Incomplete dominance Questions in Gujarati

(N/A) આ ઘટનાને અપૂર્ણ પ્રભુત્વ (incomplete dominance) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કિસ્સામાં,$F_1$ પેઢી બંને પિતૃઓમાંથી કોઈને મળતી આવતી નથી; તેના બદલે,તે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (નારંગી) દર્શાવે છે જે બંને પિતૃ લક્ષણો (લાલ અને પીળા) નું મિશ્રણ છે. આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે કોઈ પણ જનીન (allele) બીજા પર સંપૂર્ણ પ્રભુત્વ ધરાવતું નથી,જેના પરિણામે વિષમયુગ્મી સ્થિતિમાં મધ્યવર્તી લક્ષણ અભિવ્યક્ત થાય છે.

(C) મેન્ડેલિયન એક સંકરણના પ્રયોગમાં,સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર $3:1$ અને જનીન પ્રકારનો ગુણોત્તર $1:2:1$ હોય છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતા (દા.ત.,$Antirrhinum$ $majus$ અથવા સ્નેપડ્રેગન) માં,$F_2$ પેઢીનો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર $1:2:1$ (લાલ:ગુલાબી:સફેદ) જોવા મળે છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતામાં જનીન પ્રકારનો ગુણોત્તર પણ $1:2:1$ હોય છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એવી ઘટના છે જ્યાં સ્વરૂપ પ્રકાર અને જનીન પ્રકારના ગુણોત્તર સમાન થઈ જાય છે,જે મેન્ડેલિયન એક સંકરણના પ્રમાણભૂત ગુણોત્તરથી અલગ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(C) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી.
$Antirrhinum$ $majus$ (શ્વાનપુષ્પ) માં,જ્યારે લાલ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(RR)$ નું સફેદ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(rr)$ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ $(Rr)$ પ્રાપ્ત થાય છે.
જ્યારે આ $F_1$ પેઢીની ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓનું $(Rr)$ સ્વ-ફલન કરાવીને $F_2$ પેઢી મેળવવામાં આવે છે,ત્યારે મળતું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1$ (લાલ) : $2$ (ગુલાબી) : $1$ (સફેદ) હોય છે.
આમ,$F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1 : 2 : 1$ મળે છે,જે તેના જનીન પ્રકારના પ્રમાણ જેટલું જ હોય છે.

(A) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,બે વિષમયુગ્મી પિતૃઓ $(Rr \times Rr)$ વચ્ચેના સંકરણથી $F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1RR : 2Rr : 1rr$ મળે છે.
અહીં,$RR$ એ સમયુગ્મી પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે,$Rr$ એ મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (વિષમયુગ્મી) દર્શાવે છે,અને $rr$ એ સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે.
પ્રમાણમાં કુલ ભાગ $1 + 2 + 1 = 4$ છે.
તેથી,$Rr$ જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $2/4$ થાય છે,જેનું સાદું રૂપ $1/2$ અથવા $50 \%$ મળે છે.

(B) વટાણાના છોડમાં, સ્ટાર્ચ સંશ્લેષણ માટેના જનીન પાસે બે કારકો (અલીલ્સ), $B$ અને $b$ હોય છે।
$BB$ સમયુગ્મી છોડ મોટા સ્ટાર્ચકણો ઉત્પન્ન કરે છે, જ્યારે $bb$ સમયુગ્મી છોડ નાના સ્ટાર્ચકણો ઉત્પન્ન કરે છે।
જોકે, $Bb$ વિષમયુગ્મી છોડ મધ્યસ્થ કદના સ્ટાર્ચકણો ઉત્પન્ન કરે છે।
કારણ કે વિષમયુગ્મી છોડની અભિવ્યક્તિ (ફિનોટાઇપ) બંને સમયુગ્મી અભિવ્યક્તિઓની વચ્ચેની હોય છે, તેથી આ $\text{અપૂર્ણ } \text{પ્રભુતા}$ (Incomplete dominance) નું ઉદાહરણ છે।

