Resonance Questions in Gujarati

(N/A) પગલું $1$. નાઈટ્રોજન પરમાણુ,ઓક્સિજન પરમાણુઓ અને વધારાના એક ઋણ વીજભાર (એક ઈલેક્ટ્રોન બરાબર) ના કુલ સંયોજકતા ઈલેક્ટ્રોનની ગણતરી કરો.
$N (2s^{2} 2p^{3}), O (2s^{2} 2p^{4})$
$5 + (2 \times 6) + 1 = 18$ ઈલેક્ટ્રોન.
પગલું $2$. $NO_{2}^{-}$ ની હાડપિંજર સંરચના આ રીતે લખાય છે: $O-N-O$.
પગલું $3$. નાઈટ્રોજન અને દરેક ઓક્સિજન પરમાણુ વચ્ચે એકલ બંધ (એક સહિયારી ઈલેક્ટ્રોન જોડી) દોરો. ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $16$ ઈલેક્ટ્રોન વપરાય છે. બાકીના $2$ ઈલેક્ટ્રોન નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ તરીકે રહે છે.
પગલું $4$. નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે,એક ઓક્સિજન પરમાણુ નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ બનાવે છે.
પરિણામી સંસ્પંદન સંરચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$\left[ \ddot{O} = \ddot{N} - \ddot{O}: \right]^{-} \leftrightarrow \left[ :\ddot{O} - \ddot{N} = \ddot{O} \right]^{-}$

(N/A) કાર્બન અને ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે બે સિંગલ બોન્ડ અને એક ડબલ બોન્ડની હાજરી પર આધારિત એકમાત્ર લુઈસ બંધારણ અણુને સચોટ રીતે રજૂ કરવા માટે અપૂરતું છે કારણ કે તે અસમાન બંધો દર્શાવે છે.
પ્રાયોગિક તારણો અનુસાર,$CO_{3}^{2-}$ માં તમામ કાર્બન-ઓક્સિજન બંધ સમાન છે.
તેથી,કાર્બોનેટ આયનને નીચે દર્શાવેલ કેનોનિકલ સ્વરૂપો $I$,$II$,અને $III$ ના સંસ્પંદન હાઇબ્રિડ તરીકે શ્રેષ્ઠ રીતે વર્ણવવામાં આવે છે:
$I \leftrightarrow II \leftrightarrow III$
(જ્યાં $I$,$II$,અને $III$ ત્રણ સમાન લુઈસ બંધારણો દર્શાવે છે જેમાં ડબલ બોન્ડ ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે સ્થાનાંતરિત થાય છે.)

(N/A) $CO_{2}$ માં પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરાયેલ કાર્બન અને ઓક્સિજન વચ્ચેની બંધ લંબાઈ $115 \ pm$ છે।
સામાન્ય કાર્બન-ઓક્સિજન દ્વિબંધ $(C=O)$ અને કાર્બન-ઓક્સિજન ત્રિબંધ $(C \equiv O)$ ની લંબાઈ અનુક્રમે $121 \ pm$ અને $110 \ pm$ છે।
$CO_{2}$ માં કાર્બન-ઓક્સિજન બંધ લંબાઈ $(115 \ pm)$ એ $C=O$ અને $C \equiv O$ ના મૂલ્યોની વચ્ચે આવે છે।
સ્પષ્ટપણે, એકમાત્ર લુઈસ બંધારણ આ સ્થિતિને દર્શાવી શકતું નથી, તેથી એક કરતા વધુ લુઈસ બંધારણો લખવા જરૂરી બને છે અને એવું માનવામાં આવે છે કે $CO_{2}$ નું બંધારણ એ કેનોનિકલ અથવા સંસ્પંદન સ્વરૂપો $I$, $II$ અને $III$ ના સંકર તરીકે શ્રેષ્ઠ રીતે વર્ણવી શકાય છે:
$:O=C=O: \leftrightarrow :O^{-}-C \equiv O^{+}: \leftrightarrow :O^{+}\equiv C-O^{-}:$

(N/A) પ્રાયોગિક તારણો અનુસાર,$CO_{3}^{2-}$ માં તમામ કાર્બન-ઓક્સિજન બંધ સમાન છે.
તેથી,$CO_{3}^{2-}$ આયનને બે સિંગલ બોન્ડ અને એક ડબલ બોન્ડ ધરાવતી એક જ લુઈસ રચના દ્વારા દર્શાવવું અપૂરતું છે.
તેથી,કાર્બોનેટ આયનને નીચેની ત્રણ કેનોનિકલ રચનાઓના સંસ્પંદન હાઇબ્રિડ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે:
[Image: $914-$s15]
સંસ્પંદનના મુખ્ય પાસાઓ:
$1$. સંસ્પંદન રચનાઓ વાસ્તવિક અણુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી નથી; તે કાલ્પનિક છે.
$2$. અણુની વાસ્તવિક રચના એ તમામ કેનોનિકલ રચનાઓનું સંસ્પંદન હાઇબ્રિડ છે.
$3$. સંસ્પંદન હાઇબ્રિડની ઉર્જા કોઈપણ વ્યક્તિગત કેનોનિકલ રચના કરતા ઓછી હોય છે,જે સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.

(N/A) સંસ્પંદન બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. $SO_{3}$ માટે:
$[:O=S(-O:)(-O:)] \leftrightarrow [:O-S(=O:)(-O:)] \leftrightarrow [:O-S(-O:)(=O:)]$
$2$. $NO_{2}$ માટે:
$[:O=N-O:] \leftrightarrow [:O-N=O:]$
$3$. $NO_{3}^{-}$ માટે:
$[:O^{-}-N(=O:)(-O:)] \leftrightarrow [:O=N(-O^{-})(-O:)] \leftrightarrow [:O=N(-O:)(-O^{-})]$

(N/A) એસીટેટ આયન $(CH_{3}COO^{-})$ ની સંસ્પંદન રચનાઓ બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે ઋણ વીજભારના વિસ્થાનિકરણ દ્વારા રચાય છે.
પ્રથમ રચનામાં,ઋણ વીજભાર એક ઓક્સિજન પરમાણુ પર હોય છે,અને કાર્બન અને બીજા ઓક્સિજન પરમાણુ વચ્ચે દ્વિબંધ હોય છે.
ઋણ વીજભારિત ઓક્સિજનમાંથી એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને $C-O$ દ્વિબંધ બનાવવા માટે ખસેડીને,અને તે જ સમયે અસ્તિત્વમાં રહેલા $C=O$ દ્વિબંધના $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનને બીજા ઓક્સિજન પરમાણુ પર ખસેડીને,આપણે બીજી સંસ્પંદન રચના મેળવીએ છીએ.
સંસ્પંદન સંકર દર્શાવે છે કે ઋણ વીજભાર બંને ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાયેલ છે.

