Phylum-Echinodermata Questions in Gujarati

(C) અરીય સમમિતિ એ શરીરના આયોજનનો એક પ્રકાર છે જેમાં શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
શ્રેણી $Echinodermata$ માં,પુખ્ત સ્વરૂપો જેવા કે $Star \ Fishes$ (Asterias) અરીય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચ-અરીય સમમિતિ) દર્શાવે છે.
$Fishes$ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ દર્શાવે છે,મોટાભાગના $Molluscs$ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ દર્શાવે છે,અને $Sponges$ મોટે ભાગે અસમમિતિય હોય છે.

(B) ડ્યુટેરોસ્ટોમિક પ્રાણીઓમાં,ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન બ્લાસ્ટોપોર (blastopore) માંથી સૌપ્રથમ મળદ્વાર (anus) વિકસે છે અને મુખ (mouth) પછીથી બને છે.
આ પ્રકારનું શરીર આયોજન શૂળત્વચી (Echinoderms) અને મેરુદંડી (Chordates) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તારા માછલી (Star Fish) એ શૂળત્વચી સમુદાયનું પ્રાણી છે,જે ડ્યુટેરોસ્ટોમ છે.
સી એનિમોન (કોષ્ઠાંત્રી),પર્લ ઓયસ્ટર (મૃદુકાય) અને કોબીજનું પતંગિયું (સંધિપાદ) એ પ્રોટોસ્ટોમ્સ છે.

(B) દેહકોષ્ઠનું વર્ગીકરણ તેના ભ્રૂણીય ઉદ્ભવના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. $Annelida$,$Arthropoda$ અને $Mollusca$ એ શિઝોસીલોમેટ (schizocoelomates) છે,જેમાં દેહકોષ્ઠ મધ્યગર્ભસ્તરના વિભાજન દ્વારા બને છે.
$2$. $Echinodermata$ અને $Chordata$ એ એન્ટેરોસીલોમેટ (enterocoelomates) છે,જેમાં દેહકોષ્ઠ ભ્રૂણીય આંતરડા (આર્કેન્ટેરોન) ની કોથળીઓમાંથી બને છે.
તેથી,$Echinodermata$ એ સાચો એન્ટેરોસીલોમેટ અપૃષ્ઠવંશી સમૂહ છે.

(B) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,બ્લાસ્ટોપોર મુખ અથવા મળદ્વારમાં વિકસી શકે છે.
$1$. પ્રોટોસ્ટોમ્સ: બ્લાસ્ટોપોર મુખમાં વિકસે છે (દા.ત.,એનેલિડા,આર્થ્રોપોડા,મોલસ્કા).
$2$. ડ્યુટેરોસ્ટોમ્સ: બ્લાસ્ટોપોર મળદ્વારમાં વિકસે છે અને મુખ ગૌણ રીતે બને છે (દા.ત.,ઇકાઇનોડર્મેટા,હેમિકોર્ડાટા અને કોર્ડાટા).
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Echinodermata$ ને ડ્યુટેરોસ્ટોમ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) $Bipinnaria$ એ શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયના પ્રાણીઓ (જેમ કે તારા માછલી) ની ડિંભ અવસ્થા છે.
$Redia$,$Cercaria$ અને $Miracidium$ એ પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયના ચપટા કૃમિના જીવનચક્રની ડિંભ અવસ્થાઓ છે,જે ખાસ કરીને $Trematoda$ વર્ગમાં જોવા મળે છે.
તેથી,$Bipinnaria$ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે ચપટા કૃમિ સાથે સંબંધિત નથી.

