Class - Chondrichthyes Questions in Gujarati

(D) બહુરુપતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં એક જ જાતિના સજીવો એક કરતા વધુ બાહ્યાકાર સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
સંધિપાત સમુદાય $Cnidaria$ માં,ખાસ કરીને $Hydrozoa$ વર્ગમાં,$Physalia$ અને $Obelia$ જેવા સજીવો બહુરુપતા દર્શાવે છે.
તેઓ પોષણ,પ્રજનન અને રક્ષણ જેવા વિવિધ કાર્યો કરવા માટે પોલીપ (સ્થાયી) અને મેડુસા (મુક્ત તરતા) જેવા વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Hydrozoa$ છે.

(B) $Ophiuroidea$ વર્ગમાં,એમ્બ્યુલેક્રલ ગ્રુવ્સ ગેરહાજર હોય છે અથવા અસ્થિકાઓ (ossicles) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે. આ એક લાક્ષણિકતા છે જે તેમને $Asteroidea$ જેવા અન્ય વર્ગોથી અલગ પાડે છે,જેમાં ખુલ્લી એમ્બ્યુલેક્રલ ગ્રુવ્સ જોવા મળે છે.

(B) જડબાની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે,ઉપસમુદાય પૃષ્ઠવંશી (Vertebrata) ને બે વિભાગોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: એગ્નેથા (Agnatha - જડબાવિહીન) અને નેથોસ્ટોમેટા (Gnathostomata - જડબાધારી).
$Agnatha$ માં $Petromyzon$ (લેમ્પ્રે) જેવા આદિ પૃષ્ઠવંશીઓનો સમાવેશ થાય છે જેમાં સાચા જડબા હોતા નથી.
$Gnathostomata$ માં એવા તમામ પૃષ્ઠવંશીઓનો સમાવેશ થાય છે જે સાચા જડબા ધરાવે છે,જેમ કે માછલીઓ,ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માછલી (Fish) એ $Gnathostomata$ વિભાગમાં આવે છે અને તેમાં જડબા જોવા મળે છે.

(A) પાર્શ્વીય રેખા તંત્ર એ માછલીઓમાં જોવા મળતી એક સંવેદનાત્મક અંગ પ્રણાલી છે.
તે પાણીના પ્રવાહમાં થતી હલનચલન,કંપન અને દબાણના તફાવતને પારખવા માટે વપરાય છે.
આ તંત્ર માછલીને તરતી વખતે દિશા નક્કી કરવામાં,સમૂહમાં ચાલવામાં અને આસપાસની વસ્તુઓનું અંતર પારખવામાં મદદ કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ ડોગ ફિશ છે.
કાસ્થિમત્સ્ય એ $Chondrichthyes$ વર્ગના સભ્યો છે.
આ માછલીઓમાં અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$Scoliodon$ (જે સામાન્ય રીતે ડોગ ફિશ તરીકે ઓળખાય છે) એ કાસ્થિમત્સ્યનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
સિલ્વર ફિશ એ કીટક છે,ક્રે ફિશ એ ક્રસ્ટેશિયન છે અને સ્ટાર ફિશ એ શૂળત્વચી (echinoderm) પ્રાણી છે.

(A) વર્ગ $Chondrichthyes$ (જેમાં શાર્ક અને રે જેવી $Elasmobranchs$ માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમનું કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ છે.
$Dipnoi$ (ફેફસાંવાળી માછલીઓ) અને અન્ય અસ્થિ મત્સ્ય એ $Osteichthyes$ વર્ગમાં આવે છે,જે અસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે.
$Mollusca$ એ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો સમુદાય છે જેનું શરીર નરમ હોય છે અને ઘણીવાર કેલ્શિયમયુક્ત કવચ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે,પરંતુ તેમાં કાસ્થિનું બનેલું અંતઃકંકાલ હોતું નથી.

