Class - Osteichthyes Questions in Gujarati

(D) $Protopterus$ એ $Dipnoi$ વર્ગનો સભ્ય છે,જેને સામાન્ય રીતે લંગ-ફિશ (ફેફસાં ધરાવતી માછલી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ માછલીઓ જલીય શ્વસન માટે ઝાલર અને વાતાવરણીય શ્વસન માટે ફેફસાં બંને ધરાવે છે,જે તેમને ઓક્સિજનની અછતવાળા પાણીમાં અથવા દુષ્કાળના સમયગાળા દરમિયાન જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.

(A) સ્વિમ બ્લેડર અથવા એર બ્લેડર એ વાયુથી ભરેલી કોથળી છે જે ફક્ત અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) માં જોવા મળે છે.
તે હાઇડ્રોસ્ટેટિક અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે જે માછલીને પાણીમાં વિવિધ ઊંડાઈએ તારકતા (buoyancy) જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
તે કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) અને અન્ય તમામ પૃષ્ઠવંશી વર્ગોમાં ગેરહાજર હોય છે.

(D) . સી હોર્સ $(Hippocampus)$ માં ભીંગડા ઉપરાંત અસ્થિમય તકતીઓ અને કવચ જોવા મળે છે. આ રચનાઓ માછલીના શરીરને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(B) $Wallago$ $attu$,જેને સામાન્ય રીતે 'મીઠા પાણીની શાર્ક' અથવા 'હેલિકોપ્ટર કેટફિશ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે દક્ષિણ એશિયાની નદીઓમાં જોવા મળતી એક મોટી શિકારી કેટફિશ છે.
તેને 'મીઠા પાણીની શાર્ક' કહેવાનું મુખ્ય કારણ તેનો આક્રમક,શિકારી સ્વભાવ અને તેનું મોટું કદ છે,જે તેને મીઠા પાણીના નિવસનતંત્રમાં એક શક્તિશાળી શિકારી બનાવે છે,જે દરિયાઈ વાતાવરણમાં શાર્ક જેવું કાર્ય કરે છે.

(B) હિપ્પોકેમ્પસ, જેને સામાન્ય રીતે $Sea \text{ } Horse$ (દરિયાઈ ઘોડો) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે એક દરિયાઈ માછલી છે.
તે $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે કારણ કે તેનું અંતઃકંકાલ અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
આ વર્ગના સભ્યોનું શરીર પ્રવાહરેખીય હોય છે, ઝાલરો પ્રચ્છદ (operculum) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે અને તેમાં વાતાશય (swim bladder) હોય છે જે ઉત્પ્લાવકતાનું નિયમન કરે છે.

(A) સી હોર્સ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Hippocampus$ છે,તે સમુદાય $Chordata$ ના વર્ગ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) માં આવે છે. તે શ્વસન માટે ઝાલર અને પ્રચલન માટે મીનપક્ષ ધરાવે છે,જે માછલીઓના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(C) $Neoceratodus$ (ઓસ્ટ્રેલિયન લંગફિશ) એ લંગફિશનું એક મોનોટાઇપિક પ્રજાતિ છે. તે ફક્ત ઓસ્ટ્રેલિયાના ક્વીન્સલેન્ડમાં આવેલી બર્નેટ અને મેરી નદીઓમાં જોવા મળે છે. તેને 'જીવંત અશ્મિ' માનવામાં આવે છે અને હાલમાં તે સંરક્ષિત છે.

