Immunity Questions in Gujarati

(B) જન્મજાત પ્રતિકારકતા ચાર પ્રકારના અવરોધો ધરાવે છે:
$1$. ભૌતિક અવરોધ: ત્વચા અને શ્વસન,પાચન તથા મૂત્રજનન માર્ગનું શ્લેષ્મનું આવરણ.
$2$. દેહધાર્મિક અવરોધ: જઠરમાં એસિડ,મુખમાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા આંસુ સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
$3$. કોષીય અવરોધ: બહુકેન્દ્રીય શ્વેતકણો ($PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ),મોનોસાઇટ્સ અને કુદરતી મારક કોષો.
$4$. કોષરસીય અવરોધ: વાયરસથી સંક્રમિત કોષો ઇન્ટરફેરોન નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વાયરસના ચેપથી બચાવે છે.
તેથી,લાળ અને આંસુ એ દેહધાર્મિક અવરોધના ઉદાહરણો છે.

(B) જ્યારે કોઈ કીટક કરડે છે,ત્યારે તે શરીરમાં વિદેશી પદાર્થો દાખલ કરે છે.
આ પદાર્થો બળતરા (inflammatory) પ્રતિભાવને ઉત્તેજિત કરે છે,જે જન્મજાત રોગપ્રતિકારક શક્તિનો એક ભાગ છે.
કરડવાના સ્થાને સોજો (edema),લાલાશ અને દુખાવો પેદા કરતા મુખ્ય રસાયણો હિસ્ટેમાઈન અને કાઈનીન્સ (જેમ કે બ્રેડીકાઈનીન) છે.
હિસ્ટેમાઈન રક્તવાહિનીઓની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી પ્રવાહીનો ભરાવો (સોજો) થાય છે,જ્યારે કાઈનીન્સ એ બળતરા અને પીડાના શક્તિશાળી મધ્યસ્થીઓ છે.

(A) $1$. $T-$લસિકાકણો એ શ્વેતકણોનો એક પ્રકાર છે જે કોષ-મધ્યસ્થ પ્રતિકારકતામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
$2$. તેઓ અસ્થિમજ્જામાં ઉત્પન્ન થાય છે પરંતુ થાઈમસ ગ્રંથિમાં પરિપક્વ થાય છે.
$3$. $T-$લસિકાકણોના મુખ્ય પ્રકારોમાં મદદકર્તા $T-$કોષો,સાયટોટોક્સિક $T-$કોષો અને નિગ્રાહક $T-$કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. વિકલ્પ $A$ એ $T-$લસિકાકણોના કાર્યાત્મક વર્ગીકરણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
$5$. વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે તેઓ અસ્થિમજ્જામાં ઉદ્ભવે છે,લસિકાપેશીમાં નહીં. વિકલ્પ $C$ એ મેક્રોફેજનું કાર્ય દર્શાવે છે. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે તેઓ થાઈમસમાં પરિપક્વ થાય છે,થાઈરોઈડમાં નહીં.

(B) ઈન્ટરફેરોન $(IFNs)$ એ યજમાન કોષો દ્વારા વાઈરસની હાજરીના પ્રતિભાવમાં ઉત્પન્ન થતા અને મુક્ત થતા પ્રોટીનનો એક સમૂહ છે.
આ પ્રોટીન જન્મજાત પ્રતિકારક તંત્રના ભાગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે કોઈ કોષ વાઈરસ દ્વારા સંક્રમિત થાય છે,ત્યારે તે ઈન્ટરફેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે પાડોશી કોષોને તેમની વાઈરસ-પ્રતિકારક સંરક્ષણ પ્રણાલીને સક્રિય કરવા માટે સંકેત આપે છે.
આ પ્રક્રિયા આસપાસના કોષોમાં વાઈરસના બહુગુણનને અસરકારક રીતે અટકાવે છે,જેનાથી યજમાનને વધુ સંક્રમણથી સુરક્ષિત રાખે છે.

(D) શરીરની સંરક્ષણ પ્રણાલી,જેને રોગપ્રતિકારક તંત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં વિવિધ પ્રકારના શ્વેત કણો $(WBCs)$ સામેલ છે.
$1$. ન્યુટ્રોફિલ્સ એ ભક્ષક કોષો છે જે રોગકારકોનો નાશ કરીને સંરક્ષણની પ્રથમ હરોળ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. લિમ્ફોસાઈટ્સ એ વિશિષ્ટ કોષો ($B$-કોષો અને $T$-કોષો) છે જે ચોક્કસ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે,જેમાં એન્ટિબોડીનું ઉત્પાદન અને કોષ-આધારિત રોગપ્રતિકારકતાનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ભક્ષકકોષો (મેક્રોફેજ) એ મોટા ભક્ષક કોષો છે જે કોષીય કચરો,વિદેશી પદાર્થો અને રોગકારકોનું ભક્ષણ કરે છે.
આ તમામ કોષો શરીરને ચેપ સામે રક્ષણ આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) એન્ટીબોડી એ એન્ટિજેન્સના પ્રતિભાવમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિશિષ્ટ પ્રોટીન છે. આ પ્રોટીન પ્લાઝ્મા પ્રોટીનના એક વર્ગના છે જેને ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ખાસ કરીને,એન્ટીબોડીઝને ગામા-ગ્લોબ્યુલિન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે જ્યારે સીરમ પ્રોટીનનું ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ગામા વિસ્તારમાં સ્થળાંતર કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ ગામા-ગ્લોબ્યુલિન છે.