(N/A) $CH_2=CH-CHO$ માટેની સંસ્પંદન રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$I$: $CH_2=CH-CH=O$
$II$: $^+CH_2-CH=CH-O^-$
$III$: $^-CH_2-CH=CH-O^+$
સાપેક્ષ સ્થિરતા: $I > II > III$
સમજૂતી:
$I$: સૌથી વધુ સ્થિર,કારણ કે તેમાં સહસંયોજક બંધોની સંખ્યા મહત્તમ છે,બધા પરમાણુઓનું અષ્ટક પૂર્ણ છે અને કોઈ વીજભારનું અલગીકરણ નથી.
$II$: $III$ કરતા વધુ સ્થિર છે કારણ કે ઋણ વીજભાર વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુ પર છે અને ધન વીજભાર ઓછા વિદ્યુતઋણ કાર્બન પરમાણુ પર છે.
$III$: સૌથી ઓછી સ્થિર,કારણ કે તેમાં વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુ પર ધન વીજભાર અને કાર્બન પરમાણુ પર ઋણ વીજભાર હોવાથી વીજભારનું અલગીકરણ થાય છે.

(N/A) આ બે રચનાઓ ઓછી મહત્વની છે કારણ કે તેમાં વીજભારનું અલગીકરણ (charge separation) સામેલ છે,જેના માટે ઊર્જાની જરૂર પડે છે.
રચના $I$ માં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું અષ્ટક અપૂર્ણ છે.
રચના $II$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ ત્રણ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે અને તેના પર ધન વીજભાર છે,જે ઓક્સિજનની ઊંચી વિદ્યુતઋણતાને કારણે ઓછું સ્થાયી છે.

(N/A) સંસ્પંદન બંધારણો $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મના વિસ્થાનિકરણને દર્શાવવા માટે વક્ર તીરનો ઉપયોગ કરીને દોરવામાં આવે છે.
$(a)$ ફિનોલ $(C_{6}H_{5}OH)$: ઓક્સિજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વલયમાં વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઋણ વીજભાર ઉત્પન્ન કરે છે.
$(b)$ નાઇટ્રોબેન્ઝીન $(C_{6}H_{5}NO_{2})$: વલયના $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક નાઇટ્રો સમૂહ તરફ વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ધન વીજભાર ઉત્પન્ન કરે છે.
$(c)$ $CH_{3}CH=CH-CHO$: $C=C$ બંધના $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન કાર્બોનિલ સમૂહ તરફ ખસે છે,જે $C-2$ સ્થાન પર કાર્બોકેટાયન બનાવે છે.
$(d)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_{6}H_{5}CHO)$: નાઇટ્રોબેન્ઝીનની જેમ,વલયના $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન કાર્બોનિલ ઓક્સિજન તરફ વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ધન વીજભાર ઉત્પન્ન કરે છે.
$(e)$ બેન્ઝાઇલ કાર્બોકેટાયન $(C_{6}H_{5}CH_{2}^{+})$: વલયના $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન બેન્ઝાઇલ કાર્બન પરના ધન વીજભારને સ્થિર કરવા માટે વિસ્થાનિકૃત થાય છે.
$(f)$ $CH_{3}CH=CH-CH_{2}^{+}$: $C=C$ બંધના $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ટર્મિનલ કાર્બન પરના ધન વીજભારને સ્થિર કરવા માટે ખસે છે.

(N/A) બેન્ઝીન એ સંસ્પંદન બંધારણોનું સંકર છે. બેન્ઝીનમાં તમામ છ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુની બે $sp^2$ સંકર કક્ષકો પાસપાસેના કાર્બન પરમાણુઓની $sp^2$ સંકર કક્ષકો સાથે ઓવરલેપ થઈને ષટ્કોણીય સમતલમાં છ સિગ્મા બંધ બનાવે છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ પરની બાકી રહેલી $sp^2$ સંકર કક્ષક હાઇડ્રોજનની $s$-કક્ષક સાથે ઓવરલેપ થઈને છ સિગ્મા $C-H$ બંધ બનાવે છે.
કાર્બન પરમાણુઓની બાકી રહેલી અસંકરિત $p$-કક્ષક $C_1-C_2, C_3-C_4, C_5-C_6$ અથવા $C_2-C_3, C_4-C_5, C_6-C_1$ ના પાર્શ્વીય ઓવરલેપ દ્વારા ત્રણ $\pi$ બંધ બનાવવાની શક્યતા ધરાવે છે.
છ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન વિસ્થાનિકૃત (delocalized) છે અને છ કાર્બન ન્યુક્લિયસની આસપાસ મુક્તપણે ફરી શકે છે.
ત્રણ દ્વિબંધની હાજરી હોવા છતાં,આ વિસ્થાનિકૃત $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સંસ્પંદન ઉર્જાને કારણે બેન્ઝીનને વધારાની સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.

(N/A) $S$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^{2} 2s^{2} 2p^{6} 3s^{2} 3p^{4}$ છે.
$SO_{2}$ ના નિર્માણ દરમિયાન, $3p$ કક્ષકમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં જાય છે અને $S$ એ $sp^{2}$ સંકરણ અનુભવે છે. આમાંથી બે કક્ષકો બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે સિગ્મા બંધ બનાવે છે અને ત્રીજી કક્ષકમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
$S$ પરની બાકીની $p$-કક્ષક અને $d$-કક્ષકમાં એક-એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. આમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન એક ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે $p\pi-p\pi$ બંધ બનાવે છે અને બીજો ઇલેક્ટ્રોન બીજા ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે $p\pi-d\pi$ બંધ બનાવે છે.
અનુનાદને કારણે, $SO_{2}$ એ બંધારણ $I$ અને $II$ નું અનુનાદિત સંકર છે. પરિણામે, બંને $S-O$ બંધ લંબાઈમાં સમાન $(143 \ pm)$ છે અને આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.

