MHT CET 2020 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

772 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ151250 of 772 questions

Page 4 of 10 · Gujarati

151
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નેનોમીટર અને પિકોમીટર એકમો કેવી રીતે સંબંધિત છે?
A
$1 \ nm = 10^{3} \ pm$
B
$1 \ nm = 10^{-9} \ pm$
C
$1 \ nm = 10^{-12} \ pm$
D
$1 \ nm = 10^{-3} \ pm$

Solution

$(A)$ આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \ nm = 10^{-9} \ m$ અને $1 \ pm = 10^{-12} \ m$ છે.
$nm$ અને $pm$ વચ્ચેનો સંબંધ શોધવા માટે, આપણે બંને કિંમતોનો ભાગાકાર કરીએ છીએ:
$\frac{1 \ nm}{1 \ pm} = \frac{10^{-9} \ m}{10^{-12} \ m} = 10^{-9 - (-12)} = 10^{3}$.
તેથી, $1 \ nm = 10^{3} \ pm$ થાય છે.
152
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો $546 \ K$ તાપમાને આદર્શ વાયુના બે મોલ $44.8 \ L$ કદ રોકે છે,તો $546 \ K$ તાપમાને આદર્શ વાયુનું દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)? $(R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1})$
A
$2.0$
B
$0.2$
C
$0.5$
D
$1.0$

Solution

(A) આપેલ છે: $n = 2 \ mol$,$T = 546 \ K$,$V = 44.8 \ L$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT$.
તેથી,$P = \frac{nRT}{V}$.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{2 \times 0.0821 \times 546}{44.8}$.
$P = \frac{89.6532}{44.8} \approx 2.0 \ atm$.
153
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
વાયુના એક ચોક્કસ નમૂનાનું કદ $1 \ \text{atm}$ દબાણ અને $273.15 \ K$ તાપમાને $0.2 \ L$ છે. સમાન દબાણે $273.15 \ ^{\circ}C$ તાપમાને વાયુનું કદ કેટલું હશે ($L$ માં)?
A
$2.703$
B
$0.2$
C
$0.4$
D
$5.406$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 0.2 \ L$,$T_{1} = 273.15 \ K$.
અંતિમ તાપમાન $T_{2} = 273.15 \ ^{\circ}C = 273.15 + 273.15 = 546.30 \ K$.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણ $(P)$ અને વાયુના જથ્થા $(n)$ માટે:
$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$
કિંમતો મૂકતા:
$V_{2} = \frac{V_{1} \times T_{2}}{T_{1}} = \frac{0.2 \times 546.30}{273.15} = 0.4 \ L$.
154
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$25^{\circ} C$ તાપમાને એક વાયુનું કદ $3.4 \ L$ છે. જો અચળ દબાણે વાયુનું કદ વધીને $10.2 \ L$ થાય,તો તેનું અંતિમ તાપમાન કેટલું હશે ($K$ માં)?
A
$1894$
B
$694$
C
$894$
D
$394$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 3.4 \ L$,$T_{1} = 25^{\circ} C = 25 + 273 = 298 \ K$.
$V_{2} = 10.2 \ L$,$T_{2} = ?$.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણ અને વાયુના જથ્થા માટે,$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{3.4 \ L}{298 \ K} = \frac{10.2 \ L}{T_{2}}$.
$T_{2} = \frac{10.2 \ L \times 298 \ K}{3.4 \ L} = 3 \times 298 \ K = 894 \ K$.
155
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
વાયુના એક નિશ્ચિત દળનું કદ $STP$ પર $2 \ dm^{3}$ છે. દબાણ અચળ રાખીને કયા તાપમાને વાયુનું કદ બમણું થશે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$540.15$
B
$400.15$
C
$546.15$
D
$273.15$

Solution

(D) આપેલ છે: $V_{1} = 2 \ dm^{3}$,$T_{1} = 273.15 \ K$ ($STP$ પર).
અચળ દબાણે જ્યારે $V_{2} = 2 \times V_{1} = 4 \ dm^{3}$ થાય ત્યારે $T_{2}$ શોધવાનું છે.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2}{273.15} = \frac{4}{T_{2}}$.
$T_{2} = \frac{4 \times 273.15}{2} = 546.3 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવવા માટે: $t^{\circ} C = T(K) - 273.15$.
$t^{\circ} C = 546.3 - 273.15 = 273.15^{\circ} C$.
156
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
તાપમાન અચળ રાખીને,$720 \ mm$ ના દબાણે રહેલા $100 \ mL$ વાયુનું કદ $84 \ mL$ કરવા માટે નવું દબાણ કેટલું રાખવું પડશે ($mm$ માં)?
A
$857.14$
B
$712.14$
C
$816.60$
D
$604.82$

Solution

(A) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 720 \ mm$,$V_1 = 100 \ mL$,$V_2 = 84 \ mL$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $P_2 = \frac{P_1 V_1}{V_2}$.
$P_2 = \frac{720 \times 100}{84} = \frac{72000}{84} \approx 857.14 \ mm$.
157
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એન્ડ્રુઝના આઈસોથર્મલ્સ અનુસાર,લઘુત્તમ તાપમાન કે જેના પર કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુ બોઈલના નિયમનું પાલન કરે છે તે છે ($^{\circ}C$ માં)
A
$32.5$
B
$31.1$
C
$48.1$
D
$35.5$

Solution

(B) એન્ડ્રુઝના કાર્બન ડાયોક્સાઇડ પરના પ્રયોગો મુજબ,વાયુ તેના ક્રાંતિક તાપમાન કરતા વધારે તાપમાને જ બોઈલના નિયમનું પાલન કરે છે.
કાર્બન ડાયોક્સાઇડ માટે,ક્રાંતિક તાપમાન $(T_c)$ $31.1^{\circ}C$ છે.
$31.1^{\circ}C$ થી નીચેના તાપમાને,વાયુને દબાણ દ્વારા પ્રવાહીમાં ફેરવી શકાય છે,અને તે આદર્શ વાયુ વર્તણૂકથી નોંધપાત્ર રીતે વિચલિત થાય છે.
તેથી,લઘુત્તમ તાપમાન કે જેના પર $CO_2$ આદર્શ વાયુ તરીકે વર્તે છે (બોઈલના નિયમનું પાલન કરે છે) તે તેનું ક્રાંતિક તાપમાન છે,જે $31.1^{\circ}C$ છે.
158
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો $546 \ K$ તાપમાને $2$ મોલ આદર્શ વાયુનું કદ $44.8 \ L$ હોય,તો તેનું દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)? $(R=0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.998$
B
$1.098$
C
$2.408$
D
$3.129$

Solution

(A) આપેલ છે: $n=2 \ mol$,$T=546 \ K$,$V=44.8 \ L$,$R=0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV=nRT$.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{nRT}{V} = \frac{2 \times 0.082 \times 546}{44.8}$.
$P = \frac{89.544}{44.8} \approx 1.998 \ atm$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
159
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
કયા તાપમાને વાયુનું કદ સૈદ્ધાંતિક રીતે શૂન્ય થઈ જાય છે?
A
$273.15^{\circ} C$
B
$-273.15 \ K$
C
$273.15 \ K$
D
$-273.15^{\circ} C$

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,નિશ્ચિત દળ ધરાવતા વાયુનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto T)$.
જેમ તાપમાન ઘટે છે,તેમ વાયુનું કદ ઘટે છે.
$-273.15^{\circ} C$ (જે $0 \ K$ છે) તાપમાને,વાયુનું કદ સૈદ્ધાંતિક રીતે શૂન્ય થઈ જાય છે.
આ તાપમાનને નિરપેક્ષ શૂન્ય તાપમાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
160
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
સ્નિગ્ધતા (viscosity) નો $SI$ એકમ શું છે?
A
$Kg \ s^{-1}$
B
$N \ s \ m^{-2}$
C
$Kg \ s^{2}$
D
$N \ m^{-1}$

Solution

(B) સ્નિગ્ધતાનો $SI$ એકમ પાસ્કલ-સેકન્ડ $(Pa \ s)$ છે,જે $N \ s \ m^{-2}$ અથવા $Kg \ m^{-1} \ s^{-1}$ ને સમાન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
161
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$25^{\circ} C$ તાપમાને અને $1 \ bar$ દબાણે ફુગ્ગાનું કદ $2.27 \ L$ છે. જો ફુગ્ગામાં રહેલા વાયુનું દબાણ ઘટાડીને $0.227 \ bar$ કરવામાં આવે,તો વાયુના કદમાં કેટલો વધારો થશે ($L$ માં)?
A
$12.27$
B
$7.73$
C
$10$
D
$4.10$

Solution

(B) આપેલ છે: $P_{1} = 1 \ bar$,$V_{1} = 2.27 \ L$,$P_{2} = 0.227 \ bar$.
બોયલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_{1}V_{1} = P_{2}V_{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \ bar \times 2.27 \ L = 0.227 \ bar \times V_{2}$.
$V_{2} = \frac{1 \times 2.27}{0.227} = 10 \ L$.
વાયુના કદમાં થતો વધારો $\Delta V = V_{2} - V_{1} = 10 \ L - 2.27 \ L = 7.73 \ L$.
162
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એન્ડ્રુઝના આઈસોથર્મ્સ (સમતાપી વક્રો) મુજબ,$73 \ atm$ દબાણે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુ કયા તાપમાને પ્રવાહીમાં રૂપાંતરિત થવાનું શરૂ કરે છે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$21.5$
B
$30.98$
C
$13.1$
D
$48.1$

Solution

(B) એન્ડ્રુઝના $CO_2$ ના સમતાપી વક્રોના પ્રયોગો મુજબ,કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ક્રાંતિક દબાણ $(P_C) = 73 \ atm$ છે.
આ ક્રાંતિક દબાણે,જે તાપમાને વાયુનું પ્રવાહીમાં રૂપાંતર શરૂ થાય છે તેને ક્રાંતિક તાપમાન $(T_C)$ કહેવામાં આવે છે.
$CO_2$ માટે,ક્રાંતિક તાપમાન $(T_C) = 30.98^{\circ} C$ છે.
163
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો વાયુ સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે?
A
ઓક્સિજન
B
હિલિયમ
C
ક્લોરિન
D
નાઈટ્રોજન

Solution

(C) જે વાયુઓનું ક્રાંતિક તાપમાન ઊંચું હોય અને જેમના અણુઓ વચ્ચે આકર્ષણ બળ પ્રબળ હોય,તે સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cl_{2}$ (ક્લોરિન) નું ક્રાંતિક તાપમાન પ્રમાણમાં ઊંચું $(417 \ K)$ છે અને તેમાં વાન ડર વાલ્સ બળો પ્રબળ હોવાથી તે સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે.
જ્યારે $O_{2}$,$N_{2}$ અને $He$ જેવા વાયુઓનું ક્રાંતિક તાપમાન ખૂબ નીચું હોવાથી તેમને કાયમી વાયુઓ ગણવામાં આવે છે,જેમને સામાન્ય તાપમાને પ્રવાહીમાં ફેરવવા મુશ્કેલ છે.
164
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું પાણીનું સૌથી ભારે આઇસોટોપ છે?
A
$T_{2}{ }^{17}O$
B
$T_{2}{ }^{16}O$
C
$HD^{18}O$
D
$T_{2}{ }^{18}O$

