Gujarati

Mix Examples-Conic Sections Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Mix Examples-Conic Sections

190+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 34 of 190 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{b^2}=1$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{144}-\frac{y^2}{81}=\frac{1}{25}$ ના નાભિઓ એક જ છે. તો $b^2$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$5$
B
$7$
C
$9$
D
$1$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{b^2}=1$ માટે,નાભિઓ $(\pm ae, 0)$ છે. અહીં $a^2=16$ અને $b^2$ એ અર્ધ-ગૌણ અક્ષનો વર્ગ છે. ઉત્કેન્દ્રિયતા $e_1 = \sqrt{1-\frac{b^2}{16}}$. નાભિ $(\pm 4 \times \sqrt{1-\frac{b^2}{16}}, 0) = (\pm \sqrt{16-b^2}, 0)$ છે.
અતિવલય $\frac{x^2}{144}-\frac{y^2}{81}=\frac{1}{25}$ માટે,તેને $\frac{x^2}{(12/5)^2}-\frac{y^2}{(9/5)^2}=1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^2 = \frac{144}{25}$ અને $b^2 = \frac{81}{25}$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e_2 = \sqrt{1+\frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1+\frac{81/25}{144/25}} = \sqrt{1+\frac{81}{144}} = \sqrt{\frac{225}{144}} = \frac{15}{12} = \frac{5}{4}$.
નાભિઓ $(\pm ae_2, 0) = (\pm \frac{12}{5} \times \frac{5}{4}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
નાભિઓ સમાન હોવાથી,$\sqrt{16-b^2} = 3$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16-b^2 = 9$,તેથી $b^2 = 7$ મળે છે.
152
MediumMCQ
જો $S \equiv \frac{x^2}{k-7}+\frac{y^2}{11-k}-1=0, k \in R-\{7,11\}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$k=9$ હોય ત્યારે $S=0$ એ $\sqrt{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે
B
$k=10$ હોય ત્યારે $S=0$ એ $\sqrt{\frac{2}{3}}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતું ઉપવલય દર્શાવે છે
C
$k=12$ હોય ત્યારે $S=0$ એ $\sqrt{\frac{6}{5}}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતું અતિવલય દર્શાવે છે
D
$k=13$ હોય ત્યારે $S=0$ એ $\sqrt{\frac{3}{2}}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતું અતિવલય દર્શાવે છે

Solution

(D) આપેલ છે $S = \frac{x^2}{k-7} + \frac{y^2}{11-k} = 1$.
$k=9$ માટે: $\frac{x^2}{2} + \frac{y^2}{2} = 1$,જે $\sqrt{2}$ ત્રિજ્યાનું વર્તુળ છે. વિધાન $A$ સાચું છે.
$k=10$ માટે: $\frac{x^2}{3} + \frac{y^2}{1} = 1$,જે $a^2=3, b^2=1$ વાળું ઉપવલય છે. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{1}{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$. વિધાન $B$ સાચું છે.
$k=12$ માટે: $\frac{x^2}{5} - \frac{y^2}{1} = 1$,જે $a^2=5, b^2=1$ વાળું અતિવલય છે. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{1}{5}} = \sqrt{\frac{6}{5}}$. વિધાન $C$ સાચું છે.
$k=13$ માટે: $\frac{x^2}{6} - \frac{y^2}{2} = 1$,જે $a^2=6, b^2=2$ વાળું અતિવલય છે. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{2}{6}} = \sqrt{\frac{4}{3}}$. વિધાન $D$ ખોટું છે.
153
DifficultMCQ
જો અતિવલય $xy = -1$ નો સ્પર્શક એ પરવલય $y^2 = 8x$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો તે સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x + y + 2 = 0$
B
$x + 2y + 2 = 0$
C
$x - y + 2 = 0$
D
$2x + y + 1 = 0$

Solution

(C) ધારો કે પરવલય $y^2 = 8x$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે,જ્યાં $a = 2$. તેથી,$y = mx + \frac{2}{m}$.
આ રેખા અતિવલય $xy = -1$ નો પણ સ્પર્શક છે,જેને $y = -\frac{1}{x}$ તરીકે લખી શકાય.
$y = mx + \frac{2}{m}$ ને $xy = -1$ માં મૂકતા,આપણને $x(mx + \frac{2}{m}) = -1$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $mx^2 + \frac{2}{m}x + 1 = 0$ થાય.
રેખા સ્પર્શક હોવાથી,આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$D = (\frac{2}{m})^2 - 4(m)(1) = 0$.
$\frac{4}{m^2} - 4m = 0 \implies 4 = 4m^3 \implies m^3 = 1 \implies m = 1$.
$m = 1$ ને સ્પર્શકના સમીકરણ $y = mx + \frac{2}{m}$ માં મૂકતા,આપણને $y = x + 2$ અથવા $x - y + 2 = 0$ મળે છે.
154
MediumMCQ
$x^2 - y^2 = a^2$ અતિવલયની જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો જે $y^2 = 4ax$ પરવલયને સ્પર્શે છે.
A
$x(y^2 - x^2) = ay^2$
B
$x(x^2 + y^2) = y^2 + x$
C
$ax^3 + y^3 = 3x$
D
$x(x^2 - y^2) = a^2$

