NEET 2018 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(C) ગૌણ પ્રદૂષકો સીધા વાતાવરણમાં ઉત્સર્જિત થતા નથી,પરંતુ તે પ્રાથમિક પ્રદૂષકો અને વાતાવરણના અન્ય ઘટકો વચ્ચેની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા બને છે.
ઓઝોન $(O_3)$ એ ગૌણ પ્રદૂષકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઈટ્રોજનના ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનો $(VOCs)$ ની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા ટ્રોપોસ્ફિયરમાં રચાય છે.
$SO_2$,$CO$,અને $NO_2$ એ પ્રાથમિક પ્રદૂષકો છે કારણ કે તે દહન જેવી પ્રક્રિયાઓમાંથી સીધા જ ઉત્સર્જિત થાય છે.

(A) પ્રાથમિક પ્રદૂષક એ હવાનું પ્રદૂષક છે જે સીધું સ્ત્રોતમાંથી ઉત્સર્જિત થાય છે,જેમ કે $CO$,$NO_2$ અને $SO_2$.
દ્વિતીયક પ્રદૂષકો સીધા ઉત્સર્જિત થતા નથી; તેઓ વાતાવરણમાં ત્યારે બને છે જ્યારે પ્રાથમિક પ્રદૂષકો પ્રતિક્રિયા આપે છે અથવા આંતરક્રિયા કરે છે.
$PAN$ (પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ) એ દ્વિતીયક પ્રદૂષકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને બાષ્પશીલ કાર્બનિક સંયોજનોની ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ધારો કે તારનું કદ $V$ છે. $V = A \times L$ હોવાથી,અને બંને તાર સમાન દ્રવ્યના અને સમાન કદના હોવાથી,$A_1 L_1 = A_2 L_2$ થાય.
આપેલ છે કે $A_1 = A$ અને $A_2 = 3A$,તેથી $A L_1 = 3A L_2$,જેનો અર્થ છે કે $L_1 = 3 L_2$.
યંગ મોડ્યુલસ $Y$ નું સૂત્ર $Y = \frac{F L}{A \Delta x}$ છે.
તાર $1$ માટે: $Y = \frac{F L_1}{A \Delta x} \implies F = \frac{Y A \Delta x}{L_1}$.
તાર $2$ માટે: $Y = \frac{F' L_2}{3A \Delta x} \implies F' = \frac{Y (3A) \Delta x}{L_2}$.
$L_2 = \frac{L_1}{3}$ ને $F'$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$F' = \frac{Y (3A) \Delta x}{L_1 / 3} = 9 \left( \frac{Y A \Delta x}{L_1} \right)$.
$F = \frac{Y A \Delta x}{L_1}$ હોવાથી,આપણને $F' = 9F$ મળે છે.

(D) યંગ મોડ્યુલસ $Y$ નું સૂત્ર $Y = \frac{F L}{A \Delta x}$ છે,જ્યાં $L$ લંબાઈ છે,$A$ ક્ષેત્રફળ છે અને $\Delta x$ લંબાઈમાં થતો વધારો છે.
કદ $V = A L$ અચળ હોવાથી,આપણે $L = \frac{V}{A}$ લખી શકીએ.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા,$F = \frac{Y A \Delta x}{L} = \frac{Y A \Delta x}{(V/A)} = \frac{Y A^2 \Delta x}{V}$ મળે છે.
બંને તાર માટે $Y, V$ અને $\Delta x$ સમાન હોવાથી,$F \propto A^2$ થાય.
તેથી,$\frac{F_2}{F_1} = \left(\frac{A_2}{A_1}\right)^2 = \left(\frac{3A}{A}\right)^2 = 3^2 = 9$.
આમ,$F_2 = 9 F_1 = 9F$.

(C) ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO$ અને $H_2O$ ઉત્પન્ન કરે છે: $HCOOH \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + H_2O$.
ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO$,$CO_2$ અને $H_2O$ ઉત્પન્ન કરે છે: $H_2C_2O_4 \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$.
$KOH$ પેલેટ્સ એસિડિક વાયુ $CO_2$ નું શોષણ કરે છે,જેથી બાકી રહેલ વાયુમય ઉત્પાદન $CO$ છે.
$HCOOH$ ના મોલ = $\frac{2.3 \ g}{46 \ g/mol} = 0.05 \ mol$. આ $0.05 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$H_2C_2O_4$ ના મોલ = $\frac{4.5 \ g}{90 \ g/mol} = 0.05 \ mol$. આ $0.05 \ mol$ $CO$ અને $0.05 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
બાકી રહેલા $CO$ ના કુલ મોલ = $0.05 \ mol + 0.05 \ mol = 0.1 \ mol$.
$CO$ નું દળ = $0.1 \ mol \times 28 \ g/mol = 2.8 \ g$.

