છે અને $O$ એ સ્તંભનો પાયો છે.
$\triangle POB$ માં,$\tan 30^\circ = \frac{h}{OB} \implies OB = h \cot 30^\circ = h\sqrt{3}$.
$\triangle POA$ માં,$\tan 15^\circ = \frac{h}{OA} \implies OA = h \cot 15^\circ$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot 15^\circ = 2 + \sqrt{3}$.
આપેલ છે કે $AB = 40 \ m$,તેથી $OA - OB = 40$.
$h(2 + \sqrt{3}) - h\sqrt{3} = 40$.
$h(2 + \sqrt{3} - \sqrt{3}) = 40$.
$2h = 40 \implies h = 20 \ m$.
Solution diagram
54
MediumMCQ
$h$ ઊંચાઈ ધરાવતી ઈમારતની ટોચ અને તળિયેથી જોતા ટેકરીની ટોચના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $p$ અને $q$ છે. તો ટેકરીની ઊંચાઈ શોધો.
A
$\frac{h \cot q}{\cot q - \cot p}$
B
$\frac{h \cot p}{\cot p - \cot q}$
C
$\frac{h \tan p}{\tan p - \tan q}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $AB$ એ $h$ ઊંચાઈની ઈમારત છે અને $BP$ એ ટેકરી છે. ટેકરીની કુલ ઊંચાઈ $H = h + x$ છે,જ્યાં $x$ એ ઈમારતની સપાટીથી ઉપરની ટેકરીની ઊંચાઈ છે.
આકૃતિ પરથી,$\triangle ADC$ માં,$\tan p = \frac{x}{y} \Rightarrow y = x \cot p$.
$\triangle ABP$ માં,$\tan q = \frac{h + x}{y} \Rightarrow y = (h + x) \cot q$.
$y$ ની કિંમતો સરખાવતા,આપણને મળે $x \cot p = (h + x) \cot q$.
$x \cot p = h \cot q + x \cot q$.
$x(\cot p - \cot q) = h \cot q \Rightarrow x = \frac{h \cot q}{\cot p - \cot q}$.
ટેકરીની કુલ ઊંચાઈ $H = h + x = h + \frac{h \cot q}{\cot p - \cot q} = \frac{h \cot p - h \cot q + h \cot q}{\cot p - \cot q} = \frac{h \cot p}{\cot p - \cot q}$.
Solution diagram
55
EasyMCQ
જો ટાવરના પાયાથી $500 \, m$ અંતરે ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ શોધો:
A
$\frac{1}{\sqrt{3}} \, m$
B
$\frac{500}{\sqrt{3}} \, m$
C
$\sqrt{3} \, m$
D
$500 \sqrt{3} \, m$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h \, m$ છે.
આપેલ અંતર $d = 500 \, m$ છે.
ઉત્સેધકોણ $\theta = 30^\circ$ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\tan \theta = \frac{\text{ઊંચાઈ}}{\text{પાયો}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 30^\circ = \frac{h}{500}$
$\tan 30^\circ = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી:
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{500}$
$h = \frac{500}{\sqrt{3}} \, m$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
56
DifficultMCQ
એક માણસ માટે,તેની પૂર્વમાં આવેલા મંદિરના સર્વોચ્ચ બિંદુનો ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ છે. ઉત્તર દિશામાં $240 \ m$ ચાલ્યા પછી,ઉત્સેધકોણ ઘટીને $30^\circ$ થાય છે. તો મંદિરની ઊંચાઈ શોધો.
A
$60\sqrt{6} \ m$
B
$60 \ m$
C
$50\sqrt{3} \ m$
D
$30\sqrt{6} \ m$

Solution

(A) ધારો કે મંદિરની ઊંચાઈ $h$ છે અને માણસનું મંદિરના પાયાથી પ્રારંભિક અંતર $x$ છે.
પ્રથમ સ્થાન પરથી,$\tan(60^\circ) = \frac{h}{x} \implies x = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
ઉત્તર દિશામાં $240 \ m$ ચાલ્યા પછી,માણસ મંદિરના પાયાથી $d = \sqrt{x^2 + 240^2}$ અંતરે છે.
બીજા સ્થાન પરથી,$\tan(30^\circ) = \frac{h}{d} \implies d = h\sqrt{3}$.
અંતરના સૂત્રમાં $d$ અને $x$ ની કિંમત મૂકતા: $(h\sqrt{3})^2 = (\frac{h}{\sqrt{3}})^2 + 240^2$.
$3h^2 = \frac{h^2}{3} + 57600$.
$3h^2 - \frac{h^2}{3} = 57600 \implies \frac{8h^2}{3} = 57600$.
$h^2 = \frac{57600 \times 3}{8} = 21600$.
$h = \sqrt{21600} = 60\sqrt{6} \ m$.
Solution diagram
57
MediumMCQ
$80 \ m$ ઊંચા સ્તંભ પર $20 \ m$ ઊંચો ધ્વજદંડ લગાવેલ છે. સ્તંભના પાયાથી $50 \ m$ દૂર જમીન પરના એક બિંદુએ,ધ્વજદંડ $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે. $\tan \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{11}$
B
$\frac{2}{21}$
C
$\frac{21}{2}$
D
$\frac{21}{4}$

Solution

(B) ધારો કે સ્તંભનો પાયો $B$ છે અને જમીન પરનું બિંદુ $A$ છે. સ્તંભની ટોચ $C$ છે અને ધ્વજદંડની ટોચ $D$ છે. આપેલ છે કે $AB = 50 \ m$,$BC = 80 \ m$,અને $CD = 20 \ m$.
ધારો કે $\angle CAB = \beta$. $\triangle ABC$ માં,$\tan \beta = \frac{BC}{AB} = \frac{80}{50} = \frac{8}{5}$.
$\triangle ABD$ માં,કુલ ઊંચાઈ $BD = BC + CD = 80 + 20 = 100 \ m$.
તેથી $\tan(\alpha + \beta) = \frac{BD}{AB} = \frac{100}{50} = 2$.
સૂત્ર $\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{\tan \alpha + \frac{8}{5}}{1 - \tan \alpha \cdot \frac{8}{5}} = 2$
$\tan \alpha + \frac{8}{5} = 2 - \frac{16}{5} \tan \alpha$
$\tan \alpha + \frac{16}{5} \tan \alpha = 2 - \frac{8}{5}$
$\frac{21}{5} \tan \alpha = \frac{2}{5}$
$\tan \alpha = \frac{2}{21}$.
Solution diagram
58
MediumMCQ
એક ટાવર બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ પર અનુક્રમે $\alpha, 2\alpha, 3\alpha$ ખૂણા આંતરે છે,જે બધા ટાવરના પાયામાંથી પસાર થતી આડી રેખા પર આવેલા છે. તો $AB/BC = $
A
$\frac{\sin 3\alpha}{\sin 2\alpha}$
B
$1 + 2\cos 2\alpha$
C
$2 + \cos 3\alpha$
D
$\frac{\sin 2\alpha}{\sin \alpha}$

Solution

(B) ધારો કે ટાવર $ED$ છે જેની ઊંચાઈ $h$ છે અને $D$ ટાવરનો પાયો છે. ધારો કે $CD = y$. $\triangle ECD$ માં,$\tan 3\alpha = h/y$,તેથી $y = h \cot 3\alpha$.
$\triangle EBD$ માં,$\tan 2\alpha = h/(y+BC)$,તેથી $y+BC = h \cot 2\alpha$,જે આપે છે $BC = h(\cot 2\alpha - \cot 3\alpha) = \frac{h \sin \alpha}{\sin 2\alpha \sin 3\alpha}$.
$\triangle EAD$ માં,$\tan \alpha = h/(y+BC+AB)$,તેથી $y+BC+AB = h \cot \alpha$,જે આપે છે $AB = h(\cot \alpha - \cot 2\alpha) = \frac{h}{\sin 2\alpha}$.
આમ,$AB/BC = \frac{h}{\sin 2\alpha} \times \frac{\sin 2\alpha \sin 3\alpha}{h \sin \alpha} = \frac{\sin 3\alpha}{\sin \alpha} = 3 - 4\sin^2 \alpha = 1 + 2\cos 2\alpha$.
Solution diagram
59
MediumMCQ
$60 \, m$ પહોળા રસ્તાની બંને બાજુએ સમાન ઊંચાઈના બે સ્તંભો આવેલા છે. રસ્તા પરના એક બિંદુએથી સ્તંભોની ટોચના ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ અને $30^\circ$ છે. તો સ્તંભોની ઊંચાઈ શોધો.
A
$15\sqrt{3} \, m$
B
$15\sqrt{2} \, m$
C
$15 \, m$
D
$20 \, m$

Solution

(A) ધારો કે દરેક સ્તંભની ઊંચાઈ $h$ છે અને રસ્તાની પહોળાઈ $60 \, m$ છે. રસ્તા પરનું બિંદુ એક સ્તંભથી $x$ અંતરે છે,તેથી બીજા સ્તંભથી અંતર $(60 - x)$ થશે.
પ્રથમ ત્રિકોણમાં,$\tan 60^\circ = \frac{h}{x}$ $\Rightarrow \sqrt{3} = \frac{h}{x}$ $\Rightarrow h = x\sqrt{3} \dots (i)$.
બીજા ત્રિકોણમાં,$\tan 30^\circ = \frac{h}{60 - x}$ $\Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{60 - x}$ $\Rightarrow 60 - x = h\sqrt{3} \dots (ii)$.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $x = \frac{h}{\sqrt{3}}$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$60 - \frac{h}{\sqrt{3}} = h\sqrt{3}$
$60 = h\sqrt{3} + \frac{h}{\sqrt{3}} = h \left( \frac{3+1}{\sqrt{3}} \right) = \frac{4h}{\sqrt{3}}$
$h = \frac{60 \times \sqrt{3}}{4} = 15\sqrt{3} \, m$.
Solution diagram
60
DifficultMCQ
એક સીડી દીવાલ સાથે ટેકવેલી છે જે સમક્ષિતિજ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે. સીડીના પાયાને દીવાલથી $x$ અંતર દૂર ખેંચવામાં આવે છે,જેથી તે દીવાલ પર $y$ અંતર નીચે સરકે છે અને સમક્ષિતિજ સાથે $\beta$ ખૂણો બનાવે છે. સાચો સંબંધ કયો છે?
A
$x = y \tan \frac{\alpha + \beta}{2}$
B
$y = x \tan \frac{\alpha + \beta}{2}$
C
$x = y \tan (\alpha + \beta)$
D
$y = x \tan (\alpha + \beta)$