(N/A) $1$. $NO_2$ માટે: નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે એક અયુગ્મિત ઈલેક્ટ્રોન હોય છે. બે સંસ્પંદન બંધારણોમાં અયુગ્મિત ઈલેક્ટ્રોન અને નાઈટ્રોજન તથા બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચેના દ્વિબંધનું વિસ્થાનિકરણ થાય છે. બંધારણો આ મુજબ છે: $O=N-O^{\bullet} \leftrightarrow ^{\bullet}O-N=O$.
$2$. $N_2O_5$ માટે: આ બંધારણ ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા બે $NO_2$ સમૂહોનું બનેલું છે $(O_2N-O-NO_2)$. $NO_2$ સમૂહોમાં સંસ્પંદન જોવા મળે છે,જ્યાં દરેક નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે દ્વિબંધ વારાફરતી બદલાય છે. સંસ્પંદન સંકર બંધારણ $N-O$ બંધોમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે.

(N/A) નાઈટ્રાઈટ આયન,$NO_2^-$ ની લુઈસ સંરચના દોરવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ગણો: $N$ $(5)$ + $2 \times O$ $(6 \times 2 = 12)$ + $1$ (ઋણ વીજભાર) = $18$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન.
$2$. નાઈટ્રોજન પરમાણુને મધ્યમાં મૂકો અને બે ઓક્સિજન પરમાણુઓને એકલ બંધ દ્વારા જોડો.
$3$. ઓક્સિજન પરમાણુઓના અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે બાકીના ઇલેક્ટ્રોન વહેંચો.
$4$. નાઈટ્રોજન પાસે અષ્ટક પૂર્ણ ન હોવાથી,એક ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ બનાવો.
$5$. પરિણામી સંરચના સંસ્પંદન (resonance) દર્શાવે છે,જેમાં દ્વિબંધ બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે અદલાબદલી પામે છે.
સાચી લુઈસ સંસ્પંદન સંરચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$[O=N-O]^- \leftrightarrow [O-N=O]^-$

(N/A) અનુનાદ બંધારણો: એક જ અણુ અથવા આયનના વિવિધ લુઈસ બંધારણોને અનુનાદ બંધારણો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। અનુનાદના ખ્યાલ મુજબ, જ્યારે કોઈ એક લુઈસ બંધારણ અણુને સચોટ રીતે વર્ણવી શકતું નથી, ત્યારે તેને વર્ણવવા માટે એક કરતા વધુ લુઈસ બંધારણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેને અનુનાદ બંધારણો કહેવાય છે.
ઓઝોન $(O_3)$ નું અનુનાદ બંધારણ: અનુનાદ બંધારણો દોરવા માટે, પરમાણુઓના કેન્દ્રનું સ્થાન બદલાતું નથી। દરેક અનુનાદ બંધારણમાં, બંધ બનાવતા અને બંધ ન બનાવતા ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાન બદલાય છે, પરંતુ લુઈસ બંધારણની ઓળખ અલગ ગણવામાં આવતી નથી। વિવિધ અનુનાદ બંધારણોને બેવડા તીર (double-headed arrow) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે। તમામ અનુનાદ બંધારણો સમાન ઉર્જા ધરાવે છે.
$O_3$ અણુના બે અનુનાદ બંધારણો $(I)$ અને $(II)$ છે, અને $(III)$ એ અનુનાદ સંકર (resonance hybrid) છે.
અનુનાદની મર્યાદા: કોઈ પણ વ્યક્તિગત બંધારણને "સાચું" બંધારણ ગણવામાં આવતું નથી। $O-O$ એકલ બંધની લંબાઈ $148 \ pm$ છે અને $O=O$ દ્વિબંધની લંબાઈ $121 \ pm$ છે। આમ, વ્યક્તિગત એકલ અને દ્વિબંધની લંબાઈ પ્રાયોગિક રીતે $O_3$ માં હાજર હોતી નથી.
તેથી, $O_3$ નું સાચું બંધારણ $(I)$ કે $(II)$ નથી.
અનુનાદ: સાચું બંધારણ એ અનુનાદ સંકર છે। $O_3$ અણુમાં પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરાયેલ ઓક્સિજન-ઓક્સિજન $(O-O)$ બંધ લંબાઈ સમાન છે, જે $128 \ pm$ છે। તેથી, $(III)$ એ $O_3$ નું વાસ્તવિક અથવા સચોટ બંધારણ છે જેમાં એકલ અને દ્વિબંધ સ્થિર નથી। અનુનાદ બંધારણો જરૂરી છે કારણ કે તે સાચા આણ્વિય બંધારણને નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે જે એકલું લુઈસ બંધારણ દર્શાવી શકતું નથી.
દ્રષ્ટિકોણ: એક ધારણા કરેલું બંધારણ સાચી બંધ લંબાઈ અને બંધ ઉર્જા આપી શકતું નથી.
ફાયદો: તે સાચા બંધારણની ધારણા પૂરી પાડે છે.