(B) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓના સમૂહમાં,જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે,જેનાથી ઓક્સાઈડનો બેઝિક સ્વભાવ વધે છે. $BeO$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) સ્વભાવ ધરાવે છે,જ્યારે $MgO$,$CaO$ અને $BaO$ બેઝિક છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$BeO$ સૌથી વધુ એસિડિક (અથવા સૌથી ઓછો બેઝિક) છે કારણ કે તેનું કદ સૌથી નાનું છે અને તેની પોલરાઈઝિંગ શક્તિ સૌથી વધુ છે.

(A) ધાતુના હાઇડ્રાઇડ્સની આયનીય લાક્ષણિકતા ધાતુ અને હાઇડ્રોજન વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવત પર અથવા કેટાયનની ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarizing power) પર આધાર રાખે છે.
ફાજન્સના નિયમ મુજબ,નાના કેટાયનોમાં વધુ ધ્રુવીભવન શક્તિ હોય છે,જે બંધની સહસંયોજક લાક્ષણિકતા વધારે છે.
જેમ આપણે સમૂહ $2$ માં ઉપરથી નીચે જઈએ છીએ ($Be$ થી $Ba$),તેમ કેટાયનનું કદ વધે છે અને તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ ઘટે છે.
તેથી,સહસંયોજક લાક્ષણિકતા ઘટે છે અને આયનીય લાક્ષણિકતા વધે છે.
આમ,આયનીય લાક્ષણિકતાનો સાચો ક્રમ $BeH_2 < CaH_2 < BaH_2$ છે.

(A) અણુઓની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે દરેક કિસ્સામાં મોલ $(n)$ ની ગણતરી કરીએ છીએ,કારણ કે $\text{અણુઓની }\; \text{સંખ્યા }= n \times N_A$.
$A$) $18 \; mL$ પાણી: ઘનતા $d = 1 \; g/mL$ હોવાથી,દળ $W = 18 \; g$. મોલ $n = \frac{18}{18} = 1 \; mol$. અણુઓ $= 1 \times N_A$.
$B$) $0.18 \; g$ પાણી: મોલ $n = \frac{0.18}{18} = 0.01 \; mol$. અણુઓ $= 0.01 \times N_A$.
$C$) $STP$ પર $0.00224 \; L$ પાણીની વરાળ: મોલ $n = \frac{0.00224}{22.4} = 0.0001 \; mol$. અણુઓ $= 0.0001 \times N_A$.
$D$) $10^{-3} \; mol$ પાણી: મોલ $n = 0.001 \; mol$. અણુઓ $= 0.001 \times N_A$.
કિંમતોની સરખામણી કરતા,$1 \times N_A$ મહત્તમ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) તત્વ $(X)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $1s^{2} 2s^{2} 2p^{3}$ છે.
આ નાઇટ્રોજન $(N)$ દર્શાવે છે,જેની પાસે $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $3$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર છે,જેથી તે $-3$ વીજભાર ધરાવતો આયન $(N^{3-})$ બનાવે છે.
મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ એ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ છે જે $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે અને $+2$ વીજભાર ધરાવતો આયન $(Mg^{2+})$ બનાવે છે.
તટસ્થ આયનીય સંયોજન બનાવવા માટે,વીજભાર સંતુલિત થવો જોઈએ: $3 \times (+2) + 2 \times (-3) = 0$.
તેથી,સંયોજનનું સૌથી સાદું સૂત્ર $Mg_{3}X_{2}$ છે.

(C) $N$ $(Z=7)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $1s^2 2s^2 2p_x^1 2p_y^1 2p_z^1$ છે. હન્ડના મહત્તમ ગુણકતાના નિયમ મુજબ,સમાન શક્તિ ધરાવતી કક્ષકોમાં (જેમ કે $2p_x, 2p_y, 2p_z$) ઇલેક્ટ્રોન પહેલા સમાંતર સ્પિન સાથે એકલા ભરાવા જોઈએ. વિકલ્પ $C$ માટે આપેલી આકૃતિમાં છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન વિરુદ્ધ સ્પિન સાથે દર્શાવેલ છે,જે હન્ડના નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ ખોટું વિધાન છે.

(B) દ્વિપરમાણ્વીય સ્પીસીઝનો બંધ ક્રમાંક $\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$14$ સુધીના કુલ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી સ્પીસીઝ માટે ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$ છે.
$1. CN^{+}$ ($12$ ઇલેક્ટ્રોન): $\text{Bond Order} = \frac{8-4}{2} = 2.0$
$2. CN$ ($13$ ઇલેક્ટ્રોન): $\text{Bond Order} = \frac{9-4}{2} = 2.5$
$3. CN^{-}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $\text{Bond Order} = \frac{10-4}{2} = 3.0$
$4. NO$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન): $\text{Bond Order} = \frac{10-5}{2} = 2.5$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$CN^{-}$ નો બંધ ક્રમાંક સૌથી વધુ $3.0$ છે.