Solution

(A) ધારો કે અતિવલય $x^2 - y^2 = a^2$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ મુજબ $xh - yk = h^2 - k^2$ થાય.
આને સાદું રૂપ આપતા,$y = \frac{h}{k}x - \frac{h^2 - k^2}{k}$ મળે.
આ રેખા $y^2 = 4ax$ પરવલયને સ્પર્શે છે. રેખા $y = mx + c$ એ $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શે તેની શરત $c = \frac{a}{m}$ છે.
અહીં,$m = \frac{h}{k}$ અને $c = -\frac{h^2 - k^2}{k}$ છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા: $-\frac{h^2 - k^2}{k} = \frac{ak}{h}$.
$-h(h^2 - k^2) = ak^2$.
$h(k^2 - h^2) = ak^2$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x(y^2 - x^2) = ay^2$ મળે છે.
155
EasyMCQ
જો અતિવલય $x^2 - \frac{y^2}{3} = 1$ નો સ્પર્શક એ પરવલય $y^2 = 8x$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો ધન ઢાળ ધરાવતા આવા સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$y - x - \frac{1}{2} = 0$
B
$y - 2x - 1 = 0$
C
$2y - 4x - 1 = 0$
D
$y - x - 1 = 0$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 8x$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{2}{m}$ છે.
અતિવલય $x^2 - \frac{y^2}{3} = 1$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{m^2 - 3}$ છે.
સરખામણી કરતા,$\frac{2}{m} = \pm \sqrt{m^2 - 3}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{4}{m^2} = m^2 - 3$,એટલે કે $m^4 - 3m^2 - 4 = 0$.
$t = m^2$ લેતા,$t^2 - 3t - 4 = 0$,તેથી $(t - 4)(t + 1) = 0$.
$m^2 = 4$ હોવાથી,$m = \pm 2$ મળે.
ધન ઢાળ માટે,$m = 2$.
તેથી,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = 2x + 1$ અથવા $y - 2x - 1 = 0$ થાય.
156
MediumMCQ
જો વક્રો $y^2=16x$ અને $9x^2+\alpha y^2=25$ કાટખૂણે છેદે,તો $\alpha=$
A
$6$
B
$9$
C
$\frac{9}{2}$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે વક્રો $C_1: y^2 = 16x$ અને $C_2: 9x^2 + \alpha y^2 = 25$ છે.
પ્રથમ,છેદબિંદુ $(x_1, y_1)$ શોધો.
$C_1$ પરથી,$y^2 = 16x$. આ કિંમત $C_2$ માં મૂકતા: $9x^2 + \alpha(16x) = 25 \implies 9x^2 + 16\alpha x - 25 = 0$.
વક્રો કાટખૂણે છેદે તે માટે,છેદબિંદુ પર તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ હોવો જોઈએ.
$C_1$ નું વિકલન કરતા: $2y \frac{dy}{dx} = 16 \implies \frac{dy}{dx} = \frac{8}{y}$.
$C_2$ નું વિકલન કરતા: $18x + 2\alpha y \frac{dy}{dx} = 0 \implies \frac{dy}{dx} = -\frac{9x}{\alpha y}$.
છેદબિંદુ પર,ઢાળનો ગુણાકાર $(\frac{8}{y})(-\frac{9x}{\alpha y}) = -1 \implies \frac{72x}{\alpha y^2} = 1$ થાય.
$y^2 = 16x$ હોવાથી,આપણને $\frac{72x}{\alpha(16x)} = 1 \implies \frac{72}{16\alpha} = 1 \implies 16\alpha = 72 \implies \alpha = \frac{72}{16} = \frac{9}{2}$ મળે છે.
157
EasyMCQ
જો વક્રો $2x^2 + ky^2 = 30$ અને $3y^2 = 28x$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે,તો $k=$
A
$5$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $2x^2 + ky^2 = 30$ ...$(i)$ અને $3y^2 = 28x$ ...(ii) છે.
$(i)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $4x + 2ky \frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{-2x}{ky} = m_1$.
(ii) નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $6y \frac{dy}{dx} = 28 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{14}{3y} = m_2$.
વક્રો લંબરૂપે છેદતા હોવાથી,$m_1 m_2 = -1$.
$\left( \frac{-2x}{ky} \right) \left( \frac{14}{3y} \right) = -1 \Rightarrow \frac{28x}{3ky^2} = 1$.
(ii) પરથી,$3y^2 = 28x$,તેથી આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{28x}{k(28x)} = 1 \Rightarrow \frac{1}{k} = 1 \Rightarrow k = 1$.
158
MediumMCQ
જો વક્રો $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} = 1$ અને $y^3 = 16x$ કાટખૂણે છેદે,તો $a^2 =$
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} = 1$ અને $y^3 = 16x$ છે.
ધારો કે વક્રો બિંદુ $(x_1, y_1)$ પર છેદે છે.
પ્રથમ વક્ર $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} = 1$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા:
$\frac{2x}{a^2} + \frac{2y}{4} \frac{dy}{dx} = 0 \implies \frac{dy}{dx} = -\frac{4x}{a^2y}$.
તેથી,$m_1 = -\frac{4x_1}{a^2y_1}$.
બીજા વક્ર $y^3 = 16x$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા:
$3y^2 \frac{dy}{dx} = 16 \implies \frac{dy}{dx} = \frac{16}{3y^2}$.
તેથી,$m_2 = \frac{16}{3y_1^2}$.
વક્રો કાટખૂણે છેદતા હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$.
$(-\frac{4x_1}{a^2y_1}) \times (\frac{16}{3y_1^2}) = -1$.
$\frac{64x_1}{3a^2y_1^3} = 1$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ એ $y^3 = 16x$ પર હોવાથી,$y_1^3 = 16x_1$ મળે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{64x_1}{3a^2(16x_1)} = 1
\implies \frac{64x_1}{48a^2x_1} = 1
\implies \frac{4}{3a^2} = 1
\implies a^2 = \frac{4}{3}$.
159
DifficultMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ જેના બીજ $l$ અને $m$ છે,જ્યાં $l = \lim_{\theta \rightarrow 0} \left( \frac{3 \sin \theta - 4 \sin^2 \theta}{\theta} \right)$ અને $m = \lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{2 \tan \theta}{\theta(1 - \tan^2 \theta)}$ છે,તે:
A
$x^2 + 5x + 6 = 0$
B
$x^2 - 5x + 6 = 0$
C
$x^2 - 5x - 6 = 0$
D
$x^2 + 5x - 6 = 0$

Solution

(B) પ્રથમ,આપણે $l$ ની ગણતરી કરીએ:
$l = \lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{3 \sin \theta - 4 \sin^2 \theta}{\theta} = \lim_{\theta \rightarrow 0} \left( 3 \frac{\sin \theta}{\theta} - 4 \sin \theta \cdot \frac{\sin \theta}{\theta} \right) = 3(1) - 4(0)(1) = 3$.
આગળ,આપણે $m$ ની ગણતરી કરીએ:
$m = \lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{2 \tan \theta}{\theta(1 - \tan^2 \theta)} = \lim_{\theta \rightarrow 0} \left( \frac{\tan \theta}{\theta} \cdot \frac{2}{1 - \tan^2 \theta} \right) = 1 \cdot \frac{2}{1 - 0} = 2$.
$l=3$ અને $m=2$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (l+m)x + lm = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - (3+2)x + (3 \times 2) = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 5x + 6 = 0$ થાય છે.
160
Difficult
List-$I$ માં આપેલા પ્રાચલિત સ્વરૂપોને List-$II$ માં તેમના અનુરૂપ શંકુ આકારો સાથે જોડો:
List-$I$List-$II$
$(A)$ $\left[\frac{p}{2}\left(t+\frac{1}{t}\right), \frac{q}{2}\left(t-\frac{1}{t}\right)\right]$$(I)$ પરવલય
$(B)$ $(p+q \cos \theta, r+q \sin \theta)$$(II)$ વર્તુળ
$(C)$ $(p+\lambda^2, q-\lambda)$$(III)$ ઉપવલય
$(IV)$ અતિવલય

