NEET 2026 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) નિર્બળ એસિડ $HX$ અને તેના સંયુગ્મી બેઇઝ $X^-$ ના બફર માટે,$pOH$ માટેનું હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ $pOH = pK_b + log \frac{[X^-]}{[HX]}$ છે.
અહીં આપેલ છે કે સાંદ્રતા સમાન છે,એટલે કે $[X^-] = [HX]$,તેથી $log \frac{[X^-]}{[HX]} = log(1) = 0$.
તેથી,$pOH = pK_b = -log(K_b) = -log(10^{-10}) = 10$.
$298 \text{ K}$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $pH = 14 - pOH = 14 - 10 = 4$ મળે છે.

(A) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\Delta n_g$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે.
$K_p = K_c$ માટે,શરત $\Delta n_g = 0$ છે.
ચાલો દરેક પ્રતિક્રિયા માટે $\Delta n_g$ ની ગણતરી કરીએ:
$(A)$ $N_2(g) + O_2(g) \rightleftharpoons 2NO(g) \implies \Delta n_g = 2 - (1+1) = 0$.
$(B)$ $H_2O(g) + CO(g) \rightleftharpoons H_2(g) + CO_2(g) \implies \Delta n_g = (1+1) - (1+1) = 0$.
$(C)$ $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g) \implies \Delta n_g = 2 - (1+3) = -2$.
$(D)$ $H_2(g) + I_2(g) \rightleftharpoons 2HI(g) \implies \Delta n_g = 2 - (1+1) = 0$.
પ્રતિક્રિયાઓ $(A)$,$(B)$,અને $(D)$ ત્રણેય $\Delta n_g = 0$ ની શરતનું પાલન કરે છે.

(A) પ્રક્રિયા $2A(g) + B(g) \rightarrow 2D(g)$ માટે,વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - (2 + 1) = -1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta H^{\circ} = \Delta U^{\circ} + \Delta n_g RT$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta H^{\circ} = -10 \times 10^3 \text{ J mol}^{-1} + (-1) \times 8.31 \text{ J K}^{-1} \text{ mol}^{-1} \times 298 \text{ K} = -10000 - 2476.38 = -12476.38 \text{ J mol}^{-1} = -12.476 \text{ kJ mol}^{-1}$.
હવે,ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જાનું સમીકરણ વાપરતા: $\Delta G^{\circ} = \Delta H^{\circ} - T\Delta S^{\circ}$.
$\Delta G^{\circ} = -12.476 \text{ kJ mol}^{-1} - 298 \text{ K} \times (-44 \times 10^{-3} \text{ kJ K}^{-1} \text{ mol}^{-1}) = -12.476 + 13.112 = +0.636 \text{ kJ mol}^{-1}$.
અહીં $\Delta G^{\circ} > 0$ હોવાથી,પ્રક્રિયા અસ્વયંભૂ છે.

(B) લેસાઈન કસોટીમાં,કાર્બનિક સંયોજનને ધાતુ સોડિયમ સાથે પીગળવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા કાર્બનિક સંયોજનમાં હાજર સહસંયોજક રીતે બંધાયેલા તત્વો (જેમ કે $N$,$S$,અને હેલોજન) ને તેમના અનુરૂપ પાણીમાં દ્રાવ્ય સોડિયમ ક્ષારોમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે પ્રકૃતિમાં આયનીય હોય છે (દા.ત.,$NaCN$,$Na_2S$,$NaX$).

(B) $\text{ClF}_3$ માં,મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તે ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે $3$ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે,જેનાથી ક્લોરિન પરમાણુ પર $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાકી રહે છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,સ્ટેરિક નંબર $3 + 2 = 5$ છે,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે.
ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ ઇલેક્ટ્રોન ભૂમિતિમાં વિષુવવૃત્તીય સ્થાનો પર $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે અણુની ભૂમિતિ $T$-આકારની બને છે.

(B) $1$. પ્રથમ પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝીન નિર્જળ $AlCl_3$ (લુઈસ એસિડ) ની હાજરીમાં અંધારા અને ઠંડી સ્થિતિમાં $6Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. આ એક ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે જેમાં બેન્ઝીનના તમામ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા બદલાય છે,જેના પરિણામે હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6Cl_6)$ બને છે. આમ,$X$ માં $6$ ક્લોરિન પરમાણુઓ છે.
$2$. બીજી પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝીન $500 \text{ K}$ તાપમાને $UV$ પ્રકાશની હાજરીમાં $3Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. આ એક મુક્ત મુલક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે. બેન્ઝીન યોગશીલ પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ $(C_6H_6Cl_6)$ બનાવે છે,જેમાં $6$ ક્લોરિન પરમાણુઓ હોય છે. આમ,$Y$ માં $6$ ક્લોરિન પરમાણુઓ છે.
$3$. તેથી,$X$ અને $Y$ માં ક્લોરિન પરમાણુઓની સંખ્યા અનુક્રમે $6$ અને $6$ છે.

