MHT CET 2020 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

772 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ401450 of 772 questions

Page 9 of 10 · Gujarati

401
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$Dacron$ ના ઉત્પાદનમાં નીચેનામાંથી કયા ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થાય છે?
A
ઓક્સિજન
B
ટાઇટેનિયમ ક્લોરાઇડ અને ટ્રાયઇથાઇલ એલ્યુમિનિયમ
C
ઝિંક એસિટેટ અને એન્ટિમની ટ્રાયોક્સાઇડ
D
પેરોક્સાઇડ

Solution

(C) $Dacron$ એ ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને ટેરેફ્થાલિક એસિડના મિશ્રણને $420-460 \ K$ તાપમાને ઝિંક એસિટેટ-એન્ટિમની ટ્રાયોક્સાઇડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ગરમ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
402
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા પદાર્થનો ઉપયોગ નિયોપ્રીન બનાવવા માટે મોનોમર તરીકે થાય છે?
A
આઈસોપ્રીન
B
ગ્લાયસીન
C
ક્લોરોપ્રીન
D
સ્ટાયરીન

Solution

(C) નિયોપ્રીન એ ક્લોરોપ્રીન ($2$-ક્લોરોબ્યુટા-$1,3$-ડાયઈન) ના ફ્રી રેડિકલ પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બનતું કૃત્રિમ રબર છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$n \ CH_2=C(Cl)-CH=CH_2 \xrightarrow{\text{polymerization}} [-CH_2-C(Cl)=CH-CH_2-]_n$
આમ,ક્લોરોપ્રીન એ નિયોપ્રીન બનાવવા માટે વપરાતો મોનોમર છે.
403
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$K_{3}[Cr(C_{2}O_{4})_{3}]$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક ઓળખો.
A
$+3$
B
$+2$
C
$+6$
D
$+5$

Solution

(A) $K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે અને ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_{2}O_{4}^{2-})$ નો વીજભાર $-2$ છે.
ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
સંકીર્ણ $K_{3}[Cr(C_{2}O_{4})_{3}]$ માટે,ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે:
$(3 \times (+1)) + x + (3 \times (-2)) = 0$
$3 + x - 6 = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$
તેથી,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
404
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$[Ru(NH_{3})_{5}H_{2}O]Cl_{2}$ માં $Ru$ નો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$+6$
B
$+5$
C
$+1$
D
$+2$

Solution

(D) ધારો કે $Ru$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$NH_{3}$ એ તટસ્થ લિગાન્ડ છે (વીજભાર $= 0$).
$H_{2}O$ એ તટસ્થ લિગાન્ડ છે (વીજભાર $= 0$).
$Cl$ એ ક્લોરાઇડ આયન છે (વીજભાર $= -1$).
સંકીર્ણ તટસ્થ છે,તેથી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$x + 5(0) + 1(0) + 2(-1) = 0$
$x - 2 = 0$
$x = +2$
તેથી,$Ru$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
405
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું અસ્ફટિકમય (amorphous) ઘનનું ઉદાહરણ છે?
A
કપૂર
B
મેગ્નેશિયમ
C
હીરો
D
કાચ

Solution

(D) અસ્ફટિકમય ઘન એવા પદાર્થો છે જેમાં ઘટક કણોની ગોઠવણીમાં લાંબા ગાળાનો ક્રમ હોતો નથી.
$\text{કાચ}$,$\text{રબર}$ અને $\text{પ્લાસ્ટિક}$ એ અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.
$\text{કપૂર}$ એ આણ્વિય સ્ફટિકમય ઘન છે.
$\text{મેગ્નેશિયમ}$ એ ધાત્વિય સ્ફટિકમય ઘન છે.
$\text{હીરો}$ એ સહસંયોજક (નેટવર્ક) સ્ફટિકમય ઘન છે.
તેથી,$\text{કાચ}$ એ અસ્ફટિકમય ઘનનું સાચું ઉદાહરણ છે.
406
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું અસ્ફટિકમય (amorphous) ઘન નથી?
A
રબર
B
માખણ
C
ડામર
D
કપૂર

Solution

(D) અસ્ફટિકમય ઘન એવા પદાર્થો છે જેમાં ઘટક કણો લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી ધરાવતા નથી. તેના ઉદાહરણોમાં રબર,કાચ,પ્લાસ્ટિક અને ડામરનો સમાવેશ થાય છે.
સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં ઘટક કણોની લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી હોય છે. કપૂર એ આણ્વીય સ્ફટિકમય ઘન છે.
તેથી,કપૂર એ અસ્ફટિકમય ઘન નથી.
407
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$19.3 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી અને એક એકમ કોષનું કદ $6.18 \times 10^{-23} \ cm^{3}$ હોય તેવી ઉમદા ધાતુના $38.6 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા ગણો.
A
$3.236 \times 10^{22}$
B
$6.180 \times 10^{23}$
C
$6.236 \times 10^{20}$
D
$3.236 \times 10^{23}$