(D) . $Torpedo$ (જેને ઇલેક્ટ્રિક રે તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં વિશિષ્ટ વિદ્યુત અંગો આવેલા હોય છે. આ અંગો સ્નાયુ કોષોના અત્યંત રૂપાંતરિત સમૂહો છે,જે સંરક્ષણ અને શિકાર પકડવા માટે વિદ્યુત પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ છે.

(A) સાચી માછલી $Pisces$ વર્ગ (અથવા $Chondrichthyes$ અને $Osteichthyes$) માં આવે છે.
$Dogfish$ $(Scoliodon)$ એ કાસ્થિમત્સ્ય વર્ગની માછલી છે જે $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે.
$Jellyfish$ એ $Cnidarian$ છે,$Cuttlefish$ એ $Mollusc$ છે,અને $Silverfish$ એ $Arthropod$ (કીટક) છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Dogfish$ એ એકમાત્ર સાચી માછલી છે.

(B) ઇલાસ્મોબ્રાન્ચ એ કાસ્થિમત્સ્ય (cartilaginous fishes) નો એક ઉપવર્ગ છે જેમાં શાર્ક,રે અને સ્કેટનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો લગભગ સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે.
તેઓ વધુ ક્ષારયુક્ત પાણીમાં જીવવા માટે વિશિષ્ટ શારીરિક અનુકૂલન ધરાવે છે,જે તેમને દરિયાઈ પાણીના સ્વરૂપો બનાવે છે.

(C) $Pristis$,જે સામાન્ય રીતે 'સોફિશ' (sawfish) તરીકે ઓળખાય છે,તે $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
આ વર્ગમાં,તે $Elasmobranchii$ ઉપવર્ગમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે,જેમાં શાર્ક,રે અને સ્કેટનો સમાવેશ થાય છે.
$Dipnoi$ એટલે ફેફસાં ધરાવતી માછલીઓ,$Teleostomi$ માં અસ્થિમત્સ્યનો સમાવેશ થાય છે,અને $Holocephali$ માં કાઈમેરાનો સમાવેશ થાય છે.

(A) ગ્રસનીય ઝાલર ફાટો એ મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શાર્ક એ મેરુદંડી સમુદાયના કોન્ડ્રિક્થિસ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગનું પ્રાણી છે.
શાર્કમાં $5$ થી $7$ જોડ ઝાલર ફાટો હોય છે જે ઝાલર ઢાંકણ (operculum) વગર સીધી બહારની તરફ ખુલે છે.
ક્રે ફિશ,કટલ ફિશ અને તારા માછલી એ અમેરુદંડી (non-chordates) પ્રાણીઓ છે અને તેમાં ગ્રસનીય ઝાલર ફાટો હોતી નથી.

(A) . ડોગ ફિશ (જેને $Scoliodon$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ સાચી માછલી છે જે $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે.
$B$. સિલ્વર ફિશ એ $Arthropoda$ સમુદાયનું કીટક છે.
$C$. સ્ટાર ફિશ એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$D$. વ્હેલ એ $Mammalia$ વર્ગનું દરિયાઈ સસ્તન પ્રાણી છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) કાસ્થિમત્સ્ય, જે $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે, તે ઘણી વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
$1$. તેમનું મુખ વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે (Ventral mouth).
$2$. તેમનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$3$. તેઓ વિષમપૂછ (heterocercal tail) ધરાવે છે.
$4$. તેમની પાસે ઝાલરઢાંકણ (operculum) હોતું નથી અને $5-7$ જોડ ઝાલરફાટો હોય છે.
તેથી, વક્ષીય મુખની હાજરી એ આ સમૂહની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(B) માછલીઓનું હૃદય બે ખંડયુક્ત હોય છે,જેમાં એક કર્ણક (auricle) અને એક ક્ષેપક (ventricle) હોય છે. તે ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે,જે ત્યારબાદ શરીરના બાકીના ભાગોમાં પરિભ્રમણ પામે છે.