Solution

(A) ધારો કે સીડીની લંબાઈ $l$ છે.
પ્રારંભિક સ્થિતિમાં,સીડી સમક્ષિતિજ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે. દીવાલથી સમક્ષિતિજ અંતર $PA = l \cos \alpha$ છે અને ઊભું અંતર $AB = l \sin \alpha$ છે.
અંતિમ સ્થિતિમાં,સીડી સમક્ષિતિજ સાથે $\beta$ ખૂણો બનાવે છે. દીવાલથી સમક્ષિતિજ અંતર $QA = l \cos \beta$ છે અને ઊભું અંતર $AC = l \sin \beta$ છે.
સીડીનો પાયો $x = QA - PA = l(\cos \beta - \cos \alpha)$ અંતર જેટલો દૂર ખેંચાય છે.
સીડી $y = AB - AC = l(\sin \alpha - \sin \beta)$ અંતર જેટલી નીચે સરકે છે.
હવે,$\frac{y}{x}$ નો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{y}{x} = \frac{l(\sin \alpha - \sin \beta)}{l(\cos \beta - \cos \alpha)} = \frac{2 \sin \frac{\alpha - \beta}{2} \cos \frac{\alpha + \beta}{2}}{2 \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \sin \frac{\alpha - \beta}{2}}$
$\frac{y}{x} = \cot \frac{\alpha + \beta}{2}$
તેથી,$x = y \tan \frac{\alpha + \beta}{2}$.
Solution diagram
61
MediumMCQ
જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ થી બદલાઈને $60^{\circ}$ થાય છે,ત્યારે ટાવરનો પડછાયો $60 \ m$ જેટલો ટૂંકો થાય છે. જમીનથી ટાવરની ઊંચાઈ આશરે કેટલા $m$ હશે?
A
$62$
B
$301$
C
$101$
D
$52$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ હોય ત્યારે પડછાયાની લંબાઈ $x$ છે.
$\triangle ABC$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{h}{x} \implies \sqrt{3} = \frac{h}{x} \implies x = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
$\triangle ABD$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{h}{x + 60} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{x + 60} \implies x + 60 = h\sqrt{3}$.
$x = \frac{h}{\sqrt{3}}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{h}{\sqrt{3}} + 60 = h\sqrt{3}$.
$60 = h\sqrt{3} - \frac{h}{\sqrt{3}} = h \left( \frac{3 - 1}{\sqrt{3}} \right) = \frac{2h}{\sqrt{3}}$.
$h = \frac{60 \times \sqrt{3}}{2} = 30\sqrt{3} \approx 30 \times 1.732 = 51.96 \ m \approx 52 \ m$.
Solution diagram
62
DifficultMCQ
$ABCD$ એક લંબચોરસ ખેતર છે. ખૂણા $A$ પર $12\,m$ ઊંચાઈનો એક ઊભો લેમ્પ પોસ્ટ આવેલો છે. જો તેના ટોચનો $B$ થી ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ અને $C$ થી $45^\circ$ હોય,તો ખેતરનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$48\sqrt{2}\,sq.\,m$
B
$48\sqrt{3}\,sq.\,m$
C
$48\,sq.\,m$
D
$12\sqrt{2}\,sq.\,m$

Solution

(A) ધારો કે $AE$ એ $12\,m$ ઊંચાઈનો ઊભો લેમ્પ પોસ્ટ છે. $\triangle EAB$ માં,$\angle EBA = 60^\circ$ અને $\angle EAB = 90^\circ$. તેથી,$\tan 60^\circ = \frac{AE}{AB} \implies \sqrt{3} = \frac{12}{AB} \implies AB = \frac{12}{\sqrt{3}} = 4\sqrt{3}\,m$.
$\triangle EAC$ માં,$\angle ECA = 45^\circ$ અને $\angle EAC = 90^\circ$. તેથી,$\tan 45^\circ = \frac{AE}{AC} \implies 1 = \frac{12}{AC} \implies AC = 12\,m$.
લંબચોરસ ખેતર $ABCD$ માં,$\triangle ABC$ એ $B$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે. પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$BC^2 = AC^2 - AB^2 = 12^2 - (4\sqrt{3})^2 = 144 - 48 = 96$.
તેથી,$BC = \sqrt{96} = 4\sqrt{6}\,m$.
લંબચોરસ ખેતર $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $= AB \times BC = (4\sqrt{3}) \times (4\sqrt{6}) = 16\sqrt{18} = 16 \times 3\sqrt{2} = 48\sqrt{2}\,sq.\,m$.
Solution diagram
63
DifficultMCQ
$h$ ઊંચાઈના થાંભલાના તળિયેથી,ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\alpha$ છે અને થાંભલો ટાવરની ટોચ પર $\beta$ ખૂણો આંતરે છે. ટાવરની ઊંચાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{h\tan(\alpha - \beta)}{\tan(\alpha - \beta) - \tan\alpha}$
B
$\frac{h\cot(\alpha - \beta)}{\cot(\alpha - \beta) - \cot\alpha}$
C
$\frac{\cot(\alpha - \beta)}{\cot(\alpha - \beta) - \cot\alpha}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $H$ છે અને થાંભલા અને ટાવર વચ્ચેનું અંતર $d$ છે.
થાંભલાના તળિયેથી ટાવરની ટોચના કાટકોણ ત્રિકોણ પરથી,$\tan\alpha = \frac{H}{d}$,જેનો અર્થ છે $d = H\cot\alpha$.
થાંભલાની ટોચ અને ટાવરની ટોચના કાટકોણ ત્રિકોણ પરથી,$\tan(\alpha - \beta) = \frac{H - h}{d}$,જેનો અર્થ છે $d = (H - h)\cot(\alpha - \beta)$.
$d$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$H\cot\alpha = (H - h)\cot(\alpha - \beta)$
$H\cot\alpha = H\cot(\alpha - \beta) - h\cot(\alpha - \beta)$
$h\cot(\alpha - \beta) = H\cot(\alpha - \beta) - H\cot\alpha$
$h\cot(\alpha - \beta) = H(\cot(\alpha - \beta) - \cot\alpha)$
$H = \frac{h\cot(\alpha - \beta)}{\cot(\alpha - \beta) - \cot\alpha}$
Solution diagram
64
MediumMCQ
એક વ્યક્તિ ઇમારતનો ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ જુએ છે. તે વ્યક્તિ $25(\sqrt{3} - 1) \, m/hour$ ની ઝડપે ઇમારત તરફ આગળ વધે છે. $2 \, hours$ પછી,તે ઉત્સેધકોણ $45^\circ$ જુએ છે. ઇમારતની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી છે?
A
$100$
B
$50$
C
$50(\sqrt{3} + 1)$
D
$50(\sqrt{3} - 1)$

Solution

(B) ધારો કે ઇમારતની ઊંચાઈ $h \, m$ છે અને ઇમારત $PQ$ દ્વારા દર્શાવેલ છે. વ્યક્તિનું પ્રારંભિક સ્થાન $R$ છે અને $2 \, hours$ પછીનું સ્થાન $S$ છે.
કાપેલું અંતર $RS = \text{ઝડપ} \times \text{સમય} = 25(\sqrt{3} - 1) \times 2 = 50(\sqrt{3} - 1) \, m$.
$\Delta PQS$ માં,$\tan(45^\circ) = \frac{PQ}{SQ} \implies 1 = \frac{h}{SQ} \implies SQ = h$.
$\Delta PQR$ માં,$\tan(30^\circ) = \frac{PQ}{RQ} = \frac{PQ}{RS + SQ} = \frac{h}{50(\sqrt{3} - 1) + h}$.
$\tan(30^\circ) = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{50(\sqrt{3} - 1) + h}$.
$\sqrt{3}h = 50(\sqrt{3} - 1) + h$.
$(\sqrt{3} - 1)h = 50(\sqrt{3} - 1)$.
$h = 50 \, m$.
Solution diagram
65
MediumMCQ
$100 \ m$ ઊંચા ટાવરની ટોચ પરથી એક માણસ ટાવર તરફ આવતી કારને $30^\circ$ ના અવસેધકોણથી જુએ છે. થોડા સમય પછી,અવસેધકોણ $60^\circ$ થાય છે. આ સમય દરમિયાન કાર દ્વારા કાપેલું અંતર (મીટરમાં) કેટલું હશે?
A
$100\sqrt{3}$
B
$\frac{200\sqrt{3}}{3}$
C
$\frac{100\sqrt{3}}{3}$
D
$200\sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $PQ = 100 \ m$ છે. કારનું પ્રારંભિક સ્થાન $R$ અને અંતિમ સ્થાન $S$ છે. કાર દ્વારા કાપેલું અંતર $x = RS$ છે.
$\triangle PQS$ માં,$\tan{60^\circ} = \frac{PQ}{QS} \implies \sqrt{3} = \frac{100}{QS} \implies QS = \frac{100}{\sqrt{3}} \ m$.
$\triangle PQR$ માં,$\tan{30^\circ} = \frac{PQ}{QR} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{100}{QR} \implies QR = 100\sqrt{3} \ m$.
કાર દ્વારા કાપેલું અંતર $x = QR - QS = 100\sqrt{3} - \frac{100}{\sqrt{3}} = \frac{300 - 100}{\sqrt{3}} = \frac{200}{\sqrt{3}} = \frac{200\sqrt{3}}{3} \ m$.
Solution diagram
66
DifficultMCQ
એક ટાવર ગોળાકાર બગીચાના કેન્દ્રમાં આવેલો છે. $A$ અને $B$ બગીચાની સીમા પરના બે બિંદુઓ છે,જેથી $AB = a$ ટાવરના પાયા આગળ $60^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે,અને $A$ અથવા $B$ થી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ છે. ટાવરની ઊંચાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{a}{\sqrt{3}}$
B
$a\sqrt{3}$
C
$\frac{2a}{\sqrt{3}}$
D
$2a\sqrt{3}$