Solution

(A) $\text{ધાતુનું કદ} = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{38.6 \ g}{19.3 \ g \ cm^{-3}} = 2 \ cm^{3}$
$\text{એકમ કોષોની સંખ્યા} = \frac{\text{ધાતુનું કુલ કદ}}{\text{એક એકમ કોષનું કદ}}$
$\text{એકમ કોષોની સંખ્યા} = \frac{2 \ cm^{3}}{6.18 \times 10^{-23} \ cm^{3}} \approx 3.236 \times 10^{22}$
408
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$6$ સવર્ગ આંક ધરાવતા આયનીય સ્ફટિક માટે ત્રિજ્યા ગુણોત્તરનું મૂલ્ય શું છે?
A
$0.732$ થી વધુ
B
$0.414$ થી $0.732$ ની વચ્ચે
C
$0.225$ થી $0.414$ ની વચ્ચે
D
$0.225$ થી ઓછું

Solution

(B) સાચો જવાબ $0.414$ અને $0.732$ ની વચ્ચે છે.
$6$ સવર્ગ આંક ધરાવતા આયનીય સ્ફટિક માટે,બંધારણ અષ્ટફલકીય હોય છે.
અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ માટે ત્રિજ્યા ગુણોત્તર $(r_+ / r_-)$ ગાણિતિક રીતે $0.414$ થી $0.732$ ની રેન્જમાં હોય છે.
આવા સ્ફટિકનું ઉદાહરણ $NaCl$ છે.
409
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
સોડિયમ $bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે જેની ત્રિજ્યા $1.86 \times 10^{-8} \text{ cm}$ છે. સોડિયમના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$4.3 \times 10^{-8} \text{ cm}$
B
$3.72 \times 10^{-8} \text{ cm}$
C
$7.44 \times 10^{-8} \text{ cm}$
D
$5.26 \times 10^{-8} \text{ cm}$

Solution

(A) બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(bcc)$ એકમ કોષ માટે,ધારની લંબાઈ $(a)$ અને ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $\sqrt{3} a = 4r$ છે.
આપેલ છે $r = 1.86 \times 10^{-8} \text{ cm}$.
$a = \frac{4r}{\sqrt{3}} = \frac{4 \times 1.86 \times 10^{-8}}{1.732} \approx 4.3 \times 10^{-8} \text{ cm}$.
410
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો $\frac{r+}{r-}$ નું સીમિત મૂલ્ય $0.225$ થી $0.414$ ની રેન્જમાં હોય,તો કયા પ્રકારનો છિદ્ર (hole) રોકાયેલ છે?
A
અષ્ટફલકીય (Octahedral)
B
ઘનીય (Cubic)
C
સમતલીય ત્રિકોણીય (Planar triangular)
D
ચતુષ્ફલકીય (Tetrahedral)

Solution

(D) ત્રિજ્યા ગુણોત્તર આયનીય સ્ફટિકમાં કેટાયન દ્વારા રોકાયેલા છિદ્રનો પ્રકાર નક્કી કરે છે. વિવિધ છિદ્રો માટે સીમિત ત્રિજ્યા ગુણોત્તર નીચે મુજબ છે:
$1$. સમતલીય ત્રિકોણીય છિદ્ર: $0.155 - 0.225$
$2$. ચતુષ્ફલકીય છિદ્ર: $0.225 - 0.414$
$3$. અષ્ટફલકીય છિદ્ર: $0.414 - 0.732$
$4$. ઘનીય છિદ્ર: $0.732 - 1.000$
તેથી,જો $\frac{r+}{r-}$ નું સીમિત મૂલ્ય $0.225$ થી $0.414$ ની રેન્જમાં હોય,તો તે ચતુષ્ફલકીય છિદ્રને અનુરૂપ છે.
411
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$bcc$ પ્રકારના એકમ કોષમાં ખાલી જગ્યાની ટકાવારી કેટલી છે ($\%$ માં)?
A
$68$
B
$26$
C
$74$
D
$32$

Solution

(D) $bcc$ પ્રકારના એકમ કોષની પેકિંગ ક્ષમતા $68 \%$ છે.
ખાલી જગ્યાની ગણતરી $100 \% - \text{પેકિંગ ક્ષમતા}$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
તેથી,ખાલી જગ્યા $= 100 \% - 68 \% = 32 \%$.
412
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો એક તત્વના એક પરમાણુનું દળ $6 \times 10^{-23} \ g$ હોય,તો $fcc$ એકમ કોષનું દળ કેટલું થાય?
A
$24 \times 10^{-22} \ g$
B
$4 \times 10^{-23} \ g$
C
$2.4 \times 10^{-22} \ g$
D
$2.4 \times 10^{-23} \ g$