(C) સંકીર્ણ આયનનું સામાન્ય સૂત્ર $MF_{6}^{3-}$ છે.
બોરોન $(B)$ એ $2^{nd}$ આવર્તનું તત્વ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં ખાલી $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોવાથી તેની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ છે.
તેથી,તે તેનું અષ્ટક વિસ્તારીને $BF_{6}^{3-}$ આયન બનાવી શકતું નથી.
$Al$,$Ga$ અને $In$ જેવા અન્ય તત્વો પાસે ખાલી $d$-કક્ષકો હોય છે અને તેઓ આવા સંકીર્ણ આયનો બનાવી શકે છે.

(B) મધ્યસ્થ પરમાણુ $Cl$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$ClF_3$ માં,$Cl$ એ $3$ $F$ પરમાણુઓ સાથે $3$ એકલ બંધ બનાવે છે.
આનાથી $7 - 3 = 4$ ઇલેક્ટ્રોન બાકી રહે છે,જે $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,આ $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ ભૂમિતિમાં વિષુવવૃત્તીય સ્થાનો પર ગોઠવાય છે,જેના પરિણામે $T$-આકારની આણ્વિય ભૂમિતિ મળે છે.

(D) સમૂહ $13$ માં,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $B$ થી $Al$ તરફ નીચે જતાં વધે છે.
જોકે,$Ga$ માં $d$-ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસર (ટ્રાન્ઝિશન કોન્ટ્રેક્શન) ને કારણે,$Ga$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $Al$ કરતા થોડી નાની હોય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $B < Ga < Al < In < Tl$ છે.

(A) ઓક્સિડેશન આંકના ઘટતા ક્રમને શોધવા માટે,આપણે દરેક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજન $(N)$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણીએ છીએ:
$1$. $HNO_{3}$ માં: $1 + x + 3(-2) = 0 \implies x = +5$
$2$. $NO$ માં: $x + (-2) = 0 \implies x = +2$
$3$. $N_{2}$ માં: તત્વના મુક્ત અવસ્થામાં ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોય છે.
$4$. $NH_{4}Cl$ માં: $x + 4(1) + (-1) = 0 \implies x + 3 = 0 \implies x = -3$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $+5 > +2 > 0 > -3$.
તેથી,સાચો ક્રમ $HNO_{3} > NO > N_{2} > NH_{4}Cl$ છે.

(D) $pH = 1$ હોવા માટે,$[H^+]$ ની સાંદ્રતા $0.1 \; M$ હોવી જોઈએ.
દરેક કિસ્સા માટે $[H^+]$ ની ગણતરી કરતા:
$a. \; [H^+] = \frac{(60 \times 0.1) - (40 \times 0.1)}{60 + 40} = 0.02 \; M$
$b. \; [H^+] = \frac{(55 \times 0.1) - (45 \times 0.1)}{55 + 45} = 0.01 \; M$
$c. \; [H^+] = \frac{(75 \times 0.2) - (25 \times 0.2)}{75 + 25} = 0.1 \; M$
$d. \; [H^+] = 0 \; M$
આમ,દ્રાવણ $c$ માટે $pH = 1$ થાય છે.

(A) $mol \ L^{-1}$ માં દ્રાવ્યતા $(s)$ શોધવા માટે $g \ L^{-1}$ માં આપેલી દ્રાવ્યતાને $BaSO_{4}$ ના મોલર દળ વડે ભાગતા:
$s = \frac{2.42 \times 10^{-3}}{233} \approx 1.0386 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$.
$BaSO_{4}$ માટે,$K_{sp} = s^{2}$ થાય.
$K_{sp} = (1.0386 \times 10^{-5})^{2} \approx 1.08 \times 10^{-10} \ mol^{2} \ L^{-2}$.

(A) વાયુનું પ્રવાહીકરણ વાન્ડર વાલ્સ અચળાંક $a$ ના મૂલ્યના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે,જે આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો દર્શાવે છે.
$a$ નું મૂલ્ય જેટલું વધારે,તેટલા આંતરઆણ્વીય બળો મજબૂત અને ક્રાંતિક તાપમાન $(T_{C})$ વધારે હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $a(NH_{3}) = 4.17$,$a(H_{2}) = 0.244$,$a(O_{2}) = 1.36$,અને $a(CO_{2}) = 3.59$.
$NH_{3}$ નું $a$ મૂલ્ય સૌથી વધુ $(4.17)$ હોવાથી,તે સૌથી મજબૂત આંતરઆણ્વીય બળો ધરાવે છે અને સૌથી સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવી શકાય છે.

(D) હાઇડ્રોકાર્બન $(A)$ મિથેન $(CH_4)$ છે.
$CH_4$ પ્રકાશ $(hv)$ ની હાજરીમાં $Br_2$ સાથે મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા મિથાઈલ બ્રોમાઇડ $(CH_3Br)$ બનાવે છે.
$CH_4 + Br_2 \xrightarrow{hv} CH_3Br + HBr$
મિથાઈલ બ્રોમાઇડ $(CH_3Br)$ સોડિયમ $(Na)$ અને સૂકા ઈથરની હાજરીમાં વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા દ્વારા ઈથેન $(CH_3-CH_3)$ બનાવે છે.
$2CH_3Br + 2Na \xrightarrow{\text{dry ether}} CH_3-CH_3 + 2NaBr$
ઈથેન $(CH_3-CH_3)$ એ બે કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો વાયુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બન છે,જે ચાર કરતાં ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવે છે.