(A) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો: સૌથી લાંબી સળંગ શૃંખલામાં $7$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેપ્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાનું અંકન: શૃંખલાને તે છેડેથી અંકિત કરો જે વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે. ડાબેથી જમણે અંકન કરતા વિસ્થાપકો $3$ અને $5$ સ્થાન પર મળે છે. જમણેથી ડાબે અંકન કરતા પણ વિસ્થાપકો $3$ અને $5$ સ્થાન પર મળે છે.
$3$. મૂળાક્ષર ક્રમ: જ્યારે બંને છેડેથી ક્રમ સમાન હોય,ત્યારે મૂળાક્ષર મુજબ જે વિસ્થાપક પહેલા આવે તેને ઓછો ક્રમ આપવામાં આવે છે. ઇથાઇલ $(E)$ એ મિથાઇલ $(M)$ પહેલા આવે છે. તેથી,ઇથાઇલ સમૂહને $3$ અને મિથાઇલ સમૂહને $5$ ક્રમ આપવામાં આવે છે.
$4$. અંતિમ નામ: $3$-ઇથાઇલ-$5$-મિથાઇલહેપ્ટેન.

(D) રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CO_{2}(g) + C(s) \rightarrow 2CO(g)$.
ધારો કે $CO_{2}$ નું પ્રારંભિક કદ $1 \ dm^{3}$ છે.
ધારો કે $x$ એ કાર્બન સાથે પ્રક્રિયા કરતા $CO_{2}$ નું કદ છે.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ $CO_{2}$ એ $2 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$x \ dm^{3}$ $CO_{2}$ એ $2x \ dm^{3}$ $CO$ ઉત્પન્ન કરશે.
બાકી રહેલ $CO_{2}$ નું કદ $(1 - x) \ dm^{3}$ છે.
વાયુમય મિશ્રણનું કુલ કદ એ બાકી રહેલ $CO_{2}$ અને ઉત્પન્ન થયેલ $CO$ નો સરવાળો છે: $(1 - x) + 2x = 1 + x$.
આપેલ છે કે અંતિમ કદ $1.4 \ dm^{3}$ છે,તેથી $1 + x = 1.4$,જેનો અર્થ છે કે $x = 0.4 \ dm^{3}$.
તેથી,ઉત્પન્ન થયેલ $CO$ નું કદ $2x = 2(0.4) = 0.8 \ dm^{3}$ છે.
બાકી રહેલ $CO_{2}$ નું કદ $1 - 0.4 = 0.6 \ dm^{3}$ છે.

(D) ફોર્મલ ચાર્જ (ઔપચારિક વીજભાર) માટેનું સૂત્ર છે: $\text{Formal charge} = (\text{Valence electrons}) - (\text{Non-bonding electrons}) - \frac{1}{2}(\text{Bonding electrons})$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $2$ (દ્વિબંધ ધરાવતો ટર્મિનલ ઓક્સિજન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $6$,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $4$,બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $4$. ફોર્મલ ચાર્જ = $6 - 4 - \frac{1}{2}(4) = 6 - 4 - 2 = 0$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $1$ (મધ્યસ્થ ઓક્સિજન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $6$,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $2$,બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $6$. ફોર્મલ ચાર્જ = $6 - 2 - \frac{1}{2}(6) = 6 - 2 - 3 = +1$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $3$ (એકબંધ ધરાવતો ટર્મિનલ ઓક્સિજન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $6$,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $6$,બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન = $2$. ફોર્મલ ચાર્જ = $6 - 6 - \frac{1}{2}(2) = 6 - 6 - 1 = -1$.
આમ,ઓક્સિજન પરમાણુ $2, 1$ અને $3$ પરના ફોર્મલ ચાર્જ અનુક્રમે $0, +1$ અને $-1$ છે.

