Gujarati

Mix Examples - Animal Kingdom Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Animal Kingdom · Mix Examples - Animal Kingdom

431+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 431 questions in Gujarati

301
MediumMCQ
વિધાન: કોયલ જેવા પક્ષીઓ સિવાયના તમામ પક્ષીઓ રાત્રિના સમયે (નિશાચર પક્ષીઓ માટે દિવસના સમયે) આરામ કરવા માટે માળા બનાવે છે.
કારણ: કોયલ તેના ઈંડા દરજીડાના માળામાં મૂકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.

Solution

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે પક્ષીઓ સામાન્ય રીતે માળા મુખ્યત્વે ઈંડા મૂકવા અને તેમના બચ્ચાના ઉછેર માટે બનાવે છે,ન કે રાત્રે આરામ કરવા કે સૂવા માટે. ઘણા પક્ષીઓ આ હેતુ માટે માળા બનાવ્યા વગર ડાળીઓ પર અથવા પોલાણમાં આરામ કરે છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે કોયલ (Eudynamys scolopaceus) એ એક બ્રૂડ પેરાસાઇટ (પરજીવી) છે જે સામાન્ય રીતે તેના ઈંડા કાગડાના માળામાં મૂકે છે,દરજીડાના માળામાં નહીં.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
302
MediumMCQ
નીચે આપેલા પ્રજાતિઓને તેમના સંબંધિત સમુદાય (Phylum) સાથે જોડો:
$(a)$ Ophiura$(i)$ Mollusca
$(b)$ Physalia$(ii)$ Platyhelminthes
$(c)$ Pinctada$(iii)$ Echinodermata
$(d)$ Planaria$(iv)$ Coelenterata

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
A
$(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(iii), (d)-(ii)$
B
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$
C
$(a)-(i), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(ii)$
D
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Ophiura$ (બ્રિટલ સ્ટાર) એ $Echinodermata$ સમુદાયમાં આવે છે $(a-iii)$.
$2$. $Physalia$ (પોર્ટુગીઝ મેન-ઓફ-વોર) એ $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ પણ કહેવાય છે) સમુદાયમાં આવે છે $(b-iv)$.
$3$. $Pinctada$ (પર્લ ઓયસ્ટર) એ $Mollusca$ સમુદાયમાં આવે છે $(c-i)$.
$4$. $Planaria$ (ચપટા કૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયમાં આવે છે $(d-ii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-iii), (b-iv), (c-i), (d-ii)$ છે.
303
Medium
નીચેનાને જોડો:
$(a)$ ઓપરક્યુલમ (Operculum)$(i)$ ટીનોફોરા (Ctenophora)
$(b)$ પેરાપોડિયા (Parapodia)$(ii)$ મોલસ્કા (Mollusca)
$(c)$ ભીંગડા (Scales)$(iii)$ પોરીફેરા (Porifera)
$(d)$ કંબ પ્લેટ્સ (Comb plates)$(iv)$ સરીસૃપ (Reptilia)
$(e)$ રેડુલા (Radula)$(v)$ નૂપુરક (Annelida)
$(f)$ વાળ (Hairs)$(vi)$ સાયક્લોસ્ટોમેટા અને કોન્ડ્રીકથિસ (Cyclostomata and Chondrichthyes)
$(g)$ કોએનોસાઇટ્સ (Choanocytes)$(vii)$ સસ્તન (Mammalia)
$(h)$ ઝાલર ફાટો (Gill slits)$(viii)$ અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes)

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઓપરક્યુલમ$(viii)$ અસ્થિમત્સ્ય
$(b)$ પેરાપોડિયા$(v)$ નૂપુરક
$(c)$ ભીંગડા$(iv)$ સરીસૃપ
$(d)$ કંબ પ્લેટ્સ$(i)$ ટીનોફોરા
$(e)$ રેડુલા$(ii)$ મોલસ્કા
$(f)$ વાળ$(vii)$ સસ્તન
$(g)$ કોએનોસાઇટ્સ$(iii)$ પોરીફેરા
$(h)$ ઝાલર ફાટો$(vi)$ સાયક્લોસ્ટોમેટા અને કોન્ડ્રીકથિસ
304
Easy
મનુષ્યોમાં પરોપજીવી તરીકે જોવા મળતા કેટલાક પ્રાણીઓની યાદી તૈયાર કરો.

Solution

(N/A) પરોપજીવી પ્રાણીઓ એવા સજીવો છે જે માનવ શરીરની અંદર કે બહાર રહે છે અને તેમાંથી પોષણ મેળવે છે. કેટલાક સામાન્ય ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
અનુક્રમ નં. સજીવ અને સમુદાય
$(1)$ $Taenia solium$ (પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ)
$(2)$ $Fasciola hepatica$ (પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ)
$(3)$ $Ascaris lumbricoides$ (એસ્કેલ્મિન્થિસ)
$(4)$ $Wuchereria bancrofti$ (એસ્કેલ્મિન્થિસ)
$(5)$ $Ancylostoma$ (એસ્કેલ્મિન્થિસ)
305
MediumMCQ
સીધો અને પરોક્ષ વિકાસ વચ્ચે શું તફાવત છે? સમજાવો.
A
Direct development involves a larval stage.
B
Indirect development involves a larval stage.
C
Direct development occurs only in plants.
D
Indirect development occurs only in mammals.

Solution

(B) સીધો વિકાસ: આ પ્રકારના વિકાસમાં, ઈંડામાંથી બહાર આવતો સજીવ તેના પુખ્ત પિતૃ જેવો જ દેખાય છે. તેમાં કોઈ ડિંભ અવસ્થા (larval stage) હોતી નથી. ઉદાહરણ: $\text{સસ્તન}$ પ્રાણીઓ.
પરોક્ષ વિકાસ: આ પ્રકારના વિકાસમાં, ઈંડામાંથી બહાર આવતો સજીવ તેના પુખ્ત પિતૃ જેવો દેખાતો નથી. તે પુખ્ત સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કરતા પહેલા એક કે તેથી વધુ ડિંભ અવસ્થાઓમાંથી પસાર થાય છે. ઉદાહરણ: $\text{સછિદ્ર}$ (Porifera), $\text{સંધિપાદ}$ (Arthropoda).
306
Medium
Chondrichthyes (કોન્ડ્રિક્થિસ) અને Osteichthyes (ઓસ્ટિઈક્થિસ) વચ્ચેનો તફાવત આપો.

Solution

(N/A)
Chondrichthyes (કોન્ડ્રિક્થિસ) Osteichthyes (ઓસ્ટિઈક્થિસ)
$(1)$ ફક્ત દરિયાઈ પાણીમાં જોવા મળે છે. $(1)$ દરિયાઈ અને મીઠા પાણી બંનેમાં જોવા મળે છે.
$(2)$ ત્વચા પ્લેકોઈડ ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે. $(2)$ ત્વચા સાયક્લોઈડ અથવા ટીનોઈડ ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે.
$(3)$ પુચ્છ પક્ષ્મ વિષમ પ્રકારનું (heterocercal) હોય છે. $(3)$ પુચ્છ પક્ષ્મ સમ પ્રકારનું (homocercal) હોય છે.
$(4)$ અંતઃકંકાલ કાસ્થિમય હોય છે. $(4)$ અંતઃકંકાલ અસ્થિમય હોય છે.
$(5)$ $5-7$ જોડ ઝાલર; ઝાલરઢાંકણ (operculum) ગેરહાજર હોય છે. $(5)$ $4$ જોડ ઝાલર; ઝાલરઢાંકણ (operculum) હાજર હોય છે.
$(6)$ ફલન અંતઃસ્થ હોય છે. $(6)$ ફલન બાહ્ય હોય છે.
$(7)$ મુખ વક્ષ બાજુએ હોય છે. $(7)$ મુખ અગ્ર ભાગે (terminal) હોય છે.
$(8)$ ઉદાહરણ: $Scoliodon$ (શાર્ક),$Pristis$ (સો-ફિશ). $(8)$ ઉદાહરણ: $Hippocampus$ (સી-હોર્સ),$Labeo$ (રોહુ).
307
Medium
પ્રાણીસૃષ્ટિના દરેક સમુદાયોની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓની તફાવતીય ધોરણે રૂપરેખા આપો.