(A) $NO$ અને $NO_2$ જેવા નાઈટ્રોજનના ઓક્સાઈડ કુદરતી પ્રક્રિયાઓ (જેમ કે વીજળી,જંગલની આગ) અને માનવીય પ્રવૃત્તિઓ (જેમ કે ઓટોમોબાઈલ એન્જિનમાં દહન) બંને દ્વારા ઉત્પન્ન થતા સામાન્ય પ્રદૂષકો છે. $N_2O$ મુખ્યત્વે જમીન અને મહાસાગરોમાં કુદરતી જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. $N_2O_5$ એ આ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વાતાવરણમાં દાખલ થતો સામાન્ય પ્રદૂષક નથી.

(B) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_{4}^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_{2}O$ ... $(I)$
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $C_{2}O_{4}^{2-} \longrightarrow 2CO_{2} + 2e^{-}$ ... $(II)$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,$(I)$ ને $2$ વડે અને $(II)$ ને $5$ વડે ગુણતા:
$2MnO_{4}^{-} + 16H^{+} + 10e^{-} \longrightarrow 2Mn^{2+} + 8H_{2}O$
$5C_{2}O_{4}^{2-} \longrightarrow 10CO_{2} + 10e^{-}$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા મળે છે:
$2MnO_{4}^{-} + 5C_{2}O_{4}^{2-} + 16H^{+} \longrightarrow 2Mn^{2+} + 10CO_{2} + 8H_{2}O$
આમ,$MnO_{4}^{-}$,$C_{2}O_{4}^{2-}$ અને $H^{+}$ ના સહગુણકો અનુક્રમે $2$,$5$ અને $16$ છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા $A_{2(g)} + B_{2(g)} \rightleftharpoons X_{2(g)}$ છે.
$1$. એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta_{r} H = -X \ kJ$ સૂચવે છે કે પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક $(\Delta H < 0)$ છે. લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા માટે નીચું તાપમાન નીપજના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$2$. વાયુરૂપ મોલનો ફેરફાર $\Delta n_{g} = 1 - (1 + 1) = -1$ છે. $\Delta n_{g} < 0$ હોવાથી,દબાણ વધારવાથી સંતુલન ઓછા મોલ ધરાવતી બાજુ એટલે કે નીપજ તરફ ખસશે.
તેથી,ઓછું તાપમાન અને ઊંચું દબાણ નીપજના મહત્તમ નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(D) વાસ્તવિક વાયુઓ માટે વાન્ડર વાલ્સ સમીકરણ $(P + \frac{an^2}{V^2})(V - nb) = nRT$ છે.
આ સમીકરણમાં,પદ $\frac{an^2}{V^2}$ એ દબાણ સુધારો દર્શાવે છે.
અચળાંક '$a$' એ વાયુના અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોના મૂલ્યનું માપ છે.

(C) $X_2$,$Y_2$ અને $XY$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા ($B$.$E$.) અનુક્રમે $x \ kJ \ mol^{-1}$,$0.5x \ kJ \ mol^{-1}$ અને $x \ kJ \ mol^{-1}$ ધારો.
$XY$ ના નિર્માણ માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $\frac{1}{2}X_2(g) + \frac{1}{2}Y_2(g) \rightarrow XY(g)$.
પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પીનું સૂત્ર: $\Delta H = \Sigma(B.E.)_{\text{પ્રક્રિયકો}} - \Sigma(B.E.)_{\text{નીપજો}}$.
કિંમતો મૂકતા: $-200 = [\frac{1}{2} \times (x) + \frac{1}{2} \times (0.5x)] - [1 \times (x)]$.
$-200 = [0.5x + 0.25x] - x$.
$-200 = 0.75x - x$.
$-200 = -0.25x$.
$x = \frac{200}{0.25} = 800 \ kJ \ mol^{-1}$.
આમ,$X_2$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $800 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.

(D) ઝ્વિટર આયન એ એવો અણુ છે જે ધન અને ઋણ બંને વીજભાર ધરાવે છે,જેનાથી તે એકંદરે વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ બને છે.
ગ્લાયસીન $(NH_{2}CH_{2}COOH)$ જેવા એમિનો એસિડમાં એસિડિક કાર્બોક્સિલ ગ્રુપ $(-COOH)$ અને બેઝિક એમિનો ગ્રુપ $(-NH_{2})$ બંને હોય છે.
જલીય દ્રાવણમાં,કાર્બોક્સિલ ગ્રુપમાંથી પ્રોટોન એમિનો ગ્રુપમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે,જેના પરિણામે ઝ્વિટર આયન બને છે:
$HOOC-CH_{2}-NH_{2} \rightleftharpoons ^{-}OOC-CH_{2}-NH_{3}^{+}$

(A) ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ ($-I$ અસર) કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલા પરમાણુની વિદ્યુતઋણતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
પરમાણુઓની વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ છે: $N < O < F$.
તેથી,આપેલા સબસ્ટિટ્યુઅન્ટ્સ માટે $-I$ અસરનો ક્રમ છે: $-NH_2 < -OR < -F$ અને $-NR_2 < -OR < -F$.
વિકલ્પ $A$ અને $B$ બંને $-I$ અસરનો સાચો ક્રમ દર્શાવે છે.