(A) પ્લાઝમા કોષો એ $B$-લસિકા કોષોમાંથી ઉદ્ભવતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
જ્યારે $B$-લસિકા કોષો એન્ટીજન દ્વારા સક્રિય થાય છે,ત્યારે તેઓ પ્લાઝમા કોષોમાં વિભેદિત થાય છે.
આ પ્લાઝમા કોષો રૂધિર અને લસિકામાં એન્ટીબોડીઝ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) ના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,તેઓ રૂપાંતરિત $B$-લસિકા કોષો છે.

(A) $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સ એ શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
તેમને '$T$' લિમ્ફોસાઈટ્સ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ '$Thymus$' (થાયમસ) ગ્રંથિમાં પરિપક્વ થાય છે.
અસ્થિમજ્જામાં ઉત્પન્ન થયા પછી,પૂર્વગામી કોષો થાયમસમાં સ્થળાંતર કરે છે,જ્યાં તેઓ વિભેદન અને પરિપક્વતાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.

(C) $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સનું નિર્માણ અસ્થિમજ્જામાં થાય છે,પરંતુ તે પરિપક્વતા અને વિભેદન માટે થાયમસ ગ્રંથિમાં સ્થળાંતર કરે છે. થાયમસ ગ્રંથિ પ્રાથમિક લસિકાભ અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે જ્યાં $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સ રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા ધરાવતા કોષો બનવા માટે વિભેદન પામે છે. તેથી,સાચો જવાબ થાયમસ ગ્રંથિ છે.

(C) $T$-લસિકાકોષો ($T$-કોષો) અસ્થિમજ્જામાં ઉત્પન્ન થાય છે,પરંતુ પરિપક્વતા અને વિભેદન માટે થાયમસમાં સ્થળાંતર કરે છે. થાયમસ એ પ્રાથમિક લસિકા અંગ છે જ્યાં $T$-કોષો રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ (થાયમસ) છે.

(B) થાયમસ ગ્રંથિ એ પ્રાથમિક લસિકા અંગ છે જે $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સના પરિપક્વન અને વિભેદન માટેનું સ્થાન છે.
થાયમસ ગ્રંથિની ગેરહાજરીમાં,અસ્થિમજ્જામાંથી સ્થળાંતર કરતા પૂર્વગામી કોષો (પ્રોથાયમોસાઇટ્સ) કાર્યક્ષમ $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ બનવા માટે જરૂરી પરિપક્વન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
$B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ અસ્થિમજ્જામાં પરિપક્વ થાય છે અને પ્લાઝમા કોષો $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાંથી ઉદ્ભવે છે; તેથી,આ કોષોનું ઉત્પાદન ચાલુ રહેશે.
બેઝોફિલ્સ એ અસ્થિમજ્જામાં ઉત્પન્ન થતા ગ્રાન્યુલોસાઇટ્સનો એક પ્રકાર છે.
આમ,થાયમસ ગ્રંથિ વગર જન્મેલા સસ્તન પ્રાણી $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ઉત્પન્ન કરવામાં અસમર્થ હોય છે.

(B) પ્રતિકારક તંત્રને મુખ્યત્વે બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે: $1.$ કોષીય પ્રતિકારકતા $(CMI)$ અને $2.$ હ્યુમરલ પ્રતિકારકતા (ઍન્ટિબૉડી-આધારિત પ્રતિકારકતા).
$B$-લસિકાકોષો રોગકારકોના પ્રતિભાવમાં રુધિરમાં ઍન્ટિબૉડી નામના પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે જે તેમની સામે લડે છે.
આ ઍન્ટિબૉડી રુધિરમાં (હ્યુમર) હાજર હોવાથી,આ પ્રતિભાવને હ્યુમરલ પ્રતિકારકતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$T$-લસિકાકોષો કોષીય પ્રતિકારકતા માટે જવાબદાર છે.

(C) શ્વસનમાર્ગ,જઠરાંત્રીય માર્ગ અને મૂત્રજનન માર્ગના અધિચ્છદ સ્તર પર આવેલું શ્લેષ્મ પડ એ $Physical$ (ભૌતિક) અંતરાયનો એક પ્રકાર છે. તે આપણા શરીરમાં પ્રવેશતા સૂક્ષ્મજીવોને ફસાવવામાં મદદ કરે છે અને તેમને ચેપ ફેલાવતા અટકાવે છે.

(B) પ્રતિકારક પ્રતિચાર ગૌણ (secondary) પ્રતિચાર દરમિયાન સૌથી વધુ તીવ્ર હોય છે. જ્યારે શરીર પ્રથમ વખત કોઈ રોગકારકના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે પ્રાથમિક પ્રતિકારક પ્રતિચાર ઉત્પન્ન કરે છે,જે ઓછી તીવ્રતા ધરાવે છે. જોકે,જ્યારે તે જ રોગકારક બીજી વાર શરીરમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે મેમરી કોષો ($B$-કોષો અને $T$-કોષો) તેને તરત જ ઓળખી લે છે અને અત્યંત તીવ્ર ગૌણ અથવા એનામ્નેસ્ટિક પ્રતિચાર આપે છે. રસીકરણ પાછળનો આ જ સિદ્ધાંત છે.