Solution

(A) ધારો કે $O$ એ ગોળાકાર બગીચાનું કેન્દ્ર છે અને $P$ એ ટાવરની ટોચ છે. આમ,$OP$ એ ટાવરની ઊંચાઈ છે.
$O$ કેન્દ્ર હોવાથી,$OA = OB = R$ (બગીચાની ત્રિજ્યા).
આપેલ છે કે $\angle AOB = 60^{\circ}$ અને $OA = OB$,તેથી $\Delta AOB$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
તેથી,$OA = OB = AB = a$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta AOP$ માં,જ્યાં $\angle OAP = 30^{\circ}$ એ ઉત્સેધકોણ છે:
$\tan 30^{\circ} = \frac{OP}{OA}$
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{OP}{a}$
$OP = \frac{a}{\sqrt{3}}$
આમ,ટાવરની ઊંચાઈ $\frac{a}{\sqrt{3}}$ છે.
Solution diagram
67
DifficultMCQ
$AB$ એક શિરોલંબ થાંભલો છે,જેમાં $B$ જમીન પર છે અને $A$ ટોચ પર છે. એક વ્યક્તિ જુએ છે કે જમીન પરના એક બિંદુ $C$ થી બિંદુ $A$ નો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ છે. તે થાંભલાથી દૂર $BC$ રેખા પર બિંદુ $D$ સુધી જાય છે જેથી $CD = 7 \ m$ થાય. $D$ થી બિંદુ $A$ નો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે. તો થાંભલાની ઊંચાઈ શોધો.
A
$\frac{7\sqrt{3}}{2(\sqrt{3}-1)}$
B
$\frac{7\sqrt{3}}{2}(\sqrt{3}+1)$
C
$\frac{7\sqrt{3}}{2}(\sqrt{3}-1)$
D
$\frac{7\sqrt{3}}{2(\sqrt{3}+1)}$

Solution

(B) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $AB = h$ છે.
$\Delta ABC$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{AB}{BC}$ $\Rightarrow \sqrt{3} = \frac{h}{BC}$ $\Rightarrow BC = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
$\Delta ABD$ માં,$\tan 45^{\circ} = \frac{AB}{BD}$ $\Rightarrow 1 = \frac{h}{BD}$ $\Rightarrow BD = h$.
$BD = BC + CD$ હોવાથી,$h = \frac{h}{\sqrt{3}} + 7$.
$h - \frac{h}{\sqrt{3}} = 7 \Rightarrow h\left(\frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}}\right) = 7$.
$h = \frac{7\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $h = \frac{7\sqrt{3}(\sqrt{3}+1)}{(\sqrt{3}-1)(\sqrt{3}+1)} = \frac{7\sqrt{3}(\sqrt{3}+1)}{3-1} = \frac{7\sqrt{3}}{2}(\sqrt{3}+1) \ m$.
Solution diagram
68
DifficultMCQ
એક પક્ષી $20 \ m$ ઊંચા શિરોલંબ થાંભલાની ટોચ પર બેઠું છે અને જમીન પરના બિંદુ $O$ થી તેનો ઉત્સેધકોણ $45^o$ છે. તે બિંદુ $O$ થી સીધું દૂર આડી દિશામાં ઉડે છે. એક સેકન્ડ પછી,$O$ થી પક્ષીનો ઉત્સેધકોણ ઘટીને $30^o$ થાય છે. તો પક્ષીની ઝડપ ($m/s$ માં) કેટલી હશે?
A
$20\sqrt{2}$
B
$20(\sqrt{3} - 1)$
C
$40(\sqrt{2} - 1)$
D
$40(\sqrt{3} - \sqrt{2})$

Solution

(B) ધારો કે પક્ષીનું પ્રારંભિક સ્થાન $P$ છે,જે $PQ = 20 \ m$ ઊંચા થાંભલાની ટોચ પર છે. બિંદુ $O$ થી ઉત્સેધકોણ $\angle POQ = 45^o$ છે.
$\Delta POQ$ માં,$\tan 45^o = \frac{PQ}{OQ}$ $\Rightarrow 1 = \frac{20}{OQ}$ $\Rightarrow OQ = 20 \ m$.
એક સેકન્ડ પછી,પક્ષી $P'$ સ્થાન પર પહોંચે છે જ્યાં $P'Q' = 20 \ m$ (કારણ કે તે આડી દિશામાં ઉડે છે). $O$ થી ઉત્સેધકોણ $\angle P'OQ' = 30^o$ છે.
$\Delta P'OQ'$ માં,$\tan 30^o = \frac{P'Q'}{OQ'}$ $\Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{20}{OQ'}$ $\Rightarrow OQ' = 20\sqrt{3} \ m$.
પક્ષીએ એક સેકન્ડમાં કાપેલું અંતર $QQ' = OQ' - OQ = 20\sqrt{3} - 20 = 20(\sqrt{3} - 1) \ m$ છે.
સમય $1 \ s$ હોવાથી,પક્ષીની ઝડપ $20(\sqrt{3} - 1) \ m/s$ થશે.
Solution diagram
69
DifficultMCQ
જો ટાવરના તળિયા તરફ જતી એક રેખા પરના ત્રણ સમરેખ બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ થી ટાવરની ટોચના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $30^o, 45^o$ અને $60^o$ હોય,તો ગુણોત્તર $AB : BC$ શોધો.
A
$2 : 3$
B
$\sqrt{3} : 1$
C
$\sqrt{3} : \sqrt{2}$
D
$1 : \sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $ED = h$ છે.
$\triangle EDC$ માં,$\tan(60^o) = \frac{ED}{CD} \implies \sqrt{3} = \frac{h}{CD} \implies CD = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
$\triangle EDB$ માં,$\tan(45^o) = \frac{ED}{BD} \implies 1 = \frac{h}{BD} \implies BD = h$.
$\triangle EDA$ માં,$\tan(30^o) = \frac{ED}{AD} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{AD} \implies AD = h\sqrt{3}$.
હવે,$BC = BD - CD = h - \frac{h}{\sqrt{3}} = h\left(\frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}}\right)$.
$AB = AD - BD = h\sqrt{3} - h = h(\sqrt{3}-1)$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{AB}{BC} = \frac{h(\sqrt{3}-1)}{h\left(\frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}}\right)} = \sqrt{3} : 1$.
Solution diagram
70
DifficultMCQ
એક માણસ સીધા રસ્તા પર એક ઉભા સ્તંભ તરફ સમાન ઝડપે ચાલી રહ્યો છે. રસ્તા પરના એક ચોક્કસ બિંદુ $A$ પર,તે અવલોકન કરે છે કે સ્તંભની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $30^o$ છે. $A$ થી તે જ દિશામાં $10 \text{ મિનિટ}$ ચાલ્યા પછી,બિંદુ $B$ પર,તે અવલોકન કરે છે કે સ્તંભની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $60^o$ છે. તો તેના દ્વારા $B$ થી સ્તંભ સુધી પહોંચવા માટે લીધેલ સમય (મિનિટમાં) કેટલો છે?
A
$20$
B
$5$
C
$6$
D
$10$

Solution

(B) ધારો કે $PQ$ એ $h$ ઊંચાઈ ધરાવતો સ્તંભ છે.
$\Delta PAQ$ માં,$\tan(30^o) = \frac{PQ}{AQ}$ $\Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{AQ}$ $\Rightarrow AQ = h\sqrt{3}$.
$\Delta PQB$ માં,$\tan(60^o) = \frac{PQ}{BQ}$ $\Rightarrow \sqrt{3} = \frac{h}{BQ}$ $\Rightarrow BQ = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
$10 \text{ મિનિટ}$ માં કાપેલું અંતર $AB = AQ - BQ = h\sqrt{3} - \frac{h}{\sqrt{3}} = \frac{3h - h}{\sqrt{3}} = \frac{2h}{\sqrt{3}}$ છે.
ઝડપ સમાન હોવાથી,લીધેલ સમય અંતરના પ્રમાણમાં હોય છે.
$AB$ અંતર કાપવા માટે લીધેલ સમય $= 10 \text{ મિનિટ}$.
$BQ$ અંતર કાપવા માટે લીધેલ સમય $= \frac{BQ}{AB} \times 10 = \frac{h/\sqrt{3}}{2h/\sqrt{3}} \times 10 = \frac{1}{2} \times 10 = 5 \text{ મિનિટ}$.
Solution diagram
71
DifficultMCQ
ધારો કે એક ઉભો ટાવર $AB$ છે જેનો છેડો $A$ સમતલ જમીન પર છે. ધારો કે $C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $P$ એ જમીન પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $AP = 2AB$ થાય. જો $\angle BPC = \beta$ હોય,તો $\tan \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{4}{9}$
B
$\frac{6}{7}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{2}{9}$