(C) ધાત્વીય ગુણધર્મ એટલે તત્વ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ.
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
આપેલા તત્વોનું સ્થાન નીચે મુજબ છે:
$P$ (સમૂહ $15$,આવર્ત $3$)
$Si$ (સમૂહ $14$,આવર્ત $3$)
$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$)
$Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$)
$Be$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $2$)
આ તત્વોની સરખામણી કરતાં,$P$ સૌથી ઓછો ધાત્વીય (અધાતુ) છે,ત્યારબાદ $Si$ (અર્ધધાતુ) આવે છે. ધાતુઓમાં,$Be$ એ $Mg$ કરતા ઓછો ધાત્વીય છે (કારણ કે $Be$ બીજા આવર્તમાં અને $Mg$ ત્રીજા આવર્તમાં છે). $Na$ સૌથી વધુ ધાત્વીય છે કારણ કે તે સમૂહ $1$ માં છે.
તેથી,વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મનો સાચો ક્રમ: $P < Si < Be < Mg < Na$ છે.

(B) યુરિયા $(CO(NH_{2})_{2})$ નું આણ્વીય દળ $60 \ g \ mol^{-1}$ છે.
યુરિયાના મોલની સંખ્યા = $\frac{\text{આપેલ દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{5.4 \ g}{60 \ g \ mol^{-1}} = 0.09 \ mol$.
યુરિયાના દરેક અણુમાં $4$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,હાઇડ્રોજન પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા = $0.09 \ mol \times 4 = 0.36 \ mol$.
હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા = $\text{મોલની સંખ્યા} \times N_{A} = 0.36 \times 6.022 \times 10^{23} = 2.168 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ.

(D) સંતુલન આ મુજબ છે: $BiO(OH)(s) \rightleftharpoons BiO^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K = [BiO^{+}][OH^{-}] = 4 \times 10^{-10}$ છે.
ધારો કે $[BiO^{+}] = [OH^{-}] = s$,તો $s^2 = 4 \times 10^{-10}$,જે આપણને $s = 2 \times 10^{-5} \text{ M}$ આપે છે.
આમ,$[OH^{-}] = 2 \times 10^{-5} \text{ M}$.
$pOH$ ની ગણતરી કરતા: $pOH = -\log(2 \times 10^{-5}) = 5 - \log 2 = 5 - 0.3010 = 4.699$.
અંતે,$pH = 14 - pOH = 14 - 4.699 = 9.301$.

(D) બલ્બની કુલ પાવર $P_{\text{total}} = 150 \text{ W}$ છે.
પ્રકાશમાં રૂપાંતરિત થતો પાવર $P_{\text{light}} = 150 \times 0.08 = 12 \text{ J/s}$ છે.
એક ફોટોનની ઉર્જા $E_{\text{photon}} = 4.42 \times 10^{-19} \text{ J}$ આપેલ છે.
પ્રતિ સેકન્ડ ઉત્સર્જિત ફોટોનની સંખ્યા $(n)$ શોધવા માટે પ્રકાશના પાવરને એક ફોટોનની ઉર્જા વડે ભાગતા:
$n = \frac{P_{\text{light}}}{E_{\text{photon}}} = \frac{12}{4.42 \times 10^{-19}} \approx 2.715 \times 10^{19}$ ફોટોન પ્રતિ સેકન્ડ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) મેટામરિઝમ (Metamerism) એક જ પોલીવેલેન્ટ ક્રિયાશીલ સમૂહ (જેમ કે $-O-$,$-S-$,$-NH-$,$-CO-$) સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહોની પ્રકૃતિમાં તફાવતને કારણે ઉદ્ભવે છે.
વિકલ્પ $(D)$ માં,બંને અણુઓ ઈથર છે અને તેમનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{4}H_{10}O$ સમાન છે.
$CH_{3}CH_{2}OCH_{2}CH_{3}$ એ ડાયઈથાઈલ ઈથર છે,જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ બે ઈથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
$CH_{3}OCH_{2}CH_{2}CH_{3}$ એ મિથાઈલ પ્રોપાઈલ ઈથર છે,જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ એક મિથાઈલ સમૂહ અને એક પ્રોપાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
ઓક્સિજન પરમાણુની આસપાસ આલ્કાઈલ સમૂહોની વહેંચણી અલગ હોવાથી,તેઓ મેટામર્સ છે.

(A) આપેલા અણુઓમાં બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ $C_{2}H_{4}$ (ઈથીન): બંધારણ $CH_{2}=CH_{2}$ છે. તેમાં $5\sigma$ બંધ અને $1\pi$ બંધ હોય છે.
$(B)$ $C_{2}H_{2}$ (ઈથાઈન): બંધારણ $CH \equiv CH$ છે. તેમાં $3\sigma$ બંધ અને $2\pi$ બંધ હોય છે.
$(C)$ $CH_{4}$ (મિથેન): બંધારણ $CH_{4}$ છે જે $sp^{3}$ સંકરણ ધરાવે છે. તેમાં $4\sigma$ બંધ હોય છે.
$(D)$ $NH_{3}$ (એમોનિયા): બંધારણ $NH_{3}$ છે જે $sp^{3}$ સંકરણ ધરાવે છે. તેમાં $3\sigma$ બંધ અને નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-I, C-III, D-II$ છે.