(B) જન્મજાત પ્રતિકારકતા એ એક પ્રકારની બિન-ચોક્કસ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે જે જન્મ સમયે હાજર હોય છે.
તે માતા-પિતા પાસેથી વારસામાં મળે છે અને જીવનભર વિવિધ રોગકારક સજીવો સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તે કાર્ય કરવા માટે રોગકારક સજીવના અગાઉના સંપર્કની જરૂર પડતી નથી.
તેથી,તેને જન્મ સમયે પ્રાણીને વારસામાં મળતી પ્રતિકારકતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(B) આપણું શરીર 'સ્વ' (self) અને 'પર' (non-self) કોષો વચ્ચેનો તફાવત પારખી શકે છે.
અંગ પ્રત્યારોપણ દરમિયાન,પ્રાપ્તકર્તાનું રોગપ્રતિકારક તંત્ર પ્રત્યારોપિત અંગને 'પર' અથવા વિદેશી પેશી તરીકે ઓળખે છે,જેના કારણે તે અંગનો અસ્વીકાર થાય છે.
આ અસ્વીકાર મુખ્યત્વે $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ દ્વારા થાય છે,જે કોષીય પ્રતિકારકતા (Cell-mediated immunity - $CMI$) ના મુખ્ય ઘટકો છે.
તેથી,અંગ પ્રત્યારોપણના અસ્વીકાર માટે કોષીય પ્રતિકારકતા જવાબદાર છે.

(B) ઍન્ટિબૉડી દ્વારા મળતા પ્રતિરક્ષા પ્રતિચારને હ્યુમરલ ઇમ્યુન રિસ્પોન્સ $(HIR)$ અથવા ઍન્ટિબૉડી-મેડિએટેડ ઇમ્યુનિટી $(AMI)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ રુધિરમાં રોગકારકો સામે લડવા માટે ઍન્ટિબૉડી ઉત્પન્ન કરે છે.
$CMI$ (કોષ-માધ્યિત પ્રતિરક્ષા) એ $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ દ્વારા મળે છે.
$PMNL$ એટલે પોલીમોર્ફોન્યુક્લિયર લ્યુકોસાઇટ્સ,જે શ્વેત કણોનો એક પ્રકાર છે.
$H2L2$ એ ઍન્ટિબૉડી અણુનું બંધારણ દર્શાવે છે,જેમાં બે ભારે (heavy) અને બે હલકી (light) શૃંખલાઓ હોય છે.

(C) ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા,જેને અનુકૂલિત અથવા વિશિષ્ટ પ્રતિકારકતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે લસિકાકોષો (Lymphocytes) દ્વારા સંચાલિત થાય છે.
લસિકાકોષોના બે મુખ્ય પ્રકારો છે: $B$-લસિકાકોષો અને $T$-લસિકાકોષો.
$B$-લસિકાકોષો રોગકારકોના પ્રતિભાવમાં એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $T$-લસિકાકોષો $B$-કોષોને એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે અને ચેપગ્રસ્ત કોષો પર સીધો હુમલો પણ કરે છે.
તેથી,લસિકાકોષો એ ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા સાથે સંકળાયેલ વિશિષ્ટતા અને સ્મૃતિ માટે જવાબદાર મુખ્ય કોષો છે.

(A) કોષીય પ્રતિકારકતા $(CMI)$ એ $T$-લસિકાકોષો ($T$-lymphocytes) દ્વારા થાય છે.
જ્યારે કોઈ અંગનું પ્રત્યારોપણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રાપ્તકર્તાનું પ્રતિકારતંત્ર દાતાના પેશીઓ પર રહેલા પરજાત પ્રતિજન (foreign antigens) ને 'પરજાત' (non-self) તરીકે ઓળખે છે.
આ પ્રક્રિયા કોષીય પ્રતિકારક પ્રતિભાવને ઉત્તેજિત કરે છે,જે પ્રત્યારોપિત અંગના અસ્વીકાર તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,શરીરની 'સ્વજાત' અને 'પરજાત' વચ્ચે ભેદ પારખવાની ક્ષમતા એ મુખ્ય કારણ છે કે શા માટે પ્રતિકારતંત્ર પરજાત પેશીઓનો અસ્વીકાર કરે છે.
આમ,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) જન્મજાત પ્રતિકારકતા એ બિન-ચોક્કસ પ્રકારનો બચાવ છે જે જન્મ સમયે હાજર હોય છે. તેમાં ચાર પ્રકારના અંતરાયોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. શારીરિક અંતરાયો: દા.ત.,ત્વચા,શ્વસન,પાચન અને મૂત્રજનન માર્ગના અધિચ્છદનું શ્લેષ્મ આવરણ.
$2$. દેહધાર્મિક અંતરાયો: દા.ત.,જઠરમાં એસિડ,મુખમાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા અશ્રુ.
$3$. કોષીય અંતરાયો: દા.ત.,રુધિરમાં રહેલા બહુરૂપી કેન્દ્રસ્થ શ્વેતકણો ($PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ),મોનોસાઇટ્સ અને નેચરલ કિલર કોષો,તેમજ પેશીઓમાં રહેલા મેક્રોફેજ.
$4$. સાયટોકાઇન અંતરાયો: દા.ત.,વાયરસથી સંક્રમિત કોષો ઇન્ટરફેરોન નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વધુ વાયરલ ચેપથી બચાવે છે.