(D) $Aristotle's$ lantern એ પાંચ દાંત ધરાવતું ચાવવાનું અંગ છે જે મુખની આસપાસ આવેલું હોય છે.
તેનો ઉપયોગ સી અર્ચિન દ્વારા ખોરાક લેવા માટે થાય છે.
$Aristotle's$ lantern ની હાજરી એ $Echinoidea$ વર્ગનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયના પ્રાણીઓ તેમના પુખ્ત તબક્કે પંચ-અરીય સંમિતિ (pentamerous radial symmetry) ધરાવે છે.
જોકે તેમના ડિંભ (larvae) દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ દર્શાવે છે,પરંતુ પુખ્ત પ્રાણીઓ સ્પષ્ટપણે અરીય સંમિતિ ધરાવે છે.
મેડ્રેપોરાઈટ,પોડિયા (નલિકાપાદ) અને દરિયાઈ નિવાસસ્થાન એ $Echinodermata$ સમુદાયના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(D) જલવાહક તંત્ર (એમ્બ્યુલેક્રલ તંત્ર) એ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
આ તંત્ર પાણીથી ભરેલી નલિકાઓનું બનેલું હોય છે જે નલિકાપાદ (tube feet) માં શાખાઓમાં વહેંચાય છે.
તે પ્રચલન, ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Star fish$ (તારા માછલી) એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે, તેથી તેમાં આ તંત્ર જોવા મળે છે.

(D) $Asterias$ માં પેડિસેલેરિયા એ શરીરની સપાટી પર જોવા મળતી સૂક્ષ્મ,જડબા જેવી રચનાઓ છે,જે ઘણીવાર કંટકો (spines) સાથે સંકળાયેલી હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય નાના શિકારને પકડવાનું અને શરીરની સપાટી પરથી કચરો અથવા વિદેશી કણોને દૂર કરીને સપાટીને સ્વચ્છ રાખવાનું છે.

(C) વર્ગ $Crinoidea$ ના સભ્યોને સામાન્ય રીતે ફેધર સ્ટાર અથવા સી લિલી કહેવામાં આવે છે,કારણ કે તેમનો દેખાવ લિલીના ફૂલ જેવો હોય છે. આ સજીવો મધ્યસ્થ તકતી અને શાખિત ભુજાઓ ધરાવે છે જે લિલીના ફૂલની પાંખડીઓ જેવી દેખાય છે.

(B) સમુદાય $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) માં શ્વસન વિવિધ વિશિષ્ટ રચનાઓ દ્વારા થાય છે જે વર્ગ પર આધાર રાખે છે।
આમાં ત્વચીય ઝાલર (જેને $gills$ અથવા $papulae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે), નલિકાપાદ (tube feet), શ્વસન વૃક્ષ (respiratory tree - જે દરિયાઈ કાકડીમાં જોવા મળે છે) અને બર્સી (bursae - જે બ્રિટલ સ્ટારમાં જોવા મળે છે) નો સમાવેશ થાય છે।
તેથી, સાચો જવાબ $Echinodermata$ છે।

(D) જલવાહક તંત્ર એ $Echinodermata$ સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
આ તંત્ર પ્રવાહીથી ભરેલી નલિકાઓનું બનેલું છે,જે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) તારામાછલી (Starfish) એ સમુદાય $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) ના વર્ગ $Asteroidea$ માં આવે છે.
આ સજીવો તારા જેવા આકારના શરીર અને જલવાહક તંત્ર (water vascular system) ધરાવે છે.

(A) એરિસ્ટોટલની ફાનસ એ સમુદ્રના અર્ચિન (sea urchins) ના મુખમાં જોવા મળતું એક જટિલ,પાંચ દાંતવાળું ખોરાક મેળવવાનું અંગ છે.
સમુદ્રના અર્ચિન એ ઇકાઇનોડર્મેટા સમુદાયના $Echinoidea$ વર્ગમાં આવે છે.
આ રચનાનો ઉપયોગ ખડકો પરથી શેવાળ જેવા ખોરાકને છોલવા અને પીસવા માટે થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ઇવિસેરેશન (અથવા ઓટોટોમી) એ દરિયાઈ કાકડી (વર્ગ $Holothuroidea$,સમુદાય $Echinodermata$) ની ઘણી પ્રજાતિઓમાં જોવા મળતી એક રક્ષણાત્મક પદ્ધતિ છે.
જ્યારે આ સજીવો ઉત્તેજિત થાય અથવા પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરે છે,ત્યારે તેઓ મજબૂત સ્નાયુબદ્ધ સંકોચન દ્વારા તેમના આંતરિક અંગો (viscera) નો એક ભાગ ગુદા અથવા મુખ દ્વારા બહાર કાઢે છે.
આ પ્રક્રિયા શિકારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા અથવા તેમનું ધ્યાન ભટકાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,ગુમાવેલા આંતરિક અંગોનું સજીવ દ્વારા પુનઃસર્જન (regeneration) કરવામાં આવે છે.