(B) સ્નેપડ્રેગન ($Antirrhinum$ $sp.$) માં પુષ્પના રંગની આનુવંશિકતા $\text{અપૂર્ણ}$ $\text{પ્રભુતા}$ (Incomplete dominance) દર્શાવે છે, જેમાં $F_1$ પેઢી પ્રભાવી લક્ષણ (લાલ) ને બદલે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ (ગુલાબી) દર્શાવે છે। આ મેન્ડેલના $\text{પ્રભુતાના}$ $\text{નિયમ}$ (Law of Dominance) થી અલગ છે, જેમાં $F_1$ સંકર સામાન્ય રીતે પ્રભાવી પિતૃ જેવું દેખાય છે। તેથી, સ્નેપડ્રેગન સાચો જવાબ છે।

(C) અપૂર્ણ પ્રભુતા $(Incomplete \text{ } dominance)$ માં, $F_1$ પેઢી બંને પિતૃઓમાંથી કોઈને પણ મળતી આવતી નથી અને તે બંનેની વચ્ચેનું લક્ષણ ધરાવે છે।
આ ઘટનામાં, પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી શકતું નથી, જેના પરિણામે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર $(phenotype)$ જોવા મળે છે।
ઉદાહરણ તરીકે, $Mirabilis \text{ } jalapa$ (ગુલબાસ) માં, લાલ અને સફેદ પુષ્પો વચ્ચેના સંકરણથી $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી રંગના પુષ્પો પ્રાપ્ત થાય છે।

(C) $Mirabilis \text{ } jalapa$ (ગુલબાસ) વનસ્પતિમાં, જ્યારે લાલ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(RR)$ નું સફેદ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(rr)$ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે, ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ $(Rr)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ ઘટના એટલા માટે બને છે કારણ કે પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીન પર સંપૂર્ણપણે પ્રભાવી હોતું નથી, જેના પરિણામે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે.
આ ઘટનાને અપૂર્ણ પ્રભુતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સ્નેપડ્રેગન (એન્ટિરાઈનમ સ્પીસીઝ) માં અપૂર્ણ પ્રભુતા (Incomplete dominance) જોવા મળે છે.
જ્યારે લાલ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(RR)$ અને સફેદ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ $(rr)$ વચ્ચે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં બધા જ છોડ ગુલાબી પુષ્પ $(Rr)$ ધરાવે છે.
જ્યારે $F_1$ પેઢીના છોડનું સ્વ-ફલન કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $RR : Rr : rr$ એટલે કે $1:2:1$ મળે છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ (phenotypic ratio) પણ જનીન પ્રકારના પ્રમાણ જેટલું જ એટલે કે $1:2:1$ (લાલ : ગુલાબી : સફેદ) મળે છે.

(A) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,વિષમયુગ્મી (heterozygous) સંતતિ બંને પિતૃઓથી અલગ લક્ષણ પ્રકાર દર્શાવે છે.
$F_1$ પેઢીના સ્વ-ફલનથી પ્રાપ્ત $F_2$ પેઢીમાં,લક્ષણ પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1$ (જેમ કે લાલ : ગુલાબી : સફેદ) મળે છે.
તે જ રીતે,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ પણ $1:2:1$ (જેમ કે $RR : Rr : rr$) હોય છે.
આમ,અપૂર્ણ પ્રભુતામાં $F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકાર અને લક્ષણ પ્રકારનું પ્રમાણ સમાન $(1:2:1)$ હોય છે.

(C) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,પ્રભાવી જનીન પ્રચ્છન્ન જનીનને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી.
શ્વાન પુષ્પ $(Antirrhinum)$ માં,લાલ $(RR)$ અને સફેદ $(rr)$ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ વચ્ચેના સંકરણથી $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી $(Rr)$ પુષ્પ મળે છે.
જ્યારે $F_1$ વનસ્પતિઓ $(Rr)$ નું સ્વ-ફલન કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં નીચે મુજબના જનીન પ્રકારો મળે છે: $1 RR$ (લાલ) : $2 Rr$ (ગુલાબી) : $1 rr$ (સફેદ).
આમ,લાલ,ગુલાબી અને સફેદ પુષ્પનો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર $1 : 2 : 1$ થાય છે.
પ્રશ્નમાં ગુલાબી,લાલ અને સફેદ પુષ્પનો ક્રમ પૂછવામાં આવ્યો હોવાથી,સાચો ગુણોત્તર $2 : 1 : 1$ થશે.