(B) જન્મજાત પ્રતિકારકતા એ જન્મ સમયે હાજર રહેતી બિન-ચોક્કસ પ્રકારની સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. તેમાં ચાર પ્રકારના અંતરાયનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ભૌતિક અંતરાય: દા.ત.,ત્વચા,શ્વસનમાર્ગ,જઠરાંત્રીય માર્ગ અને મૂત્રજનન માર્ગના અધિચ્છદનું શ્લેષ્મ આવરણ.
$2$. દેહધાર્મિક અંતરાય: દા.ત.,જઠરમાં એસિડ,મુખમાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા અશ્રુ.
$3$. કોષીય અંતરાય: દા.ત.,રુધિરમાં રહેલા બહુકેન્દ્રીય શ્વેતકણો ($PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ),મોનોસાઇટ્સ અને નેચરલ કિલર કોષો.
$4$. સાયટોકાઈન અંતરાય: દા.ત.,વાયરસથી સંક્રમિત કોષો ઇન્ટરફેરોન નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વાયરસના ચેપથી બચાવે છે.
$NCERT$ મુજબ,મુખ્ય ચાર અંતરાય ભૌતિક,દેહધાર્મિક,કોષીય અને સાયટોકાઈન છે. 'રાસાયણિક' અંતરાયનો મુખ્ય શ્રેણીમાં સમાવેશ થતો નથી.

(B) ઇન્ટરફેરોન્સ એ જન્મજાત પ્રતિકારકતામાં સાયટોકાઇન અવરોધનો એક પ્રકાર છે. જ્યારે કોઈ કોષ વાઇરસ દ્વારા સંક્રમિત થાય છે,ત્યારે તે ઇન્ટરફેરોન્સ નામના પ્રોટીનનો સ્રાવ કરે છે. આ પ્રોટીન બિન-સંક્રમિત પડોશી કોષોને વાઇરસના વધુ સંક્રમણથી બચાવે છે. તેથી,વાઇરસગ્રસ્ત કોષો ઇન્ટરફેરોન્સના સ્રાવ માટે જવાબદાર છે.

(B) ઍન્ટિબૉડી અણુ $Y$ આકારનું બંધારણ ધરાવે છે જે ચાર પૉલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓનું બનેલું છે: બે ભારે શૃંખલાઓ અને બે હલકી શૃંખલાઓ.
દરેક ઍન્ટિબૉડી અણુમાં $Y$ આકારના બંધારણના છેડે બે ઍન્ટિજન-બંધનકર્તા સ્થાનો હોય છે,જેને વેરિયેબલ (પરિવર્તનશીલ) વિસ્તારો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બે વિશિષ્ટ બંધનકર્તા સ્થાનો હોવાને કારણે,દરેક ઍન્ટિબૉડી અણુ એકસાથે વધુમાં વધુ બે ઍન્ટિજન અણુઓ સાથે જોડાઈ શકે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $2$ છે.

(A) ભક્ષકકોષો એવા કોષો છે જે હાનિકારક વિદેશી કણો,બેક્ટેરિયા અને મૃત કે નાશ પામતા કોષોનું ભક્ષણ કરીને શરીરનું રક્ષણ કરે છે.
$1$. મેક્રોફેઝ અને મોનોસાઇટ્સ એ જન્મજાત પ્રતિકારક તંત્રના જાણીતા ભક્ષકકોષો છે.
$2$. $NK$ (નેચરલ કિલર) કોષો એ સાયટોટોક્સિક લિમ્ફોસાઇટ્સનો એક પ્રકાર છે જે ચેપગ્રસ્ત યજમાન કોષોનો નાશ કરે છે,પરંતુ તેઓ મુખ્યત્વે ભક્ષકકોષો નથી.
$3$. લિમ્ફોસાઇટ્સ (ખાસ કરીને $T$ અને $B$ કોષો) અનુકૂલિત પ્રતિકારકતામાં સામેલ છે અને તે ભક્ષકકોષો નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$NK$ કોષો અને લિમ્ફોસાઇટ્સ બંને ભક્ષકકોષો નથી,પરંતુ $NK$ કોષો ખાસ કરીને સાયટોટોક્સિક છે.

(C) ઍન્ટિબૉડી,જેને ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $(Ig)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્લાઝ્મા કોષો (વિભેદિત $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ) દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ગ્લાયકોપ્રોટીન અણુઓ છે.
મનુષ્યોમાં ઍન્ટિબૉડીના પાંચ મુખ્ય વર્ગો છે: $IgA, IgD, IgE, IgG$ અને $IgM$.
$IgA$ લાળ,આંસુ અને કોલોસ્ટ્રમ જેવા સ્ત્રાવમાં જોવા મળે છે,જ્યારે $IgE$ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે.
તેથી,$IgA$ અને $IgE$ એ ઍન્ટિબૉડીના પ્રકારો છે.

(C) જન્મજાત પ્રતિકારકતા એ બિન-ચોક્કસ પ્રકારનો બચાવ છે જે જન્મ સમયે હાજર હોય છે. તે વિવિધ પ્રકારના અંતરાયો દ્વારા રક્ષણ પૂરું પાડે છે જે વિદેશી એજન્ટોને આપણા શરીરમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે. આમાં ભૌતિક,દેહધાર્મિક,કોષીય અને સાયટોકાઈન અંતરાયોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
જન્મજાત પ્રતિકારકતાને ઉત્તેજિત કરવા માટે રોગકારક સાથે અગાઉના સંપર્કની જરૂર હોતી નથી; તે હંમેશા કાર્ય કરવા માટે તૈયાર હોય છે. બીજી તરફ,ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા રોગકારક-વિશિષ્ટ છે અને તેના સક્રિયકરણ માટે રોગકારક સાથે સંપર્ક જરૂરી છે. તેથી,જન્મજાત પ્રતિકારકતાની ઉત્તેજના માટે રોગકારકનો સંપર્ક જરૂરી છે તે વિધાન ખોટું છે. આમ,કારણ $R$ ખોટું છે.