Solution

(C) $fcc$ એકમ કોષમાં,પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$ છે.
એકમ કોષનું દળ એ $4$ પરમાણુઓના દળ જેટલું હોય છે.
એકમ કોષનું દળ $= 4 \times (6 \times 10^{-23} \ g) = 24 \times 10^{-23} \ g$.
વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિમાં ફેરવતા,આપણને $2.4 \times 10^{-22} \ g$ મળે છે.
413
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$fcc$ સ્ફટિક રચનાની પેકિંગ કાર્યક્ષમતા કેટલી છે ($\%$ માં)?
A
$74.0$
B
$68.04$
C
$52.4$
D
$47.6$

Solution

(A) $fcc$ (ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક) એકમ કોષમાં,પરમાણુઓ ખૂણાઓ પર અને દરેક ફલકના કેન્દ્રમાં હાજર હોય છે.
એજ લંબાઈ '$a$' અને પરમાણુની ત્રિજ્યા '$r$' વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2\sqrt{2}r$ છે.
$fcc$ માટે એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $4$ છે.
$4$ ગોળાઓનું કદ $4 \times (\frac{4}{3} \pi r^3) = \frac{16}{3} \pi r^3$ છે.
એકમ કોષનું કદ $a^3 = (2\sqrt{2}r)^3 = 16\sqrt{2}r^3$ છે.
પેકિંગ કાર્યક્ષમતા = $\frac{\text{4 ગોળાઓનું કદ}}{\text{એકમ કોષનું કદ}} \times 100 = \frac{\frac{16}{3} \pi r^3}{16\sqrt{2}r^3} \times 100 = \frac{\pi}{3\sqrt{2}} \times 100 \approx 74.0 \%$.
414
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$100 \ g$ તત્વમાં કેટલા એકમ કોષો (unit cells) હાજર હશે,જેની ઘનતા $10 \ g/cm^{3}$ અને ધારની લંબાઈ $100 \ pm$ ધરાવતું $fcc$ સ્ફટિક બંધારણ છે?
A
$3 \times 10^{25}$
B
$2 \times 10^{25}$
C
$4 \times 10^{25}$
D
$1 \times 10^{25}$

Solution

(D) એક એકમ કોષનું કદ $= (a)^{3} = (100 \ pm)^{3} = (100 \times 10^{-10} \ cm)^{3} = 10^{-24} \ cm^{3}$.
$100 \ g$ તત્વનું કુલ કદ $= \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \ g}{10 \ g/cm^{3}} = 10 \ cm^{3}$.
એકમ કોષોની સંખ્યા $= \frac{\text{કુલ કદ}}{\text{એક એકમ કોષનું કદ}} = \frac{10 \ cm^{3}}{10^{-24} \ cm^{3}} = 1 \times 10^{25}$ એકમ કોષો.
415
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $bcc$ પ્રકારમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $1.33 \times 10^{-8} \ cm$ છે,તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$2.17 \times 10^{-8} \ cm$
B
$2.66 \times 10^{-8} \ cm$
C
$4.08 \times 10^{-8} \ cm$
D
$3.07 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(D) $bcc$ સ્ફટિક માટે,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ: $r = \frac{\sqrt{3}}{4} a$
તેથી,$a = \frac{4r}{\sqrt{3}}$.
આપેલ કિંમત $r = 1.33 \times 10^{-8} \ cm$ મૂકતા:
$a = \frac{4 \times 1.33 \times 10^{-8} \ cm}{1.732} = \frac{5.32 \times 10^{-8} \ cm}{1.732} \approx 3.07 \times 10^{-8} \ cm$.
416
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $bcc$ પ્રકારના એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. એકમ કોષની ઘનતા અને ધારની લંબાઈ અનુક્રમે $4 \ g \ cm^{-3}$ અને $500 \ pm$ છે. તત્વનું પરમાણ્વીય દળ કેટલું હશે?
A
$125.5$
B
$100.1$
C
$250.0$
D
$150.5$