(D) અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી, જેના પરિણામે ત્રીજું સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે જે બંને પિતૃઓનું મધ્યવર્તી સ્વરૂપ હોય છે.
$Mirabilis$ $jalapa$ (ફોર ઓ ક્લોક પ્લાન્ટ) અને $Antirrhinum$ $majus$ (સ્નેપડ્રેગન/શ્વાન પુષ્પ) એ અપૂર્ણ પ્રભુતાના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
અહીં આપેલા તમામ વિકલ્પો અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે, તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,ગુલાબી ફૂલ એ વિષમયુગ્મી સ્થિતિ $(Rr)$ થી ઉદ્ભવતું મધ્યવર્તી સ્વરૂપ છે.
જ્યારે આપણે સમયુગ્મી લાલ ફૂલ $(RR)$ નું સમયુગ્મી સફેદ ફૂલ $(rr)$ સાથે સંકરણ કરાવીએ છીએ:
$RR \times rr \rightarrow Rr$ (ગુલાબી).
આ સંકરણમાં,$100\%$ સંતતિ ગુલાબી $(Rr)$ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,બે ગુલાબી ફૂલો $(Rr \times Rr)$ વચ્ચેના સંકરણથી $1:2:1$ (લાલ:ગુલાબી:સફેદ) નું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ મળે છે,જેમાં માત્ર $50\%$ સંતતિ ગુલાબી હોય છે. તેથી,લાલ અને સફેદ વચ્ચેનું સંકરણ સૌથી વધુ ગુલાબી ફૂલો ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) Mirabilis jalapa અપૂર્ણ પ્રભુતા (incomplete dominance) દર્શાવે છે,જેમાં વિષમયુગ્મી સ્થિતિ $(Rr)$ લાલને બદલે ગુલાબી સ્વરૂપ પ્રકાર આપે છે.
જ્યારે ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(Rr)$ નું સફેદ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(rr)$ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ગુલાબી છોડ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $R$ અને $r$ હોય છે,જ્યારે સફેદ છોડ માત્ર $r$ જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકારો $Rr$ (ગુલાબી) અને $rr$ (સફેદ) $1: 1$ ના પ્રમાણમાં મળે છે.
તેથી,અપેક્ષિત સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1$ ગુલાબી : $1$ સફેદ છે.

(C) મધ્યવર્તી આનુવંશિકતા,જેને અપૂર્ણ પ્રભુતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક એવી ઘટના છે જેમાં $F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકાર અને જનીન પ્રકારના ગુણોત્તર સમાન એટલે કે $1:2:1$ હોય છે.
આ પ્રકારની આનુવંશિકતામાં,પ્રભાવી જનીન પ્રચ્છન્ન જનીનને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી,જેના પરિણામે વિષમયુગ્મી સજીવમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળે છે.
તેના ઉત્તમ ઉદાહરણોમાં ફોર ઓ'ક્લોક પ્લાન્ટ $(Mirabilis \ jalapa)$ અને સ્નેપડ્રેગન $(Antirrhinum \ majus)$ નો સમાવેશ થાય છે.

(B) બગીચાના વટાણામાં,બીજના આકાર માટેનું જનીન ($B$ ગોળ માટે અને $b$ ખરબચડા માટે) સ્ટાર્ચના સંશ્લેષણને પણ નિયંત્રિત કરે છે.
$BB$ (સમયુગ્મી ગોળ) છોડ મોટા સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે અને તે ગોળ હોય છે.
$bb$ (ખરબચડા) છોડ નાના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે અને તે ખરબચડા હોય છે.
$Bb$ (વિષમયુગ્મી) છોડ મધ્યમ કદના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે અને તે ગોળ દેખાય છે.
કારણ કે $BB$ છોડ સૌથી મોટા સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ સમયુગ્મી ગોળ બીજ ધરાવતા છોડમાં સૌથી અસરકારક રીતે થાય છે.