(B) ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા રોગકારક-વિશિષ્ટ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે ચોક્કસ રોગકારક સામે વિશિષ્ટ પ્રતિચાર ઉત્પન્ન કરે છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે રોગપ્રતિકારક તંત્ર સ્વ અને પર (self and non-self) વચ્ચે ભેદ પારખી શકે છે અને ચોક્કસ એન્ટિજેન્સને ઓળખે છે.
ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા સ્મૃતિની લાક્ષણિકતા પણ ધરાવે છે. જ્યારે શરીર પ્રથમ વખત કોઈ રોગકારકના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે પ્રાથમિક પ્રતિચાર ઉત્પન્ન કરે છે. ત્યારબાદ જ્યારે તે જ રોગકારક સાથે ફરીથી સંપર્ક થાય છે,ત્યારે પ્રથમ સંપર્કની સ્મૃતિને કારણે રોગપ્રતિકારક તંત્ર અત્યંત તીવ્ર ગૌણ અથવા સ્મૃતિ આધારિત (anamnestic) પ્રતિચાર આપે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,અને સ્મૃતિની લાક્ષણિકતા એ મુખ્ય કારણ છે કે શા માટે ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા રોગકારક-વિશિષ્ટ અને અસરકારક છે.

(D) $CMI$ નો અર્થ $Cell\, Mediated\, Immunity$ (કોષ-માધ્યિત પ્રતિકારકતા) થાય છે.
આ એક પ્રકારનો રોગપ્રતિકારક પ્રતિચાર છે જેમાં એન્ટિબોડીઝનો સમાવેશ થતો નથી,પરંતુ તેમાં ફેગોસાઇટ્સ,એન્ટિજન-વિશિષ્ટ સાયટોટોક્સિક $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સનું સક્રિયકરણ અને એન્ટિજનના પ્રતિભાવમાં વિવિધ સાયટોકાઇન્સનો સ્ત્રાવ થાય છે.
તે મુખ્યત્વે પ્રત્યારોપિત અંગોના અસ્વીકાર અને વાયરસ તથા અમુક બેક્ટેરિયા જેવા કોષીય રોગકારકો સામે રક્ષણ માટે જવાબદાર છે.

(C) ઍન્ટિબૉડીના અણુને $H_2L_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેમાં ચાર પૉલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ આવેલી હોય છે: બે સમાન હલકી શૃંખલાઓ $(L)$ અને બે સમાન ભારે શૃંખલાઓ $(H)$.
આ શૃંખલાઓ ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાઈને $Y$ આકારની રચના બનાવે છે.

(D) મેમરી કોષો એ લિમ્ફોસાઇટ્સનો એક પ્રકાર છે જે પ્રાથમિક રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ દરમિયાન બને છે. જ્યારે શરીર પ્રથમ વખત કોઈ રોગકારક જીવાણુના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે પ્રાથમિક પ્રતિભાવ ઉત્પન્ન કરે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,કેટલાક લિમ્ફોસાઇટ્સ મેમરી કોષો તરીકે સંગ્રહિત થાય છે. જ્યારે તે જ રોગકારક જીવાણુનો ફરીથી સામનો થાય છે,ત્યારે આ મેમરી કોષો ખૂબ જ ઝડપથી અને ઉચ્ચ તીવ્રતા સાથે ગૌણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ (secondary immune response) ઉત્પન્ન કરે છે,જેને 'એનામ્નેસ્ટિક પ્રતિભાવ' (anamnestic response) પણ કહેવામાં આવે છે.

(A) $PMNL$ એટલે પોલિ મોર્ફો ન્યુક્લિઅર લ્યુકોસાઇટ્સ (Polymorphonuclear leukocytes). આ એક પ્રકારના શ્વેતકણો (leukocytes) છે જે બહુ-ખંડીય કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે. તેઓ જન્મજાત પ્રતિકારક તંત્રનો મુખ્ય ભાગ છે,જે ખાસ કરીને ફેગોસાઇટ્સ તરીકે કાર્ય કરે છે અને રોગકારકોનો નાશ કરે છે.

(A) દેહધાર્મિક અંતરાય એ જન્મજાત પ્રતિકારકતાનો ભાગ છે જે રાસાયણિક અથવા ભૌતિક પરિસ્થિતિઓ દ્વારા સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
$1$. જઠરમાં રહેલો એસિડ $(HCl)$,મુખગુહામાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા અશ્રુ એ બધા દેહધાર્મિક અંતરાયના ઉદાહરણો છે.
$2$. જઠરાંત્રિય,મૂત્રજનનમાર્ગ અને શ્વસનમાર્ગનું શ્લેષ્મ પડ એક ભૌતિક અંતરાય તરીકે કાર્ય કરે છે જે આપણા શરીરમાં પ્રવેશતા સૂક્ષ્મજીવોને ફસાવે છે.
$3$. તેથી,શ્લેષ્મ પડને ભૌતિક અંતરાય તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,દેહધાર્મિક અંતરાય તરીકે નહીં.