(B) માછલીઓ,ઉભયજીવીઓ અને સરીસૃપો તેમના શરીરનું તાપમાન સતત જાળવી રાખવામાં અસમર્થ હોય છે. તેથી,તેમને અસમતાપી (Poikilothermic) અથવા શીત-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ કહેવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. માછલીઓમાં $2$ ખંડો ધરાવતું હૃદય હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે. આ હૃદયને શિરાયુક્ત હૃદય કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે માત્ર અશુદ્ધ (શિરાયુક્ત) રુધિર મેળવે છે અને તેને શુદ્ધિકરણ (ઓક્સિજનયુક્ત) કરવા માટે ઝાલરો તરફ પંપ કરે છે.

(A) $Gnathostomata$ એ પૃષ્ઠવંશીઓનો એક મહાસમુદાય છે જે જડબાં ધરાવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Fish$ (માછલીઓ,જેમાં $Chondrichthyes$ અને $Osteichthyes$ બંનેનો સમાવેશ થાય છે) એ સૌથી પહેલા જડબાં વિકસાવનારા પૃષ્ઠવંશીઓ છે. તેથી,ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસમાં તેમને પ્રથમ $Gnathostomes$ માનવામાં આવે છે.

(A) શાર્ક (એક કાસ્થિમત્સ્ય) નું હૃદય બે ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે. તે શરીરમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર મેળવે છે અને તેને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે. તેથી,હૃદય ફક્ત અશુદ્ધ રુધિરનું જ વહન કરે છે. તેની સરખામણીમાં,વ્હેલ સસ્તન પ્રાણી છે (ચાર ખંડોનું હૃદય),જ્યારે દેડકા અને ગરોળી અનુક્રમે ઉભયજીવી અને સરીસૃપ છે,જેમના હૃદયમાં ત્રણ ખંડો હોય છે અને તે મિશ્રિત રુધિરનું પંપિંગ કરે છે.

(C) 'માલ્ટિઝ ક્રોસ' એ શાર્કના કરોડરજ્જુના મણકા (vertebrae) માં જોવા મળતી એક લાક્ષણિકતા છે. ખાસ કરીને,શાર્કના મણકાનું કેન્દ્ર (centrum) એમ્ફીકોઇલસ (amphicoelous) હોય છે અને તે કેલ્સિફાઇડ ફાઇબ્રોકાર્ટિલેજના ચાર ફાચર (wedges) દ્વારા આધારિત હોય છે,જે આડછેદમાં જોતા 'માલ્ટિઝ ક્રોસ' જેવું દેખાય છે.

(A) $Mermaid's$ $purse$ એ અમુક પ્રકારની અંડપ્રસવી (oviparous) શાર્ક,સ્કેટ અને કાઈમેરા દ્વારા મૂકવામાં આવતા ચામડા જેવા ઈંડાના કવચ અથવા ઈંડાની કોથળીઓ માટે વપરાતું સામાન્ય નામ છે.
આ કવચ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને સુરક્ષા આપે છે અને ઘણીવાર દરિયાકિનારે જોવા મળે છે.

(B) $Synanceia$ $horrida$,જે સામાન્ય રીતે $Stone$ $fish$ તરીકે ઓળખાય છે,તેને વિશ્વની સૌથી ઝેરી માછલી માનવામાં આવે છે.
તેની પૃષ્ઠ પક્ષ (dorsal fin) પર તીક્ષ્ણ કાંટા હોય છે જે તેના શિકાર અથવા શિકારીઓમાં શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિન દાખલ કરી શકે છે.
આ ઝેર અત્યંત પીડા અને પેશીઓના મૃત્યુ (necrosis) નું કારણ બને છે અને જો તાત્કાલિક સારવાર ન મળે તો તે મનુષ્યો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