(N/A) સંસ્પંદન બંધારણો: એક જ અણુ અથવા આયનના વિવિધ લુઈસ બંધારણોને સંસ્પંદન બંધારણો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। સંસ્પંદનના ખ્યાલ મુજબ, જ્યારે એક લુઈસ બંધારણ અણુને સચોટ રીતે વર્ણવી શકતું નથી, ત્યારે એક કરતા વધુ લુઈસ બંધારણો (સંસ્પંદન બંધારણો) નો ઉપયોગ તેને વર્ણવવા માટે થાય છે।
ઓઝોન $(O_3)$ ના સંસ્પંદન બંધારણો: સંસ્પંદન બંધારણો દોરવા માટે, પરમાણુના ન્યુક્લિયસનું સ્થાન બદલાતું નથી। દરેક સંસ્પંદન બંધારણમાં, બંધનકર્તા અને અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોનનું સ્થાન બદલાય છે, પરંતુ લુઈસ બંધારણ અલગ દેખાતું નથી। વિવિધ સંસ્પંદન બંધારણોને બેવડા માથાવાળા તીર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે। તમામ સંસ્પંદન બંધારણો સમાન ઉર્જા ધરાવે છે।
$O_3$ અણુના બે સંસ્પંદન બંધારણો $(I)$ અને $(II)$ છે અને $(III)$ એ સંસ્પંદન સંકર છે।
સંસ્પંદનની મર્યાદાઓ: કોઈ એક બંધારણ સાચું બંધારણ નથી। $O-O$ સિંગલ બોન્ડની લંબાઈ $148 \ pm$ છે અને $O=O$ ડબલ બોન્ડની લંબાઈ $121 \ pm$ છે। આમ, પ્રાયોગિક રીતે, $O_3$ માં અલગ સિંગલ અને ડબલ બોન્ડ હોતા નથી।
$\therefore$ $O_3$ નું સાચું બંધારણ માત્ર $(I)$ કે $(II)$ નથી।
સંસ્પંદન: સાચું બંધારણ એ સંસ્પંદન સંકર છે। $O_3$ અણુમાં પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરાયેલ ઓક્સિજન-ઓક્સિજન $(O-O)$ બંધ લંબાઈ સમાન $128 \ pm$ છે। તેથી, $(III)$ એ $O_3$ નું વાસ્તવિક અથવા સચોટ બંધારણ છે જેમાં સિંગલ અને ડબલ બોન્ડ સ્થિર નથી। સંસ્પંદન બંધારણો જરૂરી છે કારણ કે તે એક લુઈસ બંધારણ કરતા વધુ સચોટ રજૂઆત આપે છે।
જરૂરિયાત: એક ધારણા કરેલું બંધારણ બંધ લંબાઈ અને બંધ ઉર્જાને યોગ્ય રીતે અનુમાનિત કરી શકતું નથી।
ફાયદો: તે સાચા આણ્વિય બંધારણનું અનુમાન આપે છે।

(N/A) સંસ્પંદન એ એક એવી ઘટના છે જેમાં એકમાત્ર લુઈસ બંધારણ અણુ અથવા આયનના ગુણધર્મોનું યોગ્ય રીતે વર્ણન કરી શકતું નથી। આવા કિસ્સાઓમાં, ઇલેક્ટ્રોનિક વિતરણને રજૂ કરવા માટે બહુવિધ કેનોનિકલ બંધારણો લખવામાં આવે છે।
કાર્બોનેટ આયન $(CO_{3}^{2-})$ માટે, મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે। લુઈસ બંધારણ મુજબ, તેમાં એક દ્વિબંધ અને બે એકલ બંધ હોય છે।
જોકે, પ્રાયોગિક પુરાવા દર્શાવે છે કે $CO_{3}^{2-}$ આયનમાં ત્રણેય $C-O$ બંધની લંબાઈ સમાન $(127 \ pm)$ છે, જે $C-O$ એકલ બંધ $(143 \ pm)$ અને $C=O$ દ્વિબંધ $(121 \ pm)$ ની લંબાઈની વચ્ચેની છે।
આ સૂચવે છે કે વાસ્તવિક બંધારણ એ ત્રણ કેનોનિકલ સ્વરૂપો ($I$, $II$, અને $III$) નું સંસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) છે, જ્યાં દ્વિબંધ ત્રણેય $C-O$ બંધો પર વિસ્થાનિકૃત (delocalized) થયેલ છે, જે સંસ્પંદન સંકર બંધારણ $(IV)$ માં દર્શાવેલ છે।

(C) $CO_3^{2-}$ આયન સસ્પંદન દર્શાવે છે, જેમાં વાસ્તવિક બંધારણ એ ત્રણ કેનોનિકલ સ્વરૂપોનું સસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) છે.
$1$. તમામ સસ્પંદન બંધારણોમાં કેન્દ્ર (nuclei) ના સ્થાન સમાન રહે છે.
$2$. તમામ સસ્પંદન બંધારણોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન રહે છે.
$3$. સસ્પંદન સંકર એ કોઈપણ વ્યક્તિગત કેનોનિકલ સ્વરૂપ કરતા વધુ સ્થાયી હોય છે.
$4$. સસ્પંદનને કારણે $CO_3^{2-}$ આયનમાં $C-O$ બંધ લંબાઈ સમાન હોય છે, જે $127 \text{ pm}$ માપવામાં આવી છે.

(N/A) ના,આ બે બંધારણોને સંસ્પંદન સંકરના કેનોનિકલ સ્વરૂપો તરીકે લઈ શકાય નહીં.
સંસ્પંદનમાં,તમામ કેનોનિકલ બંધારણોમાં પરમાણુના ન્યુક્લિયસનું સ્થાન સમાન રહેવું જોઈએ.
આપેલ બંધારણો $(1)$ અને $(2)$ માં,હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ નું સ્થાન અલગ છે (જુદા જુદા ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે),જે ન્યુક્લિયસના સ્થાનમાં ફેરફાર સૂચવે છે.
તેથી,આ સંસ્પંદન બંધારણો નથી પરંતુ $H_3PO_3$ ના વિવિધ સમઘટકો (ટોટોમર્સ) છે.

(N/A) સસ્પંદન રચનાઓ એવા અણુઓ અથવા આયનો માટે શક્ય છે જેમાં બે કે તેથી વધુ પરમાણુઓ વચ્ચે બહુબંધ (દ્વિબંધ અથવા ત્રિબંધ) હોય અથવા પરમાણુઓ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોનયુગ્મ (lone pairs) હોય.
દરેક સસ્પંદન રચના એક માન્ય $Lewis$ રચના હોવી જોઈએ. અણુ અથવા આયનમાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા તમામ સસ્પંદન રચનાઓ માટે સમાન રહે છે.
સસ્પંદન રચનાઓમાં પરમાણુઓના કેન્દ્રોના સ્થાન નિશ્ચિત રહે છે. માત્ર દ્વિબંધ,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોનયુગ્મ અને ફોર્મલ વીજભાર ($+$ અથવા $-$) ના સ્થાન બદલાય છે.
સસ્પંદન રચનાઓ વચ્ચે દ્વિમાર્ગી તીર $\leftrightarrow$ મૂકવામાં આવે છે,જે દર્શાવે છે કે તેઓ સસ્પંદનકારી રચનાઓ છે.

(D) કેનોનિકલ સ્વરૂપો (અથવા ફાળો આપતા બંધારણો) નું કોઈ વાસ્તવિક અસ્તિત્વ નથી.
અણુ સમયના અમુક અંશ માટે એક કેનોનિકલ સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી.
કેનોનિકલ સ્વરૂપો વચ્ચે કોઈ સંતુલન હોતું નથી જેવું ટૉટોમેરિઝમમાં ટૉટોમેરિક સ્વરૂપો વચ્ચે હોય છે.
અણુ એક જ બંધારણ ધરાવે છે જે કેનોનિકલ સ્વરૂપોનું રેઝોનન્સ હાઇબ્રિડ છે અને જેને એક $Lewis$ બંધારણ દ્વારા દર્શાવી શકાતું નથી.