Solution

(D) $bcc$ એકમ કોષ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે।
આપેલ ઘનતા $\rho = 4 \ g \ cm^{-3}$ અને ધારની લંબાઈ $a = 500 \ pm = 500 \times 10^{-10} \ cm = 5 \times 10^{-8} \ cm$.
એકમ કોષનું કદ $a^{3} = (5 \times 10^{-8} \ cm)^{3} = 125 \times 10^{-24} \ cm^{3}$.
પરમાણ્વીય દળ $M$ માટેનું સૂત્ર $M = \frac{\rho \times a^{3} \times N_{A}}{n}$ છે।
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{4 \times 125 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}{2} = 150.55 \ g \ mol^{-1}$.
આમ, પરમાણ્વીય દળ આશરે $150.5 \ g \ mol^{-1}$ છે।
417
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નિકલ $fcc$ પ્રકારના એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેની ધારની લંબાઈ $0.3524 \ nm$ છે. નિકલ પરમાણુની ત્રિજ્યાની ગણતરી કરો. ($nm$ માં)
A
$0.1624$
B
$0.2164$
C
$0.1426$
D
$0.1246$

Solution

(D) $fcc$ એકમ કોષ માટે,પરમાણુની ત્રિજ્યા $(r)$ અને એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $r = \frac{a}{2\sqrt{2}}$.
આપેલ છે,$a = 0.3524 \ nm$.
સૂત્રમાં $a$ ની કિંમત મૂકતા:
$r = \frac{0.3524 \ nm}{2 \times 1.414} = \frac{0.3524 \ nm}{2.828} = 0.1246 \ nm$.
418
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$127.6 \ pm$ પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવતા કોપરના $fcc$ પ્રકારના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી થાય ($pm$ માં)?
A
$295$
B
$361$
C
$331$
D
$378$

Solution

(B) $fcc$ પ્રકારના એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $a$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{a}{2 \sqrt{2}}$ છે.
$a$ માટે સૂત્ર બનાવતા, $a = 2 \sqrt{2} \times r$.
આપેલ $r = 127.6 \ pm$ કિંમત મૂકતા:
$a = 2 \times 1.414 \times 127.6 \ pm = 360.85 \ pm$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા, $a \approx 361 \ pm$.
419
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$4 \ \mathring{A}$ ની ધારની લંબાઈ ધરાવતા એલ્યુમિનિયમના એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી છે? (આપેલ છે: $Al$ ની ઘનતા = $2.7 \ g \ cm^{-3}$,$Al$ નું પરમાણ્વીય દળ = $27 \ g \ mol^{-1}$)
A
$8$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{n \times M}{a^{3} \times N_{A}}$ છે.
આપેલ છે: $a = 4 \ \mathring{A} = 4 \times 10^{-8} \ cm$,$\rho = 2.7 \ g \ cm^{-3}$,$M = 27 \ g \ mol^{-1}$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
$n$ માટે સૂત્ર: $n = \frac{\rho \times a^{3} \times N_{A}}{M}$.
કિંમતો મૂકતા: $n = \frac{2.7 \times (4 \times 10^{-8})^{3} \times 6.022 \times 10^{23}}{27}$.
$n = \frac{2.7 \times 64 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}{27} = 0.1 \times 64 \times 0.6022 \approx 3.85$.
એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી $n \approx 4$,જે ફલક કેન્દ્રિત ઘન $(FCC)$ એકમ કોષ સૂચવે છે.
420
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
લિથિયમ બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે। જો તેના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $351 \ pm$ હોય, તો લિથિયમની ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($pm$ માં)?
A
$151.98$
B
$300.50$
C
$75.50$
D
$240.80$

Solution

(A) બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ એકમ કોષ માટે, ત્રિજ્યા $(r)$ અને ધારની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3} a}{4}$ છે。
અહીં ધારની લંબાઈ $a = 351 \ pm$ આપેલ છે。
સૂત્રમાં $a$ ની કિંમત મૂકતા:
$r = \frac{\sqrt{3} \times 351}{4} = \frac{1.732 \times 351}{4} = \frac{607.932}{4} = 151.98 \ pm$.
421
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એલ્યુમિનિયમ ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક સ્ટ્રક્ચરમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, તેની પરમાણુ ત્રિજ્યા $125 \text{ pm}$ છે. યુનિટ સેલની ધારની લંબાઈ કેટલી છે ($\text{pm}$ માં)?
A
$280$
B
$353.5$
C
$335.5$
D
$288.6$

Solution

(B) ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(fcc)$ યુનિટ સેલ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{a}{2 \sqrt{2}}$ છે.
તેથી, ધારની લંબાઈ $a = 2 \sqrt{2} \times r$.
આપેલ છે કે $r = 125 \text{ pm}$, તેથી $a = 2 \times 1.414 \times 125 \text{ pm} = 353.5 \text{ pm}$.
422
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $250 \ pm$ ની કોષ ધાર સાથે $fcc$ લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે। તત્વની ઘનતા ગણો (પરમાણ્વીય દળ $= 90.3 \ g \ mol^{-1}$) ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$23.12$
B
$19.20$
C
$48.40$
D
$38.40$