Solution

(N/A) નીચેનું કોષ્ટક વિવિધ પ્રાણી સમુદાયોની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓનો તુલનાત્મક સારાંશ આપે છે:
સમુદાય આયોજનનું સ્તર સમમિતિ દેહકોષ્ઠ ખંડન પાચનતંત્ર પરિવહનતંત્ર શ્વસનતંત્ર વિશિષ્ટ લક્ષણો
સછિદ્ર (Porifera) કોષીય વિવિધ ગેરહાજર ગેરહાજર ગેરહાજર ગેરહાજર ગેરહાજર શરીરમાં છિદ્રો અને કેનાલ તંત્ર
કોષ્ઠાત્રિ (Cnidaria) પેશી અરીય ગેરહાજર ગેરહાજર અપૂર્ણ ગેરહાજર ગેરહાજર દંડાણુકોષોની હાજરી
કંકતધરા (Ctenophora) પેશી અરીય ગેરહાજર ગેરહાજર અપૂર્ણ ગેરહાજર ગેરહાજર પ્રચલન માટે કંકત તક્તીઓ
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) અંગ/અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ ગેરહાજર ગેરહાજર અપૂર્ણ ગેરહાજર ગેરહાજર ચપટું શરીર,ચૂષકો
સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ આભાસી દેહકોષ્ઠ ગેરહાજર સંપૂર્ણ ગેરહાજર ગેરહાજર કૃમિ આકારનું શરીર
નુપૂરક (Annelida) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ દેહકોષ્ઠી હાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર ખંડીય રચના
સંધિપાદ (Arthropoda) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ દેહકોષ્ઠી હાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર કાઈટીનનું બાહ્યકંકાલ,સાંધાવાળા ઉપાંગો
મૃદુકાય (Mollusca) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ દેહકોષ્ઠી ગેરહાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર સામાન્ય રીતે બાહ્ય કવચ
શૂળત્વચી (Echinodermata) અંગતંત્ર અરીય દેહકોષ્ઠી ગેરહાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર જલવાહક તંત્ર
મેરુદંડી (Hemichordata) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ દેહકોષ્ઠી ગેરહાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર સુંઢ,ગ્રીવા અને ધડ
મેરુદંડી (Chordata) અંગતંત્ર દ્વિપાર્શ્વ દેહકોષ્ઠી હાજર સંપૂર્ણ હાજર હાજર મેરુદંડ,પૃષ્ઠ પોલું ચેતાતંત્ર,ઝાલરફાટો
308
MediumMCQ
સમૂહ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ (ચપટા કૃમિ) અને સમૂહ એસ્કેલ્મિન્થિસ (સૂત્રકૃમિ) વચ્ચેનો તફાવત આપો.
A
Body shape: Platyhelminthes are dorso-ventrally flattened; Aschelminthes are circular in cross-section.
B
Coelom: Both are acoelomate and pseudocoelomate respectively.
C
Digestive system: Platyhelminthes have an incomplete digestive system; Aschelminthes have a complete digestive system.
D
Excretion: Platyhelminthes use flame cells; Aschelminthes use a renette cell or excretory pore.

Solution

(A-D) સમૂહ $Platyhelminthes$ અને સમૂહ $Aschelminthes$ વચ્ચેના તફાવત નીચે મુજબ છે:
$1$. શરીરનો આકાર: $Platyhelminthes$ પૃષ્ઠ-વક્ષ બાજુએથી ચપટા હોય છે (ચપટા કૃમિ),જ્યારે $Aschelminthes$ આડછેદમાં ગોળાકાર હોય છે (સૂત્રકૃમિ).
$2$. દેહકોષ્ઠ: $Platyhelminthes$ અદેહકોષ્ઠી છે (દેહકોષ્ઠનો અભાવ),જ્યારે $Aschelminthes$ કૂટદેહકોષ્ઠી છે (ખોટું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે).
$3$. પાચનતંત્ર: $Platyhelminthes$ માં પાચનતંત્ર અપૂર્ણ હોય છે (એક જ છિદ્ર મુખ અને મળદ્વાર બંને તરીકે કાર્ય કરે છે),જ્યારે $Aschelminthes$ માં પાચનતંત્ર પૂર્ણ હોય છે અને તેમાં સુવિકસિત સ્નાયુબદ્ધ કંઠનળી જોવા મળે છે.
$4$. ઉત્સર્જન અંગો: $Platyhelminthes$ માં આશૃતિનિયમન અને ઉત્સર્જન માટે જ્યોત કોષો (flame cells) આવેલા હોય છે. $Aschelminthes$ માં ઉત્સર્ગ છિદ્ર અથવા રેનેટ કોષો દ્વારા ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ થાય છે.
309
Medium
નીચેની વ્યાખ્યાઓ આપો:
$(i)$ અસમતાપી (Poikilothermous)
$(ii)$ સમતાપી (Homoiothermous)

Solution

(N/A) $(i)$ અસમતાપી: આ એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું તાપમાન સ્થિર હોતું નથી અને તેઓ આસપાસના પર્યાવરણ મુજબ તેમના શરીરનું તાપમાન બદલે છે. તેમને શીત-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$(ii)$ સમતાપી: આ એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું તાપમાન આસપાસના પર્યાવરણથી સ્વતંત્ર રીતે સ્થિર રહે છે. તેમને ઉષ્ણ-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
310
EasyMCQ
નીચેની રચનાઓનું સ્થાન અને કાર્ય ઓળખો:
$(i)$ કમ્બ પ્લેટ્સ (Comb plates)
$(ii)$ જ્યોત કોષો (Flame cells)
A
કમ્બ પ્લેટ્સ: $Ctenophora$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,પ્રચલન માટે વપરાય છે. જ્યોત કોષો: $Platyhelminthes$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,આશૃતિનિયમન અને ઉત્સર્જન માટે વપરાય છે.
B
કમ્બ પ્લેટ્સ: $Cnidaria$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,પાચન માટે વપરાય છે. જ્યોત કોષો: $Annelida$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,શ્વસન માટે વપરાય છે.
C
કમ્બ પ્લેટ્સ: $Porifera$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,પાણીના વહન માટે વપરાય છે. જ્યોત કોષો: $Nematoda$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,પ્રજનન માટે વપરાય છે.
D
કમ્બ પ્લેટ્સ: $Echinodermata$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,રક્ષણ માટે વપરાય છે. જ્યોત કોષો: $Mollusca$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે,પરિવહન માટે વપરાય છે.

Solution

(A) $(i)$ કમ્બ પ્લેટ્સ:
સ્થાન: $Ctenophora$ સમુદાયના સજીવોમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે પક્ષ્મધારી રચનાઓ છે જે પ્રચલનમાં મદદ કરે છે.
$(ii)$ જ્યોત કોષો:
સ્થાન: $Platyhelminthes$ સમુદાયના સજીવોમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે વિશિષ્ટ કોષો છે જે આશૃતિનિયમન (osmoregulation) અને ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
311
Medium
નીચે આપેલાના સ્થાન અને કાર્ય જણાવો:
$(i)$ ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia)
$(ii)$ પ્રાવરગુહા (Mantle cavity)

Solution

(N/A) $(i)$ સ્થાન: નુપૂરક (Annelida) સમુદાયમાં.
કાર્ય: ઉત્સર્જન અંગ તરીકે.
$(ii)$ સ્થાન: મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયમાં.
કાર્ય: શ્વસન અને ઉત્સર્જન માટે કંકતઝાલરો (gills) ધરાવે છે.
312
Medium
નીચેની રચનાઓનું સ્થાન અને કાર્ય ઓળખો:
$(i)$ જલવાહક તંત્ર (Water vascular system)
$(ii)$ અવસારણી (Cloaca)

Solution

(A) $(i)$ જલવાહક તંત્ર:
સ્થાન: તે $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
કાર્ય: તે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને વહન કરવા,તથા શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$(ii)$ અવસારણી:
સ્થાન: તે ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપો,પક્ષીઓ અને કેટલીક માછલીઓના શરીરના પશ્ચ ભાગમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે પાચનમાર્ગ,પ્રજનનમાર્ગ અને મૂત્રમાર્ગના છિદ્રો માટે એક સામાન્ય કોટર (ખંડ) તરીકે કાર્ય કરે છે.
313
MediumMCQ
નીચેના પ્રાણીઓને તેમની શરીરની સમમિતિ (અરીય કે દ્વિપાર્શ્વ) ના આધારે વર્ગીકૃત કરો: કોએલેન્ટેરેટ્સ (કોષ્ઠાંત્રી),ટીનોફોરા,નૂપુરક (એનેલિડા),સંધિપાદ (આર્થ્રોપોડા) અને શૂળત્વચી (ઇકાઇનોડર્મેટા).
A
Radial: Coelenterates,Ctenophores,Echinoderms; Bilateral: Annelids,Arthropods
B
Radial: Annelids,Arthropods; Bilateral: Coelenterates,Ctenophores,Echinoderms
C
Radial: Coelenterates,Annelids; Bilateral: Ctenophores,Arthropods,Echinoderms
D
Radial: Echinoderms,Annelids; Bilateral: Coelenterates,Ctenophores,Arthropods