(N/A) સંસ્પંદન રચનાઓ આયનની અંદર ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$(a)$ કાર્બોનેટ આયન $(CO_3^{2-})$ માટે,ત્રણ સમાન સંસ્પંદન રચનાઓ છે જેમાં દ્વિબંધ ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે વહેંચાયેલ છે.
$(b)$ બાયકાર્બોનેટ આયન $(HCO_3^{-})$ માટે,બે સંસ્પંદન રચનાઓ છે જેમાં દ્વિબંધ કાર્બન અને બે પ્રોટોન-રહિત ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે વહેંચાયેલ છે.

(N/A) ઘણા કાર્બનિક અણુઓ એવા છે જેમના વર્તનને એક જ લુઈસ રચના દ્વારા સમજાવી શકાતું નથી. તેનું એક ઉદાહરણ બેન્ઝીન છે. તેની ચક્રીય રચના જેમાં એકાંતરે $C-C$ સિંગલ અને $C=C$ ડબલ બોન્ડ હોય છે, તે તેના લાક્ષણિક ગુણધર્મોને સમજાવવા માટે અપૂરતી છે.
ઉપરોક્ત રજૂઆત મુજબ, બેન્ઝીનમાં $C-C$ સિંગલ અને $C=C$ ડબલ બોન્ડને કારણે બે અલગ-અલગ બંધ લંબાઈ હોવી જોઈએ. પ્રાયોગિક રીતે $X$-રે વિવર્તન દ્વારા, એવું જાણવા મળ્યું છે કે બેન્ઝીનમાં તમામ $C-C$ બંધ લંબાઈ $139 \ pm$ છે.
જો કે, પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કર્યા મુજબ, બેન્ઝીનમાં $139 \ pm$ નું સમાન $C-C$ બંધ અંતર છે, જે $C-C$ સિંગલ $(154 \ pm)$ અને $C=C$ ડબલ $(134 \ pm)$ બંધો વચ્ચેનું મૂલ્ય છે. આમ, બેન્ઝીનની રચનાને એક જ કેક્યુલે રચના દ્વારા યોગ્ય રીતે રજૂ કરી શકાતી નથી. બેન્ઝીનને ઊર્જાની દ્રષ્ટિએ સમાન રચનાઓ $(I)$ અને $(II)$ દ્વારા સમાન રીતે રજૂ કરી શકાય છે.
તેથી, સંસ્પંદન સિદ્ધાંત મુજબ, બેન્ઝીનની વાસ્તવિક રચનાને આમાંથી કોઈ પણ રચના દ્વારા યોગ્ય રીતે રજૂ કરી શકાતી નથી; તેના બદલે, તે બે રચનાઓ $(I)$ અને $(II)$ નું સંકર છે, જેને સંસ્પંદન રચનાઓ કહેવામાં આવે છે, જે આકૃતિ $(III)$ માં દર્શાવેલ છે.
સંસ્પંદન રચનાઓ (કેનોનિકલ રચનાઓ અથવા ફાળો આપતી રચનાઓ) કાલ્પનિક છે અને વ્યક્તિગત રીતે કોઈ વાસ્તવિક અણુનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી નથી. તેઓ તેમની સ્થિરતાના પ્રમાણમાં વાસ્તવિક રચનામાં ફાળો આપે છે.

(N/A) નાઈટ્રોમિથેન $(CH_{3}NO_{2})$ ને બે લુઈસ બંધારણો,$(I)$ અને $(II)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે,જે તેના સંસ્પંદન બંધારણો છે:
$H_{3}C-N^{+}(=O)-O^{-} \longleftrightarrow H_{3}C-N^{+}(O^{-})=O$
આ વ્યક્તિગત લુઈસ બંધારણોમાં,બે અલગ પ્રકારના $N-O$ બંધો દેખાય છે: એક એકલ બંધ અને એક દ્વિબંધ.
જોકે,પ્રાયોગિક પુરાવા દર્શાવે છે કે નાઈટ્રોમિથેનમાં બંને $N-O$ બંધોની લંબાઈ સમાન હોય છે,જે $N-O$ એકલ બંધ અને $N=O$ દ્વિબંધની વચ્ચેની હોય છે.
તેથી,નાઈટ્રોમિથેનનું વાસ્તવિક બંધારણ એ બે કેનોનિકલ સ્વરૂપો $(I)$ અને $(II)$ નું સંસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) છે.

(N/A) અણુની વાસ્તવિક રચના (અનુનાદ હાઇબ્રિડ) ની ઉર્જા કોઈપણ કેનોનિકલ રચનાઓ કરતા ઓછી હોય છે. વાસ્તવિક રચના અને સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવતી અનુનાદ રચના વચ્ચેના ઉર્જાના તફાવતને અનુનાદ સ્થિરીકરણ ઉર્જા અથવા ફક્ત અનુનાદ ઉર્જા કહેવામાં આવે છે.
અનુનાદ ઉર્જાનું મૂલ્ય: જેટલી મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપતી રચનાઓની સંખ્યા વધારે,તેટલી અનુનાદ ઉર્જા વધારે. અનુનાદ ઉર્જા $\propto$ $\text{અનુનાદ રચનાઓની સંખ્યા}$. આ ખાસ કરીને ત્યારે મહત્વનું છે જ્યારે ફાળો આપતી રચનાઓ ઉર્જામાં સમાન હોય.

(N/A) $(i)$ અનુનાદ બંધારણોમાં ન્યુક્લિયસના સ્થાન સમાન હોવા જોઈએ,એટલે કે પરમાણુઓનું માળખું અચળ રહે છે.
$(ii)$ અનુનાદ બંધારણોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોવી જોઈએ.
$(iii)$ અનુનાદ બંધારણો પૈકી,જે બંધારણમાં સહસંયોજક બંધની સંખ્યા વધુ હોય,બધા પરમાણુઓનું અષ્ટક પૂર્ણ હોય,વિરુદ્ધ વીજભાર વચ્ચેનું અંતર ઓછું હોય અને વીજભારનું વિતરણ વધુ હોય,તે અન્ય કરતા વધુ સ્થાયી હોય છે.