(C) દ્વિતીય પ્રતિકારક પ્રતિચાર,જેને એનામ્નેસ્ટિક પ્રતિચાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સમાન રોગકારકના પુનઃ સંપર્ક દરમિયાન જોવા મળે છે.
આ પ્રતિચાર એન્ટિબોડીઝના ઝડપી અને અત્યંત તીવ્ર ઉત્પાદન દ્વારા લાક્ષણિક છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે શરીર પાસે વિશિષ્ટ મેમરી $B$ અને $T$ કોષો દ્વારા રોગકારકના પ્રથમ સંપર્કની 'સ્મૃતિ' સચવાયેલી હોય છે.
આ મેમરી કોષો પુનઃ સંપર્ક થતાં જ રોગકારકને તરત જ ઓળખી લે છે,જેના પરિણામે ઝડપી અને મજબૂત પ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા જોવા મળે છે.

(D) ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન,જેને એન્ટિબોડીઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્લાઝ્મા કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્લાઝ્મા કોષો એ $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ (અથવા $B$-કોષો) ના વિભેદિત સ્વરૂપો છે જે એન્ટિજન દ્વારા સક્રિય થાય છે.
જ્યારે $B$-કોષો એન્ટિજનના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ગુણન પામે છે અને પ્લાઝ્મા કોષોમાં વિભેદિત થાય છે,જે પછી ચેપ સામે લડવા માટે રુધિર અને લસિકામાં મોટી માત્રામાં એન્ટિબોડીઝ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) મુક્ત કરે છે.

(C) ઉપાર્જિત પ્રતિકારકતા રોગકારક-વિશિષ્ટ હોય છે. તે સ્વ-કોષો અને પર-કોષો વચ્ચે ભેદ પારખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને તેમાં 'સ્મૃતિ' (Memory) નો ગુણધર્મ હોય છે. જ્યારે શરીર પ્રથમ વખત કોઈ રોગકારકના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે ઓછી તીવ્રતા ધરાવતો પ્રાથમિક પ્રતિચાર આપે છે. ત્યારબાદ જ્યારે તે જ રોગકારકનો ફરીથી સામનો થાય છે,ત્યારે પ્રથમ સંપર્કની સ્મૃતિને કારણે અત્યંત તીવ્ર ગૌણ અથવા એનામ્નેસ્ટિક પ્રતિચાર જોવા મળે છે.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે આપણું શરીર સતત વિવિધ રોગકારકો (બેક્ટેરિયા,વાયરસ,ફૂગ,વગેરે) થી ઘેરાયેલું હોય છે,પરંતુ આપણે દરરોજ બીમાર પડતા નથી.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે માનવ શરીરમાં એક વિશિષ્ટ સંરક્ષણ તંત્ર છે જેને પ્રતિકારતંત્ર (Immune system) કહેવામાં આવે છે.
પ્રતિકારતંત્ર આ બાહ્ય રોગકારકોને ઓળખે છે,તેના સામે પ્રતિક્રિયા આપે છે અને તેનો નાશ કરે છે,જેનાથી રોગ થતો અટકે છે.
તેથી,પ્રતિકારતંત્રની હાજરી એ મુખ્ય કારણ છે કે આપણે રોગકારકોના સતત સંપર્કમાં હોવા છતાં બીમાર પડતા નથી.
આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) જાતજાતની જન્મજાત પ્રતિકારકતામાં ચાર પ્રકારના અંતરાય હોય છે:
$1$. ભૌતિક અંતરાય: ત્વચા અને શ્વસન, પાચન તથા મૂત્રજનન માર્ગનું શ્લેષ્મ પડ સૂક્ષ્મજીવોના પ્રવેશને અટકાવે છે $(2-d)$.
$2$. દેહધાર્મિક અંતરાય: જઠરમાં એસિડ, મુખમાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા અશ્રુ સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે $(1-c)$.
$3$. કોષીય અંતરાય: અમુક પ્રકારના શ્વેતકણો જેવા કે $PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ, મોનોસાઇટ્સ અને પેશીઓમાં રહેલા મેક્રોફેજ સૂક્ષ્મજીવોનું ભક્ષણ કરીને તેનો નાશ કરે છે $(3-b)$.
$4$. કોષરસીય અંતરાય: વાયરસ દ્વારા ચેપગ્રસ્ત કોષો ઈન્ટરફેરોન્સ નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે, જે બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના ચેપથી બચાવે છે $(4-a)$.
આમ, સાચી જોડ $1-c, 2-d, 3-b, 4-a$ છે.