(A) $Hippocampus$ (સી હોર્સ) તેના અનોખા પિતૃ સંભાળના વર્તન માટે જાણીતું છે.
આ પ્રજાતિમાં,માદા તેના ઈંડા નરના પેટના ભાગે આવેલી એક વિશિષ્ટ કોથળી (brood pouch) માં મૂકે છે.
ત્યારબાદ નર આ ઈંડાનું ફલન કરે છે અને જ્યાં સુધી તેમાંથી બચ્ચાં બહાર ન આવે ત્યાં સુધી આ કોથળીમાં તેને સાચવે છે,આમ તે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને રક્ષણ અને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(B) કેટડ્રોમસ માછલીઓ એવી માછલીઓ છે જે મીઠા પાણીમાં (નદીઓમાં) રહે છે અને પ્રજનન માટે દરિયામાં સ્થળાંતર કરે છે.
કેટડ્રોમસ માછલીનું ઉદાહરણ મીઠા પાણીની ઈલ (eel),$Anguilla$ $anguilla$ છે.
તેનાથી વિપરીત,એનાડ્રોમસ (anadromous) માછલીઓ પ્રજનન માટે દરિયામાંથી મીઠા પાણીમાં સ્થળાંતર કરે છે,જેમ કે સાલ્મન માછલી.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$1$. વ્હેલ એ સસ્તન પ્રાણી છે જે $Mammalia$ વર્ગમાં આવે છે.
$2$. કટલફિશ એ સેફાલોપોડ મૃદુકાય છે જે $Mollusca$ સમુદાયમાં આવે છે.
$3$. સિલ્વરફિશ એ કીટક છે જે $Arthropoda$ સમુદાયમાં આવે છે.
$4$. ફ્લાઈંગ ફિશ $(Exocoetus)$ એ સાચી માછલી છે જે $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.

(A) $Anguilla$ એ માછલીનું એક પ્રજાતિ છે જેને સામાન્ય રીતે મીઠા પાણીની ઈલ (freshwater eel) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે $Anguillidae$ કુળમાં આવે છે અને તેનું શરીર લાંબુ,સાપ જેવું હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) સેલ્મન એ $Osteichthyes$ વર્ગનું સભ્ય છે,જેમાં અસ્થિમત્સ્યનો સમાવેશ થાય છે.
આ માછલીઓનું અંતઃકંકાલ મુખ્યત્વે કાસ્થિને બદલે અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સેલ્મન માટેનું સાચું વર્ગીકરણ અસ્થિમત્સ્ય છે.

(D) પ્રીહેન્સાઈલ (prehensile) પૂંછડી એટલે એવી પૂંછડી જે વસ્તુઓને પકડવા કે પકડી રાખવા માટે અનુકૂલિત થયેલી હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Hippocampus$ (જેને સામાન્ય રીતે દરિયાઈ ઘોડો અથવા સી-હોર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) પ્રીહેન્સાઈલ પૂંછડી ધરાવે છે.
આ પૂંછડી સી-હોર્સને પાણીમાં દરિયાઈ ઘાસ,પરવાળા અથવા અન્ય રચનાઓ સાથે પોતાને જકડી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેથી તે પાણીના પ્રવાહ સાથે વહી ન જાય.
$Macaca$ એ વાંદરાઓની પ્રજાતિ છે (સ્થળચર/વૃક્ષવાસી),$Chameleon$ એ ગરોળી છે (સ્થળચર/વૃક્ષવાસી),અને $Exocoetus$ એ ઉડતી માછલી છે (જેમાં પ્રીહેન્સાઈલ પૂંછડી હોતી નથી).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $Lepidosiren$ એ લંગફિશ (ફેફસાં ધરાવતી માછલી) નું એક પ્રજાતિ છે,જેને સામાન્ય રીતે દક્ષિણ અમેરિકન લંગફિશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે દક્ષિણ અમેરિકામાં એમેઝોન,પેરાગ્વે અને પરના નદીના બેસિનમાં જોવા મળે છે.

(A) સેલ્મન એ $Osteichthyes$ વર્ગની અસ્થિમત્સ્ય (bony fish) છે.
તે તેના $anadromous$ (એનાડ્રોમસ) સ્થળાંતર માટે જાણીતી છે.
એનાડ્રોમસ માછલીઓ એવી માછલીઓ છે જે દરિયામાં (ખારા પાણીમાં) રહે છે પરંતુ પ્રજનન કરવા માટે મીઠા પાણીની નદીઓ અને ઝરણાઓમાં સ્થળાંતર કરે છે.
તેથી,સેલ્મન માટે સાચું વર્ગીકરણ $anadromous$ માછલી છે.