Solution

(D) આપેલ છે: કોષની ધાર $a = 250 \ pm = 2.5 \times 10^{-8} \ cm$.
પરમાણ્વીય દળ $M = 90.3 \ g \ mol^{-1}$.
$fcc$ લેટીસ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 4$.
એવોગેડ્રો આંક $N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{n \times M}{a^{3} \times N_{A}}$ છે।
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{4 \times 90.3}{(2.5 \times 10^{-8})^{3} \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$\rho = \frac{361.2}{15.625 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}} = \frac{361.2}{9.409} \approx 38.40 \ g \ cm^{-3}$.
423
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$2.8 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતું એક તત્વ $4 \times 10^{-8} \ cm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતો $fcc$ એકમ કોષ બનાવે છે. આ તત્વનું મોલર દળ ગણો.
A
$33.0 \ g \ mol^{-1}$
B
$22.0 \ g \ mol^{-1}$
C
$27.0 \ g \ mol^{-1}$
D
$36.0 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(C) આપેલ છે: ઘનતા $(\rho)$ = $2.8 \ g \ cm^{-3}$,ધારની લંબાઈ $(a)$ = $4 \times 10^{-8} \ cm$,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ = $4$ ($fcc$ માટે),એવોગેડ્રો આંક $(N_{A})$ = $6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
સૂત્ર: $\rho = \frac{n \times M}{a^{3} \times N_{A}}$.
મોલર દળ $(M)$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{\rho \times a^{3} \times N_{A}}{n}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{2.8 \times (4 \times 10^{-8})^{3} \times 6.022 \times 10^{23}}{4}$.
$M = \frac{2.8 \times 64 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}{4}$.
$M = 0.7 \times 64 \times 0.6022 = 26.97896 \approx 27 \ g \ mol^{-1}$.
424
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$16 \times 10^{-8} \ cm$ જેટલી એકમ કોષની ધારની લંબાઈ ધરાવતા સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થના $1$ મોલનું કદ કેટલું હશે,જો તેના એકમ કોષમાં $24$ અણુઓ હોય?
A
$102.7 \ cm^{3} \ mol^{-1}$
B
$404.0 \ cm^{3} \ mol^{-1}$
C
$159.3 \ cm^{3} \ mol^{-1}$
D
$142.1 \ cm^{3} \ mol^{-1}$

Solution

(A) ધારની લંબાઈ $a = 16 \times 10^{-8} \ cm$.
એક એકમ કોષનું કદ $= a^{3} = (16 \times 10^{-8} \ cm)^{3} = 4096 \times 10^{-24} \ cm^{3}$.
એકમ કોષમાં $24$ અણુઓ હોવાથી,$24$ અણુઓ દ્વારા રોકાયેલું કદ $4096 \times 10^{-24} \ cm^{3}$ છે.
$1$ મોલ અણુઓનું કદ $= (24 \text{ અણુઓનું કદ} / 24) \times N_{A}$.
$1$ મોલનું કદ $= (4096 \times 10^{-24} / 24) \times 6.022 \times 10^{23} \ cm^{3} \ mol^{-1}$.
$1$ મોલનું કદ $\approx 170.67 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 102.77 \ cm^{3} \ mol^{-1}$.
425
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
સોડિયમ $bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે જેની ત્રિજ્યા $1.86 \times 10^{-8} \ cm$ છે. એકમ કોષની ધારની લંબાઈની ગણતરી કરો.
A
$4.29 \times 10^{-8} \ cm$
B
$6.20 \times 10^{-8} \ cm$
C
$8.05 \times 10^{-8} \ cm$
D
$3.72 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(A) $bcc$ એકમ કોષ માટે,ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3} a}{4}$ છે.
$a$ માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા,$a = \frac{4 r}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
આપેલ કિંમત $r = 1.86 \times 10^{-8} \ cm$ મૂકતા:
$a = \frac{4 \times 1.86 \times 10^{-8} \ cm}{1.732} = 4.29 \times 10^{-8} \ cm$.
426
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $bcc$ પ્રકારની સ્ફટિક રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, જેની એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $300 \ pm$ છે. તત્વની ત્રિજ્યા ગણો.
A
$2.299 \times 10^{-8} \ cm$
B
$1.299 \times 10^{-8} \ cm$
C
$6.920 \times 10^{-8} \ cm$
D
$1.440 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(B) આપેલ ધારની લંબાઈ $a = 300 \ pm = 3 \times 10^{-8} \ cm$.
$bcc$ એકમ કોષ માટે, ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3} a}{4}$ છે।
કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{1.732 \times 3 \times 10^{-8} \ cm}{4}$.
$r = \frac{5.196 \times 10^{-8} \ cm}{4} = 1.299 \times 10^{-8} \ cm$.
427
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ક્યુબિક ક્લોઝ પેક્ડ $(ccp)$ રચનામાં ગોળાનો સવર્ગ આંક (coordination number) કેટલો હોય છે?
A
$6$
B
$4$
C
$12$
D
$8$