Solution

(D) ધારો કે $\angle APC = \alpha$. $\triangle APC$ માં,$\tan \alpha = \frac{AC}{AP}$.
$C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$AC = \frac{1}{2} AB$. આપેલ છે કે $AP = 2AB$,તેથી $\tan \alpha = \frac{\frac{1}{2} AB}{2 AB} = \frac{1}{4}$.
હવે,$\triangle ABP$ ધ્યાનમાં લો. $\angle BAP = 90^{\circ}$. $\angle BPC = \beta$ અને $\angle APC = \alpha$,તેથી $\angle BAP = \alpha + \beta$.
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{AB}{AP} = \frac{AB}{2 AB} = \frac{1}{2}$.
સૂત્ર $\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{2} = \frac{\frac{1}{4} + \tan \beta}{1 - \frac{1}{4} \tan \beta}$.
બંને બાજુ $4(1 - \frac{1}{4} \tan \beta)$ વડે ગુણતા:
$2(1 - \frac{1}{4} \tan \beta) = 1 + 4 \tan \beta$
$2 - \frac{1}{2} \tan \beta = 1 + 4 \tan \beta$
$1 = 4.5 \tan \beta$
$1 = \frac{9}{2} \tan \beta$
$\tan \beta = \frac{2}{9}$.
Solution diagram
72
DifficultMCQ
એક ત્રિકોણાકાર બગીચા $PQR$ માં,$PQ = PR = 200 \ m$ છે. $QR$ ના મધ્યબિંદુ $M$ પર એક $TV$ ટાવર આવેલો છે. જો ટાવરની ટોચના $P, Q$ અને $R$ આગળના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $45^o, 30^o$ અને $30^o$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ ($m$ માં) શોધો.
A
$50$
B
$100\sqrt{3}$
C
$50\sqrt{2}$
D
$100$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $MN = h$ છે.
$\Delta QMN$ માં,$\tan 30^o = \frac{MN}{QM}$.
$\therefore QM = \frac{h}{\tan 30^o} = h\sqrt{3}$. $M$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$QM = MR = h\sqrt{3}$.
$\Delta MNP$ માં,ટાવરની ટોચનો $P$ આગળનો ઉત્સેધકોણ $45^o$ છે,તેથી $\tan 45^o = \frac{MN}{PM}$.
$\therefore PM = \frac{h}{\tan 45^o} = h$.
$\Delta PMQ$ માં,$PM \perp MQ$ હોવાથી,$PQ^2 = PM^2 + QM^2$.
કિંમતો મૂકતા: $(200)^2 = h^2 + (h\sqrt{3})^2$.
$40000 = h^2 + 3h^2$.
$40000 = 4h^2$.
$h^2 = 10000$.
$h = 100 \ m$.
Solution diagram
73
EasyMCQ
$ABC$ ત્રિકોણાકાર બગીચામાં એક થાંભલો શિરોલંબ ઉભો છે. જો બગીચાના દરેક ખૂણેથી થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ સમાન હોય,તો $\Delta ABC$ માં,થાંભલાનો પાયો ક્યાં હશે?
A
મધ્યકેન્દ્ર
B
પરિકેન્દ્ર
C
અંતઃકેન્દ્ર
D
લંબકેન્દ્ર

Solution

(B) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $h$ છે અને થાંભલાનો પાયો $P$ છે. બગીચાના ખૂણાઓ $A, B,$ અને $C$ છે.
આપેલ છે કે દરેક ખૂણેથી થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\theta$ સમાન છે.
થાંભલા અને પાયા $P$ થી દરેક ખૂણા સુધીના અંતર દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan(\theta) = \frac{h}{PA} = \frac{h}{PB} = \frac{h}{PC}$ મળે છે.
જેથી $PA = PB = PC$ થાય છે.
ત્રિકોણના ત્રણેય શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે આવેલા બિંદુને ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર કહેવાય છે.
74
AdvancedMCQ
બે સમાંતર ટાવર $A$ અને $B$ જેની ઊંચાઈ અલગ-અલગ છે,તે સમાન સમતલ જમીન પર $d$ અંતરે આવેલા છે. જો ટાવર $A$ પર $10\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $Q$ થી ટાવર $B$ પર $20\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $P$ નો ઉત્સેધકોણ $\theta$ હોય,અને આ ખૂણો ટાવર $B$ પરના બિંદુ $P$ થી ટાવર $A$ પર $50\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $R$ ના ઉત્સેધકોણ કરતા અડધો હોય,તો $\theta$ ની કિંમત ....$^o$ થાય.
A
$30$
B
$45$
C
$15$
D
$60$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરો વચ્ચેનું અંતર $d$ છે.
ટાવર $A$ પર $10\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $Q$ થી ટાવર $B$ પર $20\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $P$ નો ઉત્સેધકોણ $\theta$ છે.
તેથી,$\tan \theta = \frac{20 - 10}{d} = \frac{10}{d} \Rightarrow d = 10 \cot \theta$.
ટાવર $B$ પર $20\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $P$ થી ટાવર $A$ પર $50\,m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $R$ નો ઉત્સેધકોણ $2\theta$ છે.
તેથી,$\tan 2\theta = \frac{50 - 20}{d} = \frac{30}{d} \Rightarrow d = 30 \cot 2\theta$.
$d$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$10 \cot \theta = 30 \cot 2\theta$
$\cot \theta = 3 \cot 2\theta$
$\cot \theta = 3 \left( \frac{\cot^2 \theta - 1}{2 \cot \theta} \right)$
$2 \cot^2 \theta = 3 \cot^2 \theta - 3$
$\cot^2 \theta = 3 \Rightarrow \cot \theta = \sqrt{3}$
તેથી,$\theta = 30^{\circ}$.
Solution diagram
75
AdvancedMCQ
$h$ ઊંચાઈનો એક ઉભો થાંભલો $H$ ઊંચાઈની ઇમારત પર છે. ઇમારતના પાયાથી $5$ એકમ દૂર જમીન પરના એક બિંદુથી ઇમારતની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\alpha$ છે. થાંભલો તે જ બિંદુ પર $\beta$ ખૂણો આંતરે છે. જો $2 \tan \beta \cot \alpha = 1$ હોય,તો-
A
$H^3 + hH^2 + 25H - 50h = 0$
B
$H^3 + hH^2 - 25H + 50h = 0$
C
$H^3 + hH^2 + 50H - 25h = 0$
D
$H^3 + hH^2 + 25H + 50h = 0$

Solution

(A) ધારો કે જમીન પરનું બિંદુ $O$ છે,ઇમારતનો પાયો $A$ છે,ઇમારતની ટોચ $B$ છે અને થાંભલાની ટોચ $C$ છે. આપેલ છે કે $OA = 5$,$AB = H$,અને $BC = h$.
$\triangle OAB$ માં,$\tan \alpha = \frac{AB}{OA} = \frac{H}{5}$.
આપેલ છે કે $2 \tan \beta \cot \alpha = 1$,તેથી $2 \tan \beta = \tan \alpha = \frac{H}{5}$,એટલે કે $\tan \beta = \frac{H}{10}$.
$\triangle OAC$ માં,થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\alpha + \beta$ છે. તેથી,$\tan(\alpha + \beta) = \frac{AC}{OA} = \frac{H+h}{5}$.
સૂત્ર $\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{\frac{H}{5} + \frac{H}{10}}{1 - (\frac{H}{5})(\frac{H}{10})} = \frac{H+h}{5}$
$\frac{\frac{3H}{10}}{1 - \frac{H^2}{50}} = \frac{H+h}{5}$
$\frac{15H}{50 - H^2} = \frac{H+h}{5}$
$75H = (H+h)(50 - H^2)$
$75H = 50H - H^3 + 50h - hH^2$
$H^3 + hH^2 + 25H - 50h = 0$.
Solution diagram
76
AdvancedMCQ
જમીન પર ઉભેલા $(1 + \sqrt{3}) \text{ m}$ ઊંચાઈ ધરાવતા ટાવરનો પડછાયો જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ હોય ત્યારે,જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $...^{\circ}$ હતો તેના કરતા $2 \text{ m}$ લાંબો માલૂમ પડે છે.
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$75$