(C) વર્ણવેલ લાક્ષણિકતાઓ સમુદાય $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) માટે વિશિષ્ટ છે.
$1$. $Echinoderms$ અખંડિત શરીર અને સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે.
$2$. પુખ્ત $Echinoderms$ અરિય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચ-અરિય સમમિતિ) દર્શાવે છે,જે ગૌણ અનુકૂલન છે.
$3$. $Echinoderms$ ના ડિંભ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ ધરાવે છે,જે તેમના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો સૂચવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) . ઇકાઇનોડર્મ્સ (શૂળત્વચી) સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ છે. મોટાભાગના સભ્યો તળિયે રહેનારા અથવા બેન્થોનિક હોય છે,કેટલાક પેલેજિક હોય છે,જ્યારે થોડા સ્થાયી હોય છે. તેઓ ક્યારેય મીઠા પાણીમાં જોવા મળતા નથી.

(A) પ્રાણીઓમાં,ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન બ્લાસ્ટોપોરનો વિકાસ તેમને પ્રોટોસ્ટોમિયા અને ડ્યુટેરોસ્ટોમિયામાં વર્ગીકૃત કરે છે.
પ્રોટોસ્ટોમ્સમાં,બ્લાસ્ટોપોર મુખમાં વિકસે છે.
ડ્યુટેરોસ્ટોમ્સમાં,બ્લાસ્ટોપોર ગુદામાં વિકસે છે અને મુખ પછીથી બને છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Echinodermata$ (શૂળત્વચી) અને $Chordata$ (મેરુદંડી) એ મુખ્ય સમુદાયો છે જે ડ્યુટેરોસ્ટોમિયા જૂથમાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયના પ્રાણીઓ,જેમ કે તારામાછલી (Starfish),તેમના જીવનચક્રમાં એક વિશિષ્ટ વિકાસ દર્શાવે છે.
આ પ્રાણીઓની ડિંભ અવસ્થા (larvae) દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ ધરાવે છે,જે તેમને મુક્ત રીતે તરવામાં મદદ કરે છે.
કાયાંતરણ (metamorphosis) દરમિયાન,તેઓ રૂપાંતરિત થાય છે અને પુખ્ત અવસ્થામાં પંચાવયવી અરિય સંમિતિ (pentamerous radial symmetry) પ્રાપ્ત કરે છે.

(B) $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં નીચે મુજબના લક્ષણો જોવા મળે છે:
$1$. આ પ્રાણીઓ સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ હોય છે.
$2$. તેમાં વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન અંગોનો અભાવ હોય છે; ઉત્સર્જન શરીરની સપાટી અથવા જલવાહક તંત્ર (tube feet) દ્વારા પ્રસરણની પ્રક્રિયાથી થાય છે.
$3$. તેઓમાં પુનઃસર્જન (regeneration) ની અદભૂત ક્ષમતા હોય છે,જેના દ્વારા તેઓ ગુમાવેલા અંગોને ફરીથી વિકસાવી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) શરીરનું ખંડન (મેટામેરિઝમ) એ એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં શરીર પુનરાવર્તિત એકમોમાં વિભાજિત હોય છે.
$1$. ક્રેફિશ (સંધિપાદ સમુદાય) માં મેટામેરિક ખંડન જોવા મળે છે.
$2$. દેડકો (મેરુદંડી સમુદાય) માં આંતરિક ખંડન (દા.ત.,કરોડસ્તંભ) જોવા મળે છે.
$3$. તિત્તીઘોડો (સંધિપાદ સમુદાય) માં સ્પષ્ટ મેટામેરિક ખંડન જોવા મળે છે.
$4$. તારામાછલી (શૂળત્વચી સમુદાય) પુખ્ત અવસ્થામાં પંચ-અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ તેમાં શરીરનું સાચું મેટામેરિક ખંડન જોવા મળતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) સાચી જોડી $D$ છે.
$1$. $Annelida$ સમુદાયમાં $Oligochaeta$ વર્ગ આવે છે (દા.ત.,$Pheretima$),પરંતુ $Nereis$ એ $Polychaeta$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
$2$. $Mollusca$ સમુદાયમાં $Pelecypoda$ વર્ગ આવે છે (દા.ત.,$Unio$),પરંતુ $Cuttle$ $fish$ $(Sepia)$ એ $Cephalopoda$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
$3$. $Reptilia$ વર્ગમાં $Ophidia$ (સાપ) નો સમાવેશ થાય છે,પરંતુ ગરોળી $(Lizard)$ એ $Squamata$ ગોત્ર (ઉપગોત્ર $Lacertilia$) માં આવે છે.
$4$. $Echinodermata$ સમુદાયમાં $Holothuroidea$ વર્ગનો સમાવેશ થાય છે,અને $Cucumaria$ (સી ક્યુકમ્બર) આ વર્ગનું પ્રતિનિધિ ઉદાહરણ છે.