(N/A) $(i)$ સંસ્પંદન બંધારણોમાં,જે બંધારણમાં સહસંયોજક બંધોની સંખ્યા વધુ હોય અને બધા જ પરમાણુઓનું અષ્ટક પૂર્ણ હોય (હાઇડ્રોજન સિવાય,જેનું દ્વિક પૂર્ણ હોય) તે વધુ સ્થિર હોય છે.
$(ii)$ સંસ્પંદન બંધારણોમાં,વિરુદ્ધ વીજભારોનું અલગીકરણ ઓછું હોય તે વધુ સ્થિર હોય છે.
$(iii)$ વધુ વિદ્યુતઋણ પરમાણુ પર ઋણ વીજભાર અને વધુ વિદ્યુતધન પરમાણુ પર ધન વીજભાર વધુ સ્થિરતા આપે છે.
$(iv)$ જે સંસ્પંદન બંધારણમાં વીજભારનું વિક્ષેપન વધુ હોય તે અન્ય કરતા વધુ સ્થિર હોય છે.

(N/A) સંસ્પંદન રચનાઓની સ્થિરતા સહસંયોજક બંધોની સંખ્યા,વીજભારનું અલગીકરણ અને વીજભાર ધરાવતા પરમાણુઓની વિદ્યુતઋણતા જેવા પરિબળો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$(a)$ રચના $(II)$ ઓછી સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં વીજભારનું અલગીકરણ છે,જ્યારે રચના $(I)$ તટસ્થ અણુ છે.
$(b)$ રચના $(I)$ ઓછી સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં વીજભારનું અલગીકરણ છે,જ્યારે રચના $(II)$ તટસ્થ અણુ છે.
$(c)$ રચનાઓ $(I)$ અને $(II)$ સમાન રીતે સ્થાયી છે કારણ કે તે સમાન સંસ્પંદન રચનાઓ છે (બંને કાર્બોક્સિલેટ આયનો છે).
$(d)$ રચના $(I)$ ઓછી સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં વીજભારનું અલગીકરણ છે,જ્યારે રચના $(II)$ તટસ્થ બેન્ઝીન અણુ છે.
$(e)$ રચના $(II)$ ઓછી સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં વીજભારનું અલગીકરણ છે,જ્યારે રચના $(I)$ તટસ્થ અણુ છે.

(N/A) નાઇટ્રોજનના ઓક્સાઇડ વિવિધ સસ્પંદન બંધારણો અને ભૂમિતિ દર્શાવે છે. નીચેનું કોષ્ટક તેમના બંધારણો અને બંધ પ્રાચલોનો સારાંશ આપે છે:

ક્રમ	આણ્વીય સૂત્ર	સસ્પંદન બંધારણો	બંધ પ્રાચલો
$(1)$	$N_2O$	$:N=N=\ddot{O}: \leftrightarrow :N \equiv N-\ddot{O}:$	$N-N=113 \ pm, N-O=119 \ pm$,રેખીય
$(2)$	$NO$	$:N=\ddot{O}: \leftrightarrow :N=\ddot{O}:$	$N-O=115 \ pm$,રેખીય
$(3)$	$N_2O_3$	$O_2N-NO_2$ સસ્પંદન સ્વરૂપો	સમતલીય,$N-N=186 \ pm, N-O=121 \ pm$
$(4)$	$NO_2$	$O=N-O \leftrightarrow O-N=O$	કોણીય,$N-O=120 \ pm, \angle ONO=134^\circ$
$(5)$	$N_2O_4$	$O_2N-NO_2$ સસ્પંદન સ્વરૂપો	સમતલીય,$N-N=175 \ pm, N-O=121 \ pm$
$(6)$	$N_2O_5$	$O_2N-O-NO_2$ સસ્પંદન સ્વરૂપો	સમતલીય,$N-O=119 \ pm, 151 \ pm, \angle NON=112^\circ$

(A) $N_2O$ (નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ) અણુ $180^{\circ}$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય આકાર ધરાવે છે.
તેના સસ્પંદન સૂત્રો $[:N \equiv N^+ - O^- \leftrightarrow :N^- = N^+ = O]$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
મધ્યસ્થ નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે તે રેખીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.

(N/A) $(i)$ $N_2O_3$ (ડાયનાઇટ્રોજન ટ્રાયોક્સાઇડ) વાયુ અવસ્થામાં સમતલીય અણુ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેની સ્પંદન રચનાઓમાં $N-N$ બંધ અને $N-O$ બંધ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ થાય છે.
તેની રચના સમતલીય છે,જેમાં $N-N$ બંધલંબાઈ આશરે $186 \text{ pm}$ છે. ટર્મિનલ $N-O$ બંધલંબાઈ $114 \text{ pm}$ (દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા) અને બ્રિજિંગ $N-O$ બંધલંબાઈ $121 \text{ pm}$ (એકબંધ લાક્ષણિકતા) છે.
$(ii)$ બંધકોણ $\angle O-N-N$ આશરે $105^{\circ}$ અને $\angle N-N-O$ આશરે $117^{\circ}$ છે.

(B) $NO$ અણુમાં $11$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે (એકી-ઇલેક્ટ્રોન અણુ).
તે મુક્ત મુલક તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
એકી ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,તેમાં $NO_2$ કે $NO_3^-$ જેવી સંપૂર્ણ સસ્પંદન રચનાઓ હોતી નથી.
જોકે,તેને બે મુખ્ય સસ્પંદન બંધારણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં એકી ઇલેક્ટ્રોન કાં તો $N$ અથવા $O$ પરમાણુ પર હોય છે.
તે દ્વિ-પરમાણ્વીય અણુ હોવાથી,તેનો આકાર રેખીય છે.