(C) પ્રતિકારતંત્રમાં વિશિષ્ટ પ્રકારના શ્વેતકણો હોય છે જેને લસિકાકોષો (Lymphocytes) કહેવામાં આવે છે.
$B-$કોષો અને $T-$કોષો એ લસિકાકોષોના બે મુખ્ય પ્રકારો છે.
$B-$કોષો એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરીને હ્યુમરલ ઇમ્યુનિટી (humoral immunity) માટે જવાબદાર છે,જ્યારે $T-$કોષો કોષ-માધ્યિત પ્રતિકારકતા (cell-mediated immunity) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,$B-$કોષો અને $T-$કોષો બંનેને લસિકાકોષો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) માનવ શરીરમાં જન્મજાત પ્રતિકારકતા હોય છે જે વિદેશી સજીવોના પ્રવેશને રોકવા માટે વિવિધ પ્રકારના અંતરાયો પૂરા પાડે છે.
$1$. ભૌતિક અંતરાય: આમાં ત્વચા અને શ્વસનમાર્ગ,જઠરાંત્રીય માર્ગ અને મૂત્રજનનમાર્ગના અસ્તરનું શ્લેષ્મ પડ સામેલ છે. આ અંતરાયો સૂક્ષ્મજીવોને પકડી રાખે છે અને તેમને શરીરમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
$2$. દેહધાર્મિક અંતરાય: આમાં જઠરમાં એસિડ,મુખમાં લાળ અને આંખના અશ્રુઓનો સમાવેશ થાય છે,જે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
$3$. કોષીય અંતરાય: આમાં રુધિરમાં રહેલા શ્વેતકણો જેવા કે $PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ અને મોનોસાઇટ્સ,તથા કુદરતી મારક કોષો અને પેશીઓમાં રહેલા મેક્રોફેજ સામેલ છે.
$4$. કોષરસીય અંતરાય: આમાં વાયરસથી ચેપગ્રસ્ત કોષો ઇન્ટરફેરોન નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના ચેપથી બચાવે છે.
તેથી,મૂત્રજનનમાર્ગનું શ્લેષ્મ પડ એ ભૌતિક અંતરાય છે.

(C) આપેલ આકૃતિ એન્ટિબોડી અણુ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) ની રચના દર્શાવે છે.
એન્ટિબોડી અણુ ચાર પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓનો બનેલો છે: બે નાની શૃંખલાઓ જેને હળવી શૃંખલા (light chain) કહેવાય છે અને બે લાંબી શૃંખલાઓ જેને ભારે શૃંખલા (heavy chain) કહેવાય છે,જેને $H_2L_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
'$Y$'-આકારની રચનાના છેડે '$A$' તરીકે નિર્દેશિત ભાગ એ ચલિત વિસ્તાર (variable region) છે જ્યાં એન્ટિજન જોડાય છે.
તેથી,'$A$' એ એન્ટિજન બાઇન્ડિંગ સાઇટ (antigen binding site) દર્શાવે છે.

(C) શરીરનો રોગકારક સામેનો પ્રતિકારક પ્રતિચાર તેના સંપર્કના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચાયેલ છે:
$1$. પ્રાથમિક પ્રતિકારક પ્રતિચાર: જ્યારે શરીર પ્રથમ વખત કોઈ રોગકારકના સંપર્કમાં આવે ત્યારે આ પ્રતિચાર જોવા મળે છે. તે ઓછી તીવ્રતા ધરાવે છે.
$2$. દ્વિતીયક પ્રતિકારક પ્રતિચાર: જ્યારે તે જ રોગકારક સાથે બીજી વાર સંપર્ક થાય ત્યારે આ પ્રતિચાર જોવા મળે છે. રોગપ્રતિકારક તંત્રની સ્મૃતિને કારણે તે ખૂબ જ તીવ્ર હોય છે.
તેથી,પ્રાથમિક પ્રતિકારક પ્રતિચાર એ રોગકારકના પ્રથમ સંપર્ક સમયે જોવા મળતો પ્રતિચાર છે.

(C) અંગ પ્રત્યારોપણ એ એક જટિલ તબીબી પ્રક્રિયા છે જેમાં ક્ષતિગ્રસ્ત અંગને દાતાના તંદુરસ્ત અંગ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
પ્રાપ્તકર્તાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પ્રત્યારોપિત અંગનો અસ્વીકાર ન કરે (ગ્રાફ્ટ રિજેક્શન) તે માટે બે મુખ્ય બાબતોની સરખામણી કરવી અનિવાર્ય છે:
$1$. $ABO$ રુધિરજૂથની સરખામણી,જેથી તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયાઓ અટકાવી શકાય.
$2$. પેશીની સરખામણી (Human Leukocyte Antigen અથવા $HLA$ મેચિંગ),જેથી પ્રાપ્તકર્તાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ દાતાના અંગને 'પોતાના' તરીકે ઓળખે અને તેને 'પરકીય' ગણીને નષ્ટ ન કરે.
આથી,સફળ પ્રત્યારોપણ માટે પેશી અને રુધિરજૂથ બંનેની સરખામણી કરવી આવશ્યક છે.

(B) રોગપ્રતિકારક તંત્રમાં વિવિધ પ્રકારના કોષો વચ્ચે જટિલ આંતરક્રિયા જોવા મળે છે.
$B$-કોષો ઍન્ટિબૉડીના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે,પરંતુ તેમને અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે સક્રિયકરણ સંકેતોની જરૂર હોય છે.
$T$-હેલ્પર કોષો ($T$-કોષોનો એક પ્રકાર) ઍન્ટિજન-પ્રસ્તુત કરતા કોષો દ્વારા રજૂ કરાયેલા ઍન્ટિજનને ઓળખે છે અને સાયટોકાઇન્સ મુક્ત કરે છે.
આ સાયટોકાઇન્સ $B$-કોષોને ઉત્તેજિત કરે છે જેથી તેઓ વિભાજન પામીને પ્લાઝ્મા કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પછી ઍન્ટિબૉડીનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,ઍન્ટિબૉડી-મધ્યસ્થિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ માટે $T$-હેલ્પર કોષો આવશ્યક છે.