(A) માછલીઓમાં એમ્પ્યુલા ઓફ લોરેન્ઝિની એ એક વિશિષ્ટ સંવેદનાંગ છે જેને તાપમાનગ્રાહી (Thermoreceptor) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે (તે એક પ્રકારનું ઇલેક્ટ્રોરેસેપ્ટર છે જે તાપમાન અને વિદ્યુત ક્ષેત્રો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે).
તે મુખ્યત્વે શાર્ક અને રે જેવી કાસ્થિમત્સ્ય માછલીઓના મુખના ભાગમાં જોવા મળે છે.
આ અંગો માછલીને પર્યાવરણમાં થતા ફેરફારો,જેમાં તાપમાનનો તફાવત અને શિકાર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા નબળા વિદ્યુત ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે,તેને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.

(A) એનાડ્રોમસ માછલીઓ એવી માછલીઓ છે જે તેમના પુખ્ત જીવનનો મોટાભાગનો સમય દરિયામાં વિતાવે છે,પરંતુ પ્રજનન (ઈંડા મૂકવા) માટે મીઠા પાણીની નદીઓ કે ઝરણાંમાં સ્થળાંતર કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Salmon$ અને $Lamprey$ માછલીઓ.
તેથી,સાચું સ્થળાંતર દરિયામાંથી મીઠા પાણી તરફનું છે.

(A) કાસ્થિમત્સ્ય (વર્ગ $Chondrichthyes$) કાસ્થિના બનેલા અંતઃકંકાલ ધરાવે છે. આ માછલીઓનું મુખ્ય લક્ષણ એ છે કે તેમની ઝાલરફાટો પર $operculum$ (ઝાલરઢાંકણ) હોતું નથી. તેના બદલે,તેઓ $5-7$ જોડ અલગ ઝાલરફાટો ધરાવે છે જે સીધી બહારની તરફ ખુલે છે. જોકે તેઓ પ્લેકોઇડ ભીંગડાં,શ્રણી પક્ષ અને ઝાલરફાટો ધરાવે છે,પરંતુ તેમાં ઝાલરઢાંકણનો અભાવ હોય છે.

(D) અપત્યપ્રસવી પ્રાણીઓ તે છે જે ઈંડા મૂકવાને બદલે સીધા બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શાર્ક (ખાસ કરીને કોન્ડ્રિક્થિસ વર્ગની ઘણી પ્રજાતિઓ) અપત્યપ્રસવી અથવા અંડજડાયુજ (ovoviviparous) હોય છે,જેમાં ગર્ભ માતાના શરીરની અંદર વિકાસ પામે છે.
અસ્થિમત્સ્ય,લંગ ફિશ અને દેડકા મુખ્યત્વે અંડપ્રસવી (oviparous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ વિકાસ માટે બાહ્ય વાતાવરણમાં ઈંડા મૂકે છે.

(B) $Echeneis$ સામાન્ય રીતે સકર ફિશ (ચૂષક માછલી) તરીકે ઓળખાય છે. તેની ઉપરની સપાટી પર એક મોટી,સપાટ અંડાકાર એડહેસિવ ડિસ્ક અથવા ચૂષક હોય છે. આ ચૂષક એ રૂપાંતરિત અગ્ર પૃષ્ઠ પક્ષ (anterior dorsal fin) છે,જે માછલીને પરિવહન અને રક્ષણ માટે શાર્ક અથવા કાચબા જેવા મોટા દરિયાઈ પ્રાણીઓ સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે.

(A) ક્લાસ્પર્સ એ નર કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) જેવી કે શાર્ક અને રે માછલીઓના નિતંબ પક્ષ (pelvic fins) પર જોવા મળતા વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગો છે,જે અંતઃફલનમાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sphyrna$ (હેમરહેડ શાર્ક) એ કાસ્થિમત્સ્ય વર્ગનું પ્રાણી છે.
$Echeneis$ (રેમોરા),$Hippocampus$ (સી હોર્સ),અને $Exocoetus$ (ફ્લાઈંગ ફિશ) એ અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) વર્ગમાં આવે છે,જેમાં ક્લાસ્પર્સ હોતા નથી.