(C) $-NO_2$ સમૂહ એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ ($-I$ અને $-M$ અસરો) છે.
ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપનમાં,મધ્યવર્તી કાર્બોકેટાયન (એરેનિયમ આયન) ની સ્થિરતા ઓરિએન્ટેશન નક્કી કરે છે.
જ્યારે ધન વીજભાર ઓર્થો અથવા પેરા સ્થાન પર હોય છે,ત્યારે તે $-NO_2$ સમૂહ સાથે સીધા સંયુગ્મનમાં આવે છે,જે ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસરને કારણે નોંધપાત્ર અસ્થિરતા તરફ દોરી જાય છે.
જ્યારે ધન વીજભાર મેટા સ્થાન પર હોય છે,ત્યારે તે $-NO_2$ સમૂહ સાથે સીધા સંયુગ્મનમાં હોતું નથી,જે તેને ઓર્થો અને પેરા મધ્યવર્તીઓ કરતા પ્રમાણમાં વધુ સ્થાયી બનાવે છે.
તેથી,મેટા-વિસ્થાપિત કાર્બોકેટાયન વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સ્થાયી છે.

(B) સાચો અણુ $CH_{2}=CH-C \equiv CH$ છે.
$1$. પ્રથમ કાર્બન $(CH_{2}=)$ બે હાઇડ્રોજન અને એક કાર્બન સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે,તેથી તેમાં $3$ સિગ્મા બંધ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^2$ સંકરણ આપે છે.
$2$. બીજો કાર્બન $(-CH-)$ એક હાઇડ્રોજન,એક કાર્બન દ્વિબંધ દ્વારા અને એક કાર્બન એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે,જે $sp^2$ સંકરણ આપે છે.
$3$. ત્રીજો કાર્બન $(-C \equiv)$ એક કાર્બન સાથે એકલ બંધ અને એક કાર્બન સાથે ત્રિબંધ દ્વારા જોડાયેલ છે,જે $sp$ સંકરણ આપે છે.
$4$. ચોથો કાર્બન $(\equiv CH)$ એક કાર્બન સાથે ત્રિબંધ અને એક હાઇડ્રોજન સાથે જોડાયેલ છે,જે $sp$ સંકરણ આપે છે.
આમ,ક્રમ $sp^2, sp^2, sp, sp$ છે.

(B) માનવમાં $ABO$ રુધિર જૂથોનો વારસો જનીન $I$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. પ્રભુતા: કારકો $I^A$ અને $I^B$ એ $i$ પર પ્રભાવી છે,કારણ કે $I^A$ અને $I^B$ શર્કરા ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $i$ કોઈ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
$2$. સહ-પ્રભુતા: જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ બંને સાથે હાજર હોય,ત્યારે તેઓ બંને પોતાની શર્કરાના પ્રકારો વ્યક્ત કરે છે,જેના પરિણામે $AB$ રુધિર જૂથ બને છે. આ સહ-પ્રભુતાનું ઉદાહરણ છે.
$3$. બહુવૈકલ્પિક કારકો: એક જ જનીન સ્થાન માટે ત્રણ કારકો $(I^A, I^B, i)$ હોવાથી,આ બહુવૈકલ્પિક કારકોનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,$a, b,$ અને $c$ એ સાચા લક્ષણો છે.

(B) લિમ્બિક સિસ્ટમ (અથવા લિમ્બિક લોબ) હાયપોથેલેમસ સાથે મળીને જાતીય વર્તન,ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયાઓની અભિવ્યક્તિ (જેમ કે ઉત્તેજના,આનંદ,ક્રોધ અને ડર) અને પ્રેરણાના નિયમનમાં સામેલ છે. તે સ્વૈચ્છિક હલનચલનનું નિયંત્રણ કરતું નથી; તે કાર્ય મુખ્યત્વે સેરેબેલમ અને સેરેબ્રમના મોટર કોર્ટેક્સ સાથે સંકળાયેલું છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલી જોડી ખોટી છે. મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટામાં એવા કેન્દ્રો હોય છે જે શ્વસન,કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર પ્રતિક્રિયાઓ અને જઠરના સ્ત્રાવને નિયંત્રિત કરે છે. હાયપોથેલેમસમાં ઘણા કેન્દ્રો હોય છે જે શરીરનું તાપમાન,ખાવા-પીવાની ઈચ્છાને નિયંત્રિત કરે છે અને રિલીઝિંગ હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે. કોર્પસ કેલોસમ એ ચેતા તંતુઓનો એક પટ્ટો છે જે ડાબા અને જમણા મગજના ગોળાર્ધને જોડે છે.