Solution

(D) પાણીના આઇસોટોપનું આણ્વીય દળ હાઇડ્રોજન આઇસોટોપ $(H=1, D=2, T=3)$ અને ઓક્સિજન આઇસોટોપ $(^{16}O=16, ^{17}O=17, ^{18}O=18)$ ના દળ પર આધાર રાખે છે.
દરેક વિકલ્પ માટે મોલર દળની ગણતરી:
$A$. $T_{2}{ }^{17}O = (3 \times 2) + 17 = 23 \ g/mol$
$B$. $T_{2}{ }^{16}O = (3 \times 2) + 16 = 22 \ g/mol$
$C$. $HD^{18}O = (1 + 2) + 18 = 21 \ g/mol$
$D$. $T_{2}{ }^{18}O = (3 \times 2) + 18 = 24 \ g/mol$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$T_{2}{ }^{18}O$ નું આણ્વીય દળ સૌથી વધુ છે,તેથી તે પાણીનું સૌથી ભારે આઇસોટોપ છે.
165
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
જો તત્વની અપેક્ષિત ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^{2}$ હોય,તો તે તત્વને ઓળખો.
A
$Hg$
B
$Co$
C
$Cd$
D
$Zn$

Solution

(D) આપેલી ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^{2}$ છે.
ઇલેક્ટ્રોનનો સરવાળો: $18 (Ar) + 10 (3d) + 2 (4s) = 30$.
પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 30$ એ ઝિંક $(Zn)$ તત્વ માટે છે.
166
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા તત્વની અવલોકિત ઇલેક્ટ્રોનીય રચનામાં $4s$ કક્ષકમાં એક ઇલેક્ટ્રોન હોય છે?
A
$V (Z=23)$
B
$Ni (Z=28)$
C
$Mn (Z=25)$
D
$Cu (Z=29)$

Solution

(D) $Cu (Z=29)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^{1}$ છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે સંપૂર્ણ ભરાયેલી $3d$ પેટાકોષ પરમાણુને વધારાની સ્થિરતા આપે છે.
તેથી,$Cu$ માં $4s$ કક્ષકમાં માત્ર એક જ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
167
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સ્ત્રોતમાં કેરીઓફિલિન (caryophyllene) હોય છે?
A
ફુદીનો (Peppermint)
B
ગુલાબનું તેલ
C
આદુનું તેલ
D
લવિંગનું તેલ

Solution

(D) કેરીઓફિલિન એ કુદરતી બાયસાઇક્લિક સેસ્ક્યુટરપીન છે જે ઘણા આવશ્યક તેલોનો ઘટક છે.
તે મુખ્યત્વે $Syzygium$ $aromaticum$ (લવિંગ),$Cannabis$ $sativa$,રોઝમેરી અને હોપ્સના આવશ્યક તેલમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો સ્ત્રોત લવિંગનું તેલ છે.
168
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ તીવ્ર (intensive) ગુણધર્મ નથી?
A
પૃષ્ઠતાણ
B
ઘનતા
C
વક્રીભવનાંક
D
ઉષ્મા ધારિતા

Solution

(D) $I$. વિસ્તૃત (Extensive) ગુણધર્મ: ઉષ્મા ધારિતા (સિસ્ટમમાં હાજર પદાર્થના જથ્થા પર આધાર રાખે છે).
$II$. તીવ્ર (Intensive) ગુણધર્મ: પૃષ્ઠતાણ,ઘનતા અને વક્રીભવનાંક (સિસ્ટમમાં હાજર પદાર્થના જથ્થાથી સ્વતંત્ર છે).
169
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ઉષ્મા અને તાપમાન માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
અનુક્રમે જથ્થાત્મક (Extensive) અને તીવ્રતાત્મક (Intensive) ગુણધર્મો
B
અનુક્રમે તીવ્રતાત્મક (Intensive) અને જથ્થાત્મક (Extensive) ગુણધર્મો
C
બંને જથ્થાત્મક ગુણધર્મો છે
D
બંને તીવ્રતાત્મક ગુણધર્મો છે

Solution

(A) જથ્થાત્મક ગુણધર્મ એવો ગુણધર્મ છે જેનું મૂલ્ય સિસ્ટમમાં હાજર પદાર્થના જથ્થા અથવા કદ પર આધાર રાખે છે (દા.ત.,ઉષ્મા,દળ,કદ).
તીવ્રતાત્મક ગુણધર્મ એવો ગુણધર્મ છે જેનું મૂલ્ય સિસ્ટમમાં હાજર પદાર્થના જથ્થાથી સ્વતંત્ર છે (દા.ત.,તાપમાન,દબાણ,ઘનતા).
તેથી,ઉષ્મા એ જથ્થાત્મક ગુણધર્મ છે અને તાપમાન એ તીવ્રતાત્મક ગુણધર્મ છે.
170
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
જ્યારે $2$ મોલ આદર્શ વાયુનું $12.5 \ L$ થી $15.0 \ L$ કદ સુધી $760 \ mm \ Hg$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ સમતાપી વિસ્તરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે થયેલ કાર્યનું મૂલ્ય જૂલમાં ગણો. ($J$ માં)
A
$-253.25$
B
$-190.0$
C
$-1924.0$
D
$-25.325$

Solution

(A) આપેલ છે: $n = 2 \ mol$,$V_{1} = 12.5 \ L = 12.5 \times 10^{-3} \ m^{3}$,$V_{2} = 15.0 \ L = 15.0 \times 10^{-3} \ m^{3}$,$P_{ext} = 760 \ mm \ Hg = 1.013 \times 10^{5} \ N \ m^{-2}$.
અપ્રતિવર્તી વિસ્તરણમાં થયેલ કાર્યનું સૂત્ર: $W = -P_{ext} \Delta V$.
$W = -P_{ext}(V_{2} - V_{1}) = -1.013 \times 10^{5} \times (15.0 - 12.5) \times 10^{-3} \ J$.
$W = -1.013 \times 10^{5} \times 2.5 \times 10^{-3} \ J$.
$W = -1.013 \times 250 \ J$.
$W = -253.25 \ J$.
171
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
એક સમતાપી અને પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયામાં,$300 \ K$ તાપમાને $1.6 \times 10^{-2} \ kg$ $O_2$ વાયુ $10 \ dm^3$ થી $100 \ dm^3$ સુધી વિસ્તરણ પામે છે. આ પ્રક્રિયામાં થયેલ કાર્ય શોધો. $(R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$ ($J$ માં)
A
$-1436$
B
$-5744$
C
$-4308$
D
$-2872$

Solution

(D) આપેલ છે: $V_1 = 10 \ dm^3, V_2 = 100 \ dm^3, T = 300 \ K, R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$O_2$ નું દળ $(m)$ = $1.6 \times 10^{-2} \ kg = 16 \ g$.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ $(M)$ = $32 \ g \ mol^{-1}$.
મોલની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{m}{M} = \frac{16}{32} = 0.5 \ mol$.
સમતાપી અને પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ પ્રક્રિયા માટે,થયેલ કાર્યનું સૂત્ર:
$W = -2.303 \ nRT \ \log_{10} \left( \frac{V_2}{V_1} \right)$.
કિંમતો મૂકતા:
$W = -2.303 \times 0.5 \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} \left( \frac{100}{10} \right)$.
$W = -2.303 \times 0.5 \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} (10)$.
$\log_{10} (10) = 1$ હોવાથી,
$W = -2.303 \times 0.5 \times 8.314 \times 300 = -2872 \ J$.
172
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$3 \ atm$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ $4 \ dm^{3}$ થી $6 \ dm^{3}$ ના કદ સુધી વાયુના સમતાપી વિસ્તરણ દરમિયાન થયેલા કાર્યની ગણતરી કરો. ($J$ માં)
A
$-30.4$
B
$-60.8$
C
$-607.8$
D
$-6.0$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 4 \ dm^{3}$,$V_{2} = 6 \ dm^{3}$,$P_{ex} = 3 \ atm$.
અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ થયેલા કાર્યનું સૂત્ર $W = -P_{ex} \Delta V$ છે.
$\Delta V = V_{2} - V_{1} = 6 \ dm^{3} - 4 \ dm^{3} = 2 \ dm^{3} = 2 \ L$.
$W = -3 \ atm \times 2 \ L = -6 \ L \cdot atm$.
કારણ કે $1 \ L \cdot atm = 101.3 \ J$,તેથી $W = -6 \times 101.3 \ J = -607.8 \ J$.
173
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક આદર્શ વાયુ $300 \ K$ તાપમાને $1 \times 10^{5} \ Nm^{-2}$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ $1 \times 10^{-3} \ m^{3}$ થી $1 \times 10^{-2} \ m^{3}$ સુધી વિસ્તરણ પામે છે,તો થયેલ કાર્ય કેટલું હશે?
A
$-9 \times 10^{2} \ J$
B
$-9 \times 10^{3} \ J$
C
$-0.7 \times 10^{3} \ J$
D
$-1 \times 10^{3} \ J$

Solution

(A) અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ વિસ્તરણ દરમિયાન થયેલ કાર્યનું સૂત્ર $W = -P_{ex} \Delta V$ છે.
આપેલ છે:
$V_{1} = 1 \times 10^{-3} \ m^{3} = 0.001 \ m^{3}$
$V_{2} = 1 \times 10^{-2} \ m^{3} = 0.01 \ m^{3}$
$P_{ex} = 1 \times 10^{5} \ Nm^{-2}$
કદમાં ફેરફાર $\Delta V = V_{2} - V_{1} = 0.01 - 0.001 = 0.009 \ m^{3}$.
કિંમતો મૂકતા:
$W = -1 \times 10^{5} \times 0.009 = -900 \ J = -9 \times 10^{2} \ J$.
174
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જ્યારે કોઈ સિસ્ટમ $8 \ kJ$ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે અને આસપાસ પર $2.2 \ kJ$ જેટલું કાર્ય કરે છે,ત્યારે આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર ગણો. ($kJ$ માં)
A
$10.2$
B
$10.8$
C
$8.0$
D
$5.8$

Solution

(D) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = Q + W$.
અહીં સિસ્ટમ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે,તેથી $Q = +8 \ kJ$.
સિસ્ટમ આસપાસ પર કાર્ય કરે છે,તેથી $W = -2.2 \ kJ$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $\Delta U = 8 \ kJ + (-2.2 \ kJ) = 5.8 \ kJ$.
આમ,આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $5.8 \ kJ$ છે.
175
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક આદર્શ વાયુ $300 \ K$ તાપમાને $10 \ m^3$ થી $20 \ m^3$ સુધી સમતાપી અને પ્રતિવર્તી રીતે વિસ્તરણ પામે છે,જે આસપાસ પર $5.187 \ kJ$ કાર્ય કરે છે. વપરાયેલ વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$1.5$

Solution

(B) આદર્શ વાયુના સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,વાયુ દ્વારા થયેલ કાર્ય નીચે મુજબ છે:
$W = nRT \ln\left(\frac{V_2}{V_1}\right)$
આપેલ છે:
$W = 5.187 \ kJ = 5187 \ J$
$V_1 = 10 \ m^3$
$V_2 = 20 \ m^3$
$T = 300 \ K$
$R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$5187 = n \times 8.314 \times 300 \times \ln\left(\frac{20}{10}\right)$
$5187 = n \times 8.314 \times 300 \times 0.6931$
$5187 = n \times 1728.5$
$n = \frac{5187}{1728.5} \approx 3$
તેથી,વપરાયેલ વાયુના મોલની સંખ્યા $3$ છે.
176
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
વાયુનો એક નમૂનો $4000 \ kJ$ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે અને આસપાસના વાતાવરણ દ્વારા નમૂના પર $2000 \ J$ કાર્ય કરવામાં આવે છે. $\Delta U$ નું મૂલ્ય શું છે ($kJ$ માં)?
A
$2000$
B
$4002$
C
$4000$
D
$6000$