(A) $\text{NO}_2$ અણુમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એકી ($5 + 6 + 6 = 17$ ઇલેક્ટ્રોન) હોય છે।
તે બે બંધારણોના સસ્પંદન સંકર તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર હોય છે।
નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે $\text{NO}_2$ નો આકાર બેન્ટ (કોણીય) હોય છે।
$O-N-O$ બંધકોણ આશરે $134^{\circ}$ હોય છે।
$N-O$ બંધલંબાઈ આશરે $119 \text{ pm}$ હોય છે।

(N/A) $N_2O_4$ (ડાયનાઈટ્રોજન ટેટ્રોક્સાઈડ) અણુ $D_{2h}$ સંમિતિ સાથે સમતલીય છે.
તેની સંસ્પંદન રચનાઓમાં $N-N$ બંધ અને $N-O$ બંધો પર ઈલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ થાય છે.
સંસ્પંદન હાઈબ્રિડમાં,$N-N$ બંધની લંબાઈ આશરે $1.75 \ \mathring{A}$ છે અને $N-O$ બંધની લંબાઈ આશરે $1.19 \ \mathring{A}$ છે.
બંધકોણ $\angle O-N-O$ આશરે $135^{\circ}$ અને $\angle N-N-O$ આશરે $112.5^{\circ}$ છે.
અણુ સમતલીય છે,જેનો અર્થ છે કે બધા પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં આવેલા છે.

(N/A) $N_2O_5$ (ડાયનાઈટ્રોજન પેન્ટોક્સાઈડ) વાયુ અવસ્થામાં $O_2N-O-NO_2$ બંધારણ ધરાવતો સહસંયોજક અણુ છે.
તેનો આકાર $C_{2v}$ સંમિતિ સાથે સમતલીય છે.
કેન્દ્રીય $N-O-N$ બંધકોણ આશરે $112^{\circ}$ છે.
ટર્મિનલ $N=O$ બંધો (આશરે $1.19 \ \mathring{A}$) એ બ્રિજિંગ ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા $N-O$ બંધો (આશરે $1.35 \ \mathring{A}$) કરતા ટૂંકા હોય છે.
સંસ્પંદન રચનાઓમાં $O-N-O$ માળખામાં $\pi$-ઈલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ સામેલ છે,જેના પરિણામે $N-O$ બંધોમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા જોવા મળે છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ અણુ બે સંસ્પંદન બંધારણો વચ્ચે સંસ્પંદન ધરાવતું વળેલું (bent) બંધારણ ધરાવે છે।
સંસ્પંદનને કારણે, $O-O$ બંધલંબાઈ એ એકલ બંધ $(148 \ pm)$ અને દ્વિબંધ $(121 \ pm)$ ની વચ્ચેની હોય છે।
પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરાયેલ ઓઝોનમાં બંને $O-O$ બંધની બંધલંબાઈ $128 \ pm$ છે।

$CO_2$ ની સંસ્પંદન રચનાઓમાં કાર્બન અને ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને પાઈ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર થાય છે. તેની ત્રણ સંસ્પંદન રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$: \ddot{O}^{\ominus}-C \equiv O:^{+} \leftrightarrow :\ddot{O}=C=\ddot{O}: \leftrightarrow :^{+}O \equiv C-\ddot{O}^{\ominus}:$

(N/A) $CO_3^{2-}$ આયનનું એક જ લુઈસ બંધારણ આ આયનના તમામ ગુણધર્મોને સમજાવી શકતું નથી.
જો તેને માત્ર એક જ બંધારણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે,તો તેમાં બે પ્રકારના બંધ હોવા જોઈએ,એટલે કે,એક $C=O$ દ્વિબંધ અને બે $C-O$ એકલ બંધ. જોકે,પ્રાયોગિક પુરાવા દર્શાવે છે કે ત્રણેય $C-O$ બંધો બંધ લંબાઈ અને બંધ મજબૂતીમાં સમાન છે.
તેથી,તેને નીચે દર્શાવ્યા મુજબ ત્રણ કેનોનિકલ બંધારણોના સંસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) તરીકે શ્રેષ્ઠ રીતે દર્શાવી શકાય છે:
$(i)$ $\leftrightarrow$ (ii) $\leftrightarrow$ (iii) $\equiv$ સંસ્પંદન સંકર

(N/A) ઓઝોન અણુ $(O_3)$ ના સંસ્પંદન બંધારણોમાં $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ થાય છે. તેના બે મુખ્ય બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$O=O-O \leftrightarrow O-O=O$
$(B)$ નાઈટ્રેટ આયન $(NO_3^-)$ ના સંસ્પંદન બંધારણોમાં દ્વિબંધનું ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે વિસ્થાનિકરણ થાય છે. તેના ત્રણ મુખ્ય બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$[O-N(=O)-O]^- \leftrightarrow [O=N(-O)-O]^- \leftrightarrow [O-N(-O)=O]^-$

(N/A) કાર્બોનેટ આયન $(CO_3^{2-})$ ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
સંસ્પંદન (resonance) ના ખ્યાલ મુજબ, કાર્બોનેટ આયનનું વાસ્તવિક બંધારણ ત્રણ કેનોનિકલ બંધારણોનું સંસ્પંદન સંકર (resonance hybrid) છે.
આ બંધારણોમાં, દ્વિબંધ ત્રણેય $C-O$ બંધો પર વિસ્થાનિકૃત (delocalized) થાય છે.
પરિણામે, દરેક $C-O$ બંધ આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા ધરાવે છે, જેના કારણે ત્રણેય $C-O$ બંધની લંબાઈ સમાન (આશરે $128 \text{ pm}$) હોય છે.

(N/A) $CO_2, NO_2,$ અને $O_3$ માટે સસ્પંદન બંધારણો દોરી શકાય છે.
સસ્પંદન એવા અણુઓમાં જોવા મળે છે જ્યાં દ્વિબંધની સંયુગ્મિત પ્રણાલી હોય અથવા જ્યાં મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય અને તે અલગ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતા પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય,જે $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણને શક્ય બનાવે છે.
$CO_2, NO_2,$ અને $O_3$ માં બહુબંધ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર થઈ શકે છે,જે વિવિધ સસ્પંદન બંધારણો બનાવે છે.
$O_2$ અને $CH_4$ માં સસ્પંદન જોવા મળતું નથી કારણ કે $O_2$ એ સમાન પરમાણુઓ ધરાવતો દ્વિ-પરમાણ્વીય અણુ છે જેમાં માત્ર એક સાદો દ્વિબંધ છે,અને $CH_4$ માં માત્ર એકલ બંધ છે તથા મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ પર કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી.

(N/A) સસ્પંદન બંધારણો નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં દોરી શકાય છે:
$(i)$ જ્યારે અણુમાં એકાંતરીય ગુણક બંધો (conjugation) હોય.
$(ii)$ જ્યારે દ્વિબંધ ધરાવતા પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોનયુગ્મ (lone pair) હોય.