Solution

(A) પ્રાણીઓની શરીરની સમમિતિ મધ્ય અક્ષની આસપાસ શરીરના ભાગોની ગોઠવણી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$1$. અરીય સમમિતિ: આ પ્રકારની સમમિતિમાં,શરીરના મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ સજીવને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. ઉદાહરણોમાં કોષ્ઠાંત્રી (Coelenterates),ટીનોફોરા (Ctenophores) અને પુખ્ત શૂળત્વચી (Echinoderms) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ: આ પ્રકારની સમમિતિમાં,શરીરને માત્ર એક જ સમતલમાં સમાન ડાબા અને જમણા ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે. ઉદાહરણોમાં નૂપુરક (Annelids) અને સંધિપાદ (Arthropods) નો સમાવેશ થાય છે.
314
Medium
નીચેના કોલમ જોડો:
કોલમ-$I$કોલમ-$II$
$(a)$ ઉભયજીવી$(1)$ વાતાશય
$(b)$ સસ્તન$(2)$ કાસ્થિમય મેરુદંડ
$(c)$ કાસ્થિમત્સ્ય$(3)$ સ્તનગ્રંથિ
$(d)$ અસ્થિમત્સ્ય$(4)$ વાયુકોષ્ઠીય અસ્થિ
$(e)$ ચુષમુખા$(5)$ બેવડું નિવાસસ્થાન
$(f)$ વિહગ$(6)$ જડબાવિહીન,ગોળાકાર,ચૂષક મુખ

Solution

(A) સાચી જોડ આ મુજબ છે: $(a-5, b-3, c-2, d-1, e-6, f-4)$.
$(a)$ ઉભયજીવી - બેવડું નિવાસસ્થાન: તેઓ જમીન અને પાણી બંનેમાં રહેવા માટે અનુકૂલિત છે.
$(b)$ સસ્તન - સ્તનગ્રંથિ: તેઓ તેમના બચ્ચાઓને પોષણ આપવા માટે દૂધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ ધરાવે છે.
$(c)$ કાસ્થિમત્સ્ય - કાસ્થિમય મેરુદંડ: તેઓ કાયમી કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે.
$(d)$ અસ્થિમત્સ્ય - વાતાશય: તેઓ વાતાશય ધરાવે છે જે ઉત્પ્લાવકતાનું નિયમન કરે છે.
$(e)$ ચુષમુખા - જડબાવિહીન,ગોળાકાર,ચૂષક મુખ: તેઓ જડબા વગરનું ગોળાકાર મુખ ધરાવે છે,જે ચૂષણ માટે વપરાય છે.
$(f)$ વિહગ - વાયુકોષ્ઠીય અસ્થિ: તેઓ પોલા,હવા ભરેલા અસ્થિઓ ધરાવે છે જે ઉડવા માટે શરીરનું વજન ઘટાડે છે.
315
Medium
નીચેનાને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
પ્રાણી લાક્ષણિકતાઓ
$(a)$ પાયલા (Pila) $(1)$ સાંધાવાળા ઉપાંગો
$(b)$ વંદો (Cockroach) $(2)$ બેસવાની ટેવ (Perching)
$(c)$ એસ્ટેરિયાસ (Asterias) $(3)$ જલવાહક તંત્ર
$(d)$ ટોર્પિડો (Torpedo) $(4)$ વિદ્યુત અંગ
$(e)$ પોપટ (Parrot) $(5)$ કવચની હાજરી
$(f)$ ડોગ ફિશ (Dog fish) $(6)$ પ્લેકોઇડ ભીંગડા

Solution

(A-5, B-1, C-3, D-4, E-2, F-6) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પાયલા એ મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે $(5)$ કવચની હાજરી ધરાવે છે.
$(b)$ વંદો એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે $(1)$ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે.
$(c)$ એસ્ટેરિયાસ (તારામાછલી) એ શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે $(3)$ જલવાહક તંત્ર ધરાવે છે.
$(d)$ ટોર્પિડો એ કાસ્થિમત્સ્ય છે જે $(4)$ વિદ્યુત અંગ ધરાવે છે.
$(e)$ પોપટ એ પક્ષી છે જે $(2)$ બેસવાની ટેવ (Perching) દર્શાવે છે.
$(f)$ ડોગ ફિશ (સ્કોલિઓડોન) એ કાસ્થિમત્સ્ય છે જે $(6)$ પ્લેકોઇડ ભીંગડા ધરાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-5, b-1, c-3, d-4, e-2, f-6)$ છે.
316
Easy
નીચેનાના લાક્ષણિક લક્ષણો આપો અને દરેકનું એક ઉદાહરણ આપો:
$(a)$ કોન્ડ્રિક્થિસ (Chondrichthyes) અને ઓસ્ટિક્થિસ (Osteichthyes)
$(b)$ યુરોકોર્ડાટા (Urochordata) અને સિફેલોકોર્ડાટા (Cephalochordata)

Solution

(N/A) કોન્ડ્રિક્થિસ અને ઓસ્ટિક્થિસ:
કોન્ડ્રિક્થિસ:
- આ દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે જેનું શરીર પ્રવાહિત (streamlined) અને અંતઃકંકાલ કાસ્થિમય હોય છે.
- મુખ વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે.
- મેરુદંડ જીવનપર્યંત જળવાઈ રહે છે.
- ઝાલરફાટો અલગ હોય છે અને ઝાલરઢાંકણ (operculum) હોતું નથી.
- ત્વચા સખત હોય છે,જેમાં સૂક્ષ્મ પ્લેકોઇડ ભીંગડા હોય છે.
- દાંત એ રૂપાંતરિત પ્લેકોઇડ ભીંગડા છે જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.
- તેમના જડબાં ખૂબ જ શક્તિશાળી હોય છે.
- આ પ્રાણીઓ શિકારી હોય છે.
- વાતાશય (air bladder) ના અભાવને કારણે,ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરવું પડે છે.
- હૃદય દ્વિખંડી (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક) હોય છે.
- કેટલાકમાં વિદ્યુત અંગો (દા.ત.,$Torpedo$) અને કેટલાકમાં ઝેરી ડંખ (દા.ત.,$Trygon$) હોય છે.
- તેઓ શીત રુધિરવાળા (poikilothermous) પ્રાણીઓ છે.
- લિંગ અલગ હોય છે. નરમાં નિતંબના મીનપક્ષોમાં ક્લાસ્પર્સ (claspers) હોય છે.
- તેઓમાં અંતઃફલન થાય છે અને ઘણા અપત્યપ્રસવી (viviparous) હોય છે.
- ઉદાહરણો: $Scoliodon$ (ડોગ ફિશ),$Pristis$ (સો ફિશ).
ઓસ્ટિક્થિસ:
- તેમાં દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની બંને માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે જેનું અંતઃકંકાલ અસ્થિમય હોય છે.
- શરીર પ્રવાહિત હોય છે. મુખ મોટે ભાગે અગ્રસ્થ હોય છે.
- તેઓમાં ચાર જોડ ઝાલરો હોય છે જે દરેક બાજુએ ઝાલરઢાંકણ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
- ત્વચા સાયક્લોઇડ/ટીનોઇડ ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે.
- વાતાશય હાજર હોય છે જે ઉત્પ્લાવકતાનું નિયમન કરે છે.
- હૃદય દ્વિખંડી હોય છે.
- તેઓ શીત રુધિરવાળા પ્રાણીઓ છે.
- લિંગ અલગ હોય છે. ફલન સામાન્ય રીતે બાહ્ય હોય છે. તેઓ મોટે ભાગે અંડપ્રસવી (oviparous) હોય છે અને વિકાસ સીધો હોય છે.
- ઉદાહરણો: $Hippocampus$ (સી હોર્સ),$Labeo$ (રોહુ).
$(b)$ યુરોકોર્ડાટા અને સિફેલોકોર્ડાટા:
યુરોકોર્ડાટા (ટ્યુનિકેટા):
- મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે.
- ઉદાહરણો: $Ascidia$,$Salpa$,$Doliolum$.
સિફેલોકોર્ડાટા:
- મેરુદંડ શીર્ષથી પૂંછડીના પ્રદેશ સુધી વિસ્તરેલું હોય છે અને જીવનપર્યંત જળવાઈ રહે છે.
- ઉદાહરણો: $Branchiostoma$ (એમ્ફિઓક્સસ અથવા લેન્સલેટ).
Solution diagram
317
Easy
નીચેના વચ્ચેની બે સમાનતાઓ જણાવો:
$(a)$ વિહગ (Aves) અને સસ્તન (Mammals)
$(b)$ દેડકો અને મગર
$(c)$ કાચબો અને પાયલા (Pila)