(D) એન્ટિરાઇનમ (સ્નેપડ્રેગન) માં,ફૂલનો રંગ અપૂર્ણ પ્રભુતા (incomplete dominance) દર્શાવે છે.
જનીન પ્રકાર $RR$ લાલ ફૂલો,$rr$ સફેદ ફૂલો અને વિષમયુગ્મી જનીન પ્રકાર $Rr$ ગુલાબી ફૂલો ઉત્પન્ન કરે છે.
ટેસ્ટ ક્રોસમાં સજીવનું પ્રચ્છન્ન પિતૃ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે. અહીં,પ્રચ્છન્ન પિતૃ સફેદ ફૂલવાળો $(rr)$ છે.
સંકરણ આ મુજબ છે: ગુલાબી $(Rr)$ $\times$ સફેદ $(rr)$
$Rr$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $R$ અને $r$ છે,અને $rr$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો જન્યુ $r$ છે.
પરિણામી સંતતિઓ છે:
$Rr$ (ગુલાબી) અને $rr$ (સફેદ).
આમ,દેખાવ સ્વરૂપનું પ્રમાણ $1 \text{ ગુલાબી} : 1 \text{ સફેદ}$ છે.

(D) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,પ્રભાવી જનીન પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી.
પરિણામે,$F_{1}$ પેઢીમાં એવું સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળે છે જે બંને પિતૃઓના લક્ષણોનું મિશ્રણ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Antirrhinum$ $majus$ (સ્નેપડ્રેગન) માં,લાલ $(RR)$ અને સફેદ $(rr)$ ફૂલો વચ્ચેના સંકરણથી $F_{1}$ પેઢીમાં ગુલાબી $(Rr)$ ફૂલો મળે છે.
$F_{2}$ પેઢીમાં,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1$ $(RR:Rr:rr)$ અને સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ પણ $1:2:1$ (લાલ:ગુલાબી:સફેદ) હોય છે.
તેથી,અપૂર્ણ પ્રભુતામાં સ્વરૂપ પ્રકાર અને જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ સમાન હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $D$ સૌથી સચોટ વર્ણન છે કારણ કે $F_{1}$ નું સ્વરૂપ પ્રકાર બંને જનીનોની અસરને કારણે મધ્યવર્તી હોય છે.

(A) સ્નેપડ્રેગન $(Antirrhinum \, sp.)$ માં, પુષ્પના રંગની આનુવંશિકતા અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે.
જ્યારે સમયુગ્મી લાલ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(RR)$ નું સંકરણ સમયુગ્મી સફેદ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(rr)$ સાથે કરવામાં આવે છે, ત્યારે $F_{1}$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(Rr)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે બેમાંથી કોઈ પણ એલીલ બીજા પર સંપૂર્ણ પ્રભાવી હોતા નથી, જેના પરિણામે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે.
તેથી, વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે, અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(C) અપૂર્ણ પ્રભાવીતા એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી જનીન (allele) એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી, જેના પરિણામે બંને પિતૃઓનું મિશ્રણ હોય તેવું સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે.
$Mirabilis$ $jalapa$ (ગુલાબબાસ) ના કિસ્સામાં, જ્યારે શુદ્ધ લાલ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(RR)$ નું સંકરણ શુદ્ધ સફેદ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(rr)$ સાથે કરવામાં આવે છે, ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(Rr)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે કે કોઈ પણ જનીન બીજા પર સંપૂર્ણ પ્રભાવી નથી, જે અપૂર્ણ પ્રભાવીતાની વ્યાખ્યા છે.

(B) અપૂર્ણ પ્રભાવીતા એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી,જેના પરિણામે વિષમયુગ્મીમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળે છે.
અપૂર્ણ પ્રભાવીતા ધરાવતા એકસંકરણ પ્રયોગ માટે (દા.ત.,મીરાબિલિસ જાલાપામાં પુષ્પનો રંગ),$F_2$ પેઢીમાં સ્વરૂપ પ્રકાર અને જનીન પ્રકાર બંનેનું પ્રમાણ $1: 2: 1$ જોવા મળે છે.
- સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $1$ (લાલ) : $2$ (ગુલાબી) : $1$ (સફેદ) = $1: 2: 1$ છે.
- જનીન પ્રકાર પ્રમાણ $1$ $(RR)$ : $2$ $(Rr)$ : $1$ $(rr)$ = $1: 2: 1$ છે.
તેથી,$P$ અને $Q$ બંને $1: 2: 1$ છે.