(D) પ્રબળ એસિડિક માધ્યમમાં,એનિલિનના નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું પ્રોટોનેશન થઈને એનિલિનિયમ આયન $(C_6H_5NH_3^+)$ બને છે.
$-NH_3^+$ સમૂહ તેના ધન વીજભારને કારણે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક છે અને પ્રબળ $-I$ અસર દર્શાવે છે.
આ બેન્ઝીન વલયને નિષ્ક્રિય બનાવે છે અને તેને ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ માટે મેટા-ડાયરેક્ટિંગ બનાવે છે.
તેથી,પ્રબળ એસિડિક માધ્યમમાં એનિલિનનું નાઈટ્રેશન કરવાથી નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં $m$-નાઈટ્રોએનિલિન મળે છે.

(A) એમાયલોઝ એ $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોની લાંબી અશાખિત શૃંખલા છે જે $C_1-C_4$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
એમાયલોપેક્ટીન એ $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો શાખિત પોલિમર છે જેમાં મુખ્ય શૃંખલા $C_1-C_4$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા બને છે,જ્યારે શાખા $C_1-C_6$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા રચાય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે એમાયલોપેક્ટીન $1 \rightarrow 4$ $\alpha$-લિંકેજ અને $1 \rightarrow 6$ $\alpha$-લિંકેજ બંને ધરાવે છે.

(D) ક્રોસ-લિંક્ડ અથવા નેટવર્ક પોલિમર સામાન્ય રીતે દ્વિ-કાર્યાત્મક અને ત્રિ-કાર્યાત્મક મોનોમર્સમાંથી બને છે અને વિવિધ રેખીય પોલિમર સાંકળો વચ્ચે મજબૂત સહસંયોજક બંધ ધરાવે છે,જેમ કે $Melamine$,$Bakelite$ વગેરે.
આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે,જેમાં ફિનોલ જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસિલડેહાઇડ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ ક્લોરોફોર્મમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્રથમ,$CHCl_3$ એ $OH^-$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ટ્રાયક્લોરોમિથાઇલ એનાયન $(\stackrel{\ominus}{C}Cl_3)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ આ એનાયન ક્લોરાઇડ આયન $(Cl^-)$ ગુમાવીને $\alpha$-વિલોપન દ્વારા ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ બનાવે છે.
ડાયક્લોરોકાર્બીન એ ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતી પ્રજાતિ છે જેમાં ઇલેક્ટ્રોનનું સેક્સ્ટેટ હોય છે,જે તેને એક મજબૂત ઇલેક્ટ્રોફાઇલ બનાવે છે.

(D) કાર્બોક્સિલિક એસિડના ઉત્કલનબિંદુઓ સમાન આણ્વીય દળ ધરાવતા આલ્ડિહાઈડ,કીટોન અને આલ્કોહોલ કરતા પણ ઊંચા હોય છે.
આનું મુખ્ય કારણ આંતર-આણ્વીય (intermolecular) $H$-બંધ દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડના અણુઓનું વધુ વ્યાપક જોડાણ છે,જે ઘણીવાર બાષ્પ અવસ્થામાં અથવા અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં સ્થાયી ડાયમર (dimers) બનાવે છે.

(C) હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા એવા સંયોજનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં $CH_3-CO-$ જૂથ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે.
$C_8H_{10}O$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતું સંયોજન $A$ જેમાં $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે તે $1-phenylethanol$ $(C_6H_5-CH(OH)-CH_3)$ છે.
$NaOI$ એ $I_2$ ની $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ $1-phenylethanol$ છે અને $Y$ એ $I_2$ છે.

(B) $1^{st}$-order પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ છે,જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ થી સ્વતંત્ર છે.
$2^{nd}$-order પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{1}{k[A]_0}$ છે,જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે.

(D) જો કોઈ સ્પીસીઝનો નીચા ઓક્સિડેશન આંકમાં રિડક્શન પામવાનો પોટેન્શિયલ $(SRP)$,ઊંચા ઓક્સિડેશન આંકમાં રિડક્શન પામવાના પોટેન્શિયલ કરતા વધારે હોય,તો તે વિષમીકરણ અનુભવે છે.
$HBrO$ માટે:
$HBrO + H^{+} + e^{-} \rightarrow \frac{1}{2} Br_2 + H_2O$ $(E^{\circ} = 1.595 \ V)$
$HBrO + 2H_2O \rightarrow BrO_3^{-} + 5H^{+} + 4e^{-}$ $(E^{\circ} = -1.5 \ V)$
કુલ પ્રક્રિયા:
$2HBrO \rightarrow Br_2 + BrO_3^{-} + H_2O$
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 1.595 \ V - 1.5 \ V = 0.095 \ V$
અહીં $E^{\circ}_{cell} > 0$ હોવાથી પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે,તેથી $HBrO$ વિષમીકરણ અનુભવે છે.