Solution

(N/A) વિહગ અને સસ્તન: બંને ઉષ્ણરુધિરવાળા (warm-blooded) પ્રાણીઓ છે અને તેઓમાં ચતુષ્ખંડીય હૃદય જોવા મળે છે.
$(b)$ દેડકો અને મગર: બંને જમીન અને પાણી એમ બંને જગ્યાએ રહી શકે છે. બંને શ્વસન માટે ફેફસાંનો ઉપયોગ કરે છે.
$(c)$ કાચબો અને પાયલા: બંનેના શરીર પર સખત કવચ (shell) આવેલું હોય છે. બંને અંડપ્રસવી (oviparous) પ્રાણીઓ છે.
318
Medium
નીચેનાના નામ આપો:
$(a)$ અંગવિહીન પ્રાણી
$(b)$ શીત રુધિરવાળું પ્રાણી
$(c)$ ઉષ્ણ રુધિરવાળું પ્રાણી
$(d)$ શુષ્ક અને શિંગીભૂત ત્વચા ધરાવતું પ્રાણી
$(e)$ નલિકાતંત્ર અને કંટિકાઓ ધરાવતું પ્રાણી
$(f)$ દંશકોષો (cnidoblasts) ધરાવતું પ્રાણી

Solution

(N/A) ઇક્થિયોફિસ (Ichthyophis) (એક અંગવિહીન ઉભયજીવી).
$(b)$ દેડકો (Frog) (એક શીત રુધિરવાળું પ્રાણી).
$(c)$ પોપટ (Parrot) (એક ઉષ્ણ રુધિરવાળું પ્રાણી).
$(d)$ અજગર (Python) (શુષ્ક અને શિંગીભૂત ત્વચા ધરાવતું સરીસૃપ).
$(e)$ સાયકોન (Sycon) (પૃષ્ઠવંશી સમુદાય 'સછિદ્ર' (Porifera) નું પ્રાણી).
$(f)$ ઓબેલિયા (Obelia) (દંશકોષો ધરાવતું કોષ્ઠાંત્રી પ્રાણી).
319
Medium
નીચેનાના ઉદાહરણ આપો:
$(a)$ અપત્યપ્રસવી પ્રાણી
$(b)$ ઝેરી ડંખ ધરાવતી માછલી
$(c)$ વિદ્યુત અંગ ધરાવતી માછલી
$(d)$ ઉત્પ્લાવકતાનું નિયમન કરતું અંગ
$(e)$ પેઢી એકાંતરણ દર્શાવતું પ્રાણી
$(f)$ સ્તનગ્રંથિ ધરાવતું અંડપ્રસવી પ્રાણી

Solution

(N/A) ચિમ્પાન્ઝી (અથવા મનુષ્ય કે વ્હેલ જેવા કોઈપણ સસ્તન પ્રાણી).
$(b)$ સ્ટિંગ-રે (ટ્રાયગોન).
$(c)$ ઇલેક્ટ્રિક-રે (ટોર્પિડો).
$(d)$ વાતાશય (Air bladder).
$(e)$ ઓબેલિયા.
$(f)$ પ્લેટિપસ (ઓર્નિથોરિંકસ).
320
EasyMCQ
'Frugivorous' (ફળભક્ષી) શબ્દનો અર્થ શું થાય છે?
A
કીટકો પર નિર્ભર
B
ફળો પર નિર્ભર
C
મધુરસ પર નિર્ભર
D
રુધિર પર નિર્ભર

Solution

(B) 'Frugivorous' (ફળભક્ષી) શબ્દ એવા સજીવો માટે વપરાય છે જે મુખ્યત્વે ફળો ખાઈને પોતાનું પોષણ મેળવે છે.
ફળભક્ષી પ્રાણીઓના ઉદાહરણોમાં વાંદરા,ફ્રૂટ બેટ (ચામાચીડિયાની એક પ્રજાતિ) અને હોર્નબિલ જેવા પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે.
321
Medium
વર્ગ ઉભયજીવી (Amphibia) અને સરીસૃપ (Reptilia) માં આવતા પ્રાણીઓના નિવાસસ્થાન અને બાહ્ય લક્ષણો વિશે ટિપ્પણી કરો.

Solution

(N/A) ઉભયજીવી (Amphibia):
- નામ સૂચવે છે તેમ (Gr.,Amphi: બેવડું,bios: જીવન),ઉભયજીવીઓ જલીય તેમજ સ્થલીય નિવાસસ્થાનમાં રહી શકે છે.
- તેમનામાં મોટાભાગે બે જોડ ઉપાંગો હોય છે.
- શરીર શીર્ષ અને ધડમાં વિભાજિત હોય છે.
- કેટલાકમાં પૂંછડી હાજર હોઈ શકે છે.
- ઉભયજીવીઓની ત્વચા ભીની (ભીંગડા વગરની) હોય છે.
- આંખોમાં પોપચાં હોય છે.
- કર્ણપટલ (tympanum) કાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
- પાચનમાર્ગ,મૂત્રજનનમાર્ગ અને પ્રજનનમાર્ગ એક સામાન્ય કોટરમાં ખુલે છે જેને અવસારણી (cloaca) કહે છે,જે બહારની તરફ ખુલે છે.
- શ્વસન ઝાલર,ફેફસાં અને ત્વચા દ્વારા થાય છે.
- હૃદય ત્રિખંડી (બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક) હોય છે.
- આ શીત રુધિરવાળા (અસમતાપી) પ્રાણીઓ છે.
- લિંગ અલગ-અલગ હોય છે.
- ફલન બાહ્ય હોય છે.
- તેઓ અંડપ્રસવી છે અને વિકાસ સીધો અથવા પરોક્ષ હોય છે.
- ઉદાહરણો: Bufo (ટોડ),Rana (દેડકો),Hyla (ટ્રી ફ્રોગ),Salamandra (સલામેન્ડર),Ichthyophis (પગવિહીન ઉભયજીવી).
સરીસૃપ (Reptilia):
- વર્ગનું નામ તેમના સરકવાની કે પેટે ચાલવાની રીત પરથી પડ્યું છે (Latin,repere અથવા reptum: સરકવું).
- તેઓ મુખ્યત્વે સ્થલીય પ્રાણીઓ છે અને તેમનું શરીર શુષ્ક અને શિંગીભૂત ત્વચા,અધિચર્મીય ભીંગડા કે કવચ દ્વારા ઢંકાયેલું હોય છે.
- તેમનામાં બાહ્ય કર્ણ છિદ્રો હોતા નથી. કર્ણપટલ કાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
- ઉપાંગો,જો હાજર હોય,તો બે જોડ હોય છે.
- હૃદય સામાન્ય રીતે ત્રિખંડી હોય છે,પરંતુ મગરમાં ચતુષ્ખંડી હોય છે.
- સરીસૃપો અસમતાપી છે.
- સાપ અને ગરોળી તેમની ત્વચાને કાંચળી તરીકે ઉતારે છે.
- લિંગ અલગ-અલગ હોય છે.
- ફલન અંતઃ હોય છે.
- તેઓ અંડપ્રસવી છે અને વિકાસ સીધો હોય છે.
- ઉદાહરણો: Chelone (કાચબો),Testudo (ટોર્ટોઇઝ),Chameleon (વૃક્ષવાસી ગરોળી),Calotes (બગીચાની ગરોળી),Crocodilus (મગર),Alligator (એલિગેટર),Hemidactylus (ઘરની ગરોળી),ઝેરી સાપ - Naja (નાગ),Bangarus (ક્રેટ),Vipera (વાઇપર).
Solution diagram
322
MediumMCQ
નીચે આપેલા અનુરૂપ પ્રકારના પ્રશ્નો માટે યોગ્ય શબ્દો ઓળખો:
$(i)$ સછિદ્ર (Porifera) : અસંમિતિય :: કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) : .........
$(ii)$ નુપૂરક (Annelida) : દેહકોષ્ઠી :: પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) : ......
A
$(i)$ અરીય સમમિતિ,$(ii)$ અદેહકોષ્ઠી
B
$(i)$ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ,$(ii)$ કૂટદેહકોષ્ઠી
C
$(i)$ અરીય સમમિતિ,$(ii)$ કૂટદેહકોષ્ઠી
D
$(i)$ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ,$(ii)$ અદેહકોષ્ઠી