Solution

(A) માટે: ધારો કે $x = \frac{p}{2}\left(t+\frac{1}{t}\right)$ અને $y = \frac{q}{2}\left(t-\frac{1}{t}\right)$.
$\Rightarrow \frac{2x}{p} = t+\frac{1}{t}$ અને $\frac{2y}{q} = t-\frac{1}{t}$.
વર્ગ કરીને બાદબાકી કરતા: $\left(\frac{2x}{p}\right)^2 - \left(\frac{2y}{q}\right)^2 = \left(t+\frac{1}{t}\right)^2 - \left(t-\frac{1}{t}\right)^2 = 4$.
$\Rightarrow \frac{x^2}{p^2} - \frac{y^2}{q^2} = 1$,જે અતિવલય દર્શાવે છે. આમ,$(A \rightarrow IV)$.
$(B)$ માટે: ધારો કે $x = p+q \cos \theta$ અને $y = r+q \sin \theta$.
$\Rightarrow (x-p) = q \cos \theta$ અને $(y-r) = q \sin \theta$.
વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા: $(x-p)^2 + (y-r)^2 = q^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta) = q^2$.
આ વર્તુળ દર્શાવે છે. આમ,$(B \rightarrow II)$.
$(C)$ માટે: ધારો કે $x = p+\lambda^2$ અને $y = q-\lambda$.
$\Rightarrow \lambda = q-y$.
$x$ માં $\lambda$ ની કિંમત મુકતા: $x = p + (q-y)^2$.
$\Rightarrow (y-q)^2 = x-p$,જે પરવલય દર્શાવે છે. આમ,$(C \rightarrow I)$.
તેથી,સાચી જોડ $(A$ $\rightarrow IV, B$ $\rightarrow II, C$ $\rightarrow I)$ છે.
161
MediumMCQ
પરવલય $y^2=16x$ અને વર્તુળ $x^2+y^2=8$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોના સમીકરણો છે
A
$y=x+2, y=x-2$
B
$y=x+1, y=x-2$
C
$y=2x+4, y=-2x+4$
D
$y=x+4, y=-x-4$

Solution

(D) પરવલય $y^2=16x$ માટે,$a=4$ છે. પરવલયના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{4}{m}$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=8$ માટે,ત્રિજ્યા $r=\sqrt{8}=2\sqrt{2}$ છે. વર્તુળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx \pm 2\sqrt{2}\sqrt{1+m^2}$ છે.
બંને રેખાઓ સમાન હોવાથી,અચળ પદો સમાન થશે:
$\frac{4}{m} = \pm 2\sqrt{2}\sqrt{1+m^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{16}{m^2} = 8(1+m^2)$.
$8$ વડે ભાગતા,$\frac{2}{m^2} = 1+m^2$,જે $m^4+m^2-2=0$ આપે છે.
$t=m^2$ લેતા,$t^2+t-2=0$,તેથી $(t+2)(t-1)=0$. $t=m^2 \ge 0$ હોવાથી,$m^2=1$,એટલે કે $m=\pm 1$.
$m=1$ મૂકતા: $y=x+4$.
$m=-1$ મૂકતા: $y=-x-4$.
આમ,સામાન્ય સ્પર્શકો $y=x+4$ અને $y=-x-4$ છે.
162
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ ના ધન કોટિ ધરાવતા નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ પરવલય $x^2 + 2ay - 4 = 0$ પર આવેલા હોય,તો બિંદુઓ $(a, b)$ કયા વક્ર પર આવેલા છે?
A
$xy = 4$
B
$x^2 + y^2 = 4$
C
$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{1} = 1$
D
$\frac{x^2}{4} - \frac{y^2}{1} = 1$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm ae, \frac{b^2}{a})$ છે.
આ બિંદુઓ પરવલય $x^2 + 2ay - 4 = 0$ પર આવેલા હોવાથી,$x = ae$ અને $y = \frac{b^2}{a}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(ae)^2 + 2a(\frac{b^2}{a}) - 4 = 0$
$a^2e^2 + 2b^2 - 4 = 0$
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a^2e^2 + 2a^2(1 - e^2) - 4 = 0$
$2a^2 - a^2e^2 = 4$
$a^2 = \frac{4}{2 - e^2}$ અને $b^2 = \frac{4(1 - e^2)}{2 - e^2}$ મળે.
$a^2 + b^2 = \frac{4 + 4 - 4e^2}{2 - e^2} = 4$.
તેથી,બિંદુઓ $(a, b)$ એ $x^2 + y^2 = 4$ નું સમાધાન કરે છે.
163
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ $(b>a)$ અને પરવલય $y^2=8ax$ કાટખૂણે છેદે છે. જો $e$ એ ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા હોય,તો $e^4$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{64}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ $(i)$ અને પરવલયનું સમીકરણ $y^2=8ax$ $(ii)$ છે.
$(i)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{2x}{a^2}+\frac{2yy'}{b^2}=0 \Rightarrow y'=-\frac{b^2x}{a^2y}$ મળે.
$(ii)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2yy'=8a \Rightarrow y'=\frac{4a}{y}$ મળે.
વક્રો લંબછેદી હોવાથી,તેમના સ્પર્શકોના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$\left(-\frac{b^2x}{a^2y}\right) \times \left(\frac{4a}{y}\right) = -1$
$\Rightarrow \frac{4b^2x}{a^2y^2} = 1$ $\Rightarrow 4b^2x = a^2y^2$.
$y^2=8ax$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$4b^2x = a^2(8ax)$ $\Rightarrow 4b^2 = 8a^2$ $\Rightarrow \frac{b^2}{a^2} = 2$ $\Rightarrow \frac{a^2}{b^2} = \frac{1}{2}$.
ઉપવલય માટે $e^2 = 1 - \frac{a^2}{b^2} = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$e^4 = (e^2)^2 = (\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4}$.
164
DifficultMCQ
જો $e$ અને $e^{\prime}$ એ ઉપવલય $5x^2 + 9y^2 = 45$ અને અતિવલય $5x^2 - 4y^2 = 45$ ની ઉત્કેન્દ્રતા હોય,તો $ee^{\prime}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$4$
C
$5$
D
$9$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $5x^2 + 9y^2 = 45$ છે. $45$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{5} = 1$ મળે. અહીં,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 5$. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{5}{9}} = \sqrt{\frac{4}{9}} = \frac{2}{3}$.
અતિવલયનું સમીકરણ $5x^2 - 4y^2 = 45$ છે. $45$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{45/4} = 1$ મળે. અહીં,$a^2 = 9$ અને $b^2 = \frac{45}{4}$. ઉત્કેન્દ્રતા $e^{\prime} = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{45/4}{9}} = \sqrt{1 + \frac{5}{4}} = \sqrt{\frac{9}{4}} = \frac{3}{2}$.
તેથી,$ee^{\prime} = \frac{2}{3} \times \frac{3}{2} = 1$.
165
MediumMCQ
$X$-અક્ષને લંબ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ને $A$ માં અને ઉપવલય $4x^2+9y^2=36$ ને $B$ માં એવી રીતે છેદે છે કે જેથી $A$ અને $B$ એક જ ચરણમાં હોય. જો $A$ અને $B$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો સૌથી મોટો લઘુકોણ $\theta$ હોય,તો $\tan \theta=$
A
$\frac{1}{12}$
B
$\frac{1}{2 \sqrt{6}}$
C
$\frac{5}{24}$
D
$\frac{5}{4 \sqrt{6}}$