(N/A) $(i)$ દરેક બંધારણમાં પરમાણુ કેન્દ્રોનું સ્થાન અચળ રહેવું જોઈએ.
$(ii)$ ફક્ત $p$ અથવા $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનનાં સ્થાન બદલવા જોઈએ.
$(iii)$ જો શક્ય હોય તો,વધુ ઋણવિદ્યુતમાન પરમાણુઓ પર ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મૂકીને તેમને ઋણ બનાવવા જોઈએ અને ખાતરી કરવી જોઈએ કે તમામ બંધારણોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન રહે.

(N/A) સંસ્પંદન બંધારણો અણુની અંદર $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું વિસ્થાનિકરણ દર્શાવે છે.
$(a)$ $CH_3COO^-$: ઋણ વીજભાર બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચે વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જેના પરિણામે બે સમાન સંસ્પંદન બંધારણો મળે છે.
$(b)$ $CH_2=CH-CHO$: $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુ તરફ વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે ધ્રુવીય સંસ્પંદન બંધારણો બનાવે છે.
$(c)$ એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$: નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરનું અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે.
$(d)$ $C_6H_5NO_2$: નાઇટ્રો ગ્રુપ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક છે,જે બેન્ઝીન વલયમાંથી $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનને નાઇટ્રોજન પરમાણુ તરફ ખેંચે છે,જેનાથી ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે.
$(e)$ ફિનોલ: $-OH$ ગ્રુપના ઓક્સિજન પરમાણુ પરનું અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલયમાં વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે વલયને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે સક્રિય કરે છે.

(C) $(i)$ તમામ સંસ્પંદન બંધારણોમાં પરમાણુ કેન્દ્રોના સ્થાન સમાન રહે છે.
(ii) ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા સમાન રહે છે.
(iii) માત્ર $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્થળાંતર પામે છે અને તેમના સ્થાન બદલે છે.

(N/A) રેઝોનન્સ એનર્જીને સ્ટેબિલાઇઝેશન એનર્જી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વાસ્તવિક બંધારણ અને સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવતા રેઝોનન્સ બંધારણ વચ્ચેના ઉર્જાના તફાવતને રેઝોનન્સ એનર્જી કહેવામાં આવે છે.

(A) સસ્પંદન ઉર્જા એ સૌથી સ્થાયી સસ્પંદન બંધારણની સ્થિતિજ ઉર્જા અને સસ્પંદન સંકર બંધારણની વાસ્તવિક સ્થિતિજ ઉર્જા વચ્ચેનો તફાવત છે.
$\text{સસ્પંદન ઉર્જા} = \text{સૌથી સ્થાયી સસ્પંદન બંધારણની સ્થિતિજ ઉર્જા} - \text{સસ્પંદન સંકર બંધારણની સ્થિતિજ ઉર્જા}$

(B) કાર્બોક્સિલેટ આયન $(CH_3CH_2COO^{-})$ ની સંસ્પંદન રચનાઓ સમાન (equivalent) હોય છે કારણ કે ઋણ વીજભાર બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વિસ્થાનિકૃત (delocalized) થાય છે,જેનાથી બંને સંસ્પંદન બંધારણો ઉર્જા અને સ્થિરતામાં સમાન રહે છે.
તેનાથી વિપરીત,કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ની સંસ્પંદન રચનાઓ અસમાન (non-equivalent) હોય છે કારણ કે એક બંધારણ તટસ્થ છે જ્યારે બીજામાં વીજભારનું અલગીકરણ (ઓક્સિજન પર ધન અને ઋણ વીજભાર) જોવા મળે છે,જે બીજા બંધારણને નોંધપાત્ર રીતે ઓછું સ્થિર બનાવે છે.

(N/A) પ્રાયોગિક રીતે, બેન્ઝીનમાં $C-C$ બંધની લંબાઈ સમાન $139 \ pm$ હોય છે, જે $C-C$ એકલ બંધ $(154 \ pm)$ અને $C=C$ દ્વિબંધ $(134 \ pm)$ ની વચ્ચેનું મૂલ્ય છે। તેથી, આના આધારે, બેન્ઝીનની વાસ્તવિક રચનામાં શુદ્ધ દ્વિબંધ કે એકલ બંધ હોતા નથી।

(B) આપેલ કાર્બોકેટાયન માટેના સંસ્પંદન બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$CH_3 - \ddot{O} - CH_2^+ \leftrightarrow CH_3 - O^+ = CH_2$
$(A) \leftrightarrow (B)$
નીચેના કારણોસર બંધારણ $(B)$ એ બંધારણ $(A)$ કરતા વધુ સ્થાયી છે:

$A$. ઓછું સ્થાયી	$B$. વધુ સ્થાયી
ધન વીજભાર કાર્બન પરમાણુ પર છે.	ધન વીજભાર ઓક્સિજન પરમાણુ પર છે.
ધન વીજભારિત કાર્બન પરમાણુનું અષ્ટક અપૂર્ણ છે.	બધા જ પરમાણુઓ (કાર્બન અને ઓક્સિજન) ના અષ્ટક પૂર્ણ છે.

બંધારણ $(B)$ માં,દરેક પરમાણુનું અષ્ટક પૂર્ણ છે,જે તેને બંધારણ $(A)$ કરતા વધુ સ્થાયી બનાવે છે,જ્યાં કાર્બન પરમાણુનું અષ્ટક અપૂર્ણ છે.

(A) બે સંસ્પંદન રચનાઓ વચ્ચે,રચના $A$ એ રચના $B$ કરતા વધુ સ્થાયી છે.
રચના $A$ માં,ધન વીજભાર પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુ પર છે,પરંતુ તે એલાઈલિક કાર્બોકેટાયન છે,જે સંસ્પંદન સ્થાયીકરણ માટે પરવાનગી આપે છે.
રચના $B$ માં,ધન વીજભાર વલયની અંદરના દ્વિતીયક કાર્બન પરમાણુ પર છે.
જોકે,સ્થિરતાના તફાવતનું મુખ્ય કારણ એ છે કે રચના $A$ માં એન્ડોસાયક્લિક દ્વિબંધ છે,જે રચના $B$ માં હાજર એક્સોસાયક્લિક દ્વિબંધ કરતા સામાન્ય રીતે વધુ સ્થાયી હોય છે કારણ કે તેમાં વલયનું તાણ ઓછું હોય છે.