Solution

(A) $(i)$ કોષ્ઠાંત્રી સમુદાયના પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,જ્યારે સછિદ્ર સમુદાયના પ્રાણીઓ મોટે ભાગે અસંમિતિય હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ અરીય સમમિતિ છે.
$(ii)$ નુપૂરક સમુદાયના પ્રાણીઓ સાચા દેહકોષ્ઠી છે,જ્યારે પૃથુકૃમિ (ચપટા કૃમિ) માં દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે,તેથી તેઓ અદેહકોષ્ઠી છે.
323
EasyMCQ
નીચે આપેલા અનુરૂપ પ્રકારના પ્રશ્નો માટે યોગ્ય શબ્દો ઓળખો:
$(i)$ સછિદ્ર (Porifera) માં: પાણી આસ્યક (Osculum) દ્વારા બહાર નીકળે છે :: કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) માં: ......
(ii) કંકતધરા (Ctenophora): કંકતતકતીઓ (Comb plates) :: સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes): ......
A
$(i)$ Hypostome,(ii) Flame cells
B
$(i)$ Hypostome,(ii) Excretory pore
C
$(i)$ Osculum,(ii) Nephridia
D
$(i)$ Mouth,(ii) Flame cells

Solution

(B) $(i)$ કોષ્ઠાંત્રી સમુદાયના પ્રાણીઓમાં,શરીરમાં એક જ છિદ્ર હોય છે જેને અધોમુખ (Hypostome) કહેવામાં આવે છે,જેના દ્વારા પાણી અને ખોરાક અંદર જાય છે અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો બહાર નીકળે છે. તેથી,સાચો શબ્દ અધોમુખ છે.
(ii) સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) માં,ઉત્સર્જન તંત્રમાં એક ઉત્સર્ગ છિદ્ર (Excretory pore) હોય છે જે શરીરની ગુહામાંથી નકામા પદાર્થોને દૂર કરે છે. તેથી,સાચો શબ્દ ઉત્સર્ગ છિદ્ર છે.
324
MediumMCQ
નીચે આપેલા અનુરૂપ પ્રકારના પ્રશ્નો માટે યોગ્ય શબ્દો ઓળખો:
$(i)$ જલીય નૂપુરકો : અભિચરણપાદ (Parapodia) :: સંધિપાદ : ....
$(ii)$ નૂપુરકો : ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia) :: સંધિપાદ : ....
A
$(i)$ સાંધાવાળા ઉપાંગો,$(ii)$ માલ્પિધિયન નલિકાઓ
B
$(i)$ વજ્રકેશ (Setae),$(ii)$ આદિકોષ (Flame cells)
C
$(i)$ અભિચરણપાદ,$(ii)$ હરિત ગ્રંથિઓ
D
$(i)$ સાંધાવાળા ઉપાંગો,$(ii)$ ઉત્સર્ગિકાઓ

Solution

(A) $(i)$ નેરીસ જેવા જલીય નૂપુરકોમાં અભિચરણપાદ (Parapodia) નામની પાર્શ્વવર્તી રચનાઓ હોય છે,જે તરવામાં મદદ કરે છે. તેવી જ રીતે,સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો (Jointed appendages) એ મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
$(ii)$ નૂપુરકોમાં ઉત્સર્ગ અંગો તરીકે ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia) હોય છે. જ્યારે સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં મુખ્ય ઉત્સર્ગ અંગો તરીકે માલ્પિધિયન નલિકાઓ (Malpighian tubules) હોય છે.
325
EasyMCQ
નીચે આપેલા અનુરૂપ પ્રકારના પ્રશ્નો માટે યોગ્ય શબ્દો ઓળખો:
$(i)$ સછિદ્રા (Porifera) : કોલરકોષો (Choanocytes) :: પૃથકૃમિ (Platyhelminthes) : ....
$(ii)$ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) : પ્લેકોઇડ ભીંગડાં (Placoid scales) :: અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) : ....
A
$(i)$ જ્યોતકોષો (Flame cells),$(ii)$ સાયક્લોઇડ ભીંગડાં
B
$(i)$ દંશકકોષો (Cnidoblasts),$(ii)$ ટીનોઇડ ભીંગડાં
C
$(i)$ ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia),$(ii)$ પ્લેકોઇડ ભીંગડાં
D
$(i)$ કોલરકોષો (Choanocytes),$(ii)$ ટીનોઇડ ભીંગડાં

Solution

(A) $(i)$ સછિદ્રા સમુદાયના સજીવોમાં શરીરની દીવાલમાં કોલરકોષો (Choanocytes) આવેલા હોય છે. તેવી જ રીતે,પૃથકૃમિ સમુદાયમાં ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમન માટે વિશિષ્ટ કોષો આવેલા હોય છે જેને જ્યોતકોષો (Flame cells) કહે છે.
$(ii)$ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) વર્ગના સજીવોમાં પ્લેકોઇડ ભીંગડાં જોવા મળે છે. તેવી જ રીતે,અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) વર્ગના સજીવોમાં સાયક્લોઇડ અથવા ટીનોઇડ ભીંગડાં જોવા મળે છે.
326
EasyMCQ
નીચે આપેલા વિધાનો માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(i)$ સમખંડતા (Metamerism) એ $Annelida$ (નુપૂરક) / $Arthropoda$ (સંધિપાદ) નું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$(ii)$ વાદળી (Sponges) માં જોવા મળતી અંતઃકલિકાઓને $Gemmules$ (જેમ્યુલ્સ) / $Gemmi$ (જેમી) કહે છે.
A
$Annelida, Gemmules$
B
$Arthropoda, Gemmi$
C
$Annelida, Gemmi$
D
$Arthropoda, Gemmules$

Solution

(A) $(i)$ સમખંડતા (Metamerism) એ $Annelida$ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે,જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે.
$(ii)$ વાદળી $(Porifera)$ માં અલિંગી પ્રજનન અંતઃકલિકાઓ દ્વારા થાય છે જેને $Gemmules$ (જેમ્યુલ્સ) કહેવામાં આવે છે,જે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં ટકી રહેવા અને પ્રસરણ માટે મદદરૂપ થાય છે.
327
MediumMCQ
નીચે આપેલા વિધાનો માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(i)$ પક્ષીઓ અંતઃફલન દર્શાવતા અંડપ્રસવી / અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓ છે.
$(ii)$ કાસ્થિમત્સ્યમાં ઝાલરફાટો ઝાલરઢાંકણ વગરની હોય છે / ઝાલરઢાંકણ યુક્ત હોય છે.
A
$(i)$ અંડપ્રસવી,$(ii)$ ઝાલરઢાંકણ વગરની
B
$(i)$ અપત્યપ્રસવી,$(ii)$ ઝાલરઢાંકણ યુક્ત
C
$(i)$ અંડપ્રસવી,$(ii)$ ઝાલરઢાંકણ યુક્ત
D
$(i)$ અપત્યપ્રસવી,$(ii)$ ઝાલરઢાંકણ વગરની

Solution

(A) $(i)$ પક્ષીઓ અંડપ્રસવી પ્રાણીઓ છે જે ઈંડા મૂકે છે,જે $Aves$ વર્ગનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(ii)$ કાસ્થિમત્સ્ય ($Chondrichthyes$ વર્ગ) માં $5-7$ જોડ ઝાલરફાટો હોય છે જે અલગ-અલગ હોય છે અને તેમાં ઝાલરઢાંકણ (operculum) હોતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(i)$ અંડપ્રસવી અને $(ii)$ ઝાલરઢાંકણ વગરની છે.
328
EasyMCQ
નીચે આપેલા વિધાનોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(i)$ $Pleurobrachia$ અને $Ctenoplana$ એ કંકતધરા (Ctenophora) સમુદાયનાં ઉદાહરણો છે.
$(ii)$ $Spongilla$ એ મીઠાજળની વાદળી છે.
A
$(i)$ સાચું છે,$(ii)$ ખોટું છે
B
$(i)$ ખોટું છે,$(ii)$ સાચું છે
C
$(i)$ અને $(ii)$ બંને સાચા છે
D
$(i)$ અને $(ii)$ બંને ખોટા છે

Solution

(C) $(i)$ $Pleurobrachia$ અને $Ctenoplana$ એ કંકતધરા (Ctenophora) સમુદાયનાં જાણીતાં ઉદાહરણો છે.
$(ii)$ $Spongilla$ એ મીઠાજળની વાદળીનું જાણીતું ઉદાહરણ છે,જ્યારે $Sycon$ અને $Euspongia$ સામાન્ય રીતે દરિયાઈ પાણીમાં જોવા મળે છે.
329
MediumMCQ
નીચે આપેલા વિધાનો માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(i)$ પૃથુકૃમિ એ કૂટદેહકોષ્ઠી / અદેહકોષ્ઠી છે.
$(ii)$ કોષ્ઠાંત્રી પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ / અસમમિતીય હોય છે.
A
$(i)$ અદેહકોષ્ઠી,$(ii)$ અરીય સમમિતિ
B
$(i)$ કૂટદેહકોષ્ઠી,$(ii)$ અસમમિતીય
C
$(i)$ અદેહકોષ્ઠી,$(ii)$ અસમમિતીય
D
$(i)$ કૂટદેહકોષ્ઠી,$(ii)$ અરીય સમમિતિ