Solution

(B) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = Q + W$.
આપેલ છે: તંત્ર દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા,$Q = +4000 \ kJ$.
આસપાસના વાતાવરણ દ્વારા તંત્ર પર થયેલ કાર્ય,$W = +2000 \ J = +2 \ kJ$.
તેથી,$\Delta U = 4000 \ kJ + 2 \ kJ = 4002 \ kJ$.
177
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
$100 \ kPa$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ હેઠળ $300 \ K$ તાપમાને $2 \ mol$ આદર્શ વાયુનું કદ $5 \ m^{3}$ થી ઘટાડીને $2.5 \ m^{3}$ કરવામાં આવે ત્યારે થતું કાર્ય કેટલું હશે ($kJ$ માં)?
A
$250$
B
$125$
C
$500$
D
$100$

Solution

(A) અચળ બાહ્ય દબાણ સામે વાયુના સંકોચન દરમિયાન થતું કાર્ય નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $W = -P_{ext} \Delta V$.
આપેલ છે:
$P_{ext} = 100 \ kPa = 10^{5} \ Pa$
$V_{initial} = 5 \ m^{3}$
$V_{final} = 2.5 \ m^{3}$
$\Delta V = V_{final} - V_{initial} = 2.5 \ m^{3} - 5 \ m^{3} = -2.5 \ m^{3}$
કિંમતો મૂકતા:
$W = -(10^{5} \ Pa) \times (-2.5 \ m^{3})$
$W = 2.5 \times 10^{5} \ J$
$W = 250,000 \ J = 250 \ kJ$.
વાયુનું સંકોચન થતું હોવાથી, તંત્ર પર કાર્ય થાય છે, પરિણામે મૂલ્ય ધન મળે છે.
178
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$300 \text{ K}$ તાપમાને જ્યારે $2 \text{ mole}$ આદર્શ વાયુનું $5 \text{ m}^{3}$ થી $10 \text{ m}^{3}$ સુધી સમતાપી અને પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ કરવામાં આવે ત્યારે થયેલું કાર્ય કેટલું હશે ($\text{ kJ}$ માં)? $(R=8.314 \text{ J K}^{-1} \text{ mol}^{-1})$
A
$-34.58$
B
$3.458$
C
$-1.728$
D
$-3.458$

Solution

(D) આપેલ છે: $n = 2 \text{ mol}$,$V_{1} = 5 \text{ m}^{3}$,$V_{2} = 10 \text{ m}^{3}$,$T = 300 \text{ K}$,$R = 8.314 \text{ J K}^{-1} \text{ mol}^{-1}$.
સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,કાર્યનું સૂત્ર: $W = -2.303 nRT \log_{10} \frac{V_{2}}{V_{1}}$.
કિંમતો મૂકતા: $W = -2.303 \times 2 \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} \frac{10}{5}$.
$W = -2.303 \times 2 \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} 2$.
$\log_{10} 2 \approx 0.3010$ લેતા: $W = -2.303 \times 2 \times 8.314 \times 300 \times 0.3010$.
$W \approx -3457.97 \text{ J} = -3.458 \text{ kJ}$.
179
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
જ્યારે $1 \ mole$ વાયુને અચળ કદ પર ગરમ કરવામાં આવે છે અને $500 \ J$ ઉષ્મા આપવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\Delta U = -0.5 \ J, q = -500 \ J$
B
$q = -500 \ J, \Delta U = 0$
C
$q = 500 \ J, w = 0$
D
$w = 500 \ J, \Delta U = 0$

Solution

(C) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = q + w$.
પ્રક્રિયા અચળ કદ પર થતી હોવાથી,થયેલ કાર્ય $w = -P \Delta V = 0$ થાય.
આપેલ છે કે તંત્રને ઉષ્મા આપવામાં આવે છે,તેથી $q = +500 \ J$.
તેથી,$q = 500 \ J$ અને $w = 0$ થાય.
180
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
એક આદર્શ વાયુ $300 \ K$ તાપમાને $10 \ m^{3}$ થી $20 \ m^{3}$ સુધી સમતાપી અને પ્રતિવર્તી રીતે વિસ્તરણ પામે છે અને આસપાસ પર $5.187 \ kJ$ કાર્ય કરે છે. વિસ્તરણ પામતા વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો? $(R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.5$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 10 \ m^{3}$,$V_{2} = 20 \ m^{3}$,$T = 300 \ K$,$W = -5.187 \ kJ = -5187 \ J$.
સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,કાર્યનું સૂત્ર:
$W = -2.303 \ nRT \log_{10} \left(\frac{V_{2}}{V_{1}}\right)$
કિંમતો મૂકતા:
$-5187 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} \left(\frac{20}{10}\right)$
$-5187 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times 0.3010$
$n = \frac{5187}{2.303 \times 8.314 \times 300 \times 0.3010}$
$n = \frac{5187}{1729.0} \approx 3 \ mol$.
181
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
સિસ્ટમ પર $2.5 \ kJ$ કાર્ય કરવામાં આવે છે અને તે $1500 \ J$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર કેટલો છે ($J$ માં)?
A
$1000$
B
$4000$
C
$2500$
D
$1500$

Solution

(A) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = q + w$.
અહીં,સિસ્ટમ પર કાર્ય થાય છે,તેથી $w = +2.5 \ kJ = +2500 \ J$.
સિસ્ટમ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે,તેથી $q = -1500 \ J$.
તેથી,$\Delta U = -1500 \ J + 2500 \ J = 1000 \ J$.
182
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$0^{\circ}C$ તાપમાને પાણી માટે ગલન એન્થાલ્પી અને બાષ્પીભવન એન્થાલ્પી અનુક્રમે $6.01 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $45.07 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $0^{\circ}C$ તાપમાને ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી કેટલી થાય?
A
$27.50 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$48.07 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$51.08 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$39.06 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(C) ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી $(\Delta_{sub} H)$ એ ગલન એન્થાલ્પી $(\Delta_{fus} H)$ અને બાષ્પીભવન એન્થાલ્પી $(\Delta_{vap} H)$ નો સરવાળો છે.
આપેલ છે:
$\Delta_{fus} H = 6.01 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta_{vap} H = 45.07 \ kJ \ mol^{-1}$
$0^{\circ}C$ તાપમાને $H_2O_{(s)} \rightarrow H_2O_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે:
$\Delta_{sub} H = \Delta_{fus} H + \Delta_{vap} H$
$\Delta_{sub} H = 6.01 \ kJ \ mol^{-1} + 45.07 \ kJ \ mol^{-1} = 51.08 \ kJ \ mol^{-1}$
183
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સમીકરણ માટે $\Delta_{f} H^{\circ}$ અને $\Delta H^{\circ}$ સમાન છે?
A
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow H_{2}O_{(l)}$
B
$N_{2(g)} + \frac{3}{2} O_{2(g)} \longrightarrow N_{2}O_{3(g)}$
C
$CH_{4(g)} + 2 Cl_{2(g)} \longrightarrow CH_{2}Cl_{2(g)} + 2 HCl_{(g)}$
D
$CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow CO_{2(g)}$

Solution

(A) પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી,$\Delta_{f} H^{\circ}$,એટલે જ્યારે $1 \text{ મોલ}$ સંયોજન તેના ઘટક તત્વોમાંથી તેમની પ્રમાણિત અવસ્થામાં બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
$\Delta_{f} H^{\circ} = \Delta H^{\circ}$ થવા માટે,પ્રક્રિયામાં તેના તત્વોમાંથી બરાબર $1 \text{ મોલ}$ નીપજ બનવી જોઈએ.
વિકલ્પ $A$ માં,$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow H_{2}O_{(l)}$ એ $1 \text{ મોલ}$ પ્રવાહી પાણીનું તેના તત્વો $H_2$ અને $O_2$ માંથી સર્જન દર્શાવે છે,તેથી $\Delta_{f} H^{\circ} = \Delta H^{\circ}$ થાય છે.
184
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ઉર્ધ્વપાતન (sublimation) ની ઉષ્મા માટે નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સાચું છે?
A
$\Delta_{vap} H = \Delta_{sub} H + \Delta_{fus} H$
B
$\Delta_{sub} H = \Delta_{fus} H - \Delta_{vap} H$
C
$\Delta_{fus} H = \Delta_{sub} H \times \Delta_{vap} H$
D
$\Delta_{sub} H = \Delta_{fus} H + \Delta_{vap} H$

Solution

(D) ઉર્ધ્વપાતન એ ઘનનું સીધું વાયુમાં રૂપાંતર થવાની પ્રક્રિયા છે.
હેસના નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર સમાન રહે છે,પછી ભલે તે એક તબક્કામાં થાય કે અનેક તબક્કામાં.
ઘનથી વાયુને આ રીતે દર્શાવી શકાય છે:
$1. \text{ઘન} \rightarrow \text{પ્રવાહી} \quad (\Delta_{fus} H)$
$2. \text{પ્રવાહી} \rightarrow \text{વાયુ} \quad (\Delta_{vap} H)$
તેથી,ઉર્ધ્વપાતન માટે કુલ એન્થાલ્પી ફેરફાર એ ગલન એન્થાલ્પી અને બાષ્પીભવન એન્થાલ્પીનો સરવાળો છે:
$\Delta_{sub} H = \Delta_{fus} H + \Delta_{vap} H$.
185
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
પાણીની સરેરાશ બંધ એન્થાલ્પી $464.5 \text{ kJ mol}^{-1}$ છે. જો પ્રથમ $O-H$ બંધ તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $502 \text{ kJ mol}^{-1}$ હોય,તો બીજો $O-H$ બંધ તોડવા માટે પ્રતિ મોલ કેટલી ઉર્જાની જરૂર પડશે?
A
$929 \text{ kJ mol}^{-1}$
B
$251 \text{ kJ mol}^{-1}$
C
$427 \text{ kJ mol}^{-1}$
D
$678 \text{ kJ mol}^{-1}$

Solution

(C) સરેરાશ બંધ એન્થાલ્પી એ સમાન પ્રકારના તમામ બંધોની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પીનો મધ્યક છે.
પાણી $(H_2O)$ માટે,સરેરાશ બંધ એન્થાલ્પી $\Delta H_{avg} = \frac{\Delta H_1 + \Delta H_2}{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $\Delta H_{avg} = 464.5 \text{ kJ mol}^{-1}$ અને $\Delta H_1 = 502 \text{ kJ mol}^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $464.5 = \frac{502 + \Delta H_2}{2}$.
$929 = 502 + \Delta H_2$.
$\Delta H_2 = 929 - 502 = 427 \text{ kJ mol}^{-1}$.
186
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેની પ્રક્રિયા માટે,$\Delta H$ અને $\Delta U$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
$2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 SO_{3(g)}$
A
$\Delta H = \Delta U - 2 RT$
B
$\Delta H = \Delta U - RT$
C
$\Delta H = \Delta U + 2 RT$
D
$\Delta H = \Delta U + RT$

Solution

(B) એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર $(\Delta U)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$.
પ્રક્રિયા માટે: $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 SO_{3(g)}$.
વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર: $\Delta n_g = \sum n_{p(g)} - \sum n_{r(g)}$.
$\Delta n_g = 2 - (2 + 1) = 2 - 3 = -1$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\Delta H = \Delta U + (-1) RT$.
તેથી,$\Delta H = \Delta U - RT$.
187
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
$298 \ K$ તાપમાને $1 \ mol$ પ્રવાહી બેન્ઝીનના દહન માટે,અચળ દબાણે પ્રક્રિયાની ઉષ્મા $-3268 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. અચળ કદે દહન ઉષ્મા કેટલી હશે? $(R = 8.314 \times 10^{-3} \ kJ \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$-3264.2 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-1632 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-6728 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-672.8 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(A) બેન્ઝીનની દહન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{6(l)} + \frac{15}{2} O_{2(g)} \rightarrow 6 CO_{2(g)} + 3 H_2O_{(l)}$
વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 6 - 7.5 = -1.5$ છે.
આપેલ છે: $\Delta H = -3268 \ kJ \ mol^{-1}$,$T = 298 \ K$,$R = 8.314 \times 10^{-3} \ kJ \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
એન્થાલ્પી ફેરફાર અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$ છે.
આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર (અચળ કદે દહન ઉષ્મા) માટે: $\Delta U = \Delta H - \Delta n_g RT$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta U = -3268 - (-1.5 \times 8.314 \times 10^{-3} \times 298)$.
$\Delta U = -3268 + 3.716 = -3264.284 \ kJ \ mol^{-1}$.
આમ,અચળ કદે દહન ઉષ્મા આશરે $-3264.2 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
188
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$16 \ g$ $O_{2(g)}$ ને મુક્ત પરમાણુઓમાં વિયોજિત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $x \ kJ$ છે. $O=O$ બંધની બંધ એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$2x \ kJ$
B
$\frac{x}{2} \ kJ$
C
$4x \ kJ$
D
$16x \ kJ$