(C) $bcc$ બંધારણ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z_{bcc} = 2$ અને ધારની લંબાઈ $a$ તથા પરમાણુ ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{3}a$ છે,તેથી $a_{bcc} = \frac{4r}{\sqrt{3}}$.
$fcc$ બંધારણ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z_{fcc} = 4$ અને ધારની લંબાઈ $a$ તથા પરમાણુ ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{2}a$ છે,તેથી $a_{fcc} = \frac{4r}{\sqrt{2}}$.
ઘનતા $d$ નું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા: $\frac{d_{bcc}}{d_{fcc}} = \frac{Z_{bcc}}{Z_{fcc}} \times (\frac{a_{fcc}}{a_{bcc}})^3$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{d_{bcc}}{d_{fcc}} = \frac{2}{4} \times (\frac{4r/\sqrt{2}}{4r/\sqrt{3}})^3 = \frac{1}{2} \times (\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}})^3 = \frac{1}{2} \times \frac{3\sqrt{3}}{2\sqrt{2}} = \frac{3\sqrt{3}}{4\sqrt{2}}$.

(A) 'બધા મોનોબેઝિક ઓક્સિએસિડ બનાવે છે' વિધાન ખોટું છે કારણ કે $fluorine$ તેની ઊંચી વિદ્યુતઋણતા અને નાના કદને કારણે અન્ય હેલોજનની જેમ ઓક્સિએસિડની શ્રેણી બનાવતું નથી. તે માત્ર $HOF$ ($Fluoric(I)$ એસિડ) બનાવે છે.
બધા હેલોજન ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
બધા હેલોજનમાં $Chlorine$ ની ઇલેક્ટ્રોન-પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
$Fluorine$ સિવાય,બધા હેલોજન તેમના ઓક્સિએસિડમાં ધન ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ $(+1, +3, +5, +7)$ દર્શાવે છે.

(C) એલિંગહામ આકૃતિ મુજબ,જો કોઈ ધાતુનો ઓક્સાઈડ બનાવવાનો વક્ર જે ધાતુના ઓક્સાઈડનું રિડક્શન કરવાનું છે તેના વક્રની નીચે હોય,તો તે ધાતુ રિડક્શન કરી શકે છે.
આ એટલા માટે છે કારણ કે આકૃતિમાં નીચે રહેલી ધાતુના ઓક્સાઈડ માટે ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા $(-\Delta G)$ નું મૂલ્ય વધુ ઋણ હોય છે.
મેગ્નેશિયમ $(Mg)$,$MgO$ બનાવે છે,અને તેનો વક્ર $1623 \ K$ થી નીચેના તાપમાને એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ ના વક્રની નીચે આવેલો હોય છે.
તેથી,$Mg$ એ $Al_2O_3$ નું $Al$ માં રિડક્શન કરી શકે છે.

(C) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,આયનની સ્કંદન ક્ષમતા આયન પરના વીજભારના મૂલ્ય અને ચિહ્ન બંને પર આધાર રાખે છે.
આપેલ કલિલ દ્રાવણ માટે આયન પરના વીજભારનું મૂલ્ય જેટલું વધારે,તેની સ્કંદન ક્ષમતા તેટલી જ વધારે હોય છે.

(D) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. સંયોજન $A$ એ ઈથેનોલ $(C_{2}H_{5}OH)$ છે.
$2$. જ્યારે $A$ $(C_{2}H_{5}OH)$ ની $Na$ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારે તે સોડિયમ ઈથોક્સાઈડ $(B = C_{2}H_{5}ONa)$ બનાવે છે.
$3$. જ્યારે $A$ $(C_{2}H_{5}OH)$ ની $PCl_{5}$ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારે તે ઈથાઈલ ક્લોરાઈડ $(C = C_{2}H_{5}Cl)$ બનાવે છે.
$4$. $B$ $(C_{2}H_{5}ONa)$ અને $C$ $(C_{2}H_{5}Cl)$ વિલિયમસન સંશ્લેષણ દ્વારા ડાયઈથાઈલ ઈથર $(C_{2}H_{5}-O-C_{2}H_{5})$ આપે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A = C_{2}H_{5}OH, B = C_{2}H_{5}ONa, C = C_{2}H_{5}Cl$ છે.

(A) પગલું $1$: ટોલ્યુઈન $(C_{7}H_{8})$ ગરમીની હાજરીમાં $3Cl_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સાઇડ-ચેન ક્લોરિનેશન દ્વારા બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડ $(C_{6}H_{5}CCl_{3})$ નીપજ '$A$' બનાવે છે.
પગલું $2$: $-CCl_{3}$ સમૂહ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અને મેટા-નિર્દેશક છે. તેથી,$Br_{2}/Fe$ સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન મેટા સ્થાન પર થાય છે,જે નીપજ '$B$' તરીકે $m-$બ્રોમોબેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડ બનાવે છે.
પગલું $3$: $Zn/HCl$ સાથે $-CCl_{3}$ સમૂહનું રિડક્શન તેને ફરીથી મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_{3})$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનાથી અંતિમ નીપજ '$C$' તરીકે $m-$બ્રોમોટોલ્યુઈન મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{[A]_0}{2k}$ છે.
અહીં,$[A]_0$ એ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા છે અને $k$ એ વેગ અચળાંક છે.
કારણ કે $t_{1/2} \propto [A]_0$,જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ બમણી કરવામાં આવે,તો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ પણ બમણો થશે.