Solution

(A) $(i)$ પૃથુકૃમિ (ચપટા કૃમિ) અદેહકોષ્ઠી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે.
$(ii)$ કોષ્ઠાંત્રી પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,જેમાં શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
330
EasyMCQ
નીચેના સ્તંભોને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
સ્તંભ $-I$ | સ્તંભ $-II$
$(a)$ $6-15$ જોડ ઝાલર ફાટો | $(i)$ ટ્રાયગોન (Trygon)
$(b)$ વિષમપૂંછ (Heterocercal) પૂંછડી | $(ii)$ સાયક્લોસ્ટોમેટા (Cyclostomes)
$(c)$ વાતાશય (Air Bladder) | $(iii)$ કોન્ડ્રિક્થિસ (Chondrichthyes)
$(d)$ ઝેરી ડંખ | $(iv)$ ઓસ્ટિક્થિસ (Osteichthyes)
A
$(i), (iv), (iii), (ii)$
B
$(ii), (iii), (iv), (i)$
C
$(iii), (iv), (i), (ii)$
D
$(iv), (iii), (iv), (i)$

Solution

(B) $6-15$ જોડ ઝાલર ફાટો એ સાયક્લોસ્ટોમેટા $(ii)$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(b)$ વિષમપૂંછ (Heterocercal) પૂંછડી એ કોન્ડ્રિક્થિસ $(iii)$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(c)$ વાતાશય (Air Bladder) ઓસ્ટિક્થિસ $(iv)$ માં તારકતા જાળવવા માટે હાજર હોય છે.
$(d)$ ઝેરી ડંખ ટ્રાયગોન $(i)$ માં જોવા મળે છે,જે કોન્ડ્રિક્થિસ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.
331
MediumMCQ
નીચેના સ્તંભોને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
સ્તંભ-$I$સ્તંભ-$II$
$(a)$ ટોળું બનાવતી,બહુભક્ષી જીવાત$(i)$ એસ્ટેરિયાસ (Asterias)
$(b)$ પુખ્ત પ્રાણીમાં અરિય સમમિતિ અને ડિંભમાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ$(ii)$ વીંછી (Scorpion)
$(c)$ બુક લંગ્સ (Book lungs)$(iii)$ ટીનોપ્લાના (Ctenoplana)
$(d)$ જૈવદીપ્તિ (Bioluminescence)$(iv)$ લોકસ્ટા (Locusta)

$(a)\quad(b)\quad(c)\quad(d)$
A
$(ii)\quad(i)\quad(iii)\quad(iv)$
B
$(i)\quad(iii)\quad(ii)\quad(iv)$
C
$(iv)\quad(i)\quad(ii)\quad(iii)$
D
$(iii)\quad(ii)\quad(i)\quad(iv)$

Solution

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ટોળું બનાવતી,બહુભક્ષી જીવાત: $(iv)$ $Locusta$ (લોકસ્ટા ટોળામાં રહેવા માટે અને વિવિધ પાક ખાવા માટે જાણીતું છે).
$(b)$ પુખ્ત પ્રાણીમાં અરિય સમમિતિ અને ડિંભમાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ: $(i)$ $Asterias$ (તારામાછલી જેવા શૂળત્વચી પ્રાણીઓમાં પુખ્ત અવસ્થામાં અરિય સમમિતિ અને ડિંભ અવસ્થામાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ જોવા મળે છે).
$(c)$ બુક લંગ્સ: $(ii)$ $Scorpion$ (વીંછી એ અરકનિડા વર્ગનું પ્રાણી છે જે શ્વસન માટે બુક લંગ્સનો ઉપયોગ કરે છે).
$(d)$ જૈવદીપ્તિ: $(iii)$ $Ctenoplana$ (ટીનોફોરા સમુદાયના પ્રાણીઓ જૈવદીપ્તિના ગુણધર્મ માટે જાણીતા છે).
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે,જે વિકલ્પ $(C)$ દર્શાવે છે.
332
MediumMCQ
નીચેના કોલમને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
કૉલમ-$I$ કૉલમ-$II$
$(a)$ ટોળામાં રહેતી પાક હાનિકારક જીવાત $(i)$ એસ્ટેરિયસ
$(b)$ પુખ્તમાં અરીય સમમિતિ અને ડિંભમાં દ્વિપાશ્વસ્થ સમમિતિ $(ii)$ વીંછી
$(c)$ ફેફસાં પોથી (Book lungs) $(iii)$ ટીનોપ્લાના
$(d)$ જૈવ પ્રદીપ્યતા $(iv)$ લોકસ્ટા
A
$(i), (iii), (ii), (iv)$
B
$(iv), (i), (ii), (iii)$
C
$(iii), (ii), (i), (iv)$
D
$(ii), (i), (iii), (iv)$

Solution

(B) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ટોળામાં રહેતી પાક હાનિકારક જીવાત: $(iv)$ લોકસ્ટા (એક પ્રકારનું તીડ).
$(b)$ પુખ્તમાં અરીય સમમિતિ અને ડિંભમાં દ્વિપાશ્વસ્થ સમમિતિ: $(i)$ એસ્ટેરિયસ (તારામાછલી,જે શૂળત્વચી સમુદાયમાં આવે છે).
$(c)$ ફેફસાં પોથી (Book lungs): $(ii)$ વીંછી (સંધિપાદ સમુદાય,વર્ગ એરેકનિડા).
$(d)$ જૈવ પ્રદીપ્યતા: $(iii)$ ટીનોપ્લાના (ટીનોફોરા સમુદાય).
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.
333
MediumMCQ
નીચેના કોલમોને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(a)$ $6-15$ જોડ ઝાલર ફાટો $(i)$ $Trygon$
$(b)$ વિષમપાલિ પૂચ્છ મીનપક્ષ $(ii)$ $Petromyzon$
$(c)$ વાતાશય $(iii)$ $Chondrichthyes$
$(d)$ વિષાળુ દંખ $(iv)$ $Osteichthyes$

$(a)\quad (b)\quad (c)\quad (d)$
A
$(ii)\quad (iii)\quad (iv)\quad (i)$
B
$(iii)\quad (iv)\quad (i)\quad (ii)$
C
$(iv)\quad (ii)\quad (iii)\quad (i)$
D
$(i)\quad (iv)\quad (iii)\quad (ii)$

Solution

(A) $6-15$ જોડ ઝાલર ફાટો એ $Petromyzon$ (ચુષમુખ) ની લાક્ષણિકતા છે.
$(b)$ વિષમપાલિ પૂચ્છ મીનપક્ષ એ કાસ્થિમત્સ્ય $(Chondrichthyes)$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(c)$ વાતાશય એ અસ્થિમત્સ્ય $(Osteichthyes)$ માં તારકતા જાળવવા માટે હાજર હોય છે.
$(d)$ વિષાળુ દંખ $Trygon$ (સ્ટિંગ રે) માં જોવા મળે છે,જે $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.
334
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું અંત:પરોપજીવી નથી?
A
પટ્ટીકૃમિ
B
એમ્ફીડ્રસ
C
પ્લાઝમોડીયમ
D
એન્ટામીબા

Solution

(B) અંત:પરોપજીવી એ એવો સજીવ છે જે તેના યજમાનના શરીરની અંદર રહે છે.
$A$. પટ્ટીકૃમિ (ચપટા કૃમિ) મનુષ્યના આંતરડામાં રહે છે.
$B$. એમ્ફીડ્રસ એ કોઈ જાણીતું અંત:પરોપજીવી નથી; તે સંભવતઃ એક ખોટો વિકલ્પ છે.
$C$. પ્લાઝમોડીયમ એ કોષની અંદર રહેતું પરોપજીવી છે જે મનુષ્યમાં મેલેરિયા ફેલાવે છે.
$D$. એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા એ આંતરડાનું પરોપજીવી છે જે અમીબાયોસિસ રોગ કરે છે.
તેથી,એમ્ફીડ્રસ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે અંત:પરોપજીવી નથી.
335
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ વાઘની ઉપજાતિ નથી?
A
બાલી
B
જાવાન
C
લાઈગર
D
કાસ્પિયન