Solution

(B) ધારો કે $AB$ એ $(1+\sqrt{3}) \text{ m}$ ઊંચાઈ ધરાવતો ટાવર છે. ધારો કે જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $30^{\circ}$ અને $\alpha$ હોય ત્યારે તેના પડછાયા $BC$ અને $BD$ છે,જ્યાં $CD = 2 \text{ m}$ છે.
$\triangle ABC$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{AB}{BC} \implies BC = \frac{1+\sqrt{3}}{\tan 30^{\circ}} = (1+\sqrt{3})\sqrt{3} = \sqrt{3}+3$.
$BC = BD + CD$ હોવાથી,$BD = BC - CD = (\sqrt{3}+3) - 2 = \sqrt{3}+1$.
$\triangle ABD$ માં,$\tan \alpha = \frac{AB}{BD} = \frac{1+\sqrt{3}}{\sqrt{3}+1} = 1$.
તેથી,$\alpha = 45^{\circ}$.
Solution diagram
77
AdvancedMCQ
એક મોબાઈલ ટાવરની ટોચનો ત્રણ બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ (ટાવરના પાયામાંથી પસાર થતી સીધી રેખા પર) થી ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે. જો ત્રણેય બિંદુઓ ટાવરના પાયાની એક જ તરફ આવેલા હોય અને $\alpha : \beta : \gamma = 1 : 2 : 3$ અને $PQ = l$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ કેટલી થાય?
A
$l \tan \alpha$
B
$l \sin \beta$
C
$l \sin \gamma$
D
$l \tan (\alpha + \beta + \gamma)$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $AB = h$ છે. $A$ એ ટાવરનો પાયો છે.
$\Delta PAB$ માં,$\cot \alpha = \frac{PA}{h} \implies PA = h \cot \alpha$.
$\Delta QAB$ માં,$\cot \beta = \frac{QA}{h} \implies QA = h \cot \beta$.
$\Delta RAB$ માં,$\cot \gamma = \frac{RA}{h} \implies RA = h \cot \gamma$.
આપેલ છે કે $\alpha : \beta : \gamma = 1 : 2 : 3$,ધારો કે $\alpha = \theta, \beta = 2\theta, \gamma = 3\theta$.
$PQ = PA - QA = h(\cot \theta - \cot 2\theta) = l$.
$l = h \left( \frac{\cos \theta}{\sin \theta} - \frac{\cos 2\theta}{\sin 2\theta} \right) = h \left( \frac{\sin 2\theta \cos \theta - \cos 2\theta \sin \theta}{\sin \theta \sin 2\theta} \right) = h \frac{\sin(2\theta - \theta)}{\sin \theta \sin 2\theta} = h \frac{\sin \theta}{\sin \theta \sin 2\theta} = \frac{h}{\sin 2\theta}$.
તેથી,$h = l \sin 2\theta = l \sin \beta$.
Solution diagram
78
AdvancedMCQ
એક ટાવરનો ઉત્તર દિશામાં આવેલા બિંદુ $P$ થી ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ છે અને બિંદુ $P$ થી પૂર્વ દિશામાં આવેલા બિંદુ $Q$ થી તે $\theta$ છે. જો ટાવરના પાયાથી બિંદુ $P$ નું અંતર $3 \ m$ હોય અને $PQ = 3 \ m$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\tan^{-1} 2$
B
$\cot^{-1} 2$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) ધારો કે ટાવર $AB$ છે,જ્યાં $A$ ટાવરનો પાયો છે. આપેલ છે કે $AP = 3 \ m$ અને $P$ થી ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ છે.
$\triangle ABP$ માં,$\tan 30^\circ = \frac{AB}{AP}$ $\Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{AB}{3}$ $\Rightarrow AB = \sqrt{3} \ m$.
બિંદુ $Q$ એ $P$ ની પૂર્વમાં છે જેથી $PQ = 3 \ m$. $\triangle APQ$ માં,$\angle APQ = 90^\circ$.
$AQ = \sqrt{AP^2 + PQ^2} = \sqrt{3^2 + 3^2} = 3\sqrt{2} \ m$.
$\triangle ABQ$ માં,$\tan \theta = \frac{AB}{AQ} = \frac{\sqrt{3}}{3\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{6}}$.
પરંતુ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\cot^{-1} 2$ છે.
Solution diagram
79
AdvancedMCQ
સપાટ મેદાન પર ઉભેલા ટાવરનો પડછાયો જ્યારે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ હોય ત્યારે $45^{\circ}$ હોય તેના કરતા $100 \ m$ લાંબો માલૂમ પડે છે. ટાવરની ઊંચાઈ શોધો.
A
$50(\sqrt{3}-1)$
B
$50(\sqrt{3}+1)$
C
$100(\sqrt{3}-1)$
D
$100(\sqrt{3}+1)$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને જ્યારે ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ હોય ત્યારે પડછાયાની લંબાઈ $x$ છે.
$45^{\circ}$ ખૂણાવાળા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan 45^{\circ} = \frac{h}{x}$ $\Rightarrow 1 = \frac{h}{x}$ $\Rightarrow x = h$.
$30^{\circ}$ ખૂણાવાળા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કુલ પડછાયાની લંબાઈ $100 + x$ છે.
$\tan 30^{\circ} = \frac{h}{100 + x} \Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{100 + h}$.
$100 + h = h\sqrt{3}$.
$100 = h(\sqrt{3} - 1)$.
$h = \frac{100}{\sqrt{3} - 1} = \frac{100(\sqrt{3} + 1)}{3 - 1} = \frac{100(\sqrt{3} + 1)}{2} = 50(\sqrt{3} + 1)$.
Solution diagram
80
AdvancedMCQ
જમીનથી $100 \ m$ ઊંચાઈએ ઉડતું એક ગરુડ જમીન પરના તેના શિકારને $30^\circ$ ના અવસેધકોણ (angle of depression) થી જુએ છે. તે જ ઊંચાઈએ શિકાર તરફ $'x' \ m$ અંતર કાપ્યા પછી,અવસેધકોણ $45^\circ$ થાય છે. $x$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$100\sqrt{5}$
B
$100\sqrt{3}+100$
C
$100$
D
$100\sqrt{3}-100$

Solution

(D) ધારો કે ગરુડની ઊંચાઈ $h = 100 \ m$ છે. ધારો કે શિકારથી પ્રારંભિક આડું અંતર $d_1$ અને અંતિમ આડું અંતર $d_2$ છે.
પ્રથમ સ્થાન પરથી,$\tan(30^\circ) = \frac{h}{d_1}$ $\Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{100}{d_1}$ $\Rightarrow d_1 = 100\sqrt{3} \ m$.
બીજા સ્થાન પરથી,$\tan(45^\circ) = \frac{h}{d_2}$ $\Rightarrow 1 = \frac{100}{d_2}$ $\Rightarrow d_2 = 100 \ m$.
કાપેલું અંતર $x = d_1 - d_2 = 100\sqrt{3} - 100 \ m$.
Solution diagram
81
AdvancedMCQ
$50 \ m$ ઊંચો ટાવર એક પહાડની ટોચ પર આવેલો છે. જમીન પરના એક બિંદુથી ટાવરની ટોચ અને તળિયાના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $75^o$ અને $60^o$ માલૂમ પડે છે. તો પહાડની ઊંચાઈ શોધો.
A
$25 \ m$
B
$25(\sqrt{3} - 1) \ m$
C
$25(\sqrt{3} + 1) \ m$
D
$25(2 + \sqrt{3}) \ m$

Solution

(C) ધારો કે પહાડની ઊંચાઈ $h$ છે અને જમીન પરના બિંદુથી પહાડના પાયા સુધીનું અંતર $d$ છે.
પહાડ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ પરથી,$\tan(60^o) = \frac{h}{d}$,તેથી $d = \frac{h}{\tan(60^o)} = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
ટાવર અને પહાડ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ માટે,કુલ ઊંચાઈ $h + 50$ છે અને ઉત્સેધકોણ $75^o$ છે.
તેથી,$\tan(75^o) = \frac{h + 50}{d}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(75^o) = 2 + \sqrt{3}$.
સમીકરણમાં $d = \frac{h}{\sqrt{3}}$ મૂકતા: $2 + \sqrt{3} = \frac{h + 50}{h/\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}(h + 50)}{h}$.
$h(2 + \sqrt{3}) = \sqrt{3}h + 50\sqrt{3}$.
$2h + \sqrt{3}h = \sqrt{3}h + 50\sqrt{3}$.
$2h = 50\sqrt{3} \Rightarrow h = 25\sqrt{3} \ m$.
Solution diagram
82
MediumMCQ
એક ઘર સામેના ઘરની બારી આગળ કાટખૂણો બનાવે છે. પ્રથમ ઘરના તળિયેથી બારીનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ છે. જો બે ઘરો વચ્ચેનું અંતર $6 \ m$ હોય,તો પ્રથમ ઘરની ઊંચાઈ કેટલી હશે?
A
$8\sqrt{3} \ m$
B
$16\sqrt{3} \ m$
C
$3\sqrt{3} \ m$
D
$12\sqrt{3} \ m$

Solution

(A) ધારો કે $AB$ એ બે ઘરો વચ્ચેનું અંતર છે,$AB = 6 \ m$. ધારો કે $D$ એ બીજા ઘરની બારીનું સ્થાન છે,અને $BC$ એ પ્રથમ ઘરની ઊંચાઈ છે,$BC = h$.
આપેલ છે કે પ્રથમ ઘરના તળિયે $B$ થી બારી $D$ નો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ છે,તેથી $\angle DBA = 30^{\circ}$.
$\Delta ABD$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{AD}{AB} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{AD}{6} \implies AD = \frac{6}{\sqrt{3}} = 2\sqrt{3} \ m$.
તેમજ,$\cos 30^{\circ} = \frac{AB}{BD} \implies \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{6}{BD} \implies BD = \frac{12}{\sqrt{3}} = 4\sqrt{3} \ m$.
ઘર બારી આગળ કાટખૂણો બનાવે છે,તેથી $\angle BDC = 90^{\circ}$.
$\Delta BDC$ માં,$\angle DBC = 60^{\circ}$ (કારણ કે $\angle ABC = 90^{\circ}$ અને $\angle ABD = 30^{\circ}$,$\angle DBC = 90^{\circ} - 30^{\circ} = 60^{\circ}$).
તો $\cos 60^{\circ} = \frac{BD}{BC} \implies \frac{1}{2} = \frac{4\sqrt{3}}{h}$.
તેથી,$h = 8\sqrt{3} \ m$.
Solution diagram
83
MediumMCQ
એક વ્યક્તિ થાંભલાથી $10 \ m$ ના અંતરે ઉભી રહીને અવલોકન કરે છે કે થાંભલાના નીચેના $\frac{1}{3}$ ભાગ અને ઉપરના $\frac{2}{3}$ ભાગ દ્વારા બનતા ખૂણા સમાન છે,તો થાંભલાની ઊંચાઈ શોધો.
A
$10\sqrt{2}$
B
$10\sqrt{5}$
C
$10\sqrt{3}$
D
$15$

Solution

(C) ધારો કે થાંભલાની કુલ ઊંચાઈ $H$ છે. નીચેનો ભાગ $\frac{H}{3}$ છે અને ઉપરનો ભાગ $\frac{2H}{3}$ છે.
અવલોકનકાર થાંભલાના પાયાથી $10 \ m$ ના અંતરે છે.
નીચેના ભાગ દ્વારા બનતો ખૂણો $\alpha$ છે અને ઉપરના ભાગ દ્વારા બનતો ખૂણો પણ $\alpha$ છે.
ભૂમિતિ મુજબ,$\tan \alpha = \frac{H/3}{10} = \frac{H}{30}$.
આખા થાંભલા દ્વારા બનતો કુલ ખૂણો $2\alpha$ છે.
તેથી,$\tan(2\alpha) = \frac{H}{10}$.
સૂત્ર $\tan(2\alpha) = \frac{2\tan \alpha}{1 - \tan^2 \alpha}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{H}{10} = \frac{2(H/30)}{1 - (H/30)^2}$
$1 = \frac{2/3}{1 - H^2/900}$
$1 - \frac{H^2}{900} = \frac{2}{3}$
$\frac{H^2}{900} = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$
$H^2 = 300$
$H = \sqrt{300} = 10\sqrt{3} \ m$.
Solution diagram
84
MediumMCQ
સમુદ્ર સપાટી પર પાયો ધરાવતા $30 \ m$ ઊંચા દીવાદાંડી (lighthouse) ની ટોચ પરથી એક હોડીનો અવસેધકોણ $15^\circ$ છે. દીવાદાંડીના પાયાથી હોડીનું અંતર કેટલું છે?
A
$30 \left( \frac{2 - \sqrt{3}}{2 + \sqrt{3}} \right)$
B
$30 \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{3} + 1} \right)$
C
$30 \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{\sqrt{3} - 1} \right)$
D
$30 \left( \frac{2 + \sqrt{3}}{2 - \sqrt{3}} \right)$