(C) વેબેરિયન ઓસિકલ્સ એ કેટલીક મીઠા પાણીની માછલીઓ,જેમ કે કાર્પ અને કેટફિશમાં જોવા મળતી નાની હાડકાઓની સાંકળ છે.
આ હાડકાં વાયુ કોથળી (air bladder) ને આંતરિક કાન (auditory capsule) સાથે જોડે છે.
તેઓ વાયુ કોથળીમાંથી આવતા કંપનોને કાન સુધી પહોંચાડવાનું કાર્ય કરે છે,જેનાથી માછલીની સાંભળવાની ક્ષમતા વધે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$1$. સ્વિમ બ્લેડરને અન્નનળી સાથે જોડતી ન્યુમેટિક નળીની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે માછલીઓનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે.
$2$. $Physostomes$ એ માછલીઓ છે જેમાં સ્વિમ બ્લેડર ન્યુમેટિક નળી દ્વારા આંતરડા સાથે જોડાયેલું રહે છે.
$3$. $Physoclists$ એ માછલીઓ છે જેમાં સ્વિમ બ્લેડર બંધ હોય છે અને બહારની તરફ (આંતરડા સાથે) સીધો સંપર્ક હોતો નથી. આ માછલીઓમાં,ગેસ ગ્રંથિ (સ્ત્રાવી ભાગ) અને ઓવલ (શોષક ભાગ) બ્લેડરની અંદર હાજર હોય છે,પરંતુ તે હંમેશા સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી,જે રક્ત દ્વારા ગેસના પ્રમાણનું નિયમન કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) $Wallago \ attu$ એ સમગ્ર ભારતમાં નદીઓ અને તળાવોમાં જોવા મળતી મીઠા પાણીની એક મોટી કેટફિશ છે.
તેને સામાન્ય રીતે મીઠા પાણીની શાર્ક,કેટફિશ,લાચી અથવા માલ્લી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $Anguilla$ ને સામાન્ય રીતે $Eel$ (ઈલ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Eels$ એ લાંબી,સાપ જેવી દેખાતી માછલીઓ છે જે $Anguilliformes$ શ્રેણીમાં આવે છે.
તેમની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પૃષ્ઠ (dorsal),ગુદા (anal) અને પૂંછડીના મીનપક્ષો સળંગ હોય છે અને સામાન્ય રીતે તેમાં પેલ્વિક મીનપક્ષોનો અભાવ હોય છે.
$Anguilla$ $anguilla$,જેને યુરોપિયન ઈલ કહેવાય છે,તે એક જાણીતી પ્રજાતિ છે જે પ્રજનન માટે $Sargasso$ સમુદ્રમાં સ્થળાંતર કરે છે.

(A) કોડ લિવર ઓઈલ એ કોડ માછલીના યકૃતમાંથી મેળવવામાં આવતું પોષક પૂરક છે.
કોડ માછલી $Osteichthyes$ વર્ગમાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે અસ્થિમત્સ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ માછલીઓ વિટામિન $A$ અને $D$ તેમજ ઓમેગા-$3$ ફેટી એસિડથી ભરપૂર હોય છે,જે તેમના યકૃતમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) $Hippocampus$ એ $Syngnathidae$ કુળની નાની દરિયાઈ માછલીઓનું એક પ્રજાતિ છે. તેને સામાન્ય રીતે "જળઘોડો" (sea horse) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેનું માથું અને તુન્ડ (snout) ઘોડાના માથા અને તુન્ડ સાથે ખૂબ જ સામ્યતા ધરાવે છે. આ વિશિષ્ટ બાહ્ય રચનાને કારણે તેને આ નામ આપવામાં આવ્યું છે.