Solution

(C) વાઘ $(Panthera \text{ } tigris)$ ની ઘણી માન્ય ઉપજાતિઓ છે, જેમાં બાલી વાઘ $(P. \text{ } t. \text{ } balica)$, જાવાન વાઘ $(P. \text{ } t. \text{ } sondaica)$ અને કાસ્પિયન વાઘ $(P. \text{ } t. \text{ } virgata)$ નો સમાવેશ થાય છે।
લાઈગર એ નર સિંહ $(Panthera \text{ } leo)$ અને માદા વાઘ $(Panthera \text{ } tigris)$ ની સંકર સંતતિ છે।
તેથી, લાઈગર એ વાઘની ઉપજાતિ નથી, પરંતુ તે બે અલગ પ્રજાતિઓ વચ્ચેનું સંકરણ છે।
336
MediumMCQ
નીચેના સજીવોના સમૂહને તેમની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓ સાથે જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
સજીવો લાક્ષણિકતાઓ
$(a)$ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ $(i)$ ખંડવિહીન નળાકાર શરીર
$(b)$ ઇકાઇનોડર્મ્સ $(ii)$ સીધો વિકાસ ધરાવતા ઉષ્ણરુધિરવાળા પ્રાણીઓ
$(c)$ હેમિકોર્ડેટ્સ $(iii)$ અપૂર્ણ પાચનતંત્ર સાથે દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ
$(d)$ એવિસ (પક્ષીઓ) $(iv)$ પરોક્ષ વિકાસ સાથે અરિય સંમિતિ
A
$(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)$
B
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$
C
$(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$
D
$(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ: $(iii)$ અપૂર્ણ પાચનતંત્ર (એક જ છિદ્ર) સાથે દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ.
$(b)$ ઇકાઇનોડર્મ્સ: $(iv)$ પરોક્ષ વિકાસ (ડિંભ અવસ્થા ધરાવતા) સાથે અરિય સંમિતિ (પુખ્ત પ્રાણીઓમાં).
$(c)$ હેમિકોર્ડેટ્સ: $(i)$ ખંડવિહીન નળાકાર શરીર (જેમાં પ્રોબોસિસ,કોલર અને ટ્રંક હોય છે).
$(d)$ એવિસ (પક્ષીઓ): $(ii)$ સીધો વિકાસ ધરાવતા ઉષ્ણરુધિરવાળા (સમતાપી) પ્રાણીઓ.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.
337
EasyMCQ
નીચેના સ્તંભોને જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
સ્તંભ $I$ સ્તંભ $II$
$(a)$ Aptenodytes $(i)$ Flying fox
$(b)$ Pteropus $(ii)$ Angel fish
$(c)$ Pterophyllum $(iii)$ Lamprey
$(d)$ Petromyzon $(iv)$ Penguin
A
$(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$
B
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$
C
$(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$
D
$(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$

Solution

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $Aptenodytes$ સામાન્ય રીતે પેંગ્વિન તરીકે ઓળખાય છે,જે $Aves$ (વિહગ) વર્ગમાં આવે છે.
$(b)$ $Pteropus$ સામાન્ય રીતે ફ્લાઈંગ ફોક્સ (વડવાગળ) તરીકે ઓળખાય છે,જે $Mammalia$ (સસ્તન) વર્ગમાં આવે છે.
$(c)$ $Pterophyllum$ સામાન્ય રીતે એન્જલ ફિશ તરીકે ઓળખાય છે,જે $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
$(d)$ $Petromyzon$ સામાન્ય રીતે લેમ્પ્રે તરીકે ઓળખાય છે,જે $Cyclostomata$ (ચક્રમુખી) વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે. આમ,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.
338
MediumMCQ
$Pristis$ અને $Catla$ વચ્ચેનો સાચો તફાવત પસંદ કરો.
A
$3$-ખંડીય હૃદય $-$ $2$-ખંડીય હૃદય
B
નાના પ્લેકોઇડ ભીંગડા $-$ મોટા પ્લેકોઇડ ભીંગડા
C
વક્ષસ્થ મુખ $-$ અગ્રસ્થ મુખ
D
વાતાશય હાજર $-$ વાતાશય ગેરહાજર

Solution

(C) $Pristis$ (સોફિશ) એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે,જેમાં સામાન્ય રીતે મુખ વક્ષસ્થ (ventral) હોય છે.
$Catla$ (કાર્પ) એ $Osteichthyes$ (અસ્થિ મત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે,જેમાં સામાન્ય રીતે મુખ અગ્રસ્થ (terminal) હોય છે.
તેથી,સાચો તફાવત એ છે કે $Pristis$ માં મુખ વક્ષસ્થ હોય છે,જ્યારે $Catla$ માં મુખ અગ્રસ્થ હોય છે.
339
MediumMCQ
તેમના સંબંધિત વર્ગોમાં આવતા સજીવોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
ઉભયજીવી (Amphibia): દેડકો,સેલેમેન્ડર,બુફો,ઇકથિઓફિસ
B
સરીસૃપ (Reptiles): ગરોળી,કાચબો,હાયલા,ઇકથિઓફિસ
C
પક્ષીઓ (Birds): કબૂતર,પોપટ,બેલેનોપ્ટેરા,ફ્લાઈંગ ફોક્સ
D
સંધિપાદ (Arthropods): એપિસ,એન્સાયલોસ્ટોમા,લેસિફર,નેરીસ

Solution

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
$1$. ઉભયજીવી વર્ગમાં દેડકો (Rana),સેલેમેન્ડર,બુફો (Toad) અને ઇકથિઓફિસ (અંગવિહીન ઉભયજીવી) જેવા પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે હાયલા એ ઉભયજીવી છે,સરીસૃપ નથી.
$3$. વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે બેલેનોપ્ટેરા (બ્લુ વ્હેલ) અને ફ્લાઈંગ ફોક્સ (Pteropus) સસ્તન પ્રાણીઓ છે,પક્ષીઓ નથી.
$4$. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે એન્સાયલોસ્ટોમા (હુકવોર્મ) એ એસ્કેલ્મિન્થિસ છે અને નેરીસ એ નૂપુરક (Annelid) છે,સંધિપાદ નથી.
340
MediumMCQ
સરીસૃપો ઉભયજીવીઓથી કઈ બાબતમાં અલગ પડે છે?
A
ત્વચા
B
હૃદયની રચના
C
વિકાસના તબક્કા
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) સરીસૃપો ઉભયજીવીઓથી નીચેની મુખ્ય બાબતોમાં અલગ પડે છે:
$1$. ત્વચા: ઉભયજીવીઓની ત્વચા લીસી અને ભેજયુક્ત હોય છે,જ્યારે સરીસૃપોની ત્વચા શુષ્ક,ખરબચડી અને ભીંગડાંયુક્ત હોય છે.
$2$. હૃદયની રચના: ઉભયજીવીઓમાં $3$-ખંડીય હૃદય હોય છે. સરીસૃપોમાં પણ સામાન્ય રીતે $3$-ખંડીય હૃદય હોય છે પરંતુ તે આંશિક રીતે વિભાજિત હોય છે,અને મગર જેવા સરીસૃપોમાં $4$-ખંડીય હૃદય જોવા મળે છે.
$3$. વિકાસના તબક્કા: ઉભયજીવીઓમાં સામાન્ય રીતે ડિંભ અવસ્થા (જેમ કે ટેડપોલ) જોવા મળે છે અને તેઓ કાયાંતરણ પામે છે,જ્યારે સરીસૃપોમાં સીધો વિકાસ થાય છે અને તેમાં કોઈ ડિંભ અવસ્થા હોતી નથી.
341
MediumMCQ
અસંગત ઉદાહરણ શોધો.
A
સી લિલી (Sea lily)
B
સી ફેન (Sea fan)
C
સી ક્યુકમ્બર (Sea cucumber)
D
સી અર્ચિન (Sea urchin)

Solution

(B) સી ફેન $(Gorgonia)$ એ સમુદાય $Coelenterata$ (Cnidaria) માં આવે છે,જ્યારે સી લિલી $(Antedon)$,સી ક્યુકમ્બર $(Cucumaria)$ અને સી અર્ચિન $(Echinus)$ એ સમુદાય $Echinodermata$ માં આવે છે.
342
MediumMCQ
પરપજીવી પ્રાણીઓનો સમૂહ પસંદ કરો.
A
$Wuchereria - Pheretima - Nereis$
B
$Liverfluke - Dugesia - Ascaris$
C
$Fasciola - Taenia - Ancylostoma$
D
$Wuchereria - Fasciola - Dugesia$

Solution

(C) $Dugesia$ (પ્લેનેરિયા) એ મુક્તજીવી પૃથુકૃમિ છે.
$Pheretima$ (અળસિયું) અને $Nereis$ એ મુક્તજીવી નૂપુરક પ્રાણીઓ છે.
$Fasciola$ (યકૃત કૃમિ),$Taenia$ (પટ્ટી કૃમિ),અને $Ancylostoma$ (હુુકવર્મ) એ બધા જ પરપજીવી સજીવો છે.
તેથી,સંપૂર્ણપણે પરપજીવી પ્રાણીઓનો સમૂહ $Fasciola - Taenia - Ancylostoma$ છે.
343
MediumMCQ
સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
પક્ષીઓ અસમતાપી (poikilothermic) હોય છે.
B
ચપટા કૃમિઓ દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
C
અળસિયું ખંડીય રચના ધરાવે છે.
D
માછલીઓ અરિય સમમિતિ ધરાવે છે.