(A) કક્ષકને $nl$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે અને $l$ એ ગૌણ (એઝિમુથલ) ક્વોન્ટમ આંક છે.
$l$ ના મૂલ્યો કક્ષકોને અનુરૂપ છે: $l=0$ $(s)$,$l=1$ $(p)$,$l=2$ $(d)$,$l=3$ $(f)$.
$(A)$ $n=2, l=1$ એ $2p$ ને અનુરૂપ છે.
$(B)$ $n=4, l=0$ એ $4s$ ને અનુરૂપ છે.
$(C)$ $n=5, l=3$ એ $5f$ ને અનુરૂપ છે.
$(D)$ $n=3, l=2$ એ $3d$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(A) મિથેનની વરાળ સાથેની પ્રક્રિયાને સ્ટીમ રિફોર્મિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_4(g) + H_2O(g) \xrightarrow{Ni, 1273 \ K} CO(g) + 3H_2(g)$
આ પ્રક્રિયામાં,મિથેન $1273 \ K$ તાપમાને નિકલ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં વરાળ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) ઓક્સિજન સામાન્ય રીતે $-2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે,પરંતુ તે $-1$ (પેરોક્સાઇડમાં),$-1/2$ (સુપરઓક્સાઇડમાં) અને ફ્લોરિન સાથે જોડાય ત્યારે ધન ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ પણ દર્શાવે છે (દા.ત.,$OF_2$). તેથી,એવું કહેવું કે તે માત્ર $-2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે તે ખોટું છે.

(A) $1$. કદની સરખામણી કરતા: $Mg$ $(160 \text{ pm})$ > $Al$ $(143 \text{ pm})$ > $Mg^{2+}$ $(72 \text{ pm})$ > $Al^{3+}$ $(54 \text{ pm})$. આમ,$Mg$ સૌથી મોટી અને $Al^{3+}$ સૌથી નાની સ્પીસીઝ છે. તેથી વિધાન $A$ ખોટું છે.
$2$. પરમાણુ ક્રમાંક $107$ ધરાવતું તત્વ બોહરિયમ $(Bh)$ છે,પરંતુ તેનું પદ્ધતિસરનું $IUPAC$ નામ અનિલસેપ્ટિયમ છે. વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. $Li$ અને $Mg$ તેમના સમાન વીજભાર/કદ ગુણોત્તરને કારણે વિકર્ણી સંબંધ દર્શાવે છે. વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. $[AlCl(H_2O)_5]^{2+}$ માં,$Al$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે અને તે $6$ સવર્ગ બંધ બનાવે છે (સહસંયોજકતા $6$). વિધાન $D$ સાચું છે.

(D) ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઈલેશન દ્વારા બેન્ઝીનની મિથાઈલ ક્લોરાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી ટોલ્યુઈન $(W)$ બને છે.
મંદ $HNO_3/H_2SO_4$ સાથે ટોલ્યુઈનનું નાઈટ્રેશન કરવાથી ઓર્થો-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(X)$ અને પેરા-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(Y)$ નું મિશ્રણ મળે છે.
આ સમઘટકોની ધ્રુવીયતા અને આંતરઆણ્વીય બળોમાં તફાવત હોવાને કારણે તેમના ઉત્કલનબિંદુઓમાં નોંધપાત્ર તફાવત હોય છે,તેથી તેમના અલગીકરણ માટે અંશ નિસ્યંદન (Fractional distillation) એ આદર્શ પદ્ધતિ છે.

(C) $[Pt(Cl)_2(NH_3)_2]$ એ $d^8$ સંકીર્ણ છે,જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ $(III)$ દર્શાવે છે.
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ માં $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ આયન હોય છે,જે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ $(I)$ છે.
$[NiCl_4]^{2-}$ એ $d^8$ સમચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણ $(IV)$ છે.
$[Fe(CO)_5]$ એ $d^8$ સંકીર્ણ છે જેની ભૂમિતિ ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ $(II)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(B) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા છે: $H_2(g) \to 2H^+(aq) + 2e^-$.
ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^\circ - \frac{0.059}{n} \log Q$.
અહીં,$n = 2$,$E^\circ = 0 \text{ V}$,$[H^+] = 0.02 \text{ M}$,અને $P_{H_2} = 2 \text{ atm}$.
$Q = \frac{[H^+]^2}{P_{H_2}} = \frac{(0.02)^2}{2} = \frac{0.0004}{2} = 0.0002 = 2 \times 10^{-4}$.
$E = 0 - \frac{0.059}{2} \log(2 \times 10^{-4})$.
$E = -0.0295 \times (\log 2 + \log 10^{-4}) = -0.0295 \times (0.3010 - 4) = -0.0295 \times (-3.699) \approx 0.109 \text{ V}$.