(D) માછલીઓ હલનચલન અને સ્થિરતા માટે તેમના મીનપક્ષોનો ઉપયોગ કરે છે.
$1$. $Pectoral$ (અંસીય) અને $Pelvic$ (નિતંબીય) મીનપક્ષોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે દિશા બદલવા,સંતુલન જાળવવા અને વળાંક લેવા માટે થાય છે.
$2$. $Caudal$ (પુચ્છ) મીનપક્ષનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આગળ વધવા (propulsion) માટે થાય છે.
$3$. જોકે $Caudal$ મીનપક્ષ ધક્કો આપે છે,પરંતુ $Pectoral$ અને $Pelvic$ મીનપક્ષો સુકાન (rudders) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે માછલીને અચાનક દિશા બદલવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આ તમામ મીનપક્ષો માછલીની ગતિશીલતામાં ફાળો આપે છે.

(A) પ્રજાતિ $Exocoetus$ એ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
આ માછલીઓને સામાન્ય રીતે ઉડતી મત્સ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે વિકસિત અગ્ર-મીનપક્ષો (pectoral fins) હોય છે,જે તેમને શિકારીઓથી બચવા માટે પાણીની સપાટી પર લાંબા અંતર સુધી સરકવામાં (glide) મદદ કરે છે.
$Echeneis$ એ રેમોરા (સકર ફિશ) છે,$Clarias$ એ કેટફિશ (માગુર) છે,અને $Anabas$ એ ક્લાઈમ્બિંગ પર્ચ છે.

(B) પૃષ્ઠવંશીઓમાં, મસ્તિષક ચેતાઓની સંખ્યા વિવિધ વર્ગોમાં અલગ-અલગ હોય છે।
મત્સ્ય (Pisces) અને ઉભયજીવીઓમાં સામાન્ય રીતે $10$ જોડ મસ્તિષક ચેતાઓ જોવા મળે છે।
તેની સામે, સરીસૃપ, પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં $12$ જોડ મસ્તિષક ચેતાઓ હોય છે।
તેથી, મત્સ્યમાં મસ્તિષક ચેતાઓની સાચી સંખ્યા $10$ જોડ છે।

(B) નોન-ક્લેડોઇક ઇંડા એવા ઇંડા છે જેમાં સખત,રક્ષણાત્મક કવચનો અભાવ હોય છે અને તે સામાન્ય રીતે પાણીમાં અથવા ભેજવાળા વાતાવરણમાં મૂકવામાં આવે છે.
આ ઇંડામાં એમ્નિયોન,કોરિયોન અને એલેન્ટોઇસ જેવી વધારાની ગર્ભીય પટલીઓ હોતી નથી,જે એમ્નિયોટ્સ (સરિસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ) ની લાક્ષણિકતા છે.
માછલીઓ અને ઉભયજીવીઓ સામાન્ય રીતે નોન-ક્લેડોઇક ઇંડા મૂકે છે.
તેની સામે,પક્ષીઓ,સરિસૃપો અને પ્લેટિપસ જેવા મોનોટ્રીમ સસ્તન પ્રાણીઓ ક્લેડોઇક ઇંડા મૂકે છે,જે જમીન પર સુકાઈ જવાથી બચવા માટે સખત અથવા ચામડા જેવા કવચ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.

(B) સિલાકાન્થ એ લોબ-ફિન્ડ (lobe-finned) માછલી છે,જે લાખો વર્ષોથી લુપ્ત થઈ ગઈ હોવાનું માનવામાં આવતું હતું,પરંતુ $1938$ માં તેનો જીવંત નમૂનો મળી આવ્યો હતો. આ માછલીઓ મુખ્યત્વે દક્ષિણ આફ્રિકા અને કોમોરોસ ટાપુઓના કિનારાના ઊંડા પાણીમાં જોવા મળે છે. તેમને 'જીવંત અશ્મિ' (living fossils) ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ લાખો વર્ષોથી લગભગ બદલાયા વગર અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(D) $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના સજીવો દરિયાઈ અને મીઠા પાણી બંને પ્રકારના જળાશયોમાં જોવા મળે છે.
તેમના પુચ્છ પક્ષ સામાન્ય રીતે સમપલી (homocercal) હોય છે અને મુખ મોટાભાગે અગ્રસ્થ (terminal) હોય છે.
તેની વિરુદ્ધ,$Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) માં મુખ વક્ષ બાજુએ (ventral) હોય છે અને પુચ્છ પક્ષ વિષમપલી (heterocercal) હોય છે.