Solution

(A) $O_2$ નું આણ્વીય દળ $32 \ g/mol$ છે.
આપેલ $O_2$ નું દળ $16 \ g$ છે.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{16 \ g}{32 \ g/mol} = 0.5 \ mol$.
$0.5 \ mol$ $O_2$ ને વિયોજિત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $x \ kJ$ છે.
બંધ એન્થાલ્પી એટલે $1 \ mol$ બંધને તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા.
$1 \ mol$ $O_2$ માટે જરૂરી ઉર્જા $= \frac{x \ kJ}{0.5 \ mol} = 2x \ kJ/mol$.
તેથી,$O=O$ બંધની બંધ એન્થાલ્પી $2x \ kJ$ છે.
189
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$C_{(s)}$,$H_{2(g)}$ અને $C_{2}H_{6(g)}$ ની દહન ઉષ્મા અનુક્રમે $-x_{1}$,$-x_{2}$ અને $-x_{3}$ છે. તેથી $C_{2}H_{6(g)}$ ની સર્જન ઉષ્મા કેટલી થાય?
A
$-x_{1} - x_{2} + x_{3}$
B
$-2x_{1} - 3x_{2} + x_{3}$
C
$x_{1} + x_{2} - x_{3}$
D
$-x_{3} + 2x_{1} + 3x_{2}$

Solution

(B) દહન પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$I. C_{(s)} + O_{2(g)} \longrightarrow CO_{2(g)} \quad \Delta H_{1} = -x_{1}$
$II. H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow H_{2}O_{(l)} \quad \Delta H_{2} = -x_{2}$
$III. C_{2}H_{6(g)} + \frac{7}{2} O_{2(g)} \longrightarrow 2CO_{2(g)} + 3H_{2}O_{(l)} \quad \Delta H_{3} = -x_{3}$
આપણને $C_{2}H_{6(g)}$ ની સર્જન ઉષ્મા જોઈએ છે:
$2C_{(s)} + 3H_{2(g)} \longrightarrow C_{2}H_{6(g)} \quad \Delta H_f = ?$
પ્રક્રિયા કરો: $(2 \times I) + (3 \times II) - III$
$\Delta H_f = 2(-x_{1}) + 3(-x_{2}) - (-x_{3})$
$\Delta H_f = -2x_{1} - 3x_{2} + x_{3}$
190
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
પ્રક્રિયા $2 SO_{3(g)} \longrightarrow 2 SO_{2(g)} + O_{2(g)}$ માટે $\Delta H$ અને $\Delta U$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$\Delta H - \Delta U = 2 RT$
B
$\Delta H - \Delta U = RT$
C
$\Delta H + \Delta U = -RT$
D
$\Delta H + \Delta U = RT$

Solution

(B) આપેલી પ્રક્રિયા: $2 SO_{3(g)} \longrightarrow 2 SO_{2(g)} + O_{2(g)}$
વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર,$\Delta n_g = \sum n_{g(products)} - \sum n_{g(reactants)}$
$\Delta n_g = (2 + 1) - 2 = 1$
ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના સંબંધ મુજબ: $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$
$\Delta n_g = 1$ મૂકતા,આપણને મળે છે: $\Delta H = \Delta U + RT$
તેથી,$\Delta H - \Delta U = RT$
191
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$C + 2S \rightarrow CS_2 \quad \Delta H = 92 \ kJ \ mol^{-1}$ પ્રક્રિયા મુજબ જ્યારે $6 \ g$ કાર્બન સલ્ફર સાથે સંયોજાઈને $CS_2$ બનાવે ત્યારે કેટલી ઉષ્મા શોષાય છે ($kJ$ માં)?
A
$22$
B
$32$
C
$46$
D
$11$

Solution

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $C(s) + 2S(s) \rightarrow CS_2(l) \quad \Delta H = 92 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
આ પ્રક્રિયા ઉષ્માશોષક છે,જેનો અર્થ છે કે $1 \ mol$ $(12 \ g)$ કાર્બન પ્રતિક્રિયા આપે ત્યારે $92 \ kJ$ ઉષ્મા શોષાય છે.
$6 \ g$ કાર્બન માટે ઉષ્મા $= (92 \ kJ \ mol^{-1} / 12 \ g \ mol^{-1}) \times 6 \ g = 46 \ kJ$.
192
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચે આપેલા ડેટા પરથી ઇથિન વાયુ અને પ્રવાહી પાણીમાંથી ઇથેનોલના નિર્માણ માટે $\Delta H^{\circ}$ નું મૂલ્ય શું છે ($kJ$ માં)?
$(i)$ $C_2H_5OH_{(l)} + 3O_{2_{(g)}} \longrightarrow 2CO_{2_{(g)}} + 3H_2O_{(l)}$ $\Delta H^{\circ} = -1368 \ kJ$
$(ii)$ $C_2H_{4_{(g)}} + 3O_{2_{(g)}} \longrightarrow 2CO_{2_{(g)}} + 2H_2O_{(l)}$ $\Delta H^{\circ} = -1410 \ kJ$
A
$-1326.0$
B
$-4188.0$
C
$-42.0$
D
$-2778.0$

Solution

(C) લક્ષ્ય પ્રક્રિયા ઇથિનનું હાઇડ્રેશન છે: $C_2H_{4_{(g)}} + H_2O_{(l)} \longrightarrow C_2H_5OH_{(l)}$.
આપણે સમીકરણ $(i)$ ને સમીકરણ $(ii)$ માંથી બાદ કરીને મેળવી શકીએ છીએ:
$\Delta H^{\circ} = \Delta H^{\circ}_{(ii)} - \Delta H^{\circ}_{(i)} = -1410 \ kJ - (-1368 \ kJ) = -42 \ kJ$.
193
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો $2ClF_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow Cl_2O_{(g)} + OF_{2(g)}$ પ્રક્રિયા મુજબ $6.0 \ g$ $O_2$ એ $ClF$ સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે $38.55 \ kJ$ ઉષ્મા શોષાય છે. તો પ્રક્રિયાની પ્રમાણિત એન્થાલ્પી કેટલી હશે ($kJ$ માં)?
A
$72.28$
B
$205.6$
C
$102.8$
D
$49.80$

Solution

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2ClF_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow Cl_2O_{(g)} + OF_{2(g)}$.
આપેલ છે કે $6.0 \ g$ $O_2$ એટલે $n = \frac{6.0 \ g}{32.0 \ g/mol} = 0.1875 \ mol$ $O_2$.
$0.1875 \ mol$ $O_2$ માટે શોષાયેલી ઉષ્મા $\Delta H = +38.55 \ kJ$ છે.
પ્રક્રિયાની પ્રમાણિત એન્થાલ્પી $(\Delta H^0)$ એ $1 \ mol$ $O_2$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
તેથી,$\Delta H^0 = \frac{38.55 \ kJ}{0.1875 \ mol} = 205.6 \ kJ/mol$.
194
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
પાણીની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $-286 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. જ્યારે તેના ઘટક તત્વોમાંથી તેમની પ્રમાણિત અવસ્થામાં $1800 \ mg$ પાણી બને છે,ત્યારે મુક્ત થતી ઉર્જાનું પ્રમાણ કેટલું હશે ($kJ$ માં)?
A
$2.86$
B
$5.72$
C
$57.2$
D
$28.6$

Solution

(D) પાણીના સર્જન માટેનું થર્મોકેમિકલ સમીકરણ:
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow H_{2}O_{(\ell)} \quad \Delta H_{f}^{0} = -286 \ kJ \ mol^{-1}$
આનો અર્થ એ છે કે $1 \ mol$ $H_{2}O$ $(18 \ g)$ $286 \ kJ$ ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
આપેલ પાણીનું દળ $= 1800 \ mg = 1.8 \ g$.
$H_{2}O$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{1.8 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
મુક્ત થતી ઉર્જા $= 0.1 \ mol \times 286 \ kJ \ mol^{-1} = 28.6 \ kJ$.
195
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
આપેલી પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \longrightarrow 2NH_{3(g)} \quad \Delta H = -92.6 \ kJ$ પરથી,$NH_3$ ની સર્જન એન્થાલ્પી ($kJ$ માં) કેટલી થાય?
A
$-92.6$
B
$-138.9$
C
$-185.2$
D
$-46.3$
196
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
જો સિસ્ટમમાંથી $2 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત થાય અને સિસ્ટમ પર $6 \ kJ$ કાર્ય કરવામાં આવે,તો સિસ્ટમમાં આંતરિક ઉર્જાનો ફેરફાર $(\Delta U)$ કેટલો હશે?
A
$+8 \ kJ$
B
$+6 \ kJ$
C
$-8 \ kJ$
D
$+4 \ kJ$

Solution

(D) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = Q + W$.
સિસ્ટમમાંથી ઉષ્મા મુક્ત થતી હોવાથી,$Q = -2 \ kJ$.
સિસ્ટમ પર કાર્ય કરવામાં આવતું હોવાથી,$W = +6 \ kJ$.
તેથી,$\Delta U = -2 \ kJ + 6 \ kJ = +4 \ kJ$.
197
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
નીચેની પ્રક્રિયા પરથી પ્રમાણિત $N \equiv N$ બંધ એન્થાલ્પી શું છે? $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \longrightarrow 2NH_{3(g)} \quad \Delta H^{\circ} = -83 \ kJ$
આપેલ છે: $(\Delta H^{\circ}_{(H-H)} = 435 \ kJ \text{ mol}^{-1}, \Delta H^{\circ}_{(N-H)} = 389 \ kJ \text{ mol}^{-1})$
A
$435 \ kJ \text{ mol}^{-1}$
B
$2334 \ kJ \text{ mol}^{-1}$
C
$946 \ kJ \text{ mol}^{-1}$
D
$1305 \ kJ \text{ mol}^{-1}$