Solution

(C) ક્યુબિક ક્લોઝ પેકિંગ $(ccp)$ અથવા ફલક-કેન્દ્રિત ક્યુબિક $(fcc)$ રચનામાં,દરેક પરમાણુ $12$ નજીકના પડોશી પરમાણુઓ દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ફલકના કેન્દ્ર પરનો પરમાણુ તેના પોતાના સમતલમાં $4$ પરમાણુઓ,ઉપરના સમતલમાં $4$ પરમાણુઓ અને નીચેના સમતલમાં $4$ પરમાણુઓના સંપર્કમાં હોય છે.
તેથી,સવર્ગ આંક $12$ છે.
428
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
જો આયનીય સંયોજનમાં કેટાયન દ્વારા રોકાયેલ છિદ્રનો પ્રકાર ઘન (cubic) હોય,તો કેટાયનનો સવર્ગ આંક (coordination number) કેટલો હશે?
A
$3$
B
$4$
C
$8$
D
$6$

Solution

(C) આયનીય સ્ફટિક લેટીસમાં,આયનનો સવર્ગ આંક તે કયા પ્રકારના છિદ્ર (void) માં છે તેના પરથી નક્કી થાય છે.
ઘન (cubic) છિદ્ર માટે,કેટાયન ઘનના ખૂણાઓ પર રહેલા $8$ એનાયન દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે.
તેથી,ઘન છિદ્રમાં કેટાયનનો સવર્ગ આંક $8$ છે.
429
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક ધાતુ તત્વ સાદા ઘન લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. જો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $3 \mathring{A}$ હોય અને ઘનતા $8 \ g/cm^{3}$ હોય,તો $100 \ g$ ધાતુમાં એકમ કોષોની સંખ્યા કેટલી હશે? (ધાતુનું મોલર દળ $= 108 \ g/mol$)
A
$1.33 \times 10^{20}$
B
$4.63 \times 10^{23}$
C
$2.7 \times 10^{22}$
D
$5 \times 10^{23}$

Solution

(B) $1$. ધારની લંબાઈ $a = 3 \mathring{A} = 3 \times 10^{-8} \ cm$.
$2$. એકમ કોષનું કદ $V = a^{3} = (3 \times 10^{-8} \ cm)^{3} = 27 \times 10^{-24} \ cm^{3}$.
$3$. એક એકમ કોષનું દળ = $\text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 27 \times 10^{-24} \ cm^{3} \times 8 \ g/cm^{3} = 216 \times 10^{-24} \ g$.
$4$. $100 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા = $\frac{100 \ g}{216 \times 10^{-24} \ g/\text{એકમ કોષ}} = 0.4629 \times 10^{24} = 4.63 \times 10^{23}$ એકમ કોષો.
430
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ઝેનોન $fcc$ લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે અને એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $620 \ pm$ છે। $Xe$ પરમાણુની ત્રિજ્યા કેટલી છે ($pm$ માં)?
A
$219.2$
B
$438.5$
C
$265.5$
D
$536.9$

Solution

(A) $fcc$ એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{a}{2 \sqrt{2}}$ છે.
આપેલ છે કે ધારની લંબાઈ $a = 620 \ pm$.
કિંમત મૂકતા: $r = \frac{620}{2 \times 1.414} = \frac{620}{2.828} \approx 219.2 \ pm$.
આમ, $Xe$ પરમાણુની ત્રિજ્યા $219.2 \ pm$ છે.
431
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક સંયોજન $fcc$ બંધારણ ધરાવે છે. જો એકમ કોષની ઘનતા $3.4 \text{ g cm}^{-3}$ હોય,તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે? (મોલર દળ $= 98.99 \text{ g mol}^{-1}$)
A
$7.783 \mathring A$
B
$5.783 \mathring A$
C
$8.780 \mathring A$
D
$6.083 \mathring A$