Solution

(C) સાચું વિધાન એ છે કે અળસિયું ($Pheretima$ $posthuma$) ખંડીય રચના (metamerically segmented) ધરાવે છે.
અળસિયા $Annelida$ સમુદાયમાં આવે છે,જે સાચી ખંડીય રચના દ્વારા ઓળખાય છે.
પક્ષીઓ સમતાપી (homeothermic) હોય છે,અસમતાપી નથી.
ચપટા કૃમિઓ $(Platyhelminthes)$ દેહકોષ્ઠરહિત (acoelomate) હોય છે,દેહકોષ્ઠી નથી.
માછલીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ ધરાવે છે,અરિય સમમિતિ નથી.
344
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલું નથી?
A
સાયકોન - કેનાલ સિસ્ટમ
B
સ્ટારફિશ - અરીય સમમિતિ
C
એસ્કેરિસ - જ્યોત કોષ (Flame cell)
D
ઝીંગા (Prawn) - હિમોસીલ

Solution

(C) જ્યોત કોષો (Flame cells) એ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ (ચપટા કૃમિ) સમુદાયના ઉત્સર્જન અંગો છે.
$Ascaris$ એ એસ્કેલ્મિન્થિસ (ગોળ કૃમિ) સમુદાયનું પ્રાણી છે, જેમાં ઉત્સર્જન માટે રેનેટ કોષો અથવા ઉત્સર્ગ છિદ્રની વ્યવસ્થા હોય છે, જ્યોત કોષો નહીં.
તેથી, $Ascaris - \text{Flame cell}$ ની જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.
345
EasyMCQ
સોલેનોસાઇટ્સ (Solenocytes) અને નેફ્રીડિયા (nephridia) અનુક્રમે શેમાં જોવા મળે છે?
A
પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ અને એનેલિડા
B
એનેલિડા અને નેમેટોડા
C
નાઈડેરિયા અને મોલસ્કા
D
મોલસ્કા અને ઇકાઇનોડર્મેટા

Solution

(A) સોલેનોસાઇટ્સ (જેને જ્યોત કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન રચનાઓ છે.
નેફ્રીડિયા એ એનેલિડામાં જોવા મળતા નલિકાકાર ઉત્સર્જન અંગો છે.
બંને રચનાઓ તેમના સંબંધિત સમુદાયોમાં ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમનનું કાર્ય કરે છે.
346
MediumMCQ
$Annelida$ (નૂપુરક) એ $Nematoda$ (સૂત્રકૃમિ) કરતા કઈ બાબતમાં પ્રગત છે?
A
સાચું દેહકોષ્ઠ
B
ખંડીય રચના (Metameric segmentation)
C
બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) $Annelida$ એ $Nematoda$ ની તુલનામાં નોંધપાત્ર ઉત્ક્રાંતિ દર્શાવે છે,જે નીચે મુજબના મુખ્ય લક્ષણોને કારણે છે:
$1$. $Annelids$ માં સાચું દેહકોષ્ઠ (True coelom) જોવા મળે છે,જે મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે,જ્યારે $Nematodes$ માં કૂટદેહકોષ્ઠ (Pseudocoelom) હોય છે.
$2$. $Annelids$ માં ખંડીય રચના (Metameric segmentation) જોવા મળે છે,એટલે કે તેમનું શરીર બહારની અને અંદરની બાજુએ પુનરાવર્તિત ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે.
$3$. $Annelids$ માં બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર હોય છે,જે $Nematodes$ માં જોવા મળતા પ્રવાહી-ભરેલા શરીરના પોલાણ કરતા વધુ કાર્યક્ષમ છે.
તેથી,આપેલા તમામ લક્ષણો પ્રગતિશીલ છે.
347
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા પ્રાણીઓના સમૂહમાં નીચેની લાક્ષણિકતાઓ જોવા મળે છે?
$I.$ દ્વિગર્ભસ્તરીય (Diploblastic)
$II.$ દેહકોષ્ઠહીન (Acoelomate)
$III.$ અરીય સમમિતિ (Radial symmetry)
A
પ્લેનેરિયા,ફાઈસેલિયા,ઓરેલિયા
B
ટીનિયા,ફેસિઓલા,વુકેરેરિયા
C
એડમ્સિયા,બેરોઈ,મિએન્ડ્રિના
D
ફેસિઓલા,સાયકોન,સી વોલનટ

Solution

(C) ઉલ્લેખિત લાક્ષણિકતાઓ (દ્વિગર્ભસ્તરીય,દેહકોષ્ઠહીન અને અરીય સમમિતિ) એ $Coelenterata$ (Cnidaria) અને $Ctenophora$ સમુદાયના પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.
$1.$ $Adamsia$ (સી એનિમોન) એ $Coelenterata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$2.$ $Beroe$ એ $Ctenophora$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$3.$ $Meandrina$ (બ્રેઈન કોરલ) એ $Coelenterata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ તમામ સજીવો અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,દ્વિગર્ભસ્તરીય છે અને તેમાં દેહકોષ્ઠનો અભાવ (દેહકોષ્ઠહીન) હોય છે.
348
MediumMCQ
વર્ગ-$Amphibia$ અને વર્ગ-$Reptilia$ માં આવતા પ્રાણીઓમાં સામાન્ય લક્ષણો કયા છે?
A
આંતરિક ફલન સાથે ભીંગડાની હાજરી અને સામાન્ય રીતે ચાર ખંડોવાળું હૃદય
B
કર્ણપટલ (tympanum) ની હાજરી,અસમતાપી (poikilotherms) અને સામાન્ય રીતે ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય
C
મળદ્વાર (cloaca) ની હાજરી,અંડપ્રસવી અને બાહ્ય ફલન
D
ત્વચા ભેજયુક્ત હોય છે

Solution

(B) વર્ગ-$Amphibia$ અને વર્ગ-$Reptilia$ નીચે મુજબના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. બંને વર્ગના પ્રાણીઓમાં કર્ણપટલ (tympanum) જોવા મળે છે,જે કાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$2$. બંને વર્ગના પ્રાણીઓ શીત-રુધિરવાળા અથવા અસમતાપી (poikilotherms) હોય છે.
$3$. તેઓ સામાન્ય રીતે ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે,જોકે વર્ગ-$Reptilia$ માં મગર અપવાદ છે જે ચાર ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે.
349
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલ છે?
A
સછિદ્ર (Porifera) - કોષીય સ્તર
B
કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) - પેશીય સ્તર
C
નૂપુરક (Annelida) - અંગ સ્તર
D
મૃદુકાય (Mollusca) - અંગતંત્ર સ્તર

Solution

(C) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં આયોજનના સ્તરો નીચે મુજબ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે:
$1$. સછિદ્ર સમુદાયના પ્રાણીઓ કોષીય સ્તરનું આયોજન ધરાવે છે.
$2$. કોષ્ઠાંત્રી અને કંકતધરા સમુદાયના પ્રાણીઓ પેશીય સ્તરનું આયોજન ધરાવે છે.
$3$. પૃથુકૃમિ અને તેનાથી ઉચ્ચ સમુદાયના પ્રાણીઓ અંગ અથવા અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન ધરાવે છે.
$4$. નૂપુરક, સંધિપાદ, મૃદુકાય, શૂળત્વચી અને મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓ અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન ધરાવે છે.
તેથી, $Annelida - \text{Organ level}$ ની જોડી ખોટી છે કારણ કે નૂપુરક (Annelida) સમુદાયના પ્રાણીઓ અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન ધરાવે છે.
350
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે:
સમૂહ (Phylum) આયોજનનું સ્તર (Level of organisation)
A
$Porifera$ - કોષીય સ્તર
B
$Cnidaria$ - પેશીય સ્તર
C
$Annelida$ - માત્ર અંગ સ્તર
D
$Mollusca$ - અંગતંત્ર સ્તર

Solution

(C) $Porifera$ કોષીય સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે.
$Cnidaria$ પેશીય સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે.
$Annelida$ અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે,માત્ર અંગ સ્તરનું નહીં.
$Mollusca$ અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે.
તેથી,ખોટી રીતે જોડાયેલી જોડી $Annelida$ - માત્ર અંગ સ્તર છે.

Animal Kingdom — Mix Examples - Animal Kingdom · Frequently Asked Questions

1Are these Animal Kingdom questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Animal Kingdom Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.