Solution

(C) પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી ફેરફાર એ પ્રક્રિયકોની બંધ એન્થાલ્પીના સરવાળામાંથી નીપજોની બંધ એન્થાલ્પીનો સરવાળો બાદ કરવાથી મળે છે:
$\Delta H^{\circ} = \sum \Delta H^{\circ}_{(\text{reactants})} - \sum \Delta H^{\circ}_{(\text{products})}$
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \longrightarrow 2NH_{3(g)}$ માટે:
$\Delta H^{\circ} = [\Delta H^{\circ}_{(N \equiv N)} + 3 \Delta H^{\circ}_{(H-H)}] - [6 \Delta H^{\circ}_{(N-H)}]$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$-83 = \Delta H^{\circ}_{(N \equiv N)} + 3(435) - 6(389)$
$-83 = \Delta H^{\circ}_{(N \equiv N)} + 1305 - 2334$
$-83 = \Delta H^{\circ}_{(N \equiv N)} - 1029$
$\Delta H^{\circ}_{(N \equiv N)} = 1029 - 83 = 946 \ kJ \text{ mol}^{-1}$
198
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જ્યારે $6.0 \ g$ ગ્રેફાઇટ ડાયહાઇડ્રોજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથેન વાયુ આપે છે,ત્યારે $37.4 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત થાય છે. $CH_{4(g)}$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી શું છે?
A
$112.2 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-74.8 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-37.4 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-112.2 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(B) મિથેનના સર્જન માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $C_{(s)} + 2H_{2(g)} \longrightarrow CH_{4(g)}$
ગ્રેફાઇટ $(C)$ નું મોલર દળ $12.0 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ છે કે $6.0 \ g$ ગ્રેફાઇટ $37.4 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે,તેથી આ જથ્થા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ $-37.4 \ kJ$ છે.
પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $(\Delta H_f^{\circ})$ શોધવા માટે,આપણે $1 \ mol$ $(12.0 \ g)$ ગ્રેફાઇટ માટે મુક્ત થતી ઉષ્માની ગણતરી કરીએ છીએ:
$\Delta H_f^{\circ} = \frac{-37.4 \ kJ}{6.0 \ g} \times 12.0 \ g \ mol^{-1} = -74.8 \ kJ \ mol^{-1}$.
199
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3 H_{2(g)} \rightarrow 2 NH_{3(g)}$ માટે,$\Delta H$ કોના બરાબર છે?
A
$\Delta U + RT$
B
$\Delta U + 2 RT$
C
$\Delta U - RT$
D
$\Delta U - 2 RT$

Solution

(D) એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર $(\Delta U)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$.
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3 H_{2(g)} \rightarrow 2 NH_{3(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $(\Delta n_g)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\Delta n_g = (\text{વાયુરૂપ નીપજોના મોલ}) - (\text{વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલ}) = 2 - (1 + 3) = 2 - 4 = -2$.
આ કિંમતને સમીકરણમાં મૂકતા: $\Delta H = \Delta U + (-2) RT = \Delta U - 2 RT$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
200
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
એસીટાલ્ડિહાઈડના કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને પાણીમાં દહન માટેની ઉષ્મા $-1172 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. જ્યારે $66 \ g$ એસીટાલ્ડિહાઈડનું સંપૂર્ણ ઓક્સિડેશન થાય ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્માની ગણતરી કરો. (પરમાણ્વીય દળ: $C=12, H=1, O=16$) ($kJ$ માં)
A
$1758$
B
$2344$
C
$6600$
D
$1172$

Solution

(A) એસીટાલ્ડિહાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3CHO$ છે. $CH_3CHO$ નું મોલર દળ = $(2 \times 12) + (4 \times 1) + 16 = 44 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ છે કે $1 \ mol$ $(44 \ g)$ $CH_3CHO$ માટે દહન ઉષ્મા $-1172 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
$66 \ g$ $CH_3CHO$ માટે,મોલની સંખ્યા $n = \frac{66 \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 1.5 \ mol$ થાય.
મુક્ત થતી ઉષ્મા = $n \times \Delta H = 1.5 \ mol \times 1172 \ kJ \ mol^{-1} = 1758 \ kJ$.
તેથી,મુક્ત થતી ઉષ્માનું પ્રમાણ $1758 \ kJ$ છે.
201
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $60 \ min$ માં $75 \%$ પૂર્ણ થાય છે. તેના $50 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય કેટલો છે ($min$ માં)?
A
$120$
B
$60$
C
$40$
D
$30$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે કે $60 \ min$ માં $75 \%$ પૂર્ણ થાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ એ $[A]_0$ ના $100 - 75 = 25 \%$ છે.
$k = \frac{2.303}{60} \log_{10} \frac{100}{25} = \frac{2.303}{60} \log_{10} 4 = \frac{2.303 \times 0.6020}{60} \approx 0.0231 \ min^{-1}$.
$50 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય એ અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ છે.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.0231} = 30 \ min$.
202
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જ્યારે અચળ તાપમાને અને સમાન સાંદ્રતાએ ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા,$E_a$ ઘટે છે,ત્યારે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$E_a / RT$ ઘટે છે
B
$K$ ઘટે છે
C
$e^{-E_a / RT}$ ઘટે છે
D
$-E_a / RT$ ઘટે છે

Solution

(A) આર્હેનિયસ સમીકરણ મુજબ,વેગ અચળાંક $K = A e^{-E_a / RT}$ છે.
જ્યારે અચળ તાપમાને $T$ સક્રિયકરણ ઊર્જા $E_a$ ઘટે છે,ત્યારે પદ $E_a / RT$ ઘટે છે.
પરિણામે,ઘાતાંક $-E_a / RT$ વધે છે (ઓછો ઋણ બને છે).
ઘાતાંકીય વિધેય $e^x$ વધતું વિધેય હોવાથી,$e^{-E_a / RT}$ વધે છે,જેનાથી વેગ અચળાંક $K$ માં વધારો થાય છે.
તેથી,પદ $E_a / RT$ ઘટે છે.
203
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
તૃતીયક બ્યુટાઇલ બ્રોમાઇડના આલ્કલાઇન જળવિભાજનની ક્રિયાવિધિ માટેના એનર્જી પ્રોફાઇલ ડાયાગ્રામમાં સૌથી ઉચ્ચ શિખર શું દર્શાવે છે?
A
$1^{st}$ તબક્કાની સંક્રાંતિ અવસ્થા
B
કાર્બોકેટાયનનું નિર્માણ
C
$2^{nd}$ તબક્કાની સંક્રાંતિ અવસ્થા
D
નીપજો

Solution

(A) તૃતીયક બ્યુટાઇલ બ્રોમાઇડનું જલીય આલ્કલી (જેમ કે $NaOH$ અથવા $KOH$) સાથેનું આલ્કલાઇન જળવિભાજન $SN^1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
તબક્કો $1$: $(CH_3)_3C-Br \rightarrow (CH_3)_3C^+ + Br^-$ (ધીમો,વેગ નિર્ણાયક તબક્કો)
તબક્કો $2$: $(CH_3)_3C^+ + OH^- \rightarrow (CH_3)_3C-OH$ (ઝડપી તબક્કો)
બહુ-તબક્કાની પ્રક્રિયા માટેના એનર્જી પ્રોફાઇલ ડાયાગ્રામમાં,સૌથી ઉચ્ચ શિખર વેગ નિર્ણાયક તબક્કાની સંક્રાંતિ અવસ્થાને અનુરૂપ હોય છે.
કારણ કે પ્રથમ તબક્કો વેગ નિર્ણાયક તબક્કો છે,તેથી એનર્જી પ્રોફાઇલ ડાયાગ્રામમાં સૌથી ઉચ્ચ ઉર્જા અવરોધ (શિખર) એ $1^{st}$ તબક્કાની સંક્રાંતિ અવસ્થા દર્શાવે છે.
204
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ફોર્મેલિનમાં ફોર્માલ્ડિહાઇડની ટકાવારી કેટલી હોય છે ($\%$ માં)?
A
$60$
B
$40$
C
$10$
D
$20$

Solution

(B) સાચો જવાબ $40 \%$ છે.
ફોર્મેલિન એ ફોર્માલ્ડિહાઇડ વાયુનું જલીય દ્રાવણ છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે પાણીમાં $40 \%$ ફોર્માલ્ડિહાઇડ હોય છે.
205
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
દ્રષ્ટિનું ધૂંધળું થવું એ કોના ઉપયોગથી થતી આડઅસર છે?
A
એન્ટિબાયોટિક્સ
B
એન્ટાસિડ્સ
C
ટ્રૅન્ક્વિલાઇઝર્સ
D
એનાલજેસિક્સ

Solution

(C) દ્રષ્ટિનું ધૂંધળું થવું એ $ \text{tranquilizers} $ ના ઉપયોગથી થતી આડઅસર છે.
અન્ય આડઅસરોમાં અનિયમિત ઊંઘની પેટર્ન,દિશાભ્રમ,મૂંઝવણ,બેચેની,આરામ કરવામાં અસમર્થતા,શ્વસન સંબંધી તકલીફ અથવા શ્વસન અટકી જવું અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે.
206
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કઈ એન્ટિહિસ્ટામાઈનમાં $-CN$ સમૂહ હોય છે?
A
ડાયમેટેપ
B
સિમેટિડિન
C
ટર્ફેનાડિન
D
રેનિટિડિન

Solution

(B) $Cimetidine$ ની રાસાયણિક રચનામાં સાઇનો સમૂહ $(-CN)$ હોય છે જે સાઇડ ચેઇનમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
અન્ય વિકલ્પો જેમ કે $Ranitidine$ માં નાઇટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ હોય છે અને $Famotidine$ માં સલ્ફામોઇલ સમૂહ $(-SO_2NH_2)$ હોય છે.
તેથી,$Cimetidine$ સાચો જવાબ છે.
207
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
પેટમાં દુખાવો અને બળતરા ઘટાડવા માટે વપરાતી દવાના પ્રકારને ઓળખો.
A
ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર
B
એન્ટિબાયોટિક
C
એન્ટિસેપ્ટિક
D
એન્ટાસિડ

Solution

(D) $Aluminum$ $Hydroxide$ અને $Magnesium$ $Hydroxide$ એ એન્ટાસિડના સામાન્ય ઉદાહરણો છે. તે પેટમાં વધારાના એસિડને તટસ્થ કરવા માટે સૂચવવામાં આવે છે,જેનાથી અલ્સર અટકાવવામાં,છાતીમાં બળતરામાં રાહત મેળવવામાં અને એસિડિટી તથા પેટની અસ્વસ્થતાની સારવારમાં મદદ મળે છે.
208
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ જંતુનાશક (disinfectant) તરીકે થાય છે?
A
બિથિઓનલ
B
નોવેસ્ટ્રોલ
C
સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ
D
ક્લોરોક્સાયલેનોલ

Solution

(C) જંતુનાશકો એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે સૂક્ષ્મજીવોને મારી નાખે છે અથવા તેમની વૃદ્ધિ અટકાવે છે,પરંતુ તે જીવંત પેશીઓ પર લગાવવા માટે સુરક્ષિત નથી.
$Bithional$ અને $Chloroxylenol$ નો ઉપયોગ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે.
$Sulphur \ dioxide$ $(SO_2)$ નો ઉપયોગ જંતુનાશક,રેફ્રિજરેન્ટ,રિડ્યુસિંગ એજન્ટ,બ્લીચ અને ફૂડ પ્રિઝર્વેટિવ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે,ખાસ કરીને સૂકા ફળોમાં.
209
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
સલ્ફાપાયરિડિન એ એક ........... છે.
A
એન્ટિબાયોટિક
B
ટ્રૅન્ક્વિલાઇઝર
C
એન્ટિહિસ્ટામાઇન
D
એનાલજેસિક

Solution

(A) સલ્ફાપાયરિડિન ($INN$; જેને સલ્ફાપાયરિડિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક સલ્ફાનિલામાઇડ એન્ટિબેક્ટેરિયલ દવા છે.
તે એક એન્ટિબાયોટિક છે.
એક સમયે,તેને સામાન્ય રીતે $M\&B \ 693$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
સલ્ફાપાયરિડિન હવે મનુષ્યોમાં ચેપની સારવાર માટે સૂચવવામાં આવતું નથી,પરંતુ તેનો ઉપયોગ લીનિયર $IgA$ રોગની સારવાર માટે થઈ શકે છે અને પશુચિકિત્સામાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.
210
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું સ્ટ્રોબેરી માટે ફ્યુમિગન્ટ જંતુનાશક તરીકે વપરાય છે?
A
$CCl_2F_2$
B
$CH_2Cl_2$
C
$CCl_3F$
D
$CCl_4$

Solution

(B) $CH_2Cl_2$ નો ઉપયોગ સ્ટ્રોબેરી માટે ફ્યુમિગન્ટ જંતુનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
211
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$2, 4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સી એસિટિક એસિડનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
એન્ટિસેપ્ટિક
B
પસંદગીયુક્ત દવા
C
પસંદગીયુક્ત નીંદણનાશક
D
વિસ્ફોટક