Solution

(C) ધારો કે દીવાદાંડીની ઊંચાઈ $h = 30 \ m$ છે અને હોડીનું દીવાદાંડીના પાયાથી અંતર $d$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,હોડીથી દીવાદાંડીની ટોચનો ઉત્સેધકોણ એ અવસેધકોણ જેટલો જ એટલે કે $15^\circ$ થાય.
તેથી,$\tan 15^\circ = \frac{30}{d}$.
માટે,$d = \frac{30}{\tan 15^\circ} = 30 \cot 15^\circ$.
$\tan 15^\circ = 2 - \sqrt{3}$ હોવાથી,$d = \frac{30}{2 - \sqrt{3}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા,$d = 30(2 + \sqrt{3})$.
વિકલ્પ $C$ માં,$30 \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{\sqrt{3} - 1} \right) = 30 \frac{(\sqrt{3} + 1)^2}{3 - 1} = 30 \frac{4 + 2\sqrt{3}}{2} = 30(2 + \sqrt{3})$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
85
AdvancedMCQ
$25 \ m$ ઊંચી ઇમારત પર $5 \ m$ ઊંચો ધ્વજદંડ છે. $30 \ m$ ની ઊંચાઈ પર રહેલા નિરીક્ષકને ધ્વજદંડ અને ઇમારત સમાન ખૂણા બનાવે છે. નિરીક્ષકથી ધ્વજદંડની ટોચનું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{5\sqrt{3}}{2}$
B
$5\sqrt{\frac{3}{2}}$
C
$5\sqrt{\frac{2}{3}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે નિરીક્ષક $30 \ m$ ની ઊંચાઈ પર બિંદુ $O$ પર છે. ઇમારતની ઊંચાઈ $25 \ m$ છે અને ધ્વજદંડની ઊંચાઈ $5 \ m$ છે,તેથી ઇમારત અને ધ્વજદંડની કુલ ઊંચાઈ $30 \ m$ છે. ધારો કે નિરીક્ષક અને ઇમારત વચ્ચેનું આડું અંતર $x$ છે.
નિરીક્ષક પાસે ધ્વજદંડ દ્વારા બનતો ખૂણો $\alpha$ છે અને ઇમારત દ્વારા બનતો ખૂણો પણ $\alpha$ છે.
ભૂમિતિ મુજબ,ઇમારત દ્વારા બનતો ખૂણો $\alpha$ છે અને ધ્વજદંડ દ્વારા બનતો ખૂણો પણ $\alpha$ છે. આમ,ઇમારત અને ધ્વજદંડ દ્વારા બનતો કુલ ખૂણો $2\alpha$ છે.
કાટ.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan \alpha = \frac{5}{x}$.
ઇમારતના પાયા સાથેના કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan 2\alpha = \frac{30}{x}$.
$\tan 2\alpha = \frac{2\tan \alpha}{1 - \tan^2 \alpha}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{30}{x} = \frac{10x}{x^2 - 25}$ મળે.
આથી $30(x^2 - 25) = 10x^2 \implies 3x^2 - 75 = x^2 \implies 2x^2 = 75 \implies x = 5\sqrt{\frac{3}{2}}$.
નિરીક્ષકથી ધ્વજદંડની ટોચનું અંતર $\sqrt{x^2 + 5^2} = 5\sqrt{\frac{5}{2}}$ થાય. જે આપેલા વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો જવાબ $(D)$ છે.
Solution diagram
86
AdvancedMCQ
$100 \ m$ ઊંચા ટાવરની ટોચ પરથી એક માણસ ટાવર તરફ આવતી કારને જુએ છે. અવસેધકોણ $30^{\circ}$ છે. થોડા સમય પછી,અવસેધકોણ $60^{\circ}$ થાય છે. આ સમય દરમિયાન કાર દ્વારા કાપેલું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{200\sqrt{3}}{3} \ m$
B
$100\sqrt{3} \ m$
C
$\frac{100\sqrt{3}}{3} \ m$
D
$200\sqrt{3} \ m$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h = 100 \ m$ છે.
ધારો કે કાર દ્વારા કાપેલું અંતર $x$ છે અને ટાવરના પાયાથી કારના અંતિમ સ્થાન સુધીનું અંતર $y$ છે.
$60^{\circ}$ ખૂણાવાળા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan 60^{\circ} = \frac{100}{y}$
$\sqrt{3} = \frac{100}{y} \implies y = \frac{100}{\sqrt{3}} \ m$ ........$(i)$
$30^{\circ}$ ખૂણાવાળા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan 30^{\circ} = \frac{100}{x+y}$
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{100}{x+y} \implies x+y = 100\sqrt{3} \ m$ .....$(ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$x = 100\sqrt{3} - \frac{100}{\sqrt{3}}$
$x = \frac{100(3) - 100}{\sqrt{3}} = \frac{200}{\sqrt{3}} = \frac{200\sqrt{3}}{3} \ m$
Solution diagram
87
AdvancedMCQ
જો ટાવરની ટોચ પર મૂકાયેલ $6 \ m$ ઊંચો ધ્વજદંડ જમીન પર $2 \sqrt{3} \ m$ નો પડછાયો પાડે છે,તો સૂર્ય જમીન સાથે બનાવે છે તે ખૂણો (ડિગ્રીમાં) .....$^o$ છે.
A
$60$
B
$30$
C
$45$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $OP$ એ $h \ m$ ઊંચાઈનો ટાવર છે અને $PQ$ એ $6 \ m$ ઊંચાઈનો ધ્વજદંડ છે.
ધારો કે સૂર્ય જમીન સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે.
ધારો કે $OA = x$ એ ટાવરનો પડછાયો છે અને $AB = 2 \sqrt{3} \ m$ એ ધ્વજદંડનો પડછાયો છે.
$\Delta OAP$ માંથી,$\tan \theta = \frac{h}{x}$.
તેમજ,$\Delta OBQ$ માંથી,$\tan \theta = \frac{h+6}{x+2 \sqrt{3}}$.
$\tan \theta$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{h}{x} = \frac{h+6}{x+2 \sqrt{3}}$
$h(x+2 \sqrt{3}) = x(h+6)$
$hx + 2 \sqrt{3} h = hx + 6x$
$2 \sqrt{3} h = 6x$
$\frac{h}{x} = \frac{6}{2 \sqrt{3}} = \sqrt{3}$
$\tan \theta = \sqrt{3}$ હોવાથી,$\theta = 60^{\circ}$ મળે.
Solution diagram
88
DifficultMCQ
જમીન પરના ત્રણ બિંદુઓ $A, B, C$ કે જે એક ત્રિકોણ બનાવે છે,ત્યાંથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ સમાન ખૂણો $\alpha$ છે. જો $R$ એ $\Delta ABC$ ની પરિત્રિજ્યા હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ કેટલી થાય?
A
$R \sin \alpha$
B
$R \cos \alpha$
C
$R \cot \alpha$
D
$R \tan \alpha$

Solution

(D) ધારો કે ટાવર $OP$ છે જ્યાં $O$ એ જમીન પર ટાવરનો પાયો છે અને $P$ એ ટોચ છે. ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે,તેથી $OP = h$.
બિંદુઓ $A, B, C$ થી ટોચ $P$ નો ઉત્સેધકોણ સમાન ખૂણો $\alpha$ હોવાથી,આપણી પાસે $\angle PAO = \angle PBO = \angle PCO = \alpha$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta POA, \Delta POB, \Delta POC$ માં,આપણી પાસે $OA = OB = OC = h \cot \alpha$ છે.
આ સૂચવે છે કે $O$ એ $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે અને $O$ થી શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ સુધીનું અંતર એ પરિત્રિજ્યા $R$ છે.
તેથી,$R = h \cot \alpha$.
આમ,ટાવરની ઊંચાઈ $h = R \tan \alpha$ થાય.
Solution diagram
89
MediumMCQ
$20 \ m$ અને $14 \ m$ ઊંચાઈ ધરાવતા બે થાંભલાઓની ટોચ એક તાર દ્વારા જોડાયેલ છે. જો તાર સમક્ષિતિજ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો તારની લંબાઈ $... \ m$ છે.
A
$12$
B
$10$
C
$8$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બે થાંભલાઓની ઊંચાઈ $H_1 = 20 \ m$ અને $H_2 = 14 \ m$ છે.
બે થાંભલાઓ વચ્ચેની ઊંચાઈનો તફાવત $H_1 - H_2 = 20 \ m - 14 \ m = 6 \ m$ છે.
ધારો કે $\ell$ એ થાંભલાઓની ટોચને જોડતા તારની લંબાઈ છે.
તાર સમક્ષિતિજ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
તાર,સમક્ષિતિજ અંતર અને ઊંચાઈના તફાવત દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\sin 30^{\circ} = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{6}{\ell}$
$\sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$ હોવાથી:
$\frac{1}{2} = \frac{6}{\ell}$
$\ell = 6 \times 2 = 12 \ m$.
તેથી,તારની લંબાઈ $12 \ m$ છે.
Solution diagram
90
AdvancedMCQ
$1 \ m$ ઊંચાઈના ટાવર પર એક ધ્વજ ઊભો છે. ટાવરના પાયાથી $2 \ m$ દૂર આવેલા એક બિંદુએ,ધ્વજ અને ટાવર સમાન ખૂણા બનાવે છે. ધ્વજની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી છે?
A
$\frac{5}{3}$
B
$\frac{10}{3}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{3}{10}$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $AB = 1 \ m$ અને ધ્વજની ઊંચાઈ $BC = x \ m$ છે. ટાવરના પાયાથી $2 \ m$ અંતરે બિંદુ $D$ છે.
ધારો કે $\angle BDA = \alpha$ અને $\angle CDA = 2\alpha$.
$\triangle ABD$ માં,$\tan \alpha = \frac{AB}{AD} = \frac{1}{2}$.
$\triangle ACD$ માં,$\tan 2\alpha = \frac{AC}{AD} = \frac{1+x}{2}$.
સૂત્ર $\tan 2\alpha = \frac{2 \tan \alpha}{1 - \tan^2 \alpha}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1+x}{2} = \frac{2(1/2)}{1 - (1/2)^2} = \frac{4}{3}$.
તેથી,$1+x = \frac{8}{3} \Rightarrow x = \frac{5}{3} \ m$.
Solution diagram
91
AdvancedMCQ
$ABCD$ એક લંબચોરસ ખેતર છે. ખૂણા $A$ પર $12 \ m$ ઊંચાઈનો એક ઊભો લેમ્પ પોસ્ટ છે. જો તેના ટોચનો $B$ થી ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ અને $C$ થી $45^{\circ}$ હોય,તો ખેતરનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$48 \sqrt{2} \ m^2$
B
$48 \sqrt{3} \ m^2$
C
$48 \ m^2$
D
$12 \sqrt{2} \ m^2$