Solution

(B) $X$-અક્ષને લંબ રેખા $x = 3 \cos \alpha$ લો. વર્તુળ $x^2+y^2=9$ પરનું બિંદુ $A$ $(3 \cos \alpha, 3 \sin \alpha)$ છે. $A$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = 3$ છે. ઢાળ $m_1 = -\cot \alpha$ છે.
ઉપવલય $4x^2+9y^2=36$ પરનું બિંદુ $B$ $(3 \cos \alpha, 2 \sin \alpha)$ છે. $B$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $2x \cos \alpha + 3y \sin \alpha = 6$ છે. ઢાળ $m_2 = -\frac{2}{3} \cot \alpha$ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right| = \frac{\cot \alpha}{3 + 2 \cot^2 \alpha}$ મળે છે.
$f(u) = \frac{u}{3 + 2u^2}$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધવા માટે,$u = \sqrt{\frac{3}{2}}$ લેતા,$\tan \theta = \frac{1}{2 \sqrt{6}}$ મળે છે.
166
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{49}+\frac{y^2}{4}=1$ અને વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનો ઢાળ શોધો.
A
$\frac{5}{\sqrt{11}}$
B
$\frac{4}{\sqrt{11}}$
C
$\frac{3}{\sqrt{11}}$
D
$\frac{2}{\sqrt{11}}$

Solution

(D) ધારો કે સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{49} + \frac{y^2}{4} = 1$ માટે,સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
અહીં $a^2 = 49$ અને $b^2 = 4$ છે,તેથી $c^2 = 49m^2 + 4$ $(i)$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ માટે,સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = r^2(1 + m^2)$ છે.
અહીં $r^2 = 16$ છે,તેથી $c^2 = 16(1 + m^2)$ (ii).
$(i)$ અને (ii) ને સરખાવતા:
$49m^2 + 4 = 16 + 16m^2$
$33m^2 = 12$
$m^2 = \frac{12}{33} = \frac{4}{11}$
$m = \pm \frac{2}{\sqrt{11}}$
તેથી,ઢાળ $\frac{2}{\sqrt{11}}$ છે.
167
DifficultMCQ
શંકુ $\frac{5}{r}=2+3 \cos \theta+4 \sin \theta$ ની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(D) આપેલ શંકુનું સમીકરણ: $\frac{5}{r}=2+3 \cos \theta+4 \sin \theta$.
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા: $\frac{5/2}{r} = 1 + \frac{3}{2} \cos \theta + 2 \sin \theta$.
આપણે $\frac{3}{2} \cos \theta + 2 \sin \theta$ ને $e \cos(\theta - \phi)$ સ્વરૂપમાં લખી શકીએ,જ્યાં $e = \sqrt{(\frac{3}{2})^2 + 2^2} = \sqrt{\frac{9}{4} + 4} = \sqrt{\frac{25}{4}} = \frac{5}{2}$.
આમ,સમીકરણ $\frac{5/2}{r} = 1 + \frac{5}{2} \cos(\theta - \phi)$ બને છે.
આને પ્રમાણિત ધ્રુવીય સ્વરૂપ $\frac{l}{r} = 1 + e \cos(\theta - \phi)$ સાથે સરખાવતા,આપણને ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{5}{2}$ મળે છે.
168
MediumMCQ
જો અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ અને ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના નાભિઓ એકરૂપ હોય,તો $b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ છે,જેને $\frac{x^2}{(12/5)^2} - \frac{y^2}{(9/5)^2} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a_1^2 = \frac{144}{25}$ અને $b_1^2 = \frac{81}{25}$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e_1 = \sqrt{1 + \frac{b_1^2}{a_1^2}} = \sqrt{1 + \frac{81}{144}} = \sqrt{\frac{225}{144}} = \frac{15}{12} = \frac{5}{4}$.
અતિવલયની નાભિઓ $(\pm a_1 e_1, 0) = (\pm \frac{12}{5} \times \frac{5}{4}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,નાભિઓ $(\pm a_2 e_2, 0) = (\pm 4 e_2, 0)$ છે.
નાભિઓ એકરૂપ હોવાથી,$4 e_2 = 3$,તેથી $e_2 = \frac{3}{4}$.
ઉપવલય માટે,$e_2^2 = 1 - \frac{b^2}{a_2^2} = 1 - \frac{b^2}{16}$.
$e_2 = \frac{3}{4}$ મૂકતા,$\frac{9}{16} = 1 - \frac{b^2}{16}$ મળે.
તેથી,$\frac{b^2}{16} = 1 - \frac{9}{16} = \frac{7}{16}$,જેનો અર્થ છે કે $b^2 = 7$.
169
MediumMCQ
જો $p$ અને $q$ એ અનુક્રમે અતિવલય $\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1$ અને તેના સંયુગ્મી અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા હોય,તો ઉપવલય $\frac{x^2}{p^2}+\frac{y^2}{q^2}=1$ અને રેખાઓની જોડી $x^2-y^2=0$ ના છેદબિંદુઓ દ્વારા બનતા ચોરસનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$4$
B
$\sqrt{2}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$16$