Solution

(C) $2, 4-D$ અથવા $2, 4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સી એસિટિક એસિડનો ઉપયોગ નીંદણનાશક તરીકે થાય છે.
તે અનિયંત્રિત વૃદ્ધિનું કારણ બને છે અને મોટાભાગના પહોળા પાંદડાવાળા નીંદણને પસંદગીયુક્ત રીતે મારી નાખે છે.
તે મોટાભાગના ઘાસ જેવા કે અનાજ,લૉન ટર્ફ અને ઘાસના મેદાનોને અસર કરતું નથી.
Solution diagram
212
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એસ્પિરિન વિશે કયું વિધાન $\underline{\text{સાચું નથી}}$?
A
તે પીડા ઘટાડવામાં અસરકારક છે
B
એસ્પિરિન માદક પીડાનાશક (narcotic analgesics) દવાઓમાં આવે છે
C
તે શરીરનું તાપમાન ઘટાડે છે
D
તે લોહી ગંઠાઈ જવાની ક્રિયાને અટકાવે છે

Solution

(B) એસ્પિરિન એ બિન-માદક પીડાનાશક (non-narcotic analgesic) છે,જેનો અર્થ છે કે તે વ્યસન કે ઘેન પેદા કર્યા વિના પીડા ઘટાડે છે.
તે એન્ટિપાયરેટિક પણ છે,જેનો અર્થ છે કે તે શરીરનું તાપમાન ઘટાડે છે.
વધુમાં,તે લોહી ગંઠાઈ જવાની ક્રિયાને અટકાવે છે,તેથી જ તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર હાર્ટ એટેકને રોકવા માટે થાય છે.
તેથી,એસ્પિરિન માદક પીડાનાશક દવાઓમાં આવે છે તે વિધાન ખોટું છે.
213
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા પદાર્થનો ઉપયોગ સાબુમાં એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે?
A
આયોડોફોર્મ
B
બોરિક એસિડ
C
ટિંક્ચર આયોડિન
D
બિથિઓનોલ

Solution

(D) સાબુમાં એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મો ઉમેરવા માટે બિથિઓનોલ (Bithionol) ઉમેરવામાં આવે છે.
તે એન્ટિબેક્ટેરિયલ,એન્ટિફંગલ અને એન્ટિ-એલગલ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ત્વચા પર સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
214
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર એન્ટીડિપ્રેસન્ટ અસર કરતું સંયોજન કયું છે?
A
ફેનેલઝીન
B
પેનિસિલિન
C
ક્લોરોઝાયલેનોલ
D
ટર્પિનીઓલ

Solution

(A) ફેનેલઝીન એ એક એન્ટીડિપ્રેસન્ટ દવા છે જે મોનોએમાઇન ઓક્સિડેઝ ઇન્હિબિટર $(MAOI)$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મગજમાં સેરોટોનિન,નોરએપીનેફ્રાઇન અને ડોપામાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટર્સના વિઘટનને અટકાવીને ડિપ્રેશનની સારવાર કરે છે.
તેમના વિઘટનને અટકાવીને,તે મગજમાં આ ન્યુરોટ્રાન્સમીટર્સની સાંદ્રતા વધારે છે,જેનાથી મૂડ અને સુખાકારીની લાગણીમાં સુધારો થાય છે.
215
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું $o$-એસીટાઈલસેલિસિલિક એસિડ છે?
A
એસ્પિરિન
B
ઇક્વાનિલ
C
વેરોનલ
D
વેલિયમ

Solution

(A) $o$-એસીટાઈલસેલિસિલિક એસિડ એ $Aspirin$ નું રાસાયણિક નામ છે.
તે એક વ્યાપકપણે વપરાતી દવા છે જે પીડાનાશક,તાવનાશક અને સોજા વિરોધી એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
216
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું એન્ટાસિડ નથી?
A
$Al(OH)_3$
B
$Mg(OH)_2$
C
$Na_2CO_3$
D
$NaHCO_3$

Solution

(C) $Na_2CO_3$ (સોડિયમ કાર્બોનેટ) પ્રબળ બેઝિક છે અને તેનો ઉપયોગ એન્ટાસિડ તરીકે થતો નથી કારણ કે તે જઠરના અસ્તર માટે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે.
એન્ટાસિડ એ મંદ બેઝ છે જે જઠરમાં વધારાના એસિડને તટસ્થ કરે છે.
$Al(OH)_3$,$Mg(OH)_2$,અને $NaHCO_3$ નો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એસિડિટીમાંથી રાહત મેળવવા માટે એન્ટાસિડ તરીકે થાય છે.
217
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું કૃત્રિમ ઇસ્ટ્રોજન ડેરિવેટિવ (વ્યુત્પન્ન) છે?
A
ટેગામેટ
B
નોરેથિન્ડ્રોન
C
નોવેસ્ટ્રોલ
D
રેનિટિડિન

Solution

(C) ઇથિનાઇલસ્ટ્રાડિઓલ,જે સામાન્ય રીતે $Novestrol$ તરીકે ઓળખાય છે,તે એક કૃત્રિમ ઇસ્ટ્રોજન ડેરિવેટિવ છે.
તેનો ઉપયોગ પ્રોજેસ્ટિન સાથે સંયોજનમાં ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ મેનોપોઝના લક્ષણોની સારવાર માટે મેનોપોઝલ હોર્મોન થેરાપીના ઘટક તરીકે પણ થાય છે.
218
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સાલવારસાનમાં હાજર નથી?
A
$P$
B
$O$
C
$N$
D
$As$

Solution

(A) સાલવારસાન એ $C_{12}H_{12}As_2N_2O_2 \cdot 2HCl$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું ઓર્ગેનોઆર્સેનિક સંયોજન છે.
તેની આણ્વિય રચના જોતા,આપણે તેમાં હાજર તત્વોને ઓળખી શકીએ છીએ:
$C$ (કાર્બન),$H$ (હાઇડ્રોજન),$As$ (આર્સેનિક),$N$ (નાઇટ્રોજન),$O$ (ઓક્સિજન) અને $Cl$ (ક્લોરિન).
સાલવારસાનની રચનામાં ફોસ્ફરસ $(P)$ હાજર નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
219
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું એન્ટીઑકિસડન્ટ છે?
A
Pentaerythrityl stearate
B
Aspirin
C
$BHA$
D
Penicillin

Solution

(C) Butylated hydroxyanisole $(BHA)$ એ એક જાણીતું એન્ટીઑકિસડન્ટ છે.
તે બે આઇસોમેરિક કાર્બનિક સંયોજનોનું મિશ્રણ છે,$2-tert-butyl-4-hydroxyanisole$ અને $3-tert-butyl-4-hydroxyanisole$.
220
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું આદર્શ દવા (ideal drug) નું લક્ષણ $\underline{\text{નથી}}$?
A
હાનિકારક સજીવોનો નાશ કરવો જોઈએ
B
શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં ખલેલ પહોંચાડવી જોઈએ નહીં
C
યજમાન માટે હાનિકારક ન હોવી જોઈએ
D
અસરગ્રસ્ત જગ્યાએ સ્થાનિકીકરણ પામતી નથી

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
આદર્શ દવા તે છે જે અસરગ્રસ્ત વિસ્તાર માટે વિશિષ્ટ હોય.
તેથી,'અસરગ્રસ્ત જગ્યાએ સ્થાનિકીકરણ ન પામવું' એ આદર્શ દવાનું લક્ષણ $\underline{\text{નથી}}$.
આદર્શ દવાના મુખ્ય લક્ષણોમાં શામેલ છે:
$1$. તે લક્ષિત રોગકારક અથવા રોગ સામે અસરકારક હોવી જોઈએ.
$2$. તે બિન-ઝેરી અને યજમાન માટે હાનિકારક હોવી જોઈએ.
$3$. તે સામાન્ય શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં ખલેલ પહોંચાડવી જોઈએ નહીં.
$4$. મહત્તમ અસરકારકતા અને ન્યૂનતમ આડઅસરો માટે તે અસરગ્રસ્ત જગ્યાએ સ્થાનિકીકરણ પામવી જોઈએ.
221
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં ઓક્સિજન હોતું નથી?
A
સેરોટોનિન
B
ફેનેલઝિન
C
વેરોનલ
D
આઈપ્રોનિયાઝિડ

Solution

(B) ફેનેલઝિનમાં ઓક્સિજન હોતું નથી.
ફેનેલઝિન એ હાઇડ્રાઝિન વ્યુત્પન્ન છે જેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_8H_{12}N_2$ છે. તેમાં ફિનાઇલ ગ્રુપ ઇથાઇલ ચેઇન સાથે જોડાયેલું હોય છે,જે હાઇડ્રાઝિન મોઇટી $(-NH-NH_2)$ સાથે જોડાયેલું હોય છે.
સેરોટોનિન $(C_{10}H_{12}N_2O)$,વેરોનલ $(C_8H_{12}N_2O_3)$,અને આઈપ્રોનિયાઝિડ $(C_9H_{13}N_3O)$ આ ત્રણેયની રચનામાં ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે.
222
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ જંતુનાશક (disinfectant) તેમજ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે?
A
વેરોનલ
B
સેલડેન
C
પ્રોન્ટોસિલ
D
ફિનોલ

Solution

(D) $Phenol$ ના $0.2 \% $ દ્રાવણનો ઉપયોગ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે,જ્યારે તેના $1 \%$ દ્રાવણનો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે.
223
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું એન્ટિસેપ્ટિક દવાનું ઉદાહરણ નથી?
A
હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ
B
બિથિઓનલ
C
ક્લોરોઝાયલેનોલ
D
સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Sulphur \ dioxide$ એ એન્ટિસેપ્ટિક દવા નથી.
એન્ટિસેપ્ટિક્સ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે જીવંત પેશીઓ જેવી કે ઘા,કાપ,અલ્સર અને રોગગ્રસ્ત ત્વચા પર સૂક્ષ્મજીવોને મારવા અથવા તેમની વૃદ્ધિ અટકાવવા માટે લગાવવામાં આવે છે.
$Hydrogen \ peroxide$,$Bithional$ અને $Chloroxylenol$ એ એન્ટિસેપ્ટિક્સના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
224
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર (શાંતિદાયક) ઓળખો:
A
પ્રોન્ટોસિલ
B
એસ્પિરિન
C
મેપ્રોબેમેટ
D
સાલવારસન

Solution

(C) મેપ્રોબેમેટનો ઉપયોગ પુખ્ત વયના લોકો અને $6$ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના બાળકોમાં ચિંતાની વિકૃતિઓની સારવાર માટે અથવા ચિંતાના લક્ષણોમાંથી ટૂંકા ગાળાની રાહત મેળવવા માટે થાય છે.
મેપ્રોબેમેટ એ ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર તરીકે ઓળખાતી દવાઓના વર્ગમાં આવે છે.
તે મગજમાં પ્રવૃત્તિને ધીમી કરીને કામ કરે છે જેથી આરામ મળી શકે.
225
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કઈ દવાઓ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (central nervous system) પર મંદન (depression) અસર કરે છે?
A
$Methyl$ salicylate
B
Codeine
C
Ibuprofen
D
Paracetamol

Solution

(B) Codeine એ એક ઓપિયોઇડ એનાલજેસિક છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરે છે.
તે મગજ અને કરોડરજ્જુમાં ઓપિયોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાય છે,જે શ્વસન અને પીડાની અનુભૂતિ સહિત મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના કાર્યોને મંદ કરે છે.
226
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કઈ દવા ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર (શાંતિદાયક) નથી?
A
Equanil
B
Novestrol
C
Valium
D
Veronal

