Class-Reptilia Questions in Gujarati

(A) સાચું ભૂચર પ્રાણી તે છે જે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર જમીન પર પૂર્ણ કરે છે અને પ્રજનન અથવા ડિંભના વિકાસ માટે પાણીની જરૂર પડતી નથી.
$A$. કાચબો એ સરીસૃપ છે. સરીસૃપો એ પ્રથમ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ છે જે જમીન પરના જીવન માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂલિત છે,કારણ કે તેમની પાસે એમ્નિયોટિક ઇંડા હોય છે જેને વિકાસ માટે જલીય વાતાવરણની જરૂર હોતી નથી.
$B$. ટોડ એ ઉભયજીવી છે જેને પ્રજનન માટે પાણીની જરૂર પડે છે.
$C$. દેડકો એ ઉભયજીવી છે જેને પ્રજનન માટે પાણીની જરૂર પડે છે.
$D$. નેક્ટુરસ એ જલીય સલામન્ડર (ઉભયજીવી) છે જે તેના આખા જીવન દરમિયાન પાણીમાં રહે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(C) $Reptilia$ (સરીસૃપ) વર્ગનું વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે ખોપરીમાં રહેલા ટેમ્પોરલ ફોસા (temporal fossae),જેને ટેમ્પોરલ વેક્યુઇટીઝ (temporal vacuities) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની હાજરી અને સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
આ છિદ્રો જડબાના સ્નાયુઓને જોડાણ પૂરું પાડે છે અને તેનો ઉપયોગ સરીસૃપોના વિવિધ ઉપવર્ગો જેવા કે $Anapsida$,$Diapsida$ અને $Synapsida$ ને અલગ પાડવા માટે થાય છે.

(A) $Typhlopidae$ કુળમાં દર બનાવતા સાપનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં અવશિષ્ટ પેલ્વિક ગર્ડલ (નિતંબ મેખલા) હોય છે અને આંખો ભીંગડાથી ઢંકાયેલી અને અલ્પવિકસિત હોય છે.
આ સજીવો સામાન્ય રીતે અંધ સાપ અથવા કૃમિ સાપ તરીકે ઓળખાય છે.
તેમને સાચા સાપ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ $Squamata$ ગોત્ર અને $Serpentes$ ઉપગોત્રમાં આવે છે.
તેઓ $New$ $Zealand$ સિવાય વિશ્વના લગભગ તમામ ભાગોમાં જોવા મળે છે.

(B) $Heloderma$ ($Gila$ $monster$) એ વિશ્વની એકમાત્ર ઝેરી ગરોળી છે.
તેને 'બીડેડ લિઝાર્ડ' (Beaded lizard) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેના ભીંગડા મણકા જેવા દેખાય છે.
તેમાં ઝેરની ગ્રંથીઓ હોય છે જે રૂપાંતરિત લાળ ગ્રંથીઓ છે.

(D) મગર $Reptilia$ વર્ગમાં આવે છે। મોટાભાગના સરીસૃપોમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય (બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ વિભાજિત ક્ષેપક) હોય છે, પરંતુ મગર આ બાબતમાં અપવાદ છે。
તેઓ $\text{ચાર}$ ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે, જે એક વધુ વિકસિત ઉત્ક્રાંતિ લક્ષણ છે। આ લક્ષણ ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરના મિશ્રણને અટકાવે છે, જે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી સ્થિતિ જેવું જ છે。
તેથી, $\text{ચાર}$ ખંડોવાળા હૃદયની હાજરીને મગરમાં સૌથી વધુ વિકસિત લક્ષણ માનવામાં આવે છે。

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Anguis$ (જેને સામાન્ય રીતે સ્લો વોર્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ પગ વગરની ગરોળીઓનું એક પ્રજાતિ છે.
જોકે મોટાભાગની ગરોળીઓને ઉપાંગો (પગ) હોય છે,પરંતુ $Ophisaurus$,$Anguis$ અને $Rhineura$ જેવી કેટલીક પ્રજાતિઓ ઉપાંગવિહીન હોય છે.