(D) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયાનો વેગ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર હોય છે.
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ $[R]_t = -kt + [R]_0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = [R]_t$,$x = t$,$m = -k$ (ઢાળ),અને $c = [R]_0$ (અંતઃખંડ) છે.
સાંદ્રતા $[R]$ વિરુદ્ધ સમયનો અચળ ઋણ ઢાળ ધરાવતો સુરેખ આલેખ શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા સૂચવે છે.

(D) આપેલ સમીકરણ $\ln k = 14.34 - \frac{1.25 \times 10^4}{T}$ ની સરખામણી આર્હેનિયસ સમીકરણ $\ln k = \ln A - \frac{E_a}{RT}$ સાથે કરતા:
$-\frac{E_a}{R} = -1.25 \times 10^4$
$E_a = 1.25 \times 10^4 \times R$
$E_a = 1.25 \times 10^4 \times 1.987 \text{ cal mol}^{-1} \text{ K}^{-1} = 2.48375 \times 10^4 \text{ cal mol}^{-1}$
$E_a = 24.8375 \text{ kcal mol}^{-1} \approx 24.84 \text{ kcal mol}^{-1}$.

(C) નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-C\equiv N)$ નું પ્રબળ રિડક્શનકર્તા પદાર્થોનો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક એમાઈન્સ $(R-CH_2-NH_2)$ માં રિડક્શન કરી શકાય છે.
$1$. $\text{LiAlH}_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે નાઈટ્રાઈલ્સનું પ્રાથમિક એમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે.
$2$. $\text{H}_2/\text{Ni}$ (ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન) પણ નાઈટ્રાઈલ્સનું પ્રાથમિક એમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે.
$3$. $\text{Na(Hg)}/\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ ને મેન્ડિયસ રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે નાઈટ્રાઈલ્સનું પ્રાથમિક એમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે.
$4$. $\text{Sn} + \text{HCl}$ નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે નાઈટ્રો સંયોજનોનું એમાઈન્સમાં રિડક્શન કરવા માટે થાય છે.
$5$. $\text{Br}_2/\text{aq. NaOH}$ નો ઉપયોગ એમાઈડ્સના હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન માટે થાય છે.
તેથી,સાચા પ્રક્રિયકો $A, C$ અને $D$ છે.

(A) $DNA$ સામાન્ય રીતે દ્વિ-શૃંખલામય હેલિક્સ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ તરીકે એડેનાઇન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,સાયટોસિન $(C)$ અને થાઇમિન $(T)$ હોય છે.
$RNA$ સામાન્ય રીતે એક-શૃંખલામય હોય છે અને તેમાં થાઇમિન $(T)$ ને બદલે યુરેસિલ $(U)$ હોય છે.

(B) ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ એક એવું દ્રાવણ બનાવે છે જે રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન દર્શાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોન અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વિય બળો,ખાસ કરીને હાઇડ્રોજન બંધનું નિર્માણ,શુદ્ધ ઘટકોમાં રહેલા વ્યક્તિગત આંતરઆણ્વિય બળો કરતા વધુ મજબૂત હોય છે.
આ વધેલું આકર્ષણ અણુઓની બાષ્પ બનવાની વૃત્તિને ઘટાડે છે,જેનાથી આદર્શ વર્તણૂકની સરખામણીમાં દ્રાવણનું કુલ બાષ્પ દબાણ ઘટે છે.

(C) વિનેગરની ગંધ એ એસિટિક એસિડ $(\text{CH}_3\text{COOH})$ નો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
જ્યારે એસીટેટ $(\text{CH}_3\text{COO}^-)$ ધરાવતા ક્ષારમાં મંદ $\text{H}_2\text{SO}_4$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે નીચે મુજબની પ્રતિક્રિયા થાય છે:
$2\text{CH}_3\text{COO}^- + \text{H}_2\text{SO}_4 \rightarrow 2\text{CH}_3\text{COOH} + \text{SO}_4^{2-}$.
એસિટિક એસિડ રંગહીન બાષ્પ તરીકે મુક્ત થાય છે,જે સ્વભાવે એસિડિક હોય છે અને ભૂરા લિટમસ પેપરને લાલ બનાવે છે.