Solution

(B) ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર એ તણાવ અને માનસિક રોગોની સારવાર માટે વપરાતા રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે.
$Equanil$,$Valium$ અને $Veronal$ એ ટ્રાન્ક્વીલાઈઝરના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$Novestrol$ એ એસ્ટ્રોજનનું વ્યુત્પન્ન છે જે ગર્ભનિરોધક દવા તરીકે વપરાય છે,તે ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર નથી.
227
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા કૃત્રિમ ગળપણમાં તેના આણ્વિય સૂત્રમાં ક્લોરિન હોય છે?
A
સેકરિન
B
એલિટામ
C
એસ્પાર્ટેમ
D
સુક્રાલોઝ

Solution

(D) સુક્રાલોઝ એ કૃત્રિમ ગળપણ છે જેમાં ક્લોરિન હોય છે.
તે સુક્રોઝનું ટ્રાયક્લોરો વ્યુત્પન્ન છે.
તે શેરડીની ખાંડ કરતા $600$ ગણું વધારે ગળ્યું છે.
228
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ખોરાકને સાચવવા માટે થતો $\underline{\text{નથી}}$?
A
ગરમી દૂર કરવી
B
ઇરેડિયેશન (વિકિરણ)
C
પાણી ઉમેરવું
D
ગરમી ઉમેરવી

Solution

(C) ખોરાકનું સંરક્ષણ એવી તકનીકો દ્વારા કરવામાં આવે છે જે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
$1$. ગરમી દૂર કરવી (રેફ્રિજરેશન/ફ્રીઝિંગ) સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને ધીમી પાડે છે.
$2$. ઇરેડિયેશન બેક્ટેરિયા અને પરોપજીવીઓને મારી નાખે છે.
$3$. ગરમી ઉમેરવી (પાશ્ચ્યુરાઇઝેશન/કેનિંગ) ઉત્સેચકો અને સૂક્ષ્મજીવોનો નાશ કરે છે.
$4$. પાણી ઉમેરવું (હાઇડ્રેશન) વાસ્તવમાં સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિ અને બગાડને પ્રોત્સાહન આપે છે,તેથી તે ખોરાક સાચવવાની પદ્ધતિ $\underline{\text{નથી}}$.
229
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું $BHA$ નું સૂત્ર છે?
A
$C_{15}H_{24}O$
B
$C_{7}H_{5}SNO_{3}$
C
$C_{11}H_{16}O_{2}$
D
$C_{14}H_{18}N_{2}O_{5}$

Solution

(C) $BHA$ એટલે બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સિએનિસોલ.
તે એક સામાન્ય ખાદ્ય પ્રિઝર્વેટિવ છે.
$BHA$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_{11}H_{16}O_{2}$ છે.
230
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો ઓક્સાઇડ બાષ્પશીલ $\underline{\text{નથી}}$?
A
$As_2O_3$
B
$ZnO$
C
$P_2O_5$
D
$SO_2$

Solution

(B) $As_2O_3$,$P_2O_5$,અને $SO_2$ એ સહસંયોજક સંયોજનો છે જે ઓરડાના તાપમાને આણ્વિય ઘન અથવા વાયુ સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,તેથી તે બાષ્પશીલ છે.
$ZnO$ એ ઊંચા ગલનબિંદુ ધરાવતો આયનીય ઘન પદાર્થ છે અને તે બાષ્પશીલ નથી.
231
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$[Fe(CN)_6]^{4-}$ માં $Fe$ નો અસરકારક પરમાણુ ક્રમાંક $(EAN)$ કેટલો છે? ($Fe$ નો પરમાણુ ક્રમાંક = $26$)
A
$34$
B
$26$
C
$36$
D
$35$

Solution

(C) અસરકારક પરમાણુ ક્રમાંક $(EAN)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે: $EAN = Z - X + Y$,જ્યાં $Z$ એ ધાતુનો પરમાણુ ક્રમાંક છે,$X$ એ ધાતુનો ઓક્સિડેશન આંક છે,અને $Y$ એ લિગાન્ડ દ્વારા દાન કરાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$[Fe(CN)_6]^{4-}$ માટે:
$Z = 26$ ($Fe$ માટે).
ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તો $x + 6(-1) = -4$,જે $x = +2$ આપે છે. તેથી,$X = 2$.
$CN^-$ એ એકદંતીય લિગાન્ડ હોવાથી,$6$ લિગાન્ડ $6 \times 2 = 12$ ઇલેક્ટ્રોનનું દાન કરે છે. તેથી,$Y = 12$.
$EAN = 26 - 2 + 12 = 36$.
232
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સવર્ગ સંયોજનમાં સવર્ગ આંક (coordination number) લિગેન્ડની સંખ્યા જેટલો નથી?
A
$[Pt(NH_3)_6]^{4+}$
B
$[Co(en)_3]^{3+}$
C
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$
D
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$

Solution

(B) સવર્ગ આંક એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે લિગેન્ડ દ્વારા બનતા કુલ સિગ્મા બંધની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
એકદંતીય લિગેન્ડ માટે,સવર્ગ આંક એ લિગેન્ડની સંખ્યા જેટલો હોય છે.
બહુદંતીય લિગેન્ડ માટે,સવર્ગ આંક એ લિગેન્ડની સંખ્યા અને તેની દંતીયતાનો ગુણાકાર છે.
$[Co(en)_3]^{3+}$ માં,$en$ (ઇથિલીનડાયએમાઇન) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
તેથી,લિગેન્ડની સંખ્યા $3$ છે,પરંતુ સવર્ગ આંક $3 \times 2 = 6$ છે.
આમ,સવર્ગ આંક લિગેન્ડની સંખ્યા જેટલો નથી.
233
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો સંકીર્ણ હોમોલેપ્ટિક અને સ્વભાવે ધન આયનીય (cationic) છે?
A
$\left[CoCl_{2}(en)_{2}\right] Cl$
B
$\left[Fe(H_{2}O)_{6}\right] Cl_{3}$
C
$K\left[Ag(CN)_{2}\right]$
D
$\left[Fe(CO)_{5}\right]$

Solution

(B) જો ધાતુ પરમાણુ ફક્ત એક જ પ્રકારના લિગેન્ડ સાથે જોડાયેલ હોય તો તે હોમોલેપ્ટિક છે. જો સવર્ગ સ્ફિયર પર ધન વીજભાર હોય તો તે ધન આયનીય (cationic) છે.
$1$. $\left[CoCl_{2}(en)_{2}\right] Cl$: હેટરોલેપ્ટિક અને ધન આયનીય.
$2$. $\left[Fe(H_{2}O)_{6}\right] Cl_{3}$: હોમોલેપ્ટિક (માત્ર $H_{2}O$ લિગેન્ડ) અને ધન આયનીય $(\left[Fe(H_{2}O)_{6}\right]^{3+})$.
$3$. $K\left[Ag(CN)_{2}\right]$: હોમોલેપ્ટિક પણ ઋણ આયનીય.
$4$. $\left[Fe(CO)_{5}\right]$: હોમોલેપ્ટિક પણ તટસ્થ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $\left[Fe(H_{2}O)_{6}\right] Cl_{3}$ છે.
234
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
હેક્ઝાએમાઈન કોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઈડ સંકીર્ણ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
આમાં કોબાલ્ટનો સવર્ગ આંક $9$ છે.
B
આમાં કોબાલ્ટનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
C
તે એક વિષમલેપ્ટિક (heteroleptic) સંકીર્ણ છે.
D
તે એક ઋણાયનીય (anionic) સંકીર્ણ છે.

Solution

(B) હેક્ઝાએમાઈન કોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $[Co(NH_3)_6]Cl_3$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ છે.
$Co$ નો સવર્ગ આંક $6$ છે (કારણ કે $6$ $NH_3$ લિગેન્ડ જોડાયેલા છે).
$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
બધા લિગેન્ડ સમાન $(NH_3)$ હોવાથી,તે એક હોમોલેપ્ટિક સંકીર્ણ છે.
તે એક ધનાયનીય સંકીર્ણ છે કારણ કે સંકીર્ણ આયન $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ છે.
તેથી,કોબાલ્ટનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે તે વિધાન સાચું છે.
235
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો સંકીર્ણ વિષમલેપ્ટિક (heteroleptic) અને સ્વભાવે ધન આયનીય (cationic) છે?
A
$[Ni(CO)_{4}]$
B
$[Co(NH_{3})_{4}Cl_{2}]Cl$
C
$[Pt(NH_{3})_{2}Cl_{2}]$
D
$K_{4}[Fe(CN)_{6}]$

Solution

(B) જો સંકીર્ણમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે એક કરતા વધુ પ્રકારના લિગાન્ડ જોડાયેલા હોય,તો તે વિષમલેપ્ટિક છે.
જો સંકીર્ણ આયન પર ધન વીજભાર હોય,તો તે ધન આયનીય છે.
$[Co(NH_{3})_{4}Cl_{2}]Cl$ માં,સંકલન ક્ષેત્ર $[Co(NH_{3})_{4}Cl_{2}]^{+}$ છે,જેમાં બે અલગ-અલગ લિગાન્ડ ($NH_{3}$ અને $Cl^{-}$) છે અને તે ધન વીજભાર ધરાવે છે.
આમ,તે વિષમલેપ્ટિક અને ધન આયનીય બંને છે.
236
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $EAN$ ના નિયમનું પાલન કરતું નથી? (પરમાણુ ક્રમાંક: $Pt=78, Cu=29, Zn=30, Fe=26$)
A
$[Zn(NH_3)_4]^{2+}$
B
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$
C
$[Pt(NH_3)_6]^{4+}$
D
$[Fe(CN)_6]^{4-}$

Solution

(B) $EAN$ (ઇફેક્ટિવ એટોમિક નંબર) નિયમ મુજબ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન પાસેના કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નજીકના નિષ્ક્રિય વાયુના પરમાણુ ક્રમાંક જેટલી હોવી જોઈએ.
$EAN = Z - {\text{ઓક્સિડેશન અવસ્થા}} 2 \times {\text{સવર્ગ આંક}})$.
$A$ માટે: $[Zn(NH_3)_4]^{2 }: EAN = 30 - 2 8 = 36$ (નિયમનું પાલન કરે છે).
$B$ માટે: $[Cu(NH_3)_4]^{2 }: EAN = 29 - 2 8 = 35$ (નિયમનું પાલન કરતું નથી).
$C$ માટે: $[Pt(NH_3)_6]^{4 }: EAN = 78 - 4 12 = 86$ (નિયમનું પાલન કરે છે).
$D$ માટે: $[Fe(CN)_6]^{4-}: EAN = 26 - 2 12 = 36$ (નિયમનું પાલન કરે છે).
તેથી,$[Cu(NH_3)_4]^{2 }$ સંકીર્ણ $EAN$ ના નિયમનું પાલન કરતું નથી.
237
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$[Zn(NH_3)_4]SO_4$ માં $Zn$ નો અસરકારક પરમાણુ ક્રમાંક $(EAN)$ શું છે? ($Zn$ નો પરમાણુ ક્રમાંક = $30$)
A
$30$
B
$27$
C
$36$
D
$28$

Solution

(C) $EAN$ માટેનું સૂત્ર $EAN = Z - X + Y$ છે,જ્યાં $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે,$X$ એ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે,અને $Y$ એ લિગાન્ડ્સ દ્વારા દાન કરવામાં આવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$[Zn(NH_3)_4]SO_4$ માં,$Zn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+2$ છે (કારણ કે $NH_3$ તટસ્થ છે અને $SO_4$ $-2$ છે).
$Z = 30$,$X = 2$,અને $Y = 4 \times 2 = 8$.
$EAN = 30 - 2 + 8 = 36$.
238
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી ટેટ્રાડેન્ટેટ લિગાન્ડ ઓળખો.
A
ઇથિલિન ડાયએમાઇન ટેટ્રાએસીટેટો
B
ટ્રાયઇથિલિન ટેટ્રાએમાઇન
C
ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સિમેટો
D
ઓક્ઝેલેટો