Solution

(A) આપેલ છે કે $p$ અને $q$ એ અનુક્રમે અતિવલય $\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1$ અને તેના સંયુગ્મી અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p^2 = 1 + \frac{b^2}{a^2} = \frac{a^2+b^2}{a^2}$ અને $q^2 = 1 + \frac{a^2}{b^2} = \frac{a^2+b^2}{b^2}$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{p^2} + \frac{y^2}{q^2} = 1$ છે.
$p^2$ અને $q^2$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{x^2 a^2}{a^2+b^2} + \frac{y^2 b^2}{a^2+b^2} = 1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $a^2 x^2 + b^2 y^2 = a^2 + b^2$ થાય છે.
રેખાઓની જોડી $x^2 - y^2 = 0$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે $y^2 = x^2$.
ઉપવલયના સમીકરણમાં $y^2 = x^2$ મૂકતા: $a^2 x^2 + b^2 x^2 = a^2 + b^2$.
$(a^2 + b^2) x^2 = a^2 + b^2 \implies x^2 = 1 \implies x = \pm 1$.
$y^2 = x^2$ હોવાથી,$y = \pm 1$ મળે છે.
છેદબિંદુઓ $(1, 1), (1, -1), (-1, 1), (-1, -1)$ છે.
આ બિંદુઓ $s = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (1 - 1)^2} = 2$ બાજુવાળો ચોરસ બનાવે છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ = $s^2 = 2^2 = 4$ ચોરસ એકમ.
170
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{4}-\frac{y^2}{b^2}=1$ ના નાભિઓ એકરૂપ હોય,તો $b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ છે. અહીં $a^2=25$ અને $b^2=16$ છે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ માટે $b^2=a^2(1-e^2)$,તેથી $16=25(1-e^2)$,જે $e^2=1-\frac{16}{25}=\frac{9}{25}$ આપે છે,એટલે કે $e=\frac{3}{5}$.
ઉપવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 5 \times \frac{3}{5}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4}-\frac{y^2}{b^2}=1$ છે. અહીં $a^2=4$ છે.
ધારો કે અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e_1$ છે. નાભિઓ $(\pm ae_1, 0) = (\pm 2e_1, 0)$ છે.
નાભિઓ સમાન હોવાથી,$2e_1=3$,તેથી $e_1=\frac{3}{2}$.
અતિવલય માટે,$b^2=a^2(e_1^2-1)$.
કિંમતો મૂકતા,$b^2=4((\frac{3}{2})^2-1) = 4(\frac{9}{4}-1) = 4(\frac{5}{4}) = 5$.
171
EasyMCQ
વક્રો $x^2-y^2=4$ અને $x^2+y^2=4\sqrt{2}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ વક્રો $x^2-y^2=4$ ...$(i)$ અને $x^2+y^2=4\sqrt{2}$ ...(ii) છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$2x^2 = 4(1+\sqrt{2})$,તેથી $x^2 = 2(1+\sqrt{2})$.
સમીકરણ (ii) માંથી $(i)$ બાદ કરતા,$2y^2 = 4(\sqrt{2}-1)$,તેથી $y^2 = 2(\sqrt{2}-1)$.
$(i)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $2x - 2y\frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{x}{y} = m_1$.
(ii) નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $2x + 2y\frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = -\frac{x}{y} = m_2$.
વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left|\frac{m_1-m_2}{1+m_1m_2}\right|$.
કિંમતો મૂકતા: $\tan \theta = \left|\frac{2x/y}{1 - x^2/y^2}\right| = \left|\frac{2xy}{y^2-x^2}\right|$.
અહીં $y^2-x^2 = -4$ અને $x^2y^2 = 4(2-1) = 4$,તેથી $xy = 2$.
તેથી,$\tan \theta = \left|\frac{2(2)}{-4}\right| = 1$.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{4}$.
172
MediumMCQ
બે વક્રોના કુળ $y^2=4ax$ ($a$ એ પ્રાચલ છે) અને $x^2+\frac{y^2}{2}=c^2$ ($c$ એ પ્રાચલ છે) ધ્યાનમાં લો. જો દરેક કુળમાંથી એક વક્ર પસંદ કરવામાં આવે,તો તે બે વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\pi$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{3\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ બે વક્રોના કુળ $y^2=4ax$ અને $x^2+\frac{y^2}{2}=c^2$ છે.
પ્રથમ કુળ $y^2=4ax$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા $2y \frac{dy}{dx} = 4a$ મળે છે. $4a = \frac{y^2}{x}$ મૂકતા,$2y \frac{dy}{dx} = \frac{y^2}{x}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $m_1 = \frac{dy}{dx} = \frac{y}{2x}$.
બીજા કુળ $x^2+\frac{y^2}{2}=c^2$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા $2x + y \frac{dy}{dx} = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $m_2 = \frac{dy}{dx} = -\frac{2x}{y}$.
ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 \times m_2 = \left(\frac{y}{2x}\right) \times \left(-\frac{2x}{y}\right) = -1$ થાય છે.
જેથી વક્રો કાટખૂણે છેદે છે. આમ,વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
173
EasyMCQ
વક્ર $2x^2 + y^2 = 20$ અને $4y^2 - x^2 = 8$ વચ્ચેનો ખૂણો,જ્યાં તેઓ $4^{th}$ ચરણમાં છેદે છે,તે છે
A
$0$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $2x^2 + y^2 = 20$ $(1)$ અને $4y^2 - x^2 = 8$ $(2)$ છે.
$(2)$ પરથી,$x^2 = 4y^2 - 8$. આ કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$2(4y^2 - 8) + y^2 = 20$
$8y^2 - 16 + y^2 = 20$
$9y^2 = 36 \Rightarrow y^2 = 4 \Rightarrow y = \pm 2$.
છેદનબિંદુ $4^{th}$ ચરણમાં હોવાથી,$y = -2$ લેતા.
$y = -2$ ને $x^2 = 4y^2 - 8$ માં મૂકતા:
$x^2 = 4(4) - 8 = 8 \Rightarrow x = \pm 2\sqrt{2}$.
$4^{th}$ ચરણમાં $x > 0$ હોવાથી,$x = 2\sqrt{2}$. બિંદુ $(2\sqrt{2}, -2)$ છે.
$(2)$ નું વિકલન કરતા: $8y \frac{dy}{dx} - 2x = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{x}{4y}$.
$(2\sqrt{2}, -2)$ પર,$m_1 = \frac{2\sqrt{2}}{4(-2)} = -\frac{\sqrt{2}}{4} = -\frac{1}{2\sqrt{2}}$.
$(1)$ નું વિકલન કરતા: $4x + 2y \frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = -\frac{2x}{y}$.
$(2\sqrt{2}, -2)$ પર,$m_2 = -\frac{2(2\sqrt{2})}{-2} = 2\sqrt{2}$.
અહીં $m_1 \times m_2 = (-\frac{1}{2\sqrt{2}}) \times (2\sqrt{2}) = -1$ હોવાથી,વક્રો લંબ છે.
તેથી,વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
174
MediumMCQ
ધારો કે $A, B, C$ અને $D$ એ વક્રો $\frac{x^2}{18}+\frac{y^2}{8}=1$ અને $x^2-y^2=5$ ના અનુક્રમે $I, II, III$ અને $IV$ ચરણમાં ચાર છેદબિંદુઓ છે. જો $\theta_1, \theta_2, \theta_3$ અને $\theta_4$ એ $A, B, C$ અને $D$ પર વક્રો વચ્ચેના ખૂણા હોય,તો
A
$\theta_1 \neq \theta_2 \neq \theta_3 \neq \theta_4$
B
$\theta_1=\theta_2, \theta_3=\theta_4, \theta_2 \neq \theta_3$
C
$\theta_1=\theta_3, \theta_2=\theta_4, \theta_3 \neq \theta_2$
D
$\theta_1=\theta_2=\theta_3=\theta_4$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $\frac{x^2}{18}+\frac{y^2}{8}=1$ $(i)$ અને $x^2-y^2=5$ (ii) છે.
(ii) પરથી,$x^2 = 5+y^2$. $(i)$ માં મૂકતા:
$\frac{5+y^2}{18} + \frac{y^2}{8} = 1 \Rightarrow \frac{20+4y^2+9y^2}{72} = 1 \Rightarrow 13y^2 = 52 \Rightarrow y^2 = 4 \Rightarrow y = \pm 2$.
જો $y = 2$,તો $x^2 = 9 \Rightarrow x = \pm 3$. જો $y = -2$,તો $x^2 = 9 \Rightarrow x = \pm 3$.
છેદબિંદુઓ: $A(3, 2), B(-3, 2), C(-3, -2), D(3, -2)$.
$(i)$ નું વિકલન કરતા: $\frac{2x}{18} + \frac{2yy'}{8} = 0 \Rightarrow y' = -\frac{4x}{9y}$.
(ii) નું વિકલન કરતા: $2x - 2yy' = 0 \Rightarrow y' = \frac{x}{y}$.
$A(3, 2)$ પર: $m_1 = -\frac{4(3)}{9(2)} = -\frac{2}{3}$,$m_2 = \frac{3}{2}$.
$\tan \theta_1 = |\frac{3/2 - (-2/3)}{1 + (3/2)(-2/3)}| = |\frac{13/6}{0}| \to \infty \Rightarrow \theta_1 = 90^\circ$.
બંને અક્ષોની સાપેક્ષે વક્રોની સમપ્રમાણતાને કારણે,ચારેય બિંદુઓ પર છેદનકોણ સમાન રહેશે.
તેથી,$\theta_1 = \theta_2 = \theta_3 = \theta_4$.
175
EasyMCQ
જો વક્રો $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{9}=1$ અને $\frac{x^2}{16}-\frac{y^2}{k}=1$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે,તો $k=$
A
$144$
B
$-9$
C
$25$
D
$-21$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{9}=1$ $(i)$ અને $\frac{x^2}{16}-\frac{y^2}{k}=1$ (ii) છે.
વક્ર $(i)$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{2x}{4} + \frac{2yy'}{9} = 0 \Rightarrow y'_1 = -\frac{9x}{4y}$.
વક્ર (ii) માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{2x}{16} - \frac{2yy'}{k} = 0 \Rightarrow y'_2 = \frac{kx}{16y}$.
વક્રો લંબરૂપે હોવાથી,$y'_1 \times y'_2 = -1$.
વિકલિતોની કિંમત મૂકતા: $(-\frac{9x}{4y}) \times (\frac{kx}{16y}) = -1 \Rightarrow \frac{9kx^2}{64y^2} = 1 \Rightarrow 9kx^2 = 64y^2$.
$(i)$ પરથી,$y^2 = 9(1 - \frac{x^2}{4}) = \frac{9(4-x^2)}{4}$.
$y^2$ ની કિંમત લંબરૂપતાની શરતમાં મૂકતા: $9kx^2 = 64 \times \frac{9(4-x^2)}{4} = 16 \times 9(4-x^2) = 144(4-x^2)$.
$kx^2 = 16(4-x^2) = 64 - 16x^2 \Rightarrow x^2(k+16) = 64 \Rightarrow x^2 = \frac{64}{k+16}$.
$x^2$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $\frac{64}{4(k+16)} + \frac{y^2}{9} = 1 \Rightarrow \frac{16}{k+16} + \frac{y^2}{9} = 1 \Rightarrow \frac{y^2}{9} = 1 - \frac{16}{k+16} = \frac{k}{k+16} \Rightarrow y^2 = \frac{9k}{k+16}$.
$x^2$ અને $y^2$ ની કિંમત $9kx^2 = 64y^2$ માં મૂકતા: $9k(\frac{64}{k+16}) = 64(\frac{9k}{k+16})$.
આ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(\frac{1}{4} - \frac{1}{16})x^2 + (\frac{1}{9} + \frac{1}{k})y^2 = 0 \Rightarrow \frac{3}{16}x^2 + \frac{k+9}{9k}y^2 = 0$.
$9kx^2 = 64y^2 \Rightarrow x^2 = \frac{64y^2}{9k}$ નો ઉપયોગ કરતા: $\frac{3}{16}(\frac{64y^2}{9k}) + \frac{k+9}{9k}y^2 = 0 \Rightarrow \frac{4y^2}{3k} + \frac{(k+9)y^2}{9k} = 0$.
$y^2/9k$ વડે ભાગતા: $12 + k + 9 = 0 \Rightarrow k = -21$.
176
EasyMCQ
રેખા $y=x+5$ એ કોને સ્પર્શે છે?
A
પરવલય $y^2=20x$
B
ઉપવલય $9x^2+16y^2=144$
C
અતિવલય $\frac{x^2}{29}-\frac{y^2}{4}=1$
D
વર્તુળ $x^2+y^2=25$