(B) કાચબા $Reptilia$ વર્ગના પ્રાણીઓ છે.
તેઓ જમીન પર ઈંડા મૂકે છે,જે અંડપ્રસવી પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેથી,કાચબા $Oviparous$ (અંડપ્રસવી) છે.

(C) $Reptilia$ વર્ગના સભ્યો અસમતાપી (poikilothermic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમના શરીરનું તાપમાન પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાય છે.
તેઓ ઉલ્વધારી (amniotic) પણ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમના ભ્રૂણનું વિકાસ ઉલ્વ (amnion) નામની રક્ષણાત્મક પટલની અંદર થાય છે,સાથે અન્ય વધારાના ભ્રૂણીય પટલો જેવા કે કોરિયન (chorion) અને એલેન્ટોઈસ (allantois) પણ હોય છે.

(D) કાચબાનું શરીર એક સખત,અસ્થિમય કવચ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે. આ કવચ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પૃષ્ઠ (ઉપરના) ભાગને $carapace$ કહેવામાં આવે છે અને વક્ષ (નીચેના) ભાગને $plastron$ કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) $Enhydrina$ (દરિયાઈ સાપ) એ $Elapidae$ કુળનો અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
$Typhlops$ (અંધ સાપ) બિનઝેરી છે.
$Python$ (અજગર) એ બિનઝેરી સાપ છે જે શિકારને દબાવીને મારે છે.
$Eryx$ (રેતીનો બોઆ) પણ એક બિનઝેરી સાપ છે.

(A) $Cobra$ ($Naja$ $naja$) નું મુખ્ય લક્ષણ ફણધર (hood) ની હાજરી છે,જે પાંસળીઓ દ્વારા આધારિત હોય છે. તેની પૃષ્ઠ બાજુએ સામાન્ય રીતે ચશ્મા જેવું નિશાન જોવા મળે છે. વધુમાં,ઉપરના હોઠની ત્રીજી સુપ્રાલેબિયલ ઢાલ (supralabial shield) આંખ અને નાસિકા ઢાલને સ્પર્શે છે,જે તેની ઓળખ માટેનું એક નિદાન લક્ષણ છે.

(C) $Uropeltis$ પ્રજાતિ $Uropeltidae$ કુળમાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે શીલ્ડ-ટેલ્ડ સાપ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સાપ બિનઝેરી હોય છે અને તે અપત્યપ્રસવી (viviparous) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ઈંડા મૂકવાને બદલે સીધા બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
$Ptyas$ (ધામણ) બિનઝેરી છે પરંતુ અંડપ્રસવી (oviparous) છે.
$Echis$ $carinatus$ (ફુરસા) અત્યંત ઝેરી છે અને તે અંડ-અપત્યપ્રસવી (ovoviviparous) છે.

(C) ઝેરી સાપમાં જોવા મળતી ઝેરની ગ્રંથીઓ એ લાળ ગ્રંથીઓમાંથી વિકસિત થયેલી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે. ખાસ કરીને,તે સુપિરિયર લેબિયલ અથવા પેરોટિડ ગ્રંથીઓનું રૂપાંતર છે જે દાંત (fangs) દ્વારા ઝેરનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(B) મોનોકોન્ડિલિક ખોપરી (એક જ ઓક્સિપિટલ કોન્ડાઇલ ધરાવતી) એ $Reptilia$ અને $Aves$ વર્ગની લાક્ષણિકતા છે.
ગ્રંથિઓ વિનાની સૂકી અને ભીંગડાવાળી ત્વચા એ $Reptilia$ વર્ગની મુખ્ય ઓળખ છે.
પ્રોકોલસ કરોડરજ્જુ (જેમાં કરોડરજ્જુનો ભાગ આગળથી અંતર્મુખ અને પાછળથી બહિર્મુખ હોય છે) સામાન્ય રીતે સરીસૃપોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આ તમામ લાક્ષણિકતાઓ $Reptilia$ વર્ગને દર્શાવે છે.