(C) $Latimeria$ ને જીવંત અશ્મિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે લાખો વર્ષોથી બાહ્ય સ્વરૂપમાં કોઈ પણ ફેરફાર વગર અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે એક એવી વંશાવળીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે લુપ્ત થઈ ગઈ હોવાનું માનવામાં આવતું હતું.

(A) $Chondrichthyes$ (કોન્ડ્રિક્થાઈસ) વર્ગમાં કાસ્થિમય માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવોનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
તેના ઉદાહરણોમાં શાર્ક,રે અને સ્કેટનો સમાવેશ થાય છે.
તેની સામે,$Osteichthyes$ અસ્થિમય માછલીઓ માટે છે અને $Agnatha$ જડબાંવિહીન માછલીઓ માટે છે.

(B) $Dipnoans$,જે સામાન્ય રીતે ફેફસાંવાળી માછલીઓ $(lungfishes)$ તરીકે ઓળખાય છે,તે $sarcopterygian$ માછલીઓનો એક સમૂહ છે.
હાલમાં,તેમનું વિતરણ દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં મર્યાદિત છે.
તેઓ દક્ષિણ અમેરિકા (લેટિન અમેરિકા),આફ્રિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયાની મીઠા પાણીની નદીઓ અને તળાવોમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,લેટિન અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયાનો સમૂહ તે પ્રદેશોને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે જ્યાં આ જીવંત પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે.

(C) માછલીઓમાં,મીનપક્ષોને જોડમાં અને એકી (અયુગ્મ) મીનપક્ષોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. જોડમાં રહેલા મીનપક્ષોમાં અંસ મીનપક્ષ (Pectoral fins) અને શ્રણી મીનપક્ષ (Pelvic fins) નો સમાવેશ થાય છે,જે ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓના અંગો સાથે સમાનતા ધરાવે છે.
$2$. એકી મીનપક્ષોમાં પૃષ્ઠ મીનપક્ષ,ગુદા મીનપક્ષ અને પુચ્છ મીનપક્ષનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,અંસ મીનપક્ષ અને શ્રણી મીનપક્ષ એ જોડમાં રહેલા મીનપક્ષો છે.

(A) $Scoliodon$,જેને સામાન્ય રીતે ડોગફિશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) વર્ગનું સભ્ય છે.
મોટાભાગની અસ્થિ મત્સ્ય જે અંડપ્રસવી (ઈંડા મૂકતી) હોય છે તેનાથી વિપરીત,$Scoliodon$ અપત્યપ્રસવી છે,જેનો અર્થ છે કે તે જીવંત બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
$Anabas$,$Heteropneustes$ અને $Catla$ એ તમામ અસ્થિ મત્સ્ય $(Osteichthyes)$ ના ઉદાહરણો છે જે અંડપ્રસવી છે.

(A) વિષમપૂંછ (Heterocercal tail) એ પૂંછડીના મીનપક્ષનો એક પ્રકાર છે જેમાં કરોડસ્તંભ પૂંછડીના ઉપરના ભાગમાં લંબાય છે,જેના કારણે ઉપરનો ભાગ નીચેના ભાગ કરતા મોટો હોય છે.
આ પ્રકારની પૂંછડી કાસ્થિ મત્સ્ય (વર્ગ $Chondrichthyes$),જેમ કે શાર્ક અને રે માછલીઓની લાક્ષણિકતા છે.
તે પ્રચલન દરમિયાન દિશા સૂચક અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરને ઉપર તરફ ધકેલવામાં મદદ કરે છે.