(C) $\text{ઇકાઇનોડર્મેટા}$ સમુદાયના સજીવોમાં કેલ્કેરિયસ પ્લેટ્સ (ત્વચીય કેલ્કેરિયસ પ્લેટ્સ) નું બનેલું અંતઃકંકાલ જોવા મળે છે.
આ સજીવોમાં સ્પષ્ટ માથાનો અભાવ હોય છે અને તેમનું શરીર અખંડિત હોય છે (જોકે પુખ્ત અવસ્થામાં તેઓ અરિય સમમિતિ દર્શાવે છે).
તેથી, આ વિશિષ્ટ લક્ષણો $\text{ઇકાઇનોડર્મેટા}$ સમુદાયના મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે.

(C) ઇકાઇનોડર્મેટા સમુદાયમાં,પુખ્ત પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચ-અરીય સમમિતિ) દર્શાવે છે.
જો કે,આ પ્રાણીઓની ડિંભ અવસ્થાઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ ધરાવે છે.
આ વિશિષ્ટ લક્ષણ ઇકાઇનોડર્મેટા સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) સેફલાઇઝેશન એટલે સજીવના અગ્ર ભાગમાં ચેતાપેશી અને સંવેદી અંગોનું કેન્દ્રીકરણ થવાની ઉત્ક્રાંતિ પ્રક્રિયા,જે સ્પષ્ટ માથું અથવા મગજ બનાવે છે.
શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયમાં સેફલાઇઝેશન ગેરહાજર હોય છે.
પુખ્ત શૂળત્વચી પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે અને તેમાં સુવિકસિત મગજનો અભાવ હોય છે; તેમનું ચેતાતંત્ર મુખ્યત્વે ચેતા વલય (nerve ring) અને અરીય ચેતાતંતુઓ (radial nerve cords) નું બનેલું હોય છે.

(B) $Echinodermata$ સમુદાયના પ્રાણીઓ કેલ્શિયમયુક્ત અસ્થિકાઓના અંતઃકંકાલ ધરાવે છે,જે તેમને કંટકીય (કાંટાળી) સપાટી આપે છે (નામ $Echinodermata$ નો અર્થ 'કાંટાળી ત્વચા' થાય છે).
બધા જ એકાયનોડર્મ્સ ફક્ત દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે.
તેઓ સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે,એટલે કે તેઓ દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
તેથી,તેઓ દેહકોષ્ઠી,કંટકીય ત્વચા ધરાવતા અને દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે.

(B) એરિસ્ટોટલની લેન્ટર્ન એ સમુદ્રી અર્ચિન (વર્ગ $Echinoidea$,સમુદાય $Echinodermata$) માં જોવા મળતું એક જટિલ જડબાનું અંગ છે.
તેમાં પાંચ કેલ્કેરિયસ દાંત હોય છે જે ખોરાકને છોલવા અને દળવા માટે વપરાય છે,જેને ચાવવાની ક્રિયા (Mastication) કહેવામાં આવે છે.