(C) . $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis-trans) દર્શાવે છે.
$B$. $[Co(en)_3]^{3+}$ સંમિતિના તલના અભાવને કારણે પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$C$. $[Co(NH_3)_5NO_2]Cl_2$ એ એમ્બિડેન્ટેટ $NO_2^-$ લિગેન્ડને કારણે બંધન સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$D$. $[Cr(H_2O)_6]Cl_3$ એ દ્રાવક (હાઇડ્રેટ) સમઘટકતા દર્શાવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(C) નાઈટ્રોજનનું પરમાણ્વીય કદ નાનું અને વિદ્યુતઋણતા ઊંચી હોય છે,જે તેને પોતાની સાથે સ્થાયી $p\pi$-$p\pi$ મલ્ટીપલ બંધ બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે (જેમ કે $N_{2}$ માં).
નાઈટ્રોજનની સંયોજકતા કક્ષામાં ખાલી $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોય છે,તેથી તે $d\pi$-$p\pi$ બંધ બનાવી શકતું નથી.
તેથી,નાઈટ્રોજન ઓક્સિજન સાથે $d\pi$-$p\pi$ બંધ બનાવી શકે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) $1$. સંયોજન $P$ $(C_{8}H_{8}O)$ એ $2,4-DNP$ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહ (આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન) ની હાજરી સૂચવે છે.
$2$. તે ફેહલિંગના પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી,જે સૂચવે છે કે $P$ એ કીટોન છે,આલ્ડિહાઈડ નથી.
$3$. આણ્વીય સૂત્ર $C_{8}H_{8}O$ એ એસિટોફિનોન $(C_{6}H_{5}COCH_{3})$ ને અનુરૂપ છે.
$4$. ક્રોમિક એસિડ $(H_{2}CrO_{4})$ સાથે તીવ્ર ઓક્સિડેશન કરવા પર,બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સમૂહનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$5$. એસિટોફિનોન $(C_{6}H_{5}COCH_{3})$ ના ઓક્સિડેશનથી નીપજ $Q$ તરીકે બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_{6}H_{5}COOH)$ મળે છે.
$6$. બેન્ઝોઈક એસિડ $(Q)$ એ જલીય $NaHCO_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_{2}$ વાયુના ઉત્સર્જનને કારણે ઉભરા આપે છે.
$7$. તેથી,$P$ એ એસિટોફિનોન છે અને $Q$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ છે.

(B) $1$. પ્રોપેન$-1-$ઓલ $(CH_{3}CH_{2}CH_{2}OH)$ ની ફોસ્ફરસ પેન્ટાક્લોરાઇડ $(PCl_{5})$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_{3}CH_{2}CH_{2}OH + PCl_{5} \rightarrow CH_{3}CH_{2}CH_{2}Cl + POCl_{3} + HCl$
આમ,$X = POCl_{3}$ છે.
$2$. નીપજ $CH_{3}CH_{2}CH_{2}Cl$ ને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ગરમ કરતા તે ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયા અનુભવે છે,જેથી પ્રોપીન $(Y = CH_{3}CH=CH_{2})$ બને છે.
$3$. પ્રોપીન $(CH_{3}CH=CH_{2})$ ની પેરોક્સાઈડ $((C_{6}H_{5}CO)_{2}O_{2})$ ની હાજરીમાં $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા એન્ટી-માર્કોવનીકોવ યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જે $1-$બ્રોમોપ્રોપેન $(Z = CH_{3}CH_{2}CH_{2}Br)$ આપે છે.
તેથી,$X = POCl_{3}$ અને $Z = CH_{3}CH_{2}CH_{2}Br$ છે.