(B) સાચું ભૂચર પ્રાણી તે છે જે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર જમીન પર વિતાવે છે અને પ્રજનન અથવા ડિંભના વિકાસ માટે તેને જલીય પર્યાવરણની જરૂર પડતી નથી。
$A$. $\text{દેડકો}$ અને $D$. $\text{ટોડ}$ એ ઉભયજીવી પ્રાણીઓ છે જેમને પ્રજનન માટે પાણીની જરૂર હોય છે અને તેમના ડિંભ અવસ્થા પાણીમાં હોય છે。
$C$. $\text{સેલેમેન્ડર}$ પણ એક ઉભયજીવી છે જેને સામાન્ય રીતે ભેજવાળા અથવા જલીય વાતાવરણની જરૂર હોય છે。
$B$. $\text{કાચબો}$ એ સરીસૃપ વર્ગનું પ્રાણી છે જે સંપૂર્ણપણે ભૂચર જીવન માટે અનુકૂલિત છે, તેની ત્વચા શુષ્ક અને ભીંગડાવાળી હોય છે અને તે જમીન પર એમ્નિયોટિક ઈંડા મૂકે છે, તેથી તે એક સાચું ભૂચર પ્રાણી છે。

(A) ઓટોટોમી એ ઘણા સરીસૃપો,ખાસ કરીને ગરોળીમાં જોવા મળતી એક રક્ષણાત્મક પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે કોઈ શિકારી દ્વારા ધમકી આપવામાં આવે અથવા પકડવામાં આવે,ત્યારે પ્રાણી પોતાની પૂંછડીનો ભાગ સ્વૈચ્છિક રીતે તોડીને અલગ કરી શકે છે.
આ અલગ થયેલી પૂંછડી સતત હલનચલન કરતી રહે છે,જે શિકારીનું ધ્યાન ભટકાવે છે અથવા તેને મૂંઝવણમાં મૂકે છે,જેથી સરીસૃપ ત્યાંથી ભાગી શકે છે.
તેથી,ઓટોટોમી એટલે દુશ્મનને મૂંઝવવા માટે પૂંછડીનો સ્વૈચ્છિક ત્યાગ કરવો.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. કાળતરો (પ્રજાતિ $Bungarus$) સૌથી વધુ ઝેરી સાપ ગણાય છે કારણ કે તેના કરડવાથી શરીરમાં ખૂબ જ મોટી માત્રામાં શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિક ઝેર દાખલ થાય છે,જે કોબ્રા જેવા અન્ય સામાન્ય ઝેરી સાપોની સરખામણીમાં વધુ ઘાતક હોય છે.

(D) ઝેરી સાપમાં,બે મેક્સિલરી (ઉપલા જડબાના) દાંત મોટા,ખાંચાવાળા અથવા નળાકાર હોય છે. તેમને વિષદંત (poison fangs) કહેવામાં આવે છે અને તે શિકારમાં ઝેર દાખલ કરવા માટે વિશિષ્ટ હોય છે.

(A) $Draco$ એ એક ગરોળી છે જે પટાગિયમ (patagium) ની મદદથી હવામાં સરકે છે. તેને સામાન્ય રીતે 'ફ્લાઈંગ ડ્રેગન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ઝેરી સાપમાં,ઝેરી દાંત (fangs) એ શિકારમાં ઝેર દાખલ કરવા માટે વપરાતી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે.
આ ઝેરી દાંત ઉપલા જડબા પર આવેલા $Maxillary$ દાંતનું રૂપાંતરણ છે.
તેઓ ઝેરની ગ્રંથિઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે અને શિકારની ત્વચાને વીંધીને અસરકારક રીતે ઝેર પહોંચાડવા માટે રચાયેલા હોય છે.