(A) વર્ગ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) માં મીઠા પાણીની અને દરિયાઈ એમ બંને પ્રકારની માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે. તેની સામે,$Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) મુખ્યત્વે દરિયાઈ હોય છે. $Urochordata$ અને $Hemichordata$ સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ સજીવો છે. તેથી,$Osteichthyes$ સાચો જવાબ છે.

(C) વાતાશય (જેને સ્વિમ બ્લેડર પણ કહેવાય છે) એ ઘણી અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) માં જોવા મળતું વાયુથી ભરેલું અંગ છે.
તે માછલીને તારકતા (buoyancy) જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી તેઓ તરવામાં ઉર્જાનો વ્યય કર્યા વિના ચોક્કસ ઊંડાઈએ રહી શકે છે.
તેની સામે,કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં વાતાશયનો અભાવ હોય છે અને ડૂબી જવાથી બચવા માટે તેમણે સતત તરતા રહેવું પડે છે.

(C) વર્ગ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) માં દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની બંને પ્રકારની માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે,જેનું અંતઃકંકાલ અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$Labeo$ (રોહુ) એ મીઠા પાણીની અસ્થિમત્સ્યનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
$Shark$ (સ્કોલિઓડોન) એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
$Salamander$ એ ઉભયજીવી પ્રાણી છે,માછલી નથી.
$Ray$ ફિશ (ટ્રાયગોન) પણ $Chondrichthyes$ વર્ગનું પ્રાણી છે.

(A) હોમોસર્કલ પુચ્છ મીનપક્ષ એ પૂંછડીની એવી ગોઠવણી છે જેમાં ઉપરના અને નીચેના ભાગો સમાન કદના હોય છે અને કરોડસ્તંભ પુચ્છ મીનપક્ષના પાયા પર સમાપ્ત થાય છે. આ પ્રકારની પૂંછડી મોટાભાગની અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) ની લાક્ષણિકતા છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Labeo$ (રોહુ) અને $Catla$ (કટલા) એ અસ્થિમત્સ્ય છે જે હોમોસર્કલ પુચ્છ મીનપક્ષ ધરાવે છે. શાર્ક અને રે-ફિશ એ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે હેટરોસર્કલ (અસમાન) પુચ્છ મીનપક્ષ ધરાવે છે.

(B) અસ્થિમત્સ્ય $(Osteichthyes)$ અને કાસ્થિમત્સ્ય $(Chondrichthyes)$ વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે મુખ્યત્વે ઝાલરઢાંકણની હાજરી કે ગેરહાજરીનો ઉપયોગ થાય છે.
અસ્થિમત્સ્યમાં,શરીરની દરેક બાજુએ ઝાલરની ચાર જોડ હોય છે જે ઝાલરઢાંકણ (Operculum) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
કાસ્થિમત્સ્યમાં,ઝાલરો અલગ-અલગ હોય છે અને તેમાં ઝાલરઢાંકણનો અભાવ હોય છે.