(B) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ નો સામાન્ય એકમ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $k = (mol \text{ } L^{-1})^{1-n} s^{-1}$.
$n=0$ (શૂન્ય ક્રમ) માટે: $k = (mol \text{ } L^{-1})^{1-0} s^{-1} = mol \text{ } L^{-1} s^{-1}$ ($IV$ સાથે સુસંગત છે).
$n=1$ (પ્રથમ ક્રમ) માટે: $k = (mol \text{ } L^{-1})^{1-1} s^{-1} = s^{-1}$ ($III$ સાથે સુસંગત છે).
$n=2$ (દ્વિતીય ક્રમ) માટે: $k = (mol \text{ } L^{-1})^{1-2} s^{-1} = mol^{-1} L s^{-1}$ ($I$ સાથે સુસંગત છે).
$n=3$ (તૃતીય ક્રમ) માટે: $k = (mol \text{ } L^{-1})^{1-3} s^{-1} = mol^{-2} L^{2} s^{-1}$ ($II$ સાથે સુસંગત છે).
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(D) સાચું જોડાણ નીચે મુજબ છે:
$A$. $H_{3}C-CH(OH)-CH_{3}$ એ $CH_{3}COOH$ ની $CH_{3}OH$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ રિડક્શન દ્વારા બને છે. આ $III$ સાથે મેળ ખાય છે.
$B$. $CH_{3}COOH \rightarrow CH_{3}CH_{2}OH$ એ રિડક્શન પ્રક્રિયા છે. આ $II$ સાથે મેળ ખાય છે.
$C$. $CH_{3}CH_{2}OH \rightarrow H_{3}C-CH(OH)-CH_{3}$ માં ઇથિનમાં નિર્જલીકરણ અને ત્યારબાદ જલીયકરણનો સમાવેશ થાય છે. આ $IV$ સાથે મેળ ખાય છે.
$D$. બેન્ઝીન $\rightarrow$ ફિનોલ એ ક્યુમીન પ્રક્રિયા છે. આ $I$ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-II, C-IV, D-I$ છે.

(A) મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{2.5 / 60}{75 / 1000} = \frac{0.04167}{0.075} \approx 0.556 \text{ m}$. વિધાન $(A)$ સાચું છે.
$(B)$ મોલારિટી $(M)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ (L માં)}} = \frac{5 / 40}{450 / 1000} = \frac{0.125}{0.45} \approx 0.278 \text{ M}$. વિધાન $(B)$ સાચું છે.
$(C)$ હેન્રીના નિયમ મુજબ,તાપમાન ઘટવાથી પ્રવાહીમાં વાયુની દ્રાવ્યતા વધે છે. તેથી,જલીય સજીવો ઠંડા પાણીમાં વધુ આરામદાયક અનુભવે છે. વિધાન $(C)$ સાચું છે.
$(D)$ હેન્રીના નિયમ મુજબ,પ્રવાહીમાં વાયુની દ્રાવ્યતા વાયુના આંશિક દબાણના સમપ્રમાણમાં હોય છે. તેથી,દબાણ વધવાથી દ્રાવ્યતા વધે છે. વિધાન $(D)$ ખોટું છે.
$(E)$ ઘટક $B$ નો મોલ અંશ $x_{B} = \frac{n_{B}}{n_{A} + n_{B}}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે. વિધાન $(E)$ ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(A)$,$(B)$ અને $(C)$ સાચા છે.

(C) એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ એ એવો લિગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ પરમાણુઓ દ્વારા સંકલન (coordinate) કરી શકે છે.
થાયોસાયનેટ $(SCN^{-})$ એ એમ્બિડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે કારણ કે તે સલ્ફર પરમાણુ (થાયોસાયનેટો-$S$) અથવા નાઈટ્રોજન પરમાણુ (આઈસોથાયોસાયનેટો-$N$) દ્વારા સંકલન કરી શકે છે.
ઓક્ઝેલેટ,ઈથેન$-1,2-$ડાયએમાઈન અને ઈથિલીનડાયએમાઈનટેટ્રાએસીટેટ આયન એ પોલીડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે પરંતુ તે એમ્બિડેન્ટેટ નથી.

(D) થેલીન ડાય કસોટી એ ફિનોલિક સમૂહની હાજરી ઓળખવા માટે વપરાતી એક લાક્ષણિક રાસાયણિક કસોટી છે.
આ કસોટીમાં,ફિનોલ સંયોજન સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં થેલિક એનહાઇડ્રાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે થેલીન ડાય (જેમ કે ફિનોલ્ફથેલીન) બને છે,જે બેઝિક માધ્યમમાં ચોક્કસ રંગ પરિવર્તન દર્શાવે છે.
તેથી,આ કસોટી દ્વારા ઓળખાતો સાચો ક્રિયાશીલ સમૂહ ફિનોલિક સમૂહ છે.

(A) વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન જમા થયેલ પદાર્થનું દળ ફેરાડેના નિયમ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $m = (I \times t \times M) / (n \times F)$.
અહીં,પ્રવાહ $I = 1.5 \text{ A}$,સમય $t = 10 \text{ minutes} = 600 \text{ s}$,મોલર દળ $M = 63 \text{ g mol}^{-1}$,અને $n = 2$ (કારણ કે $Cu^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Cu$).
કિંમતો મૂકતા: $m = (1.5 \times 600 \times 63) / (2 \times 96487)$.
$m = 56700 / 192974 \approx 0.2938 \text{ g}$.
આમ,જમા થયેલ કોપરનું દળ $0.2938 \text{ g}$ છે.