(A) $Enhydrina$ એ દરિયાઈ સાપની એક જાણીતી પ્રજાતિ છે,જે અત્યંત ઝેરી દરિયાઈ સરીસૃપ છે.
$Typhlops$ એ અંધ સાપની પ્રજાતિ છે,જે સામાન્ય રીતે જમીન પર જોવા મળે છે.
$Bungarus$ (કાળતરો) અને $Naja$ (નાગ) એ જમીન પર રહેતા ઝેરી સાપ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. વાઈપરને તેના ત્રિકોણાકાર અથવા નાસપતિ આકારના માથા દ્વારા સરળતાથી ઓળખી શકાય છે,જે ગરદન પાસે શરીરથી સ્પષ્ટ રીતે અલગ પડે છે. વધુમાં,વાઈપરનું માથું નાના ભીંગડાથી ઢંકાયેલું હોય છે,જ્યારે અન્ય સાપ જેવા કે કોબ્રા કે કરેતમાં માથા પર મોટા ભીંગડા જોવા મળે છે.

(B) પેટના ભાગે આખી પહોળાઈમાં વિસ્તરેલા મોટા,આડા ઉદરીય ભીંગડા (ventral scales) એ ઘણા સાપની લાક્ષણિકતા છે,ખાસ કરીને $Elapidae$ અને $Pythonidae$ કુળના સાપમાં.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$Cobra$ (કોબ્રા - $Elapidae$ કુળનો સભ્ય) અને $Python$ (અજગર - $Pythonidae$ કુળનો સભ્ય) માં આવા મોટા ઉદરીય ભીંગડા જોવા મળે છે,જે તેમને જમીન પર પકડ જાળવી રાખવામાં અને હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) ઘડિયાલ $(Gavialis \ gangeticus)$ મુખ્યત્વે મીઠા પાણીના નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે. તે ભારતીય ઉપખંડનું વતની છે અને ખાસ કરીને ગંગા અને બ્રહ્મપુત્રા નદી પ્રણાલીના વહેતા પાણીમાં રહે છે. તે લંબાઈમાં $8$ મીટર સુધી વધી શકે છે.

(D) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cobra$ (નાગ),$Krait$ (કાળતરો) અને $Viper$ (ઘોણસ) એ ઝેરી સાપના ઉદાહરણો છે.
$Rat$ $snake$ (ધામણ - Ptyas mucosa) એ એક જાણીતો બિનઝેરી સાપ છે જે સામાન્ય રીતે ખેતરોમાં અને માનવ વસાહતોની નજીક જોવા મળે છે.

(B) દરિયાઈ સાપ (Hydrophiinae) જલીય જીવનશૈલી માટે અનુકૂલિત હોય છે.
તેમની પાસે હલેસા જેવી,પાર્શ્વ બાજુએથી દબાયેલી પૂંછડી હોય છે જે પાણીમાં અસરકારક રીતે તરવા માટે મીનપક્ષ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ શારીરિક અનુકૂલન તેમને મોટાભાગના જમીન પર રહેતા સાપોથી અલગ પાડે છે,જે સામાન્ય રીતે નળાકાર પૂંછડી ધરાવે છે.

(D) Order $Squamata$ એ સરીસૃપો (reptiles) નો સૌથી મોટો સમૂહ છે,જેમાં ગરોળી અને સાપનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રાણીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની ત્વચા છે,જે ભીંગડા અથવા કવચ ધરાવે છે જે સમયાંતરે ખરી જાય છે.