(A) ઇન્ટરફૅરોન્સ $(IFNs)$ એ જન્મજાત પ્રતિકારકતામાં કોષરસીય અવરોધનો એક પ્રકાર છે. જ્યારે કોઈ કોષ વાઇરસ દ્વારા ચેપગ્રસ્ત થાય છે,ત્યારે તે ઇન્ટરફૅરોન્સ નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે. આ ઇન્ટરફૅરોન્સ વાઇરસનો સીધો નાશ કરતા નથી,કે તે ચેપગ્રસ્ત કોષોને મારતા નથી. તેના બદલે,તેઓ નજીકના બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષો પર કાર્ય કરે છે અને તેમને એન્ટિવાયરલ પ્રોટીનનું ઉત્પાદન કરવા માટે પ્રેરિત કરીને વાઇરસના ચેપ સામે રક્ષણ આપે છે. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેઓ બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાઇરસના ચેપ સામે રક્ષણ આપે છે.

(C) જ્યારે પ્રાણીકોષો વાઇરસ દ્વારા સંક્રમિત થાય છે,ત્યારે તેઓ $Interferons$ $(IFNs)$ તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
આ પ્રોટીન જન્મજાત પ્રતિકારક તંત્રના ભાગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Interferons$ વાઇરસને સીધી રીતે મારતા નથી,પરંતુ બિન-સંક્રમિત કોષોમાં વાઇરસ વિરોધી સ્થિતિ ઉત્પન્ન કરીને તેમને વધુ સંક્રમણથી બચાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) જન્મજાત પ્રતિકારકતા એ જન્મ સમયે હાજર રહેતી બિન-વિશિષ્ટ પ્રકારની સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. તેમાં ચાર પ્રકારના અંતરાયોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ભૌતિક અંતરાય: ત્વચા અને શ્વસન,પાચન તથા મૂત્રજનન માર્ગના અધિચ્છદનું શ્લેષ્મ આવરણ.
$2$. દેહધાર્મિક અંતરાય: જઠરમાં એસિડ,મુખમાં લાળ અને આંખમાંથી નીકળતા અશ્રુ.
$3$. કોષીય અંતરાય: બહુકેન્દ્રીય શ્વેતકણો ($PMNL$-ન્યુટ્રોફિલ્સ),મોનોસાઇટ્સ અને નેચરલ કિલર કોષો.
$4$. કોષરસીય (સાયટોકાઈન) અંતરાય: વાયરસથી ચેપગ્રસ્ત કોષો ઇન્ટરફેરોન નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે જે બિન-ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના ચેપથી બચાવે છે.
'પ્રાથમિક અંતરાય' એ $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ જન્મજાત પ્રતિકારકતાનો કોઈ પ્રકાર નથી.

(D) ઍન્ટિબૉડી એ રોગકારકોના પ્રતિભાવમાં $B$-લસિકાકોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રોટીન છે,જેને હ્યુમરલ પ્રતિકારકતા પ્રતિભાવ કહેવામાં આવે છે.
$T$-કોષો આ ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં $B$-કોષોને મદદ કરે છે.
ઍન્ટિબૉડી ખરેખર ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $(Ig)$ છે.
જોકે,કોષીય પ્રતિકારકતા $T$-લસિકાકોષો દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે,ઍન્ટિબૉડી દ્વારા નહીં.
તેથી,ઍન્ટિબૉડી કોષીય પ્રતિકારકતા આપે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) ઇન્ટરફેરોન્સ $(IFNs)$ એ યજમાન કોષો દ્વારા વાયરસ,બેક્ટેરિયા,પરોપજીવીઓ અથવા ગાંઠના કોષો જેવા વિવિધ રોગકારકોની હાજરીના પ્રતિભાવમાં ઉત્પન્ન અને મુક્ત થતા સિગ્નલિંગ પ્રોટીનનો એક સમૂહ છે. તે સાયટોકાઇનનો એક પ્રકાર છે,જે નાના પ્રોટીન છે અને કોષોની વૃદ્ધિ તેમજ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી,ઇન્ટરફેરોન્સને પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) ઍન્ટિબૉડીનો અણુ એ પ્રોટીન છે,ન્યુક્લિઈક ઍસિડ નથી. તે ચાર પૉલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ (બે હળવી શૃંખલા અને બે ભારે શૃંખલા) નું બનેલું હોય છે,ન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલાઓનું નહીં. તેથી,ઍન્ટિબૉડીના અણુમાં ચાર ન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલા હોય છે તે વિધાન અસત્ય છે. $B$-કોષો હ્યુમરલ પ્રતિકારકતા પૂરી પાડવા માટે ઍન્ટિબૉડી ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $T$-કોષો કોષીય પ્રતિકારકતા પૂરી પાડે છે.

(D) માનવ શરીર જન્મજાત પ્રતિકારકતા ધરાવે છે,જેમાં ભૌતિક અને દેહધાર્મિક અવરોધોનો સમાવેશ થાય છે જે રોગકારકોને શરીરમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
$1$. જઠરમાં રહેલો જઠરરસનો ઍસિડ $(HCl)$ ખોરાક સાથે આવતા ઘણા સૂક્ષ્મજીવોનો નાશ કરે છે.
$2$. મુખમાં રહેલા લાળરસમાં લાયસોઝાઇમ જેવા ઉત્સેચકો હોય છે જે બૅક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
$3$. આંખના અશ્રુમાં પણ લાયસોઝાઇમ હોય છે,જે આંખોને ઍન્ટિબૅક્ટેરિયલ સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
આમ,આપેલ તમામ ઘટકો ઍન્ટિબૅક્ટેરિયલ ગુણધર્મ ધરાવે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.