(C) માછલીના હૃદયને $venous$ (શિરાયુક્ત) હૃદય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે માત્ર ઓક્સિજનવિહીન (શિરાયુક્ત) રુધિર મેળવે છે અને તેને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પમ્પ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,અન્ય પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ જેવા કે ઉભયજીવી,સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં હૃદય ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન બંને પ્રકારના રુધિરનું વહન કરે છે (અથવા તેમને સંપૂર્ણપણે અલગ કરે છે).
તેથી,પૃષ્ઠવંશીઓમાં માછલીનું હૃદય માત્ર શિરાયુક્ત રુધિરનું પમ્પિંગ કરવા માટે અનન્ય છે.

(C) માછલીઓમાં લેટરલ લાઇન સિસ્ટમ ખૂબ જ વિકસિત હોય છે જે પાણીમાં થતા કંપનો અને દબાણમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
તેમની પાસે પ્રકાશની સંવેદના માટે સારી રીતે વિકસિત આંખો અને રાસાયણિક સંકેતો (ગંધ) પારખવા માટે ઘ્રાણેન્દ્રિયો હોય છે.
જોકે,જમીન પરના પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની તુલનામાં તેમની હવામાં રહેલા અવાજને પારખવાની ક્ષમતા ખૂબ જ મર્યાદિત હોય છે,કારણ કે તેમની પાસે બાહ્ય કાન અને મધ્ય કાનની રચનાનો અભાવ હોય છે,જેના કારણે તેમની સાંભળવાની શક્તિ (અવાજની સંવેદના) પ્રમાણમાં નબળી હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Scoliodon$ (ડોગફિશ) માં,એક ઝાંખી પાર્શ્વીય રેખા શરીરના અને પૂંછડીના બંને પાર્શ્વીય બાજુઓ પર અને માથાના ભાગ પર જોવા મળે છે.
આ રચના અંતર્ગત સંવેદી પાર્શ્વીય રેખા નલિકા તંત્રનું સ્થાન દર્શાવે છે,જે નાના છિદ્રો દ્વારા સમયાંતરે બહારની તરફ ખુલે છે.
આ અંગો માછલી જેવા જલીય પૃષ્ઠવંશીઓમાં લાક્ષણિક છે,જે પાણીના પ્રવાહ અને ધ્રુજારીને પારખવામાં મદદ કરે છે.

(B) માછલીનું હૃદય $2$-ખંડી હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે.
તેને 'શિરા હૃદય' (Venous heart) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે ફક્ત ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને જ ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે.
આમ,વિકલ્પ $B$ અને $C$ બંને માછલીના હૃદય માટે સાચા છે. જોકે,પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,તેને મુખ્યત્વે $2$-ખંડી શિરા હૃદય તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(C, D) માછલીઓમાં મીનપક્ષોને યુગ્મિત અને અયુગ્મિત એમ બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. અયુગ્મિત મીનપક્ષોમાં પૃષ્ઠ મીનપક્ષ,પુચ્છ મીનપક્ષ અને ગુદા મીનપક્ષનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. યુગ્મિત મીનપક્ષોમાં વક્ષ મીનપક્ષ અને નિતંબીય મીનપક્ષનો સમાવેશ થાય છે.
અહીં વિકલ્પ $C$ (નિતંબીય મીનપક્ષ) અને $D$ (વક્ષ મીનપક્ષ) બંને યુગ્મિત છે. સામાન્ય રીતે,વક્ષ મીનપક્ષો મુખ્ય યુગ્મિત મીનપક્ષો તરીકે ઓળખાય છે.

(C) પાર્શ્વીય રેખીય અંગ (Lateral line organ) એ માછલીઓ અને કેટલાક જલીય ઉભયજીવીઓમાં જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ સંવેદી અંગ છે.
તે શરીરની બંને બાજુએ આવેલી પ્રવાહીથી ભરેલી નલિકાઓની શ્રેણી ધરાવે છે.
આ અંગોમાં ન્યુરોમાસ્ટ્સ (neuromasts) નામની વિશિષ્ટ સંવેદી કોષો હોય છે,જે આસપાસના પર્યાવરણમાં થતા કંપન,દબાણમાં ફેરફાર અને પાણીના પ્રવાહને પારખે છે.
આ તંત્ર માછલીઓને દિશા શોધવામાં,સમૂહમાં તરવામાં અને શિકારીઓથી બચવામાં મદદ કરે છે.