(A) વાતાશયો (જેને સ્વિમ બ્લેડર પણ કહેવાય છે) એ વાયુથી ભરેલા અંગો છે જે માછલીઓને તારકતા (buoyancy) જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
તે અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) વર્ગની માછલીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં વાતાશયોનો અભાવ હોય છે,તેથી ડૂબી ન જાય તે માટે તેમને સતત તરતા રહેવું પડે છે.
શૂળત્વચી (Echinoderms) એ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ છે અને તેમાં વાતાશયો હોતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes),જેને સામાન્ય રીતે અસ્થિ ધરાવતી માછલીઓ કહેવામાં આવે છે,તેમાં અસ્થિનું બનેલું અંતઃકંકાલ જોવા મળે છે. તેમની ત્વચા સાયક્લોઈડ અથવા ટીનોઈડ ભીંગડાથી આવરિત હોય છે,પ્લેકોઈડ ભીંગડાથી નહીં (જે કાસ્થિમત્સ્યની લાક્ષણિકતા છે). અસ્થિમત્સ્યની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમનું પૂચ્છમીનપક્ષ સામાન્ય રીતે હોમોસર્કલ (homocercal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે પૂંછડીના બંને ભાગો સમાન કદના હોય છે. આનાથી વિપરીત,કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં પૂચ્છમીનપક્ષ હેટરોસર્કલ (heterocercal) પ્રકારનું હોય છે.

(B) અસ્થિમત્સ્ય,જે $Osteichthyes$ વર્ગમાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે $Oviparous$ (અંડપ્રસવી) હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે તેઓ પાણીમાં ઈંડા મૂકે છે,જેનું ફલન શરીરની બહાર (બાહ્ય ફલન) થાય છે.
$Oviparous$ સજીવો તે છે જે ઈંડા મૂકે છે અને જેનો વિકાસ માતાના શરીરની બહાર થાય છે,જ્યારે $Viviparous$ (અપત્ય પ્રસવી) સજીવો સીધા બચ્ચાને જન્મ આપે છે.

(D) અસમતાપી પ્રાણીઓ,જેને ઠંડા રુધિરવાળા પ્રાણીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું તાપમાન આસપાસના પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાતું રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$1$. વ્હેલ $(Mammalia)$: ગરમ રુધિરવાળું (સમતાપી).
$2$. મોર $(Aves)$: ગરમ રુધિરવાળું (સમતાપી).
$3$. સસલું $(Mammalia)$: ગરમ રુધિરવાળું (સમતાપી).
$4$. કટલા $(Osteichthyes)$: ઠંડા રુધિરવાળું (અસમતાપી).
તેથી,$Catla$ (કટલા) એ સાચો જવાબ છે.

(C) મત્સ્ય $(Pisces)$ વર્ગ (અથવા $Osteichthyes$ અને $Chondrichthyes$) સાચી માછલીઓનો બનેલો છે.
$A$. હૅગફિશ એ $Cyclostomata$ વર્ગનું પ્રાણી છે, જે જડબાંવિહીન પૃષ્ઠવંશી છે।
$B$. તારામત્સ્ય એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે।
$C$. રોહુ $(Labeo rohita)$ એ અસ્થિમત્સ્ય છે જે $Osteichthyes$ વર્ગમાં આવે છે, જે $Pisces$ મહાવર્ગનો ભાગ છે।
$D$. વ્હેલ એ $Mammalia$ વર્ગનું સસ્તન પ્રાણી છે।
તેથી, સાચો જવાબ $C$ છે।

(A) $Catla$ (કટલા) એ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગનું પ્રાણી છે.
માછલીઓમાં હૃદય બે ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે.
તે ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે,જે ત્યારબાદ શરીરના બાકીના ભાગોમાં પરિભ્રમણ પામે છે.

(A) ટીનોઈડ ભીંગડા એ અસ્થિમત્સ્ય $(Osteichthyes)$ વર્ગની માછલીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સમુદ્રઘોડો $(Hippocampus)$ એ $Osteichthyes$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
સમુદ્રકાકડી એ શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,રે-ફિશ એ કાસ્થિમત્સ્ય $(Chondrichthyes)$ છે જેમાં સામાન્ય રીતે પ્લેકોઈડ ભીંગડા હોય છે,અને હેગફિશ એ ચુષમુખા $(Cyclostomata)$ છે જેમાં ભીંગડાનો અભાવ હોય છે.
તેથી,સમુદ્રઘોડો સાચો જવાબ છે.