(D) $1$. નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીન અને $n$-પ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઇલેશન છે. રચાયેલ પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH_2CH_2^+)$ વધુ સ્થિર દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH^+CH_3)$ બનાવવા માટે $1,2$-હાઇડ્રાઇડ શિફ્ટમાંથી પસાર થાય છે.
$2$. આ દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન બેન્ઝીન વલય પર હુમલો કરીને આઇસોપ્રોપાઇલબેન્ઝીન બનાવે છે,જેને ક્યુમીન $(P)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$3$. ક્યુમીન $(P)$ $O_2$ સાથે ઓક્સિડેશન પામીને ક્યુમીન હાઇડ્રોપેરોક્સાઇડ બનાવે છે,જે મંદ એસિડ $(H_3O^+/\Delta)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પુનઃરચના દ્વારા ફિનોલ $(Q)$ અને એસિટોન $(R)$ આપે છે.

(A) સંકીર્ણ $[CoCl_2(en)_2]$ માં બે સમાન લિગેન્ડ $(Cl^-)$ અને બે દ્વિદંતીય લિગેન્ડ $(en)$ હોય છે.
તે બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $cis$ અને $trans$.
$trans$ સ્વરૂપમાં,બે $Cl$ પરમાણુઓ એકબીજાથી $180^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે.
$cis$ સ્વરૂપમાં,બે $Cl$ પરમાણુઓ એકબીજાથી $90^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે.
કેન્દ્રીય ધાતુ પરમાણુની આસપાસ લિગેન્ડની ગોઠવણી અલગ હોવાથી,આ ભૌમિતિક સમઘટકતાનું ઉદાહરણ છે.

(D) $d-d$ સંક્રમણ અને અનુચુંબકીય ગુણધર્મ દર્શાવવા માટે,આયનમાં તેના $d$-કક્ષકોમાં ઓછામાં ઓછો એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવો જોઈએ.
$A$. $CrO_4^{2-}$: $Cr$ એ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^0)$. તે પ્રતિચુંબકીય છે અને $d-d$ સંક્રમણ દર્શાવતું નથી.
$B$. $Cr_2O_7^{2-}$: $Cr$ એ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^0)$. તે પ્રતિચુંબકીય છે અને $d-d$ સંક્રમણ દર્શાવતું નથી.
$C$. $MnO_4^{-}$: $Mn$ એ $+7$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^0)$. તે પ્રતિચુંબકીય છે અને $d-d$ સંક્રમણ દર્શાવતું નથી.
$D$. $MnO_4^{2-}$: $Mn$ એ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^1)$. તેમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તેને અનુચુંબકીય બનાવે છે,અને તે $d-d$ સંક્રમણ દર્શાવે છે.

(B) $Ni$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $28$ છે. $Ni$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે.
$[Ni(CO)_4]$ સંકીર્ણમાં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
$CO$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગન્ડ $(SFL)$ છે,જે $3d$ કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
$4s$ ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં જાય છે,અને $4s$ તથા $4p$ કક્ષકો $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય છે.
$sp^3$ સંકરણને કારણે તેની ભૂમિતિ સમચતુષ્ફલકીય હોય છે.

(B) આયર્ન કાર્બોનિલનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe(CO)_5$ છે.
આ સંકીર્ણ સંયોજનમાં માત્ર એક જ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $(Fe)$ હાજર છે.
જે સંકીર્ણમાં માત્ર એક જ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ હોય તેને મોનોન્યુક્લિયર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,$Fe(CO)_5$ એ મોનોન્યુક્લિયર છે.

(A) સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu)$ ની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$1. \ Co^{3+} (3d^6)$: $n = 4$,તેથી $\mu = \sqrt{4(4+2)} = \sqrt{24} \ B.M.$ ($iv$ સાથે જોડાય છે)
$2. \ Cr^{3+} (3d^3)$: $n = 3$,તેથી $\mu = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \ B.M.$ ($v$ સાથે જોડાય છે)
$3. \ Fe^{3+} (3d^5)$: $n = 5$,તેથી $\mu = \sqrt{5(5+2)} = \sqrt{35} \ B.M.$ ($ii$ સાથે જોડાય છે)
$4. \ Ni^{2+} (3d^8)$: $n = 2$,તેથી $\mu = \sqrt{2(2+2)} = \sqrt{8} \ B.M.$ ($i$ સાથે જોડાય છે)
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(v), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.