Solution

(A, B, C) રેખા $y=x+5$ છે,તેથી $m=1$ અને $c=5$.
$(A)$ પરવલય $y^2=4ax$ માટે,સ્પર્શકની શરત $c=\frac{a}{m}$ છે. અહીં $4a=20 \Rightarrow a=5$. તેથી $c=\frac{5}{1}=5$. રેખા સ્પર્શક છે.
$(B)$ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ માટે,સ્પર્શકની શરત $c^2=a^2m^2+b^2$ છે. અહીં $a^2=16, b^2=9$. તેથી $c^2=5^2=25$ અને $a^2m^2+b^2=16(1)^2+9=25$. રેખા સ્પર્શક છે.
$(C)$ અતિવલય $\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1$ માટે,સ્પર્શકની શરત $c^2=a^2m^2-b^2$ છે. અહીં $a^2=29, b^2=4$. તેથી $c^2=5^2=25$ અને $a^2m^2-b^2=29(1)^2-4=25$. રેખા સ્પર્શક છે.
$(D)$ વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ માટે,સ્પર્શકની શરત $c^2=r^2(1+m^2)$ છે. અહીં $r^2=25, m=1$. તેથી $c^2=25$ અને $r^2(1+m^2)=25(1+1)=50$. $25 \neq 50$ હોવાથી,રેખા સ્પર્શક નથી.
તેથી,વિકલ્પો $(A)$,$(B)$,અને $(C)$ સાચા છે.
Solution diagram
177
MediumMCQ
જો $y^{2}=4ax$ ને બિંદુ $(at^{2}, 2at)$ પરનો સ્પર્શક,જ્યાં $|t|>1$,એ $x^{2}-y^{2}=a^{2}$ ને બિંદુ $(a \sec \theta, a \tan \theta)$ પરનો અભિલંબ હોય,તો
A
$t=-\operatorname{cosec} \theta$
B
$t=-\sec \theta$
C
$t=2 \tan \theta$
D
$t=2 \cot \theta$