(B) મેન્ડલના એક સંકરણના પ્રયોગમાં,સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $3:1$ અને જનીન પ્રકાર પ્રમાણ $1:2:1$ હોય છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતામાં (દા.ત.,$Antirrhinum$ $majus$ માં),સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $1:2:1$ અને જનીન પ્રકાર પ્રમાણ $1:2:1$ હોય છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતામાં સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $(1:2:1)$ એ મેન્ડલના એક સંકરણના પ્રયોગના સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ $(3:1)$ કરતા અલગ હોવાથી,સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ મળતું નથી.

(B) આપેલ પ્રયોગ $Antirrhinum$ $sp.$ (સ્નેપડ્રેગન) ના લાલ પુષ્પ ધરાવતા $(RR)$ અને સફેદ પુષ્પ ધરાવતા $(rr)$ છોડ વચ્ચેના સંકરણને દર્શાવે છે.
$F_1$ પેઢીમાં,બધા છોડ ગુલાબી $(Rr)$ રંગના જોવા મળે છે,જે લાલ અને સફેદ રંગની વચ્ચેની મધ્યવર્તી અભિવ્યક્તિ છે.
$F_2$ પેઢીમાં,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1$ (લાલ:ગુલાબી:સફેદ) મળે છે,જે જનીન પ્રકારના પ્રમાણ જેટલું જ છે.
આ ઘટના,જેમાં પ્રભાવી જનીન પ્રચ્છન્ન જનીનને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી અને મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રાપ્ત થાય છે,તેને અપૂર્ણ પ્રભુતા કહેવામાં આવે છે.

(C) વટાણાના છોડમાં,સ્ટાર્ચના સંશ્લેષણનું નિયંત્રણ કરતા જનીનના બે એલેલ $B$ અને $b$ હોય છે.
$BB$ સમયુગ્મી છોડ મોટા સ્ટાર્ચકણ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $bb$ સમયુગ્મી છોડ નાના સ્ટાર્ચકણ ઉત્પન્ન કરે છે.
જોકે,વિષમયુગ્મી $(Bb)$ છોડ મધ્યમ કદના સ્ટાર્ચકણ ઉત્પન્ન કરે છે.
કારણ કે વિષમયુગ્મીનો સ્વરૂપ પ્રકાર બંને સમયુગ્મીઓના સ્વરૂપ પ્રકારની વચ્ચેનો હોય છે,તેથી આ અપૂર્ણ પ્રભાવિતાનું ઉદાહરણ છે.

(A) સ્નેપડ્રેગન $(Antirrhinum \text{ } majus)$ માં ફૂલનો રંગ અપૂર્ણ પ્રભુતા (incomplete dominance) દર્શાવે છે। લાલ ફૂલ માટેનું જનીન પ્રકાર $RR$, સફેદ ફૂલ માટે $rr$ અને ગુલાબી ફૂલ માટે $Rr$ છે.

જન્યુઓ	$R$	$r$
$R$	$RR$ (લાલ)	$Rr$ (ગુલાબી)
$R$	$RR$ (લાલ)	$Rr$ (ગુલાબી)

પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકારો $50\% \text{ } RR$ (લાલ) અને $50\% \text{ } Rr$ (ગુલાબી) મળે છે.
તેથી, સંતતિમાં અપેક્ષિત સ્વરૂપ પ્રકારો લાલ ફૂલ અને ગુલાબી ફૂલ ધરાવતા છોડ છે।