(A) વાતાશય (air bladder) ની હાજરી એ અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) વર્ગની માછલીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે તેમને તરવામાં અને સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.
$Catla$ (કટલા) એ અસ્થિમત્સ્ય વર્ગમાં આવે છે અને તે વાતાશય ધરાવે છે.
શાર્ક અને રે-ફિશ એ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) વર્ગમાં આવે છે,જેમાં વાતાશયનો અભાવ હોય છે,તેથી ડૂબી ન જવા માટે તેમણે સતત તરતા રહેવું પડે છે.

(D) અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) ના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ સાયક્લોઇડ અથવા ટીનોઇડ ભીંગડા ધરાવે છે.
$2$. તેઓ હોમોસર્કલ (સમપુચ્છ) પૂંછડી ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે પૂંછડીના બંને ભાગ સમાન કદના હોય છે.
$3$. તેમનું મુખ સામાન્ય રીતે અગ્રસ્થ (terminal) હોય છે અને તેઓ દાંતવાળા જડબા ધરાવે છે.
આમ,આપેલા ત્રણેય વિધાનો અસ્થિમત્સ્ય માટે સાચા છે. તેથી,સાચો જવાબ 'ઉપરનામાંથી કોઈ પણ નહીં' થશે.

(A) વિધાન $(A)$ જણાવે છે કે માછલી પાણીમાં રહે છે,જે એક જૈવિક સત્ય છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે માછલી જલવિસ્તાર (aquatic environment) માટે અનુકૂલિત હોય છે,જે સમજાવે છે કે તેઓ પાણીમાં કેવી રીતે જીવી શકે છે.
જલવિસ્તાર માટેનું અનુકૂલન એ માછલીના પાણીમાં રહેવાનું મુખ્ય કારણ હોવાથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) જે સજીવોના શરીરમાં ભીંગડાં,તરવા માટે મીનપક્ષ અને જલીય જીવન માટે અનુકૂલન હોય છે,તેઓ $Pisces$ (મત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
$1$. ભીંગડાં: આ ત્વચીય રચનાઓ છે જે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
$2$. મીનપક્ષ: આ અંગો પાણીમાં તરવા અને સંતુલન જાળવવા માટે વપરાય છે.
$3$. જલીય જીવન: તેઓ ઝાલર દ્વારા શ્વસન કરે છે,જે મત્સ્યનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) માછલીઓ જલજ સજીવો છે જે પાણીમાં જીવન જીવવા માટે અનેક અનુકૂલનો ધરાવે છે.
$1$. ઝાલરો: આ શ્વસન અંગો છે જે માછલીને પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરે છે.
$2$. મીનપક્ષ: આ ઉપાંગો છે જે પાણીમાં તરવા,સંતુલન જાળવવા અને દિશા બદલવામાં મદદ કરે છે.
$3$. ભીંગડા: આ રક્ષણાત્મક બાહ્ય રચનાઓ છે જે શરીરને ઢાંકે છે અને તરતી વખતે ઘર્ષણ ઘટાડે છે.
આ તમામ લક્ષણો માછલીના જલજ જીવન માટેના અનુકૂલનો હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) માછલી એ જલીય સજીવ છે જે શ્વસન માટે ઝાલર અને પાણીમાં હલનચલન માટે મીનપક્ષ ધરાવે છે. આ શારીરિક રચનાઓ તેને ખાસ કરીને જલીય પર્યાવરણમાં જીવવા અને વિકસવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(D) જે સજીવો ભીંગડા,મીનપક્ષ ધરાવે છે અને જલીય જીવન જીવે છે,તેમને $Pisces$ (મત્સ્ય) વર્ગમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. ભીંગડા: આ રક્ષણ માટે ત્વચાને ઢાંકતી અસ્થિમય અથવા કાસ્થિમય પ્લેટો છે.
$2$. મીનપક્ષ: આ પાણીમાં તરવા અને સંતુલન જાળવવા માટે વપરાતા અંગો છે.
$3$. જલીય નિવાસસ્થાન: આ સજીવો સંપૂર્ણપણે પાણીમાં રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે અને શ્વસન માટે ઝાલરનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ (મત્સ્ય) છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$A$: ખોટું. મગર જેવા સરીસૃપો $4$ ખંડવાળું હૃદય ધરાવે છે.
$B$: સાચું. બધી અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) $4$ જોડ ઝાલર ધરાવે છે જે દરેક બાજુએ ઝાલરઢાંકણ (operculum) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
$C$: ખોટું. મોટાભાગના વાદળી દરિયાઈ હોવા છતાં,$Spongilla$ જેવા કેટલાક મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે.
$D$: ખોટું. મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી છે,પરંતુ $Ornithorhynchus$ (પ્લેટિપસ) જેવા મોનોટ્રીમ્સ અંડપ્રસવી છે.