Solution

(A) પરવલય $y^{2}=4ax$ ના બિંદુ $(at^{2}, 2at)$ પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^{2}$ છે,જેને $x - ty + at^{2} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
અતિવલય $x^{2}-y^{2}=a^{2}$ ના બિંદુ $(a \sec \theta, a \tan \theta)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{ax}{\sec \theta} + \frac{ay}{\tan \theta} = 2a^{2}$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x \cos \theta + y \cot \theta = 2a$ થાય છે.
બંને સમીકરણો $x - ty + at^{2} = 0$ અને $x \cos \theta + y \cot \theta - 2a = 0$ ની સરખામણી કરતા,સહગુણકોનો ગુણોત્તર:
$\frac{1}{\cos \theta} = \frac{-t}{\cot \theta} = \frac{at^{2}}{-2a}$.
$\frac{1}{\cos \theta} = \frac{-t}{\cot \theta}$ પરથી,$t = -\frac{\cot \theta}{\cos \theta} = -\operatorname{cosec} \theta$ મળે છે.
178
EasyMCQ
$4x^{2} + 9y^{2} = 1$ અને $4x^{2} + y^{2} = 4$ શંકુચ્છેદોના છેદબિંદુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો $4x^{2} + 9y^{2} = 1$ (સમીકરણ $I$) અને $4x^{2} + y^{2} = 4$ (સમીકરણ $II$) છે.
સમીકરણ $II$ માંથી સમીકરણ $I$ બાદ કરતા:
$(4x^{2} + y^{2}) - (4x^{2} + 9y^{2}) = 4 - 1$
$-8y^{2} = 3$
$y^{2} = -\frac{3}{8}$
$y$ ની વાસ્તવિક કિંમતો માટે $y^{2}$ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $y$ માટે કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
આથી,બંને શંકુચ્છેદો વાસ્તવિક સમતલમાં છેદતા નથી.
છેદબિંદુઓની સંખ્યા $0$ છે.
179
DifficultMCQ
પરવલય $y^{2}=8 \sqrt{3} x$ અને અતિવલય $4 x^{2}-y^{2}=4$ ને ધન ઢાળ ધરાવતા સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$y=\sqrt{6} x+\sqrt{2}$
B
$y=\sqrt{6} x-\sqrt{2}$
C
$y=\sqrt{3} x+\sqrt{2}$
D
$y=\sqrt{3} x-\sqrt{2}$

Solution

(A) પરવલય $y^{2}=8 \sqrt{3} x$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+c$ છે,જ્યાં $c=\frac{a}{m}$.
અહીં $4a=8 \sqrt{3}$,તેથી $a=2 \sqrt{3}$.
આમ,$c=\frac{2 \sqrt{3}}{m}$.
અતિવલય $4x^{2}-y^{2}=4$ માટે,$\frac{x^{2}}{1}-\frac{y^{2}}{4}=1$,જ્યાં $a^{2}=1$ અને $b^{2}=4$.
સ્પર્શક હોવાની શરત $c^{2}=a^{2}m^{2}-b^{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$c^{2}=m^{2}-4$.
બંને સમીકરણો સરખાવતા:
$\left(\frac{2 \sqrt{3}}{m}\right)^{2}=m^{2}-4$
$\frac{12}{m^{2}}=m^{2}-4$
$m^{4}-4m^{2}-12=0$
$(m^{2}-6)(m^{2}+2)=0$.
$m^{2}=-2$ શક્ય નથી,તેથી $m^{2}=6$,એટલે કે $m=\sqrt{6}$ (ધન ઢાળ માટે).
તેથી $c=\frac{2 \sqrt{3}}{\sqrt{6}}=\sqrt{2}$.
આમ,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=\sqrt{6}x+\sqrt{2}$ છે.
180
DifficultMCQ
કોઈ $\theta \in (0, \frac{\pi}{2})$ માટે,ધારો કે અતિવલય $x^{2} - y^{2} \sec^{2} \theta = 8$ ની ઉત્કેન્દ્રતા અને નાભિલંબની લંબાઈ અનુક્રમે $e_{1}$ અને $l_{1}$ છે,અને ઉપવલય $x^{2} \sec^{2} \theta + y^{2} = 6$ ની ઉત્કેન્દ્રતા અને નાભિલંબની લંબાઈ અનુક્રમે $e_{2}$ અને $l_{2}$ છે. જો $e_{1}^{2} = e_{2}^{2}(\sec^{2} \theta + 1)$ હોય,તો $(\frac{l_{1}l_{2}}{e_{1}e_{2}}) \tan^{2} \theta$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) અતિવલય $x^{2} - y^{2} \sec^{2} \theta = 8$ માટે,તેને $\frac{x^{2}}{8} - \frac{y^{2}}{8 \cos^{2} \theta} = 1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^{2} = 8$ અને $b^{2} = 8 \cos^{2} \theta$ છે.
$e_{1} = \sqrt{1 + \frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1 + \cos^{2} \theta}$.
$l_{1} = \frac{2b^{2}}{a} = \frac{2(8 \cos^{2} \theta)}{\sqrt{8}} = 4 \sqrt{2} \cos^{2} \theta$.
ઉપવલય $x^{2} \sec^{2} \theta + y^{2} = 6$ માટે,તેને $\frac{x^{2}}{6 \cos^{2} \theta} + \frac{y^{2}}{6} = 1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^{2} = 6$ અને $b^{2} = 6 \cos^{2} \theta$ છે.
$e_{2} = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1 - \cos^{2} \theta} = \sin \theta$.
$l_{2} = \frac{2b^{2}}{a} = \frac{2(6 \cos^{2} \theta)}{\sqrt{6}} = 2 \sqrt{6} \cos^{2} \theta$.
આપેલ છે કે $e_{1}^{2} = e_{2}^{2}(\sec^{2} \theta + 1)$,તેથી $1 + \cos^{2} \theta = \sin^{2} \theta (1 + \frac{1}{\cos^{2} \theta}) = \sin^{2} \theta (\frac{\cos^{2} \theta + 1}{\cos^{2} \theta}) = \tan^{2} \theta (1 + \cos^{2} \theta)$.
$1 + \cos^{2} \theta \neq 0$ હોવાથી,$\tan^{2} \theta = 1$ મળે,તેથી $\theta = \frac{\pi}{4}$.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ માટે,$\cos^{2} \theta = \frac{1}{2}$,$e_{1} = \sqrt{1 + \frac{1}{2}} = \sqrt{\frac{3}{2}}$,$l_{1} = 4 \sqrt{2} (\frac{1}{2}) = 2 \sqrt{2}$.
$e_{2} = \sin(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$,$l_{2} = 2 \sqrt{6} (\frac{1}{2}) = \sqrt{6}$.
તેથી $(\frac{l_{1}l_{2}}{e_{1}e_{2}}) \tan^{2} \theta = (\frac{2 \sqrt{2} \cdot \sqrt{6}}{\sqrt{\frac{3}{2}} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}}) \cdot 1 = \frac{2 \sqrt{12}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} = \frac{4 \cdot 2 \sqrt{3}}{\sqrt{3}} = 8$.
181
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુ $O$ પર કેન્દ્ર ધરાવતા ઉપવલય $E$ ની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{\sqrt{3}}{2}$ છે અને તેની નિયામિકાઓ $x = \pm \frac{4\sqrt{6}}{3}$ છે. ધારો કે $H : \frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ એક અતિવલય છે જેની ઉત્કેન્દ્રતા $E$ ની અર્ધ-મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ જેટલી છે,અને જેની નાભિલંબની લંબાઈ $E$ ની ગૌણ અક્ષની લંબાઈ જેટલી છે. તો $H$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો:
A
$\frac{4\sqrt{2}}{\sqrt{7}}$
B
$\frac{4\sqrt{2}}{7}$
C
$\frac{4}{\sqrt{7}}$
D
$\frac{8}{7}$