(D) ભારતીય સાપના સંદર્ભમાં,તે એક સુસ્થાપિત જૈવિક તથ્ય છે કે તમામ દરિયાઈ સાપ (Hydrophiinae) અત્યંત ઝેરી હોય છે.
જોકે ભારતમાં ઘણા બિનઝેરી સાપ જોવા મળે છે,પરંતુ દરિયાઈ સાપના સમૂહની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમનામાં રહેલું શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિક ઝેર છે.
તેથી,'બધા જ દરિયાઈ સાપ ઝેરી હોય છે' તે વિધાન સાચું છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે।
સરીસૃપ વર્ગમાં, હૃદય સામાન્ય રીતે $3$ ખંડોનું હોય છે, જેમાં બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે।
જોકે, મગર જેવા કેટલાક સરીસૃપોમાં, હૃદય $4$ ખંડોનું હોય છે જેમાં આંતરક્ષેપક પટલ સંપૂર્ણ હોય છે।
તેથી, $3$ અથવા $4$ ખંડોનું હૃદય ધરાવતો સમૂહ $Reptilia$ (સરીસૃપ) છે।

(A) સાપમાં,પૂંછડી અને વક્ષ ભીંગડાના લક્ષણોનો ઉપયોગ ઘણીવાર ઓળખ માટે કરવામાં આવે છે.
જ્યારે પૂંછડી નળાકાર હોય અને વક્ષ ભીંગડા (scutes) પેટની સંપૂર્ણ પહોળાઈ સુધી વિસ્તરેલા ન હોય,ત્યારે તે બિનઝેરી સાપની લાક્ષણિકતા છે.
તેનાથી વિપરીત,ઝેરી સાપમાં સામાન્ય રીતે દબાયેલી (compressed) પૂંછડી હોય છે અને વક્ષ ભીંગડા પેટની સંપૂર્ણ પહોળાઈ સુધી વિસ્તરેલા હોય છે.

(D) ક્લેડોઇક ઈંડા એવા ઈંડા છે જે રક્ષણાત્મક,અર્ધ-પ્રવેશશીલ કવચ (સામાન્ય રીતે કેલ્શિયમયુક્ત અથવા ચામડા જેવું) દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે,જે પાણીના બાષ્પીભવનને અટકાવે છે અને વાયુ વિનિમયની મંજૂરી આપે છે.
આ ઈંડા જમીન પર રહેતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ,ખાસ કરીને સરીસૃપો,પક્ષીઓ અને મોનોટ્રીમ સસ્તન પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે,જે તેમને પાણીથી દૂર પ્રજનન કરવામાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સરીસૃપોમાં ક્લેડોઇક ઈંડા જોવા મળે છે.

(C) સરીસૃપોમાં (મગર સિવાય),હૃદય ત્રણ ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે.
ક્ષેપક પટલ અપૂર્ણ હોવાને કારણે,ડાબા કર્ણકમાંથી ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર અને જમણા કર્ણકમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર ક્ષેપકમાં મિશ્રિત થાય છે,જે પછી શરીરમાં પંપ કરવામાં આવે છે.
તેથી,હૃદયને આંશિક રીતે ચતુષ્ખંડીય માનવામાં આવે છે,જેના કારણે રુધિરનું મિશ્રણ થાય છે.

(B) $Calotes versicolor$ સામાન્ય રીતે બગીચાની ગરોળી (Garden lizard) તરીકે ઓળખાય છે। તે વાડ, બગીચાઓ અને જંગલોમાં ખૂબ જ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.

(B) મોટાભાગના પૃષ્ઠવંશીઓમાં,ઉપરનું જડબું ખોપરી સાથે જોડાયેલું હોય છે અને માત્ર નીચેનું જડબું જ હલનચલન કરી શકે છે.
જોકે,મગરમાં ખોપરી એવી રીતે અનુકૂલિત થયેલી હોય છે કે તેનું ઉપરનું જડબું ખોપરીની સાપેક્ષમાં હલનચલન કરી શકે છે,જે ખોરાક લેવામાં અને શિકાર પકડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (મગર) છે.