Solution

(A) ધારો કે $A$ પરના લેમ્પ પોસ્ટની ઊંચાઈ $AE = 12 \ m$ છે. પોસ્ટ ઊભી હોવાથી,$AE \perp AB$ અને $AE \perp AD$ થાય.
$\Delta ABE$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{AE}{AB}$ $\Rightarrow \sqrt{3} = \frac{12}{AB}$ $\Rightarrow AB = \frac{12}{\sqrt{3}} = 4\sqrt{3} \ m$.
$\Delta ACE$ માં,$\tan 45^{\circ} = \frac{AE}{AC}$ $\Rightarrow 1 = \frac{12}{AC}$ $\Rightarrow AC = 12 \ m$.
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$BC^2 = AC^2 - AB^2 = 12^2 - (4\sqrt{3})^2 = 144 - 48 = 96$.
$BC = \sqrt{96} = 4\sqrt{6} \ m$.
લંબચોરસ ખેતર $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $= AB \times BC = (4\sqrt{3}) \times (4\sqrt{6}) = 16\sqrt{18} = 16 \times 3\sqrt{2} = 48\sqrt{2} \ m^2$.
Solution diagram
92
DifficultMCQ
એક વિમાન અચળ ઝડપે,સમક્ષિતિજ જમીનને સમાંતર,તેની ઉપર $\sqrt{3} \ km$ ની ઊંચાઈએ ઉડી રહ્યું છે,જેને જમીન પરના એક બિંદુથી જોતા તેનો ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ માલૂમ પડે છે. જો પાંચ સેકન્ડ પછી,તે જ બિંદુથી તેનો ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ થાય,તો વિમાનની ઝડપ ($km/hr$ માં) શોધો.
A
$1500$
B
$750$
C
$720$
D
$1440$

Solution

(D) ધારો કે વિમાનની ઊંચાઈ $h = \sqrt{3} \ km$ છે. ધારો કે $O$ એ જમીન પરનું નિરીક્ષણ બિંદુ છે.
ધારો કે $A$ એ વિમાનનું પ્રથમ સ્થાન છે અને $B$ એ $5 \ \text{સેકન્ડ}$ પછીનું બીજું સ્થાન છે.
$\Delta OA A_1$ માં,જ્યાં $A A_1 = \sqrt{3} \ km$ અને $\angle A O A_1 = 60^\circ$ છે:
$O A_1 = \frac{A A_1}{\tan 60^\circ} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3}} = 1 \ km$.
$\Delta OB B_1$ માં,જ્યાં $B B_1 = \sqrt{3} \ km$ અને $\angle B O B_1 = 30^\circ$ છે:
$O B_1 = \frac{B B_1}{\tan 30^\circ} = \frac{\sqrt{3}}{1/\sqrt{3}} = 3 \ km$.
વિમાન દ્વારા કાપેલું અંતર $AB = A_1 B_1 = O B_1 - O A_1 = 3 - 1 = 2 \ km$ છે.
લીધેલ સમય $5 \ \text{સેકન્ડ }= \frac{5}{3600} \ \text{કલાક}$ છે.
ઝડપ = $\frac{\text{અંતર}}{\text{સમય}} = \frac{2}{5/3600} = \frac{2 \times 3600}{5} = 1440 \ km/hr$.
Solution diagram
93
DifficultMCQ
$60 \, m$ ઊંચાઈનો ટાવર $T_1$ એ $80 \, m$ ઊંચાઈના ટાવર $T_2$ ની બરાબર સામે એક સીધા રસ્તા પર આવેલો છે. $T_1$ ની ટોચ પરથી,જો $T_2$ ના તળિયાનો અવસેધકોણ એ $T_2$ ની ટોચના ઉત્સેધકોણ કરતા બમણો હોય,તો ટાવર $T_1$ અને $T_2$ ના તળિયા વચ્ચેના રસ્તાની પહોળાઈ ($m$ માં) કેટલી થાય?
A
$20\sqrt{2}$
B
$10\sqrt{2}$
C
$10\sqrt{3}$
D
$20\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે $T_1$ અને $T_2$ વચ્ચેનું અંતર $x$ છે.
આકૃતિ પરથી,$EA = 60 \, m$ $(T_1)$ અને $DB = 80 \, m$ $(T_2)$.
ધારો કે $C$ એ $T_2$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $EC$ સમક્ષિતિજ હોય. તેથી $EC = AB = x$.
$DC = DB - CB = 80 - 60 = 20 \, m$.
આપેલ છે કે $\angle DEC = \theta$ ($T_2$ ની ટોચનો ઉત્સેધકોણ) અને $\angle BEC = 2\theta$ ($T_2$ ના તળિયાનો અવસેધકોણ).
$\Delta DEC$ માં,$\tan \theta = \frac{DC}{EC} = \frac{20}{x}$.
$\Delta BEC$ માં,$\tan 2\theta = \frac{BC}{EC} = \frac{60}{x}$.
નિત્યસમ $\tan 2\theta = \frac{2 \tan \theta}{1 - \tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{60}{x} = \frac{2(\frac{20}{x})}{1 - (\frac{20}{x})^2}$.
$\frac{60}{x} = \frac{40/x}{1 - 400/x^2} = \frac{40x}{x^2 - 400}$.
$60(x^2 - 400) = 40x^2$.
$60x^2 - 24000 = 40x^2$.
$20x^2 = 24000$.
$x^2 = 1200$.
$x = \sqrt{1200} = 20\sqrt{3} \, m$.
Solution diagram
94
DifficultMCQ
એક ઉભી ટાવરની ટોચ પર રહેલો માણસ એક કારને આડી સડક પર ટાવર તરફ સમાન ઝડપે ગતિ કરતી જુએ છે. જો કારના અવસેધકોણ $30^\circ$ થી બદલાઈને $45^\circ$ થવા માટે $18 \text{ min}$ લાગે,તો ત્યારબાદ કારને ટાવરના તળિયે પહોંચવા માટે લાગતો સમય (મિનિટમાં) કેટલો હશે?
A
$9(1 + \sqrt{3})$
B
$\frac{9}{2}(\sqrt{3} - 1)$
C
$18(1 + \sqrt{3})$
D
$18(\sqrt{3} - 1)$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને ટાવરનું તળિયું $D$ છે. કારના સ્થાન $B$ અને $A$ છે જ્યાં અવસેધકોણ અનુક્રમે $30^\circ$ અને $45^\circ$ છે.
$\Delta ODA$ માં,$\angle OAD = 45^\circ$. તેથી,$\tan(45^\circ) = \frac{h}{DA} \Rightarrow DA = h$.
$\Delta ODB$ માં,$\angle OBD = 30^\circ$. તેથી,$\tan(30^\circ) = \frac{h}{DB} \Rightarrow DB = h\sqrt{3}$.
$18 \text{ min}$ માં કાર દ્વારા કાપેલું અંતર $BA = DB - DA = h(\sqrt{3} - 1)$ છે.
કારની ઝડપ $v = \frac{\text{અંતર}}{\text{સમય}} = \frac{h(\sqrt{3} - 1)}{18}$.
$DA$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{DA}{v} = \frac{h}{h(\sqrt{3} - 1) / 18} = \frac{18}{\sqrt{3} - 1}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $t = \frac{18(\sqrt{3} + 1)}{3 - 1} = \frac{18(\sqrt{3} + 1)}{2} = 9(\sqrt{3} + 1) \text{ min}$.
Solution diagram
95
DifficultMCQ
એક ઉભી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ તેનાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા બિંદુ $A$ થી $45^\circ$ છે. તે જ ટાવરની ટોચનો $A$ થી દક્ષિણ દિશામાં આવેલા બિંદુ $B$ થી ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ છે. જો $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $54\sqrt{2} \, \text{m}$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી થાય?
A
$108$
B
$36\sqrt{3}$
C
$54\sqrt{3}$
D
$54$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $H$ છે અને ટાવરનો પાયો $P$ છે.
બિંદુ $A$ થી,જે ટાવરની પૂર્વમાં છે,ઉત્સેધકોણ $45^\circ$ છે. તેથી,$AP = H \cot 45^\circ = H$.
બિંદુ $B$ થી,જે $A$ ની દક્ષિણમાં છે,ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ છે. તેથી,$BP = H \cot 30^\circ = H\sqrt{3}$.
$A$ પૂર્વમાં અને $B$ એ $A$ ની દક્ષિણમાં હોવાથી,$\triangle PAB$ એ $A$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 + AP^2 = BP^2$
$(54\sqrt{2})^2 + H^2 = (H\sqrt{3})^2$
$5832 + H^2 = 3H^2$
$2H^2 = 5832$
$H^2 = 2916$
$H = 54 \, \text{m}$.
96
DifficultMCQ
ધારો કે એક સીધી રેખા પર સમાન અંતરે આવેલા $10$ ઉભા થાંભલા,આ રેખા પરના બિંદુ $O$ આગળ સમાન ઉત્સેધકોણ $\alpha$ આંતરે છે અને બધા થાંભલા $O$ ની એક જ બાજુએ છે. જો સૌથી લાંબા થાંભલાની ઊંચાઈ $h$ હોય અને સૌથી નાના થાંભલાના પાયાનું $O$ થી અંતર $a$ હોય,તો બે ક્રમિક થાંભલાઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{h \cos \alpha - a \sin \alpha}{9 \sin \alpha}$
B
$\frac{h \sin \alpha + a \cos \alpha}{9 \sin \alpha}$
C
$\frac{h \cos \alpha - a \sin \alpha}{9 \cos \alpha}$
D
$\frac{h \sin \alpha - a \cos \alpha}{9 \cos \alpha}$