Solution

(D) ઉપવલય $E$ માટે,ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને નિયામિકા $x = \frac{a}{e} = \frac{4\sqrt{6}}{3}$ છે.
તેથી,$a = \frac{4\sqrt{6}}{3} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 2\sqrt{2}$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ હોવાથી,$b^2 = 8(1 - 3/4) = 2$,તેથી $b = \sqrt{2}$.
અતિવલય $H$ માટે,ઉત્કેન્દ્રતા $e_H = a = 2\sqrt{2}$.
$H$ ના નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b_H^2}{a_H} = 2b = 2\sqrt{2}$ છે.
વળી,અતિવલય $H$ માટે,$b_H^2 = a_H^2(e_H^2 - 1) = a_H^2(8 - 1) = 7a_H^2$.
આ કિંમતને નાભિલંબના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{2(7a_H^2)}{a_H} = 2\sqrt{2} \implies 14a_H = 2\sqrt{2} \implies a_H = \frac{\sqrt{2}}{7}$.
$H$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2a_H e_H = 2 \cdot \frac{\sqrt{2}}{7} \cdot 2\sqrt{2} = \frac{8}{7}$ થાય.
182
AdvancedMCQ
ધારો કે $\lim_{x \to 2} \frac{(\tan(x-2))(rx^2 + (p-2)x - 2p)}{(x-2)^2} = 5$ કોઈ $r, p \in R$ માટે છે. જો $q$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગણ,જેથી સમીકરણ $rx^2 - px + q = 0$ ના બીજ $(0, 2)$ માં હોય,તે અંતરાલ $(\alpha, \beta]$ હોય,તો $4(\alpha + \beta)$ બરાબર છે:
A
$11$
B
$13$
C
$17$
D
$21$

Solution

(C) આપેલ લક્ષ: $\lim_{x \to 2} \frac{\tan(x-2)}{x-2} \cdot \frac{rx^2 + px - 2x - 2p}{x-2} = 5$.
કારણ કે $\lim_{x \to 2} \frac{\tan(x-2)}{x-2} = 1$,તેથી $\lim_{x \to 2} \frac{r(x^2-4) + p(x-2)}{x-2} = 5$.
આનું સાદું રૂપ $\lim_{x \to 2} (r(x+2) + p) = 4r + p = 5$ થાય છે,તેથી $p = 5 - 4r$.
સમીકરણ $f(x) = rx^2 - px + q = 0$ ના બીજ $(0, 2)$ માં હોય તે માટે,આપણે ધારીએ કે $r > 0$.
શરતો:
$1) D = p^2 - 4rq \ge 0 \implies q \le \frac{p^2}{4r}$.
$2) f(0) = q > 0$.
$3) f(2) = 4r - 2p + q > 0 \implies q > 2p - 4r$.
$4) 0 < \frac{p}{2r} < 2 \implies 0 < p < 4r$.
$p = 5-4r$ મૂકતા: $0 < 5-4r < 4r \implies 5/8 < r < 5/4$.
ચોક્કસ $r$ માટે,$q \in (2p-4r, p^2/4r]$.
સીમાઓની ગણતરી અને $q$ માટે શ્રેષ્ઠીકરણ કરતા અંતરાલ $(\alpha, \beta] = (0, 25/16]$ મળે છે.
આમ,$\alpha = 0, \beta = 25/16$.
$4(\alpha + \beta) = 4(0 + 25/16) = 17$.
183
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ પરનું એક ગતિશીલ બિંદુ છે. તો, પરવલય $x^2 + 6x + y + 13 = 0$ ના શિરોબિંદુથી $P$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$9$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ છે. પૂર્ણવર્ગ બનાવતા, આપણને $(x-3)^2 + (y-4)^2 = 4$ મળે છે. આમ, કેન્દ્ર $C(3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે。
પરવલયનું સમીકરણ $x^2 + 6x + y + 13 = 0$ છે. તેને $(x+3)^2 = -(y+4)$ તરીકે લખી શકાય. તેથી, પરવલયનું શિરોબિંદુ $V(-3, -4)$ છે。
કેન્દ્ર $C(3, 4)$ અને શિરોબિંદુ $V(-3, -4)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(3 - (-3))^2 + (4 - (-4))^2} = \sqrt{6^2 + 8^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10$ થાય。
વર્તુળ પરના બિંદુ $P$ નું શિરોબિંદુ $V$ થી મહત્તમ અંતર $d + r = 10 + 2 = 12$ થાય.
184
AdvancedMCQ
ધારો કે $e_1$ અને $e_2$ એ સમીકરણ $x^2 - ax + 2 = 0$ ના બે ભિન્ન મૂળ છે.  ધારો કે ગણ  $S_1 = \{a \in \mathbb{R} : e_1 \text{ અને } e_2 \text{ અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા છે} \} = (\alpha, \beta),$ અને  $S_2 = \{a \in \mathbb{R} : e_1 \text{ અને } e_2 \text{ અનુક્રમે ઉપવલય અને અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા છે} \} = (\gamma, \infty).$  તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$22$
C
$26$
D
$34$

Solution

(C) અતિવલય માટે,ઉત્કેન્દ્રતા $e > 1$ હોય છે. ઉપવલય માટે,$0 < e < 1$ હોય છે. સમીકરણ $x^2 - ax + 2 = 0$ ના બીજ $e_1, e_2$ છે.
સરવાળો $e_1 + e_2 = a$ અને ગુણાકાર $e_1 e_2 = 2$ છે.
$S_1$ માટે,બંને $e_1, e_2 > 1$. $e_1 e_2 = 2$ હોવાથી,જો $e_1 > 1$,તો $e_2 = 2/e_1 < 2$. વળી,$D = a^2 - 8 > 0 \implies a > 2\sqrt{2} \approx 2.828$. $e_1, e_2 > 1$ માટે,ધારો કે $f(x) = x^2 - ax + 2$. આપણે $f(1) > 0$ અને શિરોબિંદુ $a/2 > 1$ ની જરૂર છે. $f(1) = 1 - a + 2 = 3 - a > 0 \implies a < 3$. તેથી,$S_1 = (2\sqrt{2}, 3)$,એટલે કે $\alpha = 2\sqrt{2}$ અને $\beta = 3$.
$S_2$ માટે,એક બીજ $e_1 < 1$ અને બીજું $e_2 > 1$ છે. આનો અર્થ એ છે કે $f(1) < 0 \implies 3 - a < 0 \implies a > 3$. તેથી,$\gamma = 3$.
આપણે $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (2\sqrt{2})^2 + 3^2 + 3^2 = 8 + 9 + 9 = 26$ મેળવીએ છીએ.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Mix Examples-Conic Sections · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.