(D) શાર્ક અને રે-ફિશ જેવી કાસ્થિમત્સ્ય (વર્ગ $Chondrichthyes$) માં,નર માછલીના નિતંબ પક્ષો (pelvic fins) વિશિષ્ટ રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને $Claspers$ (આલિંગક) કહેવામાં આવે છે.
આ $Claspers$ મૈથુન અંગો તરીકે કાર્ય કરે છે,જે અંતઃફલન દરમિયાન માદાના ક્લોએકા (cloaca) માં શુક્રકોષોના સ્થાનાંતરણમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $Synanceia$ પ્રજાતિ,જે સામાન્ય રીતે $Stone$ $fish$ તરીકે ઓળખાય છે,તે વિશ્વની સૌથી ઝેરી માછલી માનવામાં આવે છે. તેની પૃષ્ઠ પક્ષ (dorsal fin) પર તીક્ષ્ણ કંટકો હોય છે જે શક્તિશાળી ન્યુરોટોક્સિન ઇન્જેક્ટ કરી શકે છે,જે અતિશય પીડાનું કારણ બને છે અને જો તાત્કાલિક સારવાર ન મળે તો તે મનુષ્યો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

(D) $Dipnoi$ (ડિપ્નોઈ) ઉપવર્ગમાં આવતી માછલીઓને સામાન્ય રીતે લંગફિશ (ફેફસાં ધરાવતી માછલી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ માછલીઓમાં રૂપાંતરિત વાતાશય (swim bladder) હોય છે જે ફેફસાં તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનાથી તેઓ વાતાવરણની હવા શ્વાસમાં લઈ શકે છે.
આ અનુકૂલન ખાસ કરીને સ્થિર અથવા ઓક્સિજનની ઉણપ ધરાવતા જળાશયોમાં જીવંત રહેવા માટે ઉપયોગી છે.
તેથી,$Dipnoi$ એ સાચો જવાબ છે.

(B) $Scoliodon$ એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) વર્ગનું પ્રાણી છે.
આ વર્ગના સભ્યોમાં સામાન્ય રીતે અંતઃ ફલન જોવા મળે છે.
$Scoliodon$ માં નર પ્રાણીમાં નિતંબ પક્ષો (pelvic fins) રૂપાંતરિત થઈને 'ક્લાસ્પર્સ' (claspers) બનાવે છે,જેનો ઉપયોગ માદાના ક્લોએકા (cloaca) માં શુક્રકોષો દાખલ કરવા માટે થાય છે,આમ તે અંતઃ ફલન દર્શાવે છે.

(D) $Scoliodon$ (ડોગફિશ) જેવી કાસ્થિમત્સ્યમાં $Ampullae$ of $Lorenzini$ એ વિશિષ્ટ સંવેદનાંગો છે.
આ અંગો વિદ્યુતગ્રાહી છે જે તાપમાનના ફેરફારો પ્રત્યે પણ સંવેદનશીલ હોય છે,તેથી તેમને ઉષ્માગ્રાહી અંગો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ જેલીથી ભરેલા છિદ્રોનું એક જાળું ધરાવે છે જે પાણીમાં રહેલા નબળા વિદ્યુત ક્ષેત્રો અને તાપમાનના તફાવતને પારખે છે,જે શાર્કને દિશા શોધવામાં અને શિકારને પકડવામાં મદદ કરે છે.

(A) મત્સ્યમાં હૃદય બે ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે. હૃદય અશુદ્ધ રુધિરને ઝાલરો તરફ પંપ કરે છે,જ્યાં તેનું ઓક્સિજનયુક્ત રુધિરમાં રૂપાંતર થાય છે અને ત્યારબાદ તે સીધું શરીરના અન્ય ભાગોમાં વહન પામે છે. આ પ્રકારના પરિવહનને એકમાર્ગીય પરિવહન કહેવામાં આવે છે કારણ કે રુધિર શરીરના દરેક સંપૂર્ણ ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થાય છે. તેથી,મત્સ્યમાં એકમાર્ગીય હૃદય જોવા મળે છે.