(A) ઈકાઈનોડર્મ્સને સૌથી વિકસિત અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ મેરુદંડી (chordates) પ્રાણીઓ સાથે અમુક વિકાસલક્ષી લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
ખાસ કરીને,તેઓ $Enterocoel$ ધરાવે છે,જે ગર્ભના આંતરડા (archenteron) માંથી બનેલી શરીરની ગુહા છે,જે મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી પ્રક્રિયા જેવી જ છે.
આ $Enterocoelous$ વિકાસ એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિ લક્ષણ છે જે તેમને અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ક્રમમાં સૌથી ઉપર સ્થાન આપે છે.

(C) ટ્યુબ ફીટ એ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયના પ્રાણીઓની લાક્ષણિક રચનાઓ છે.
તેઓ જલવાહક તંત્ર (water vascular system) નો ભાગ છે,જે આ સમુદાયની વિશિષ્ટતા છે.
આ રચનાઓ મુખ્યત્વે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને શ્વસનમાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Starfish$ (તારા માછલી) એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,તેથી તેમાં ટ્યુબ ફીટ જોવા મળે છે.

(A) $Antedon$ એ સમુદાય $Echinodermata$ ના વર્ગ $Crinoidea$ માં આવે છે.
તે એક જીવંત અશ્મિ છે અને સામાન્ય રીતે તેને ફેધર સ્ટાર (feather star) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) બાસ્કેટ સ્ટાર,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Gorgonocephalus$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Echinodermata$ સમુદાયના $Ophiuroidea$ વર્ગમાં આવે છે.
આ વર્ગના સભ્યોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એક મધ્યસ્થ પંચકોણીય તકતી અને પાંચ લાંબા,અત્યંત શાખિત ભુજાઓ છે,જેનો ઉપયોગ તેઓ ખોરાક મેળવવા માટે કરે છે.

(C) $Echinodermata$ સમુદાયના પ્રાણીઓ કેલ્કેરિયસ અસ્થિકાઓના અંતઃકંકાલ દ્વારા ઓળખાય છે.
$Echinoidea$ વર્ગમાં,ખાસ કરીને $Sand \ Dollar$ $(Echinarachnius)$ અને સી અર્ચિન જેવા સજીવોમાં,કેલ્કેરિયસ અસ્થિકાઓ એકબીજા સાથે જોડાઈને એક મજબૂત,પેટી જેવી રચના બનાવે છે જેને 'ટેસ્ટ' (કવચ) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Sand \ Dollar$ છે.

(D) $Crinoidea$ (ક્રિનોઈડિયા) વર્ગમાં સી-લીલી (sea lilies) જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમનામાં આધાર સાથે જોડાવા માટે લાંબુ વૃંત (stalk) જોવા મળે છે. આ વૃંત તેમને ખોરાક મેળવતી વખતે એક જગ્યાએ સ્થિર રહેવામાં મદદ કરે છે.

(D) બિપિનરિયા ડિંભ એ $Asteroidea$ વર્ગના સજીવોના જીવનચક્રમાં જોવા મળતી લાક્ષણિક ડિંભ અવસ્થા છે,જેમાં તારા માછલીનો સમાવેશ થાય છે.
$Pila$ એ ગેસ્ટ્રોપોડ મૃદુકાય છે,$Lamellidens$ એ બાયવેલ્વ મૃદુકાય છે અને $Sepia$ એ સેફાલોપોડ મૃદુકાય છે; આમાંથી કોઈ પણ સજીવમાં બિપિનરિયા ડિંભ જોવા મળતું નથી.

(D) $Sea$ $lily$ એ શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયના $Crinoidea$ વર્ગમાં આવે છે.
શૂળત્વચી પ્રાણીઓમાં બાહ્ય કંકાલ અને અંતઃકંકાલ બંને જોવા મળે છે.
તેમનું અંતઃકંકાલ કેલ્કેરિયસ પ્લેટો અથવા અસ્થિકાઓનું બનેલું હોય છે,જ્યારે બાહ્ય કંકાલ કંટકો અને પેડિસેલેરી (pedicellariae) નું બનેલું હોય છે.