(B) $1$. $C_2H_6 \xrightarrow{Cl_2, UV \text{ light}} C_2H_5Cl$ ($X$ એ ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ છે).
$2$. $C_2H_5Cl \xrightarrow{NH_3} C_2H_5NH_2$ ($Y$ એ ઇથાઇલએમાઇન છે).
$3$. $C_2H_5NH_2 \xrightarrow{(i) NaNO_2/HCl, (ii) H_2O} C_2H_5OH$.
ઇથાઇલએમાઇનનું ડાયઝોટાઇઝેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી ઇથેનોલ $(Z)$ મળે છે.

(C) સીરિયમ $(Ce)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $58$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Xe] 4f^1 5d^1 6s^2$ છે.
ચાર ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને,તે ઝેનોન $(4f^0)$ ની સ્થિર નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી રચના પ્રાપ્ત કરે છે,તેથી તે સરળતાથી $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.

(A) ફિનોલ્ફથેલીન એક કૃત્રિમ એસિડ-બેઝ સૂચક છે.
એસિડિક માધ્યમમાં,ફિનોલ્ફથેલીન રંગહીન રહે છે,જ્યારે બેઝિક (આલ્કલાઇન) માધ્યમમાં તે ગુલાબી રંગનું બને છે.
$NaOH$ (પ્રબળ બેઝ) નું ઓક્ઝેલિક એસિડ (નિર્બળ એસિડ) સામેના ટાઇટ્રેશનમાં,$NaOH$ ના દ્રાવણને ફિનોલ્ફથેલીન સાથે કોનિકલ ફ્લાસ્કમાં લેવામાં આવે છે,જેનાથી શરૂઆતનું દ્રાવણ ગુલાબી બને છે.
જેમ જેમ બ્યુરેટમાંથી એસિડ ઉમેરવામાં આવે છે,તેમ દ્રાવણની $pH$ ઘટે છે.
ઇક્વિવેલન્સ પોઈન્ટ પર,દ્રાવણ બેઝિક સ્થિતિમાંથી તટસ્થ/થોડી એસિડિક સ્થિતિમાં પરિવર્તિત થાય છે,જેના કારણે ગુલાબી રંગ અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
તેથી,જોવા મળતો રંગ પરિવર્તન ગુલાબી થી રંગહીન છે.

(B) પ્રક્રિયા $1$: $C_2H_5Cl + AgCN \rightarrow C_2H_5NC$ (ઇથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ,જે દુર્ગંધયુક્ત સંયોજન છે).
પ્રક્રિયા $2$: આમાં હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન અને ત્યારબાદ કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
પગલું $1$: $C_2H_5CONH_2 \xrightarrow{Br_2, NaOH} C_2H_5NH_2$ ($Y$ એ ઇથાઇલએમાઇન છે).
પગલું $2$: $C_2H_5NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \xrightarrow{\Delta} C_2H_5NC + 3KCl + 3H_2O$ (કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયા).
આમ,$Z$ એ ઇથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(C_2H_5NC)$ છે અને $X$ એ $AgCN$ છે.

(C) સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ માટેનું સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)}$ $BM$ છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$Ti^{2+}$ આયન માટે જેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $3d^2$ છે,તેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
સૂત્રમાં $n$ ની કિંમત મૂકતા:
$\mu = \sqrt{2(2+2)} = \sqrt{2 \times 4} = \sqrt{8} \approx 2.83$ $BM$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $2.84$ $BM$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. $V_2O_5$ નો ઉપયોગ $SO_2$ માંથી $H_2SO_4$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે સંપર્ક વિધિ (Contact Process) માં ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે. તેથી,$A-III$.
$B$. $Fe$ નો ઉપયોગ $N_2/H_2$ મિશ્રણમાંથી એમોનિયા બનાવવા માટે હેબર વિધિમાં ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે. તેથી,$B-I$.
$C$. $PdCl_2$ નો ઉપયોગ ઈથાઈનનું ઈથેનાલમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે વેકર ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે. તેથી,$C-IV$.
$D$. $Ni$ સંકીર્ણોનો ઉપયોગ આલ્કાઈન્સના બહુલીકરણ માટે ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે. તેથી,$D-II$.
આમ,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.