(B) માછલીનું હૃદય $2$ ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે.
તેને 'વેનસ હાર્ટ' (શિરાયુક્ત હૃદય) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે માત્ર અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે.
તેથી,માછલીનું હૃદય શરીરના પેશીઓમાંથી માત્ર અશુદ્ધ રુધિર જ મેળવે છે.

(B) બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,રુધિર હૃદય દ્વારા બંધ નલિકાઓ (રુધિરવાહિનીઓ) ની શ્રેણી દ્વારા પમ્પ કરવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$ (વંદો),$C$ (મૃદુકાય - સિફાલોપોડ્સ સિવાય) અને $D$ (વીંછી) ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર ધરાવે છે,જેમાં રુધિર સાઇનસ તરીકે ઓળખાતી ખુલ્લી જગ્યાઓમાં વહે છે.
$B$ (માછલી) બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્ર ધરાવે છે,જેમાં રુધિર સમગ્ર પરિભ્રમણ દરમિયાન વાહિનીઓની અંદર જ રહે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) કાસ્થિ મત્સ્ય,જે $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે,તેમનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
આ માછલીઓની ત્વચા પર $Placoid$ પ્રકારના ભીંગડા જોવા મળે છે.
$Cycloid$ અને $Ctenoid$ ભીંગડા સામાન્ય રીતે અસ્થિ મત્સ્ય ($Osteichthyes$ વર્ગ) માં જોવા મળે છે.
$Ganoid$ ભીંગડા આદિ પ્રકારની અસ્થિ મત્સ્યમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) કાસ્થિમત્સ્ય $(Chondrichthyes)$ વર્ગના સજીવો નીચે મુજબના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. તેમનું મુખ વક્ષ બાજુએ (ventrally) આવેલું હોય છે ($A$ સાચું છે).
$2$. તેઓ $5$ થી $7$ જોડ ઝાલરો ધરાવે છે,જે અલગ હોય છે અને ઝાલરઢાંકણ હોતું નથી ($D$ પણ કાસ્થિમત્સ્યનું લક્ષણ છે).
$3$. તેમની ત્વચા સખત હોય છે અને તેમાં પ્લેકોઇડ ભીંગડા આવેલા હોય છે.
$4$. દાંત પ્લેકોઇડ ભીંગડાના રૂપાંતરિત સ્વરૂપ છે જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.
$5$. તેમના જડબા ખૂબ જ શક્તિશાળી હોય છે.
$6$. તેમની પાસે વાતાશય (air bladder) હોતું નથી,તેથી ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરવું પડે છે.
$7$. પૂચ્છ મીનપક્ષ વિષમપાલિ (heterocercal) હોય છે,હોમોસર્કલ નહીં.
નોંધ: $A$ અને $D$ બંને કાસ્થિમત્સ્યના લક્ષણો છે,પરંતુ પરીક્ષામાં મુખનું સ્થાન એ મુખ્ય લાક્ષણિકતા તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(C) $Chondrichthyes$ (કોન્ડ્રિક્થિસ) વર્ગમાં કાસ્થિમત્સ્યનો સમાવેશ થાય છે,જેનું મુખ્ય લક્ષણ એ છે કે તેમનું અંત:કંકાલ સંપૂર્ણપણે કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સમુદ્રઘોડો $(Hippocampus)$,લેબીયો $(Rohu)$ અને કટલા $(Catla)$ એ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના સભ્યો છે,જેનું અંત:કંકાલ અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
સ્કેટ્સ ($Rajiformes$ ગોત્રના સભ્યો) એ $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે અને તેનું અંત:કંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.