(D) $Typhlops$ એ બિન-ઝેરી સાપની એક પ્રજાતિ છે જેને સામાન્ય રીતે અંધ સાપ $(Blind snake)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે。
આ સાપ જમીનમાં દર બનાવીને રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે, જેના કારણે તેમની આંખોનો વિકાસ ખૂબ ઓછો થયેલો હોય છે, જેથી તેઓ અંધ દેખાય છે。
તેઓ $Typhlopidae$ કુળના સભ્યો છે અને વિશ્વભરના વિવિધ ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે。

(C) માથા પર કવચ અને કરોડરજ્જુ પર મોટા,લંબાયેલા ષટ્કોણીય ભીંગડા ધરાવતો સાપ $Bungarus$ (કરાયત) છે.
આ વિશિષ્ટ ભીંગડાની ગોઠવણી $Bungarus$ પ્રજાતિની ઓળખ માટેના મુખ્ય લક્ષણો છે.

(D) $Russel's$ $viper$ ($Daboia$ $russelii$) એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતો અત્યંત ઝેરી સાપ છે. તે $Viperidae$ કુળનો સભ્ય છે. $Eryx$ (રેતીનો સાપ) બિનઝેરી છે,$Natrix$ (પાણીનો સાપ) સામાન્ય રીતે બિનઝેરી માનવામાં આવે છે,અને મોટાભાગના વૃક્ષ પર રહેતા સાપ પણ બિનઝેરી હોય છે.

(A) સાપ સામાન્ય રીતે ઉપાંગવિહીન સરીસૃપ છે. જોકે,આદિમ સાપ જેવા કે $Python$ (અજગર) અને $Boa$ માં અવશેષી પેલ્વિક ગર્ડલ (નિતંબ મેખલા) અને નાના,નખ જેવા પાછળના ઉપાંગો જોવા મળે છે,જે તેમના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસના અવશેષો છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Python$ સાચો જવાબ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
કેટલાક સરીસૃપોમાં, અવસારણીય છિદ્ર $(cloacal aperture)$ આડું હોય છે અને નરમાં મેથુન અંગ $(Penis)$ નો અભાવ હોય છે.
આવા સરીસૃપનું ઉદાહરણ $Sphenodon$ (ટુઆટારા) છે.
આ સજીવોને $Rhynchocephalia$ શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) સાપમાં હલનચલન કરી શકે તેવા પોપચાં હોતા નથી. તેના બદલે,તેમની આંખો એક પારદર્શક,સ્થિર ભીંગડા દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે જેને 'સ્પેક્ટકલ' અથવા 'બ્રિલ' કહેવામાં આવે છે,જે આંખનું રક્ષણ કરે છે. તેથી,તેમના પોપચાં સ્થિર ગણવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સરીસૃપો મુખ્યત્વે સ્થળજ પ્રાણીઓ છે.
જમીન પરના જીવન માટે સૌથી મહત્વનું અનુકૂલન તેમની ત્વચા પર આવેલા શુષ્ક અને શિંગીભૂત ભીંગડા છે.
આ ભીંગડા બાષ્પીભવન દ્વારા શરીરમાંથી પાણીનો વધુ પડતો વ્યય અટકાવે છે,જે શુષ્ક સ્થળજ વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.

(C) $Diapsid$ ખોપરીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં આંખના કક્ષની પાછળ ખોપરીમાં બે ટેમ્પોરલ ખાડાઓ (છિદ્રો) આવેલા હોય છે.
આ પ્રકારની ખોપરી મોટાભાગના સરીસૃપોમાં જોવા મળે છે,જેમાં ગરોળી,સાપ અને મગરનો સમાવેશ થાય છે.
$Sphenodon$ (ટુઆટારા),$Crocodile$ (મગર) અને $Viper$ (સાપ) બધામાં $Diapsid$ ખોપરી હોય છે.
$Turtle$ (કાચબા) માં $Anapsid$ ખોપરી હોય છે (જેમાં કોઈ ટેમ્પોરલ છિદ્રો હોતા નથી).
$Seymouria$ એ લુપ્ત થયેલું ઉભયજીવી જેવું સરીસૃપ છે જેની ખોપરીની રચના આદિમ પ્રકારની છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $Sphenodon$,$Crocodile$ અને $Viper$ છે.