Solution

(A) ધારો કે થાંભલાઓ $A_1, A_2, ..., A_{10}$ સ્થાનો પર છે અને તેમની ઊંચાઈ $h_1, h_2, ..., h_{10}$ છે.
બધા થાંભલા $O$ આગળ સમાન ખૂણો $\alpha$ આંતરે છે,તેથી $\frac{h_n}{OA_n} = \tan \alpha$ દરેક $n = 1, 2, ..., 10$ માટે.
આપેલ છે કે $OA_1 = a$ અને $h_{10} = h$.
ધારો કે $d$ એ બે ક્રમિક થાંભલાઓ વચ્ચેનું અંતર છે. તેથી $OA_{10} = OA_1 + 9d = a + 9d$.
સંબંધ $\frac{h_{10}}{OA_{10}} = \tan \alpha$ પરથી,આપણને મળે છે $\frac{h}{a + 9d} = \tan \alpha$.
$d$ માટે ગોઠવતા:
$a + 9d = \frac{h}{\tan \alpha} = h \cot \alpha$
$9d = h \cot \alpha - a$
$9d = \frac{h \cos \alpha}{\sin \alpha} - a = \frac{h \cos \alpha - a \sin \alpha}{\sin \alpha}$
$d = \frac{h \cos \alpha - a \sin \alpha}{9 \sin \alpha}$.
Solution diagram
97
DifficultMCQ
ક્ષિતિજ સમાંતર જમીન પરના બિંદુ $P$ થી એક ઉભા ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\alpha$ માલૂમ પડ્યો. $P$ થી ટાવરના પાયા તરફ $2 \ m$ અંતર કાપ્યા પછી,ઉત્સેધકોણ બદલાઈને $\beta$ થાય છે. તો ટાવરની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી છે?
A
$\frac{2 \sin \alpha \sin \beta}{\sin(\beta - \alpha)}$
B
$\frac{\sin \alpha \sin \beta}{\cos(\beta - \alpha)}$
C
$\frac{2 \sin(\beta - \alpha)}{\sin \alpha \sin \beta}$
D
$\frac{\cos(\beta - \alpha)}{\sin \alpha \sin \beta}$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $AB = h$ અને અંતર $BC = x$ છે.
$\Delta ABC$ માં,$\tan \beta = \frac{AB}{BC} = \frac{h}{x} \Rightarrow x = h \cot \beta$.
$\Delta ABP$ માં,$\tan \alpha = \frac{AB}{PB} = \frac{h}{x + 2}$.
$x = h \cot \beta$ મૂકતા,$\tan \alpha = \frac{h}{h \cot \beta + 2}$.
$\Rightarrow h \cot \beta + 2 = h \cot \alpha$.
$\Rightarrow 2 = h(\cot \alpha - \cot \beta) = h \left( \frac{\sin(\beta - \alpha)}{\sin \alpha \sin \beta} \right)$.
$\Rightarrow h = \frac{2 \sin \alpha \sin \beta}{\sin(\beta - \alpha)}$.
Solution diagram
98
DifficultMCQ
ત્રિકોણીય પ્લોટ $ABC$ ધ્યાનમાં લો જેની બાજુઓ $AB = 7 \ m$,$BC = 5 \ m$ અને $CA = 6 \ m$ છે. $AC$ ના મધ્યબિંદુ $D$ પર આવેલ એક ઊભો લેમ્પ-પોસ્ટ $B$ આગળ $30^o$ નો ખૂણો આંતરે છે. લેમ્પ-પોસ્ટની ઊંચાઈ ($m$ માં) કેટલી છે?
A
$\frac{3}{2} \sqrt{21}$
B
$\frac{2}{3} \sqrt{21}$
C
$2 \sqrt{7}$
D
$\frac{\sqrt{21}}{3}$

Solution

(B) એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $BD$ એ બાજુ $AC$ પરની મધ્યગા છે.
મધ્યગાની લંબાઈ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$BD = \frac{1}{2} \sqrt{2(AB^2 + BC^2) - AC^2}$
$BD = \frac{1}{2} \sqrt{2(7^2 + 5^2) - 6^2}$
$BD = \frac{1}{2} \sqrt{2(49 + 25) - 36}$
$BD = \frac{1}{2} \sqrt{2(74) - 36} = \frac{1}{2} \sqrt{148 - 36} = \frac{1}{2} \sqrt{112}$
$BD = \frac{1}{2} \times 4 \sqrt{7} = 2 \sqrt{7} \ m$.
ધારો કે $h$ એ $D$ પરના લેમ્પ-પોસ્ટની ઊંચાઈ છે. લેમ્પ-પોસ્ટ $B$ આગળ $30^o$ નો ખૂણો આંતરે છે,તેથી લેમ્પ-પોસ્ટ અને રેખાખંડ $BD$ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan 30^o = \frac{h}{BD}$
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{2 \sqrt{7}}$
$h = \frac{2 \sqrt{7}}{\sqrt{3}} = \frac{2 \sqrt{21}}{3} \ m$.
Solution diagram
99
DifficultMCQ
જો સરોવરની સપાટીથી $25 \, m$ ઊંચાઈએ આવેલા બિંદુ $P$ થી વાદળનો ઉત્સેધકોણ $30^o$ હોય અને સરોવરમાં વાદળના પ્રતિબિંબનો અવસેધકોણ $60^o$ હોય,તો સરોવરની સપાટીથી વાદળની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી હશે?
A
$60$
B
$50$
C
$45$
D
$42$

Solution

(B) ધારો કે વાદળની સરોવરની સપાટીથી ઊંચાઈ $h$ છે. બિંદુ $P$ સરોવરની સપાટીથી $25 \, m$ ઊંચાઈએ છે.
ધારો કે વાદળ બિંદુ $P$ ના સ્તરથી $x$ ઊંચાઈએ છે,તેથી $h = x + 25$.
વાદળના પ્રતિબિંબનું સપાટીથી નીચેનું અંતર $h = x + 25$ છે.
$P$ થી પ્રતિબિંબ સુધીનું કુલ ઊભું અંતર $(x + 25) + 25 = x + 50$ છે.
ધારો કે $P$ થી વાદળની ઊભી રેખા સુધીનું આડું અંતર $y$ છે.
ઉત્સેધકોણ પરથી: $\tan(30^o) = \frac{x}{y} \Rightarrow y = \frac{x}{\tan(30^o)} = x\sqrt{3}$.
અવસેધકોણ પરથી: $\tan(60^o) = \frac{x + 50}{y} \Rightarrow y = \frac{x + 50}{\sqrt{3}}$.
$y$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $x\sqrt{3} = \frac{x + 50}{\sqrt{3}}$.
$3x = x + 50$ $\Rightarrow 2x = 50$ $\Rightarrow x = 25 \, m$.
સપાટીથી વાદળની કુલ ઊંચાઈ $h = x + 25 = 25 + 25 = 50 \, m$ છે.
Solution diagram
100
DifficultMCQ
$20 \ m$ અને $80 \ m$ ઊંચાઈના બે શિરોલંબ થાંભલા એક સમક્ષિતિજ સમતલ પર આવેલા છે. દરેક થાંભલાની ટોચને બીજા થાંભલાના પાયા સાથે જોડતી રેખાઓના છેદબિંદુની આ સમક્ષિતિજ સમતલથી ઊંચાઈ (મીટરમાં) શોધો.
A
$18$
B
$12$
C
$16$
D
$15$

Solution

(C) ધારો કે બે થાંભલા $AB = 20 \ m$ અને $CD = 80 \ m$ છે જે સમક્ષિતિજ સમતલ પર $x$ અંતરે આવેલા છે.
ધારો કે બંને રેખાઓનું છેદબિંદુ $P$ છે અને તેની જમીનથી ઊંચાઈ $h$ છે.
સમાન ત્રિકોણોના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{h}{y} = \frac{20}{x}$ અને $\frac{h}{x-y} = \frac{80}{x}$.
આ સમીકરણો પરથી,$\frac{y}{h} = \frac{x}{20}$ અને $\frac{x-y}{h} = \frac{x}{80}$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $\frac{y + x - y}{h} = \frac{x}{20} + \frac{x}{80}$.
$\frac{x}{h} = x \left( \frac{1}{20} + \frac{1}{80} \right) \implies \frac{1}{h} = \frac{5}{80} = \frac{1}{16}$.
તેથી,$h = 16 \ m$.
Solution diagram

Trigonometrical Equations — Height and Distance · Frequently Asked Questions

1Are these Trigonometrical Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Trigonometrical Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.