(D) $Pisum$ $sativum$ (વટાણાના છોડ) માં,સ્ટાર્ચના કણનું કદ બે કારકો ($B$ અને $b$) ધરાવતા એક જ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$BB$ સમયુગ્મી છોડ મોટા સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $bb$ સમયુગ્મી છોડ નાના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે તેમનું સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_1$ વિષમયુગ્મી $(Bb)$ છોડ મધ્યવર્તી કદના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ઘટના અપૂર્ણ પ્રભુતાનું ઉદાહરણ છે,જેમાં વિષમયુગ્મીનું સ્વરૂપ પ્રકાર બંને સમયુગ્મી પિતૃઓના સ્વરૂપ પ્રકારની વચ્ચેનું હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એવી ઘટના છે જેમાં $F_1$ સ્વરૂપ પ્રકાર બંને પિતૃ સ્વરૂપ પ્રકારોની વચ્ચેનું હોય છે,ન કે એક જનીન બીજાને સંપૂર્ણપણે છુપાવે છે.
વિકલ્પ $A$ એ સંપૂર્ણ પ્રભુતાની વ્યાખ્યા આપે છે,અપૂર્ણ પ્રભુતાની નહીં.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે સ્નેપડ્રેગન અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે,જેના પરિણામે $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પો મળે છે.
વિકલ્પ $C$ એ પ્રભુતાની સાચી વ્યાખ્યા છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે પ્રચ્છન્ન જનીનો ઘણીવાર બિન-કાર્યક્ષમ ઉત્સેચકો અથવા ઉત્સેચકો ન બનવા માટે જવાબદાર હોય છે,જે પ્રચ્છન્ન લક્ષણ તરફ દોરી જાય છે.

(B) વટાણાના છોડમાં જનીન પ્રકાર $(Bb)$ સ્ટાર્ચના કણના કદના સંદર્ભમાં અપૂર્ણ પ્રભુત્વની ઘટના દર્શાવે છે.
જ્યારે બીજનો આકાર જનીન $B$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે (જ્યાં $B$ ગોળાકાર માટે પ્રભાવી છે અને $b$ ખરબચડા માટે પ્રચ્છન્ન છે),ત્યારે સ્ટાર્ચના કણોનું કદ પણ તે જ જનીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
સમયુગ્મી સ્થિતિમાં,$BB$ મોટા સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે અને $bb$ નાના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
વિષમયુગ્મી સ્થિતિ $(Bb)$ માં,સ્ટાર્ચના કણો મધ્યમ કદના હોય છે.
તેથી,જનીન પ્રકાર $(Bb)$ મધ્યમ કદના સ્ટાર્ચના કણો ધરાવતા ગોળાકાર બીજમાં પરિણમે છે.

(B) વટાણાના છોડમાં સ્ટાર્ચના કદનું આનુવંશિકતા એ અપૂર્ણ પ્રભુતાનું ઉદાહરણ છે.
ધારો કે $B$ એ મોટા સ્ટાર્ચના કણો માટેનું જનીન છે અને $b$ એ નાના સ્ટાર્ચના કણો માટેનું જનીન છે.
જનીન પ્રકાર $BB$ મોટા સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે,$bb$ નાના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે,અને વિષમયુગ્મી જનીન પ્રકાર $Bb$ મધ્યમ કદના સ્ટાર્ચના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે બંને પિતૃઓ વિષમયુગ્મી $(Bb \times Bb)$ હોય,ત્યારે સંતતિનો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર $1:2:1$ $(BB:Bb:bb)$ હોય છે.
અહીં,$25\%$ સંતતિ $BB$ (મોટા) હશે,$50\%$ $Bb$ (મધ્યમ) હશે,અને $25\%$ $bb$ (નાના) હશે.
તેથી,$50\%$ સંતતિમાં મધ્યમ કદના સ્ટાર્ચના કણો જોવા મળશે.

(C) અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકતું નથી,જેના પરિણામે $F_1$ પેઢીમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળે છે.
સ્નેપડ્રેગન ($Antirrhinum$ $sp.$) માં,લાલ $(RR)$ અને સફેદ $(rr)$ પુષ્પો વચ્ચેના સંકરણથી $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી $(Rr)$ પુષ્પો ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે બે ગુલાબી $(Rr)$ છોડ વચ્ચે સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં $1$ લાલ $(RR)$ : $2$ ગુલાબી $(Rr)$ : $1$ સફેદ $(rr)$ નું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ જોવા મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ અસત્ય છે કારણ કે બે ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતા છોડના સંકરણથી લાલ,ગુલાબી અને સફેદ ત્રણેય પ્રકારના પુષ્પ ધરાવતા છોડ મળે છે,માત્ર લાલ નહીં.