Solution

(B) $fcc$ બંધારણ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$ છે.
ઘનતા $d = \frac{Z \cdot M}{a^3 \cdot N_A}$.
ધારની લંબાઈ $a$ માટે સૂત્ર: $a^3 = \frac{Z \cdot M}{d \cdot N_A}$.
કિંમતો મૂકતા: $a^3 = \frac{4 \times 98.99}{3.4 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$a^3 = 193.389 \times 10^{-24} \text{ cm}^3$.
$a = \sqrt[3]{193.389} \times 10^{-8} \text{ cm} = 5.783 \times 10^{-8} \text{ cm}$.
$1 \text{ cm} = 10^8 \mathring A$ હોવાથી,$a = 5.783 \mathring A$.
432
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $bcc$ બંધારણ ધરાવે છે જેની કોષની ધાર $288 \ pm$ છે. તત્વની ઘનતા $7.2 \ g \ cm^{-3}$ છે. તત્વનું પરમાણ્વીય દળ કેટલું હશે?
A
$51.78 \ g \ mol^{-1}$
B
$25.89 \ g \ mol^{-1}$
C
$62.43 \ g \ mol^{-1}$
D
$77.68 \ g \ mol^{-1}$

Solution

$(A)$ $bcc$ એકમ કોષ માટે, પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે।
ધારની લંબાઈ $(a)$ $288 \ pm = 2.88 \times 10^{-8} \ cm$ છે।
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{n \times M}{a^{3} \times N_{A}}$ છે।
મોલર દળ $(M)$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{\rho \times a^{3} \times N_{A}}{n}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{7.2 \times (2.88 \times 10^{-8})^{3} \times 6.022 \times 10^{23}}{2} \approx 51.78 \ g \ mol^{-1}$.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
433
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
સિલ્વર $fcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. જો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $316.5 \text{ pm}$ હોય, તો સિલ્વર પરમાણુની ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($\text{pm}$ માં)?
A
$137.04$
B
$111.91$
C
$121.91$
D
$158.25$

Solution

(B) ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(fcc)$ એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2 \sqrt{2} r$ અથવા $r = \frac{a}{2 \sqrt{2}}$ છે.
આપેલ ધારની લંબાઈ $a = 316.5 \text{ pm}$.
કિંમત મૂકતા: $r = \frac{316.5 \text{ pm}}{2 \times 1.414} = \frac{316.5 \text{ pm}}{2.828} \approx 111.91 \text{ pm}$.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
434
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $500 \ pm$ ની કોષ ધાર સાથે $bcc$ લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. તત્વની ઘનતા $7.5 \ g \ cm^{-3}$ છે. $300 \ g$ ધાતુમાં કેટલા પરમાણુઓ હાજર હશે?
A
$12.8 \times 10^{23} \ \text{પરમાણુઓ}$
B
$6.4 \times 10^{23} \ \text{પરમાણુઓ}$
C
$3.2 \times 10^{23} \ \text{પરમાણુઓ}$
D
$1.6 \times 10^{23} \ \text{પરમાણુઓ}$

Solution

(B) $bcc$ લેટીસ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે।
આપેલ છે: ધારની લંબાઈ $a = 500 \ pm = 5 \times 10^{-8} \ cm$, ઘનતા $\rho = 7.5 \ g \ cm^{-3}$, દળ $m = 300 \ g$.
એકમ કોષનું કદ $a^{3} = (5 \times 10^{-8} \ cm)^{3} = 125 \times 10^{-24} \ cm^{3}$.
ઘનતાના સૂત્ર $\rho = \frac{nM}{a^{3} N_{A}}$ નો ઉપયોગ કરીને, આપણે મોલર દળ $M$ શોધીએ છીએ:
$M = \frac{\rho \times a^{3} \times N_{A}}{n} = \frac{7.5 \times 125 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}{2} \approx 282.3 \ g \ mol^{-1}$.
$300 \ g$ ધાતુમાં પરમાણુઓની સંખ્યા = $\frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} \times N_{A} = \frac{300}{282.3} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 6.4 \times 10^{23} \ \text{પરમાણુઓ}$.
435
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$bcc$ એકમ કોષના દરેક ખૂણા પર પરમાણુનો કેટલો ભાગ રોકાયેલો હોય છે?
A
$1/4$
B
$1/8$
C
$1/2$
D
$1/6$

Solution

(B) $bcc$ (બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક) એકમ કોષમાં,પરમાણુઓ તમામ $8$ ખૂણાઓ પર અને એક પરમાણુ કોષના કેન્દ્રમાં હોય છે.
દરેક ખૂણાનો પરમાણુ $8$ પાડોશી એકમ કોષો દ્વારા વહેંચાયેલ હોય છે.
તેથી,ખૂણા પરના દરેક પરમાણુનો એક એકમ કોષમાં ફાળો $1/8$ હોય છે.
436
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
જો આયનીય સંયોજનમાં કેટાયન દ્વારા રોકાયેલ છિદ્રનો પ્રકાર અષ્ટફલકીય (octahedral) હોય,તો કેટાયનનો સવર્ગ આંક (coordination number) કેટલો હશે?
A
$8$
B
$6$
C
$4$
D
$3$