(B) એકિનોડર્મ્સમાં,જલવાહક તંત્ર (water vascular system) એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે,જેને $Ambulacral$ તંત્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
નલિકાપાદ (tube feet) આ તંત્રના લાક્ષણિક અંગો છે.
તેઓ પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,તેઓ $Ambulacral$ તંત્રનો અભિન્ન ભાગ હોવાથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) દેહકોષ્ઠ એ મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત શરીરની ગુહા છે. તેના નિર્માણની પદ્ધતિના આધારે,દેહકોષ્ઠને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: સાઇઝોસીલ (Schizocoelom) અને એન્ટેરોસીલ (Enterocoelom).
$1$. સાઇઝોસીલ: મધ્યગર્ભસ્તરના જથ્થાના વિભાજન દ્વારા બને છે (દા.ત.,નૂપુરક,સંધિપાદ,મૃદુકાય).
$2$. એન્ટેરોસીલ: ગર્ભીય આંતરડા (આર્કેન્ટેરોન) ની કોથળીઓમાંથી બને છે. આ પ્રકારનું દેહકોષ્ઠ શૂળત્વચી અને મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
આમ,શૂળત્વચી અને મેરુદંડી બંનેમાં એન્ટેરોસીલિક દેહકોષ્ઠ જોવા મળે છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે શૂળત્વચીને આ પ્રકારના વિકાસના મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ઈકાઈનોડર્મ્સને મેરુદંડીઓના સૌથી નજીકના અપૃષ્ઠવંશી સંબંધીઓ માનવામાં આવે છે.
આ ઘણા ઉત્ક્રાંતિના પુરાવાઓ દ્વારા સમર્થિત છે:
$1$. બંને જૂથો ગર્ભ વિકાસ દરમિયાન અરીય અને અનિશ્ચિત વિખંડન દર્શાવે છે.
$2$. બંને $Deuterostomes$ છે,જેનો અર્થ છે કે બ્લાસ્ટોપોર ગુદામાં વિકસે છે.
$3$. બંનેમાં એન્ટેરોકોએલિક દેહકોષ્ઠ હોય છે,જે ગર્ભના આંતરડાના બહારના ભાગમાંથી બને છે.
તેથી,ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં,ઈકાઈનોડર્મ્સને મોલસ્ક અને મેરુદંડીઓની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે.

(B) શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયના પ્રાણીઓના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. આ પ્રાણીઓ ફક્ત દરિયાઈ નિવાસસ્થાનમાં જોવા મળે છે.
$2$. તેમની ત્વચા પર કેલ્શિયમયુક્ત કંટકો (spines) આવેલા હોય છે,તેથી તેમને શૂળત્વચી કહેવામાં આવે છે.
$3$. તેઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી (coelomate) પ્રાણીઓ છે.
$4$. પુખ્ત અવસ્થામાં તેઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,જ્યારે ડિંભ અવસ્થામાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ ધરાવે છે.
આથી,તેઓ દેહકોષ્ઠી,કંટકીય ત્વચા ધરાવતા અને દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે.

(D) શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયનું સૌથી વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક લક્ષણ 'જલવાહક તંત્ર' (Water vascular system) છે.
આ તંત્ર પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે પુખ્ત શૂળત્વચી પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ જલવાહક તંત્ર એ આ સમુદાયની મુખ્ય ઓળખ છે.

(C) $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં કોઈ વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન અંગો હોતા નથી. ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયા શરીરની સપાટી દ્વારા સાદા પ્રસરણ (diffusion) દ્વારા થાય છે,જે મુખ્યત્વે નલિકાપાદ (tube feet) અથવા કેટલીક પ્રજાતિઓમાં શ્વસન વૃક્ષ (respiratory tree) દ્વારા થાય છે. તેથી,ઉત્સર્જન માટે કોઈ ચોક્કસ અંગ હોતું નથી.

(C) તારા માછલી (Starfish),જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Asterias$ છે,તે શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણોમાં કેલ્શિયમયુક્ત કંટિકાઓનું અંતઃકંકાલ,જલવાહક તંત્ર અને પુખ્ત અવસ્થામાં અરીય સમમિતિનો સમાવેશ થાય છે.