Solution

(B) ટેટ્રાડેન્ટેટ લિગાન્ડ એવો લિગાન્ડ છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ અથવા આયન સાથે $4$ સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવી શકે છે.
$1$. ઇથિલિન ડાયએમાઇન ટેટ્રાએસીટેટો $(EDTA^{4-})$ એ હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$2$. ટ્રાયઇથિલિન ટેટ્રાએમાઇન $(trien)$ માં $4$ નાઇટ્રોજન દાતા પરમાણુઓ હોય છે,જે તેને ટેટ્રાડેન્ટેટ લિગાન્ડ બનાવે છે.
$3$. ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સિમેટો $(dmg^-)$ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$4$. ઓક્ઝેલેટો $(C_2O_4^{2-})$ એ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
239
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સિમેટોમાં $=N-OH$ સમૂહોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સિમેટો (dmg) એ $(CH_3C=NOH)_2$ બંધારણ ધરાવતો દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે.
ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમના બંધારણમાં,કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા બે $=N-OH$ સમૂહો હોય છે.
તેથી,ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સિમેટોમાં હાજર $=N-OH$ સમૂહોની સંખ્યા $2$ છે.
240
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$EDTA$ માં હાજર દાતા સમૂહોની સંખ્યા ઓળખો.
A
બે
B
ત્રણ
C
D
ચાર

Solution

(C) $EDTA$ એટલે ઇથિલિનડાયએમાઇનટેટ્રાએસીટેટ આયન.
તેમાં દાતા સ્થાન તરીકે બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ અને ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,તે હેક્સાડેન્ટેટ લિગાન્ડ તરીકે વર્તે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $6$ દાતા સમૂહો છે.
241
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે?
A
$NO_{2}^{-}$
B
$H_{2}O$
C
$NH_{3}$
D
$C_{2}O_{4}^{2-}$

Solution

(A) એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
$NO_{2}^{-}$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ અથવા ઓક્સિજન પરમાણુ $(O)$ દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
$H_{2}O$ અને $NH_{3}$ એ મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે.
$C_{2}O_{4}^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) એ બાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે.
242
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$[CoCl_{2}(NH_{3})_{4}]Cl$ માં હાજર લિગાન્ડ્સની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$6$

Solution

(D) $[CoCl_{2}(NH_{3})_{4}]Cl$ સંયોજનમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ છે.
સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર $4$ $NH_{3}$ અણુઓ અને $2$ $Cl^{-}$ આયનો લિગાન્ડ તરીકે જોડાયેલા છે.
તેથી,લિગાન્ડ્સની કુલ સંખ્યા (સવર્ગ આંક) $4 + 2 = 6$ છે.
243
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયો મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે?
A
ઓક્ઝેલેટો
B
પાણી
C
ઇથિલિનડાયએમાઇન
D
ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સિમેટો

Solution

(B) મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ લિગેન્ડ છે જે માત્ર એક દાતા પરમાણુ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
પાણી $(H_2O)$ એ મોનોડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરવા માટે માત્ર ઓક્સિજન પરમાણુનો ઉપયોગ કરે છે.
ઓક્ઝેલેટો $(C_2O_4^{2-})$,ઇથિલિનડાયએમાઇન $(en)$,અને ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સિમેટો $(dmg^-)$ એ બધા બાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે.
244
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માં કોબાલ્ટનો અસરકારક પરમાણુ ક્રમાંક $(EAN)$ કેટલો છે? ($Co$ નો પરમાણુ ક્રમાંક = $27$)
A
$30$
B
$28$
C
$27$
D
$36$

Solution

(D) $EAN$ માટેનું સૂત્ર $EAN = Z - X + Y$ છે,જ્યાં $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે,$X$ એ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે,અને $Y$ એ લિગાન્ડ દ્વારા દાન કરાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માટે:
$1$. $Co$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(X)$ $+3$ છે.
$2$. $Co$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ $27$ છે.
$3$. $6$ $NH_3$ લિગાન્ડ દ્વારા દાન કરાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(Y)$ $6 \times 2 = 12$ છે.
$EAN = 27 - 3 + 12 = 36$.
245
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ડાયઈથિલીન ટ્રાયએમાઈનમાં કેટલા દાતા સમૂહો (દાતા પરમાણુઓ) હાજર હોય છે?
A
$4$
B
$2$
C
$6$
D
$3$

Solution

(D) ડાયઈથિલીન ટ્રાયએમાઈન (dien) નું રાસાયણિક સૂત્ર $NH_2-CH_2-CH_2-NH-CH_2-CH_2-NH_2$ છે.
તેમાં $3$ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે,જેમાંથી દરેક પાસે ઈલેક્ટ્રોનની એક અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનને દાન કરી શકાય છે.
તેથી,તે $3$ દાતા સમૂહો સાથે ટ્રાયડેન્ટેટ લિગેન્ડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
246
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું પેન્ટાએમાઈન એક્વા કોબાલ્ટ$(III)$ આયોડાઈડનું સાચું સૂત્ર છે?
A
$[Co(NH_{3})_{5}(H_{2}O)]I_{3}$
B
$[Co(H_{2}O)(NH_{3})_{5}I]$
C
$[Co(NH_{3})_{5}I]H_{2}O$
D
$[Co(H_{2}O)(NH_{3})_{5}]I$

Solution

(A) સવર્ગ સ્પીસીઝ પેન્ટાએમાઈન એક્વા કોબાલ્ટ$(III)$ આયોડાઈડ છે.
$NH_{3}$ (એમાઈન) અને $H_{2}O$ (એક્વા) તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
સંકિર્ણ ધન આયન $[Co(NH_{3})_{5}(H_{2}O)]^{3+}$ પરના $+3$ વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,ત્રણ આયોડાઈડ આયનો $(I^-)$ જરૂરી છે.
તેથી,સાચું સૂત્ર $[Co(NH_{3})_{5}(H_{2}O)]I_{3}$ છે.
247
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટો એલ્યુમિનેટ $(III)$ નું સૂત્ર ઓળખો.
A
$K_{4}[Al(C_{2}O_{4})_{3}]$
B
$[K_{3}Al(C_{2}O_{4})_{3}]$
C
$Al_{3}[K_{3}(C_{2}O_{4})_{3}]$
D
$K_{3}[Al(C_{2}O_{4})_{3}]$

Solution

(D) ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_{2}O_{4}^{2-})$ એ $-2$ વીજભાર ધરાવતો બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ છે.
$Al$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ આપેલ છે.
ધારો કે પોટેશિયમ આયનોની સંખ્યા $x$ છે.
સંકીર્ણ તટસ્થ હોવા માટે: $x(+1) + 1(+3) + 3(-2) = 0$.
$x + 3 - 6 = 0 \implies x = 3$.
તેથી,સૂત્ર $K_{3}[Al(C_{2}O_{4})_{3}]$ છે.
248
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$[CoCl_{2}(en)_{2}]^{+}$ નું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
ડાયક્લોરાઇડોબિસ(ઈથેન-$1,2$-ડાયએમાઇન)કોબાલ્ટ$(III)$ આયન
B
બિસ(ઈથિલિનડાયએમાઇન)ડાયક્લોરોકોબાલ્ટ$(III)$ આયન
C
ડાયક્લોરાઇડોઈથિલિનડાયએમાઇનકોબાલ્ટ$(I)$ આયન
D
ઈથિલિનડાયએમાઇનકોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઇડ

Solution

(A) $1$. લિગાન્ડ્સ ઓળખો: બે ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ ને 'ડાયક્લોરાઇડો' અને બે ઈથિલિનડાયએમાઇન $(en)$ અણુઓને 'બિસ(ઈથેન-$1,2$-ડાયએમાઇન)' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $(Co)$ નો ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો: ધારો કે ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $Cl$ પરનો વીજભાર $-1$ છે અને $en$ તટસ્થ $(0)$ છે. સંકીર્ણ પરનો કુલ વીજભાર $+1$ છે. તેથી,$x + 2(-1) + 2(0) = +1$,જે $x = +3$ આપે છે.
$3$. નામ ગોઠવો: લિગાન્ડ્સને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં નામ આપવામાં આવે છે. 'ડાયક્લોરાઇડો' એ 'બિસ(ઈથેન-$1,2$-ડાયએમાઇન)' પહેલા આવે છે.
$4$. અંતિમ નામ ડાયક્લોરાઇડોબિસ(ઈથેન-$1,2$-ડાયએમાઇન)કોબાલ્ટ$(III)$ આયન છે.
249
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું બેરિયમ ટેટ્રાક્લોરોક્યુપરેટ$(II)$ નું સાચું સૂત્ર છે?
A
$Cu[BaCl_2]Cl_2$
B
$Ba[CuCl_2]Cl_2$
C
$Cu[BaCl_4]$
D
$Ba[CuCl_4]$

Solution

(D) સવર્ગ સંયોજનનું નામ બેરિયમ ટેટ્રાક્લોરોક્યુપરેટ$(II)$ છે.
$1$. ધન આયન બેરિયમ છે,જે $Ba^{2+}$ છે.
$2$. ઋણ આયન સવર્ગ સ્પીસીઝ ટેટ્રાક્લોરોક્યુપરેટ$(II)$ છે.
$3$. 'ટેટ્રા' ચાર ક્લોરાઇડ લિગેન્ડ $(Cl^-)$ સૂચવે છે,અને 'ક્યુપરેટ$(II)$' કોપરનો $+2$ ઓક્સિડેશન આંક સૂચવે છે.
$4$. $[CuCl_4]$ સંકીર્ણ આયન પરનો વીજભાર: $x + 4(-1) = -2$,તેથી $x = +2$. આમ,સંકીર્ણ આયન $[CuCl_4]^{2-}$ છે.
$5$. $Ba^{2+}$ અને $[CuCl_4]^{2-}$ ને જોડતા,સૂત્ર $Ba[CuCl_4]$ મળે છે.
250
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સવર્ગ સંયોજનમાં સંકીર્ણ આયન પર ચોખ્ખો ઋણ વીજભાર છે?
A
ટ્રિસ(ઇથિલીનડાયએમાઇન)કોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઇડ
B
પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$
C
ટેટ્રાકાર્બોનિલનિકલ$(0)$
D
ડાયએમાઇનસિલ્વર$(I)$ ક્લોરાઇડ

Solution

(B) દરેક વિકલ્પ માટે સંકીર્ણ આયન પરના વીજભારનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $[Co(en)_{3}]Cl_{3} \rightarrow [Co(en)_{3}]^{3+} + 3Cl^{-}$. સંકીર્ણ આયન પર $+3$ વીજભાર છે.
$B$: $K_{3}[Al(C_{2}O_{4})_{3}] \rightarrow 3K^{+} + [Al(C_{2}O_{4})_{3}]^{3-}$. સંકીર્ણ આયન પર $-3$ વીજભાર છે.
$C$: $[Ni(CO)_{4}]$ એ $0$ વીજભાર ધરાવતું તટસ્થ સંકીર્ણ છે.
$D$: $[Ag(NH_{3})_{2}]Cl \rightarrow [Ag(NH_{3})_{2}]^{+} + Cl^{-}$. સંકીર્ણ આયન પર $+1$ વીજભાર છે.
તેથી,સંકીર્ણ આયન પર ઋણ વીજભાર ધરાવતું સંયોજન પોટેશિયમ ટ્રાયઓક્ઝેલેટોએલ્યુમિનેટ$(III)$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in MHT CET 2020?

There are 772 Chemistry questions from the MHT CET 2020 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2020 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2020 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick MHT CET 2020 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.