(C) અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,બે સમયગ્મજી પિતૃઓ (દા.ત.,લાલ $RR$ અને સફેદ $rr$) વચ્ચેના સંકરણથી વિષમયુગ્મી $F_1$ પેઢી પ્રાપ્ત થાય છે,જે મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (ગુલાબી $Rr$) ધરાવે છે.
જ્યારે $F_1$ પેઢી $(Rr)$ નું સ્વ-સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં $1:2:1$ (લાલ:ગુલાબી:સફેદ) નું સ્વરૂપ પ્રકાર પ્રમાણ જોવા મળે છે.
પુનેટ સ્ક્વેર મુજબ:
- લાલ $(RR)$: $1/4$ અથવા $25\%$
- ગુલાબી $(Rr)$: $2/4$ અથવા $50\%$
- સફેદ $(rr)$: $1/4$ અથવા $25\%$
આમ,દરેક પિતૃ લક્ષણ (લાલ અને સફેદ) $F_2$ પેઢીમાં $25\%$ ની આવૃત્તિ સાથે ફરીથી દેખાય છે.

(A) અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી એલીલ એ પ્રચ્છન્ન એલીલની અસરને સંપૂર્ણપણે છુપાવી શકતું નથી।
પરિણામે, વિષમયુગ્મી સંતતિમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે જે બંને પિતૃ લક્ષણોનું મિશ્રણ હોય છે।
આ કિસ્સામાં, લાલ $(RR)$ અને સફેદ $(rr)$ ફૂલો વચ્ચેના સંકરણથી ગુલાબી $(Rr)$ ફૂલો મળે છે, જે અપૂર્ણ પ્રભુતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જે સામાન્ય રીતે $Mirabilis$ \text{ } $jalapa$ (ગુલબાસ) જેવા છોડમાં જોવા મળે છે।

(D) Mirabilis jalapa (ફોર ઓ ક્લોક પ્લાન્ટ) માં,પુષ્પના રંગનું આનુવંશિકતા અપૂર્ણ પ્રભુતા (incomplete dominance) દર્શાવે છે.
જ્યારે સમયુગ્મી લાલ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(RR)$ નું સંકરણ સમયુગ્મી સફેદ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(rr)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તમામ $F_1$ સંકર સંતતિઓનું જનીન પ્રકાર $Rr$ હોય છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતાને કારણે,$Rr$ જનીન પ્રકાર લાલ કે સફેદને બદલે ગુલાબી સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) આપે છે.
તેથી,આ સંકરણથી પ્રાપ્ત થયેલ $100\%$ $F_1$ સંકર છોડ ગુલાબી રંગના હશે.

(A) અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી જનીન એ પ્રચ્છન્ન જનીનની અસરોને સંપૂર્ણપણે છુપાવી શકતું નથી, જેના પરિણામે વિષમયુગ્મીમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળે છે.
ડોગ ફ્લાવર $(Antirrhinum \text{ } majus)$ છોડમાં, લાલ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(RR)$ અને સફેદ પુષ્પ ધરાવતા છોડ $(rr)$ વચ્ચેના સંકરણથી $F_1$ પેઢીમાં ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતી સંતતિ $(Rr)$ પ્રાપ્ત થાય છે.
આ મધ્યવર્તી ગુલાબી રંગ અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે, કારણ કે લાલ કે સફેદ બંનેમાંથી કોઈ પણ લક્ષણ બીજા પર સંપૂર્ણ પ્રભાવી નથી.

(B) સાચો જવાબ $B$ $(1:2:1)$ છે.
અપૂર્ણ પ્રભુતામાં,સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotypic) અને જનીન પ્રકાર (genotypic) બંને પ્રમાણ સમાન હોય છે.
બે વિષમયુગ્મી સજીવો (દા.ત.,$Rr \times Rr$) વચ્ચેના સંકરણ માટે,પરિણામી સંતતિ $1$ (સમયુગ્મી પ્રભાવી) : $2$ (વિષમયુગ્મી) : $1$ (સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન) ના પ્રમાણમાં મળે છે.
આમ,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1:2:1$ છે.