(C) ત્રિજ્યાવર્તી સમમિતિ એ શરીરની એવી સમમિતિ છે જેમાં શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયમાં,પુખ્ત સ્વરૂપો,જેમ કે તારા માછલી $(Asterias)$,ત્રિજ્યાવર્તી સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચાવયવી ત્રિજ્યાવર્તી સમમિતિ) દર્શાવે છે.
જોકે શૂળત્વચીના ડિંભ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ પુખ્ત સજીવો ત્રિજ્યાવર્તી સમમિતિ ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તારા માછલી એ સાચો જવાબ છે.

(C) સમુદાય $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેના ડિંભ (larvae) દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ ધરાવે છે,જ્યારે પુખ્ત પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ,ખાસ કરીને પંચકોણીય (pentamerous) સમમિતિ દર્શાવે છે. આ પરિવર્તન આ સમુદાયનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.

(A) 'એકાયનોડર્મેટા' $(Echinodermata)$ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો 'એકાયનોસ' (કંટકીય) અને 'ડર્મા' (ત્વચા) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
એકાયનોડર્મેટા સમુદાયના સજીવો કેલ્શિયમયુક્ત તકતીઓ (ossicles) ધરાવતા અંતઃકંકાલ અને કંટકીય ત્વચા માટે જાણીતા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તારામાછલી $(Asterias)$ એ એકાયનોડર્મેટા સમુદાયનું પ્રાણી છે,તેથી તે કંટકીય ત્વચા ધરાવે છે.
જેલી ફિશ એ નાઈડેરિયા $(Cnidaria)$ સમુદાયનું,સિલ્વર ફિશ એ કીટક (સમુદાય $Arthropoda$) અને ક્રેય ફિશ એ ક્રસ્ટેશિયન (સમુદાય $Arthropoda$) છે.

(B) $1$. શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયના પુખ્ત પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચાવયવી અરીય સમમિતિ) ધરાવે છે.
$2$. શૂળત્વચી પ્રાણીઓ $deuterostomes$ છે,જેનો અર્થ છે કે ગર્ભકોષ્ઠીય છિદ્ર $(blastopore)$ માંથી મળદ્વારનો વિકાસ થાય છે,જ્યારે મુખનો વિકાસ પછીથી થાય છે.
$3$. કોષ્ઠાંત્રિ અને ટીનોફોરા પણ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ તેઓ $deuterostomes$ નથી અને તેમાં સાચો મળદ્વાર હોતો નથી (તેમનું પાચનતંત્ર અપૂર્ણ હોય છે).
$4$. તેથી,સાચો જવાબ શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ છે.

(A) એરિસ્ટોટલ લેન્ટર્ન એ સમુદ્રગોટા (વર્ગ $Echinoidea$) ના મુખમાં જોવા મળતી જડબા જેવી જટિલ રચના છે.
તેનો ઉપયોગ ખડકો પરથી લીલ અને અન્ય ખોરાકને છોલવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આપેલ લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. ઉત્સર્જન અંગોનો અભાવ: શૂળત્વચી સમુદાયના પ્રાણીઓમાં વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન તંત્રનો અભાવ હોય છે; નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો શરીરની સપાટી દ્વારા પ્રસરણ પામીને દૂર થાય છે.
$2$. પુનર્જનની ઉચ્ચ ક્ષમતા: તારામાછલી જેવા શૂળત્વચી પ્રાણીઓ ગુમાવેલા શરીરના ભાગોને પુનર્જીવિત કરવાની અદભૂત ક્ષમતા ધરાવે છે.
$3$. માત્ર દરિયાઈ: શૂળત્વચી સમુદાયના તમામ સભ્યો દરિયાઈ પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) છે.

(A) શૂળત્વચીઓ (Echinoderms) જલવાહક તંત્રની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ તંત્ર પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને વહન કરવા,તથા શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
નાલિપગો (Tube feet) એ જલવાહક તંત્ર સાથે સંકળાયેલી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે આ સજીવોમાં પ્રચલન કરવામાં મદદ કરે છે.