(B) કાચબા મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયના સરીસૃપ (Reptilia) વર્ગમાં આવે છે.
તેઓ શીત-રુધિરવાળા (ectothermic) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ છે,જે તેમની પાંસળીઓમાંથી વિકસિત થયેલા અસ્થિમય અથવા કાસ્થિમય કવચ દ્વારા ઓળખાય છે.
મત્સ્ય (Pisces) થી વિપરીત,તેઓ ફેફસાં દ્વારા શ્વસન કરે છે.
મૃદુકાય (Molluscs) અને સંધિપાદ (Arthropods) થી વિપરીત,તેઓ કરોડસ્તંભ ધરાવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Crocodile$ (મગર) એ માંસાહારી સરીસૃપ છે જે માછલી,જળચર પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
તેમાં $Thecodont$ (થીકોડોન્ટ) પ્રકારના દાંત જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે દાંત જડબાના હાડકામાં ઊંડા ખાડાઓમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) કિંગ કોબ્રાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Ophiophagus \ hannah$ છે.
$Naja \ naja$ એ ભારતીય કોબ્રાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Bungarus \ caeruleus$ એ સામાન્ય કાળોતરા (common krait) નું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Daboia \ russelii$ એ રસેલ્સ વાઇપરનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(D) મોટાભાગના સરીસૃપોમાં $3-$ ખંડયુક્ત હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે. જોકે,મગર સરીસૃપોમાં અપવાદ છે કારણ કે તેઓ સંપૂર્ણ રીતે $4-$ ખંડયુક્ત હૃદય ધરાવે છે,જેમાં બે કર્ણક અને બે ક્ષેપક હોય છે.

(C) સરીસૃપો અને ઉભયજીવીઓના અભ્યાસને $Herpetology$ (હર્પેટોલોજી) કહેવામાં આવે છે.
$Ichthyology$ એ માછલીઓનો અભ્યાસ છે.
$Ornithology$ એ પક્ષીઓનો અભ્યાસ છે.
$Mammology$ એ સસ્તન પ્રાણીઓનો અભ્યાસ છે.

(B) Foramen of Panizza (ફોરામેન ઓફ પેનિઝા) એ મગરના હૃદયમાં જોવા મળતું એક નાનું છિદ્ર છે.
તે એવા બિંદુ પર સ્થિત છે જ્યાં જમણી અને ડાબી સિસ્ટમિક મહાધમનીઓ (aortae) એકબીજાને ઓળંગે છે અને સંપર્કમાં હોય છે.
આ રચના બંને મહાધમનીઓ વચ્ચે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરના મિશ્રણને મંજૂરી આપે છે,જે ખાસ કરીને પાણીમાં ડૂબકી મારતી વખતે અથવા જ્યારે પ્રાણી પાણીની અંદર હોય ત્યારે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

(B) $Heloderma$ પ્રજાતિમાં બે જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે: $Heloderma$ $\text{suspectum}$ (Gila monster) અને $Heloderma$ $\text{horridum}$ (Beaded lizard).
આ બંને જાતિઓ ઉત્તર અમેરિકાના દક્ષિણ-પશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ મેક્સિકોના પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.

$Chamaeleon$ (કાચિંડો) તેની સ્વતંત્ર આંખની હિલચાલ અને બાયનોક્યુલર દ્રષ્ટિ માટે જાણીતું છે, જે તેને શિકાર કરતી વખતે અંતરનો સચોટ અંદાજ લગાવવામાં મદદ કરે છે。
$Heloderma$ (Gila monster) એક ઝેરી ગરોળી છે, જેમાં ઝેરની ગ્રંથિઓ હોય છે。
$Varanus$ (ગોહ) માં પકડવા માટેની પૂંછડી હોતી નથી。
ઘરની ગરોળી (જેમ કે $Hemidactylus$) માં $3$ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે, $4$ ખંડોવાળું નહીં。
તેથી, $Chamaeleon - \text{બાયનોક્યુલર દ્રષ્ટિ}$ એ સૌથી સચોટ જોડી છે。