(B) ઓપરક્યુલમ એ એક અસ્થિમય પડદો છે જે માછલીઓમાં ઝાલરને ઢાંકે છે.
$Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) માં,શરીરની દરેક બાજુએ ચાર જોડ ઝાલર હોય છે જે દરેક બાજુએ એક ઓપરક્યુલમ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) માં ઓપરક્યુલમનો અભાવ હોય છે અને તેમાં અલગ ઝાલર ફાટો જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Osteichthyes$ છે.

(B) વાતાશય (gas bladder અથવા air bladder) એ ઘણી અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) માં જોવા મળતી વાયુથી ભરેલી કોથળી છે.
તે ઉત્પ્લાવકતા (buoyancy) જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે માછલીને વધુ ઉર્જા ખર્ચ્યા વિના ચોક્કસ ઊંડાઈએ રહેવામાં મદદ કરે છે.
વાતાશયમાં વાયુના કદને નિયંત્રિત કરીને,માછલી પાણીમાં ઉપર કે નીચે અસરકારક રીતે તરી શકે છે.

(N/A) વર્ગ $Osteichthyes$ ના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. નિવાસસ્થાન: તેમાં દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની બંને પ્રકારની માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. અંતઃકંકાલ: તેમનું અંતઃકંકાલ મુખ્યત્વે અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$3$. શરીરનો આકાર: શરીર સામાન્ય રીતે પ્રવાહિત (streamlined) હોય છે.
$4$. મુખ: મુખ મોટાભાગે અગ્રસ્થ (terminal) હોય છે.
$5$. ઝાલર: તેમાં ચાર જોડ ઝાલર હોય છે જે દરેક બાજુએ ઝાલરઢાંકણ (operculum) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
$6$. ત્વચા: ત્વચા સાયક્લોઇડ અથવા ટીનોઇડ ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે.
$7$. વાતાશય: તેમાં વાતાશય (air bladder) હાજર હોય છે જે ઉત્પ્લાવકતાનું નિયમન કરે છે.
$8$. હૃદય: હૃદય દ્વિખંડી હોય છે (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક).
$9$. તાપમાન: તેઓ અસમતાપી (cold-blooded) પ્રાણીઓ છે.
$10$. લિંગ: લિંગભેદ જોવા મળે છે. ફલન સામાન્ય રીતે બાહ્ય હોય છે.
$11$. વિકાસ: તેઓ મોટાભાગે અંડપ્રસવી છે અને વિકાસ સીધો હોય છે.
ઉદાહરણો: $Hippocampus$ (સમુદ્રઘોડો),$Labeo$ (રોહુ),$Catla$ (કટલા),$Clarias$ (માગુર),$Betta$ (ફાઇટિંગ ફિશ),$Pterophyllum$ (એન્જલ ફિશ).