Solution

(B) અષ્ટફલકીય છિદ્રનો સવર્ગ આંક $6$ હોય છે.
તેથી,જો કેટાયન અષ્ટફલકીય છિદ્રમાં હોય,તો તેનો સવર્ગ આંક $6$ થાય છે.
437
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયા સ્ફટિક લેટીસમાં કેટાયન દ્વારા તમામ ઘન છિદ્રો (cubic holes) રોકાયેલા છે?
A
$SrCl_{2}$
B
$CaF_{2}$
C
$CsCl$
D
$UO_{2}$

Solution

(C) સાચો જવાબ $CsCl$ છે.
$CsCl$ સ્ફટિક લેટીસમાં,$Cl^{-}$ આયનો સાદી ઘન ગોઠવણી બનાવે છે અને $Cs^{+}$ કેટાયન બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક હોલ (ઘન છિદ્ર) રોકે છે.
એકમ કોષ દીઠ માત્ર એક જ બોડી-સેન્ટર્ડ છિદ્ર હોવાથી,$Cs^{+}$ આયન આ એકમાત્ર ઘન છિદ્રને રોકે છે.
તેથી,$CsCl$ એ સ્ફટિક લેટીસ છે જેમાં કેટાયન ઘન છિદ્ર રોકે છે.
438
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
એક તત્વ $fcc$ પ્રકારના એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. એક એકમ કોષનું કદ $24.99 \times 10^{-24} \ cm^{3}$ છે અને તત્વની ઘનતા $7.2 \ g \ cm^{-3}$ છે. તત્વના $36 \ g$ શુદ્ધ નમૂનામાં એકમ કોષોની સંખ્યા ગણો.
A
$2.0 \times 10^{23}$
B
$2.0 \times 10^{21}$
C
$2.0 \times 10^{24}$
D
$1.25 \times 10^{21}$

Solution

(A) આપેલ નમૂનાનું કદ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{Volume} = \frac{\text{Mass}}{\text{Density}} = \frac{36 \ g}{7.2 \ g \ cm^{-3}} = 5 \ cm^{3}$.
નમૂનામાં એકમ કોષોની સંખ્યા નમૂનાના કુલ કદ અને એક એકમ કોષના કદના ગુણોત્તર દ્વારા મળે છે:
$\text{Number of unit cells} = \frac{\text{Total Volume}}{\text{Volume of one unit cell}} = \frac{5 \ cm^{3}}{24.99 \times 10^{-24} \ cm^{3}}$.
$\text{Number of unit cells} \approx 0.20008 \times 10^{24} = 2.0 \times 10^{23}$.
439
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
$fcc$ એકમ કોષમાં ખાલી જગ્યાની ટકાવારી કેટલી છે ($\%$ માં)?
A
$74$
B
$26$
C
$68$
D
$32$

Solution

(B) $fcc$ એકમ કોષ માટે,પેકિંગ ક્ષમતા $74 \%$ છે.
તેથી,ખાલી જગ્યાની ટકાવારી $100 \% - 74 \% = 26 \%$ છે.
440
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો સોડિયમના એક પરમાણુનું દળ $3.819 \times 10^{-23} \ g$ હોય,તો સોડિયમના $bcc$ પ્રકારના એકમ કોષનું દળ કેટલું થાય?
A
$7.038 \times 10^{-23} \ g$
B
$7.638 \times 10^{-23} \ g$
C
$3.819 \times 10^{-23} \ g$
D
$1.5276 \times 10^{-22} \ g$

Solution

(B) $bcc$ પ્રકારના એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે.
$bcc$ એકમ કોષનું દળ $=$ $2$ પરમાણુઓનું દળ.
$\therefore$ $Na$ ના $bcc$ એકમ કોષનું દળ $= 3.819 \times 10^{-23} \ g \times 2 = 7.638 \times 10^{-23} \ g$.
441
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
જો આયનિક ઘન માટે ત્રિજ્યા ગુણોત્તર $0.5248$ હોય અને કેટાયનની ત્રિજ્યા $0.95 \ \mathring{A}$ હોય,તો એનાયનની ત્રિજ્યા કેટલી હશે?
A
$1.45 \ \mathring{A}$
B
$1.81 \ \mathring{A}$
C
$1.20 \ \mathring{A}$
D
$1.60 \ \mathring{A}$

Solution

(B) ત્રિજ્યા ગુણોત્તર $= \frac{\text{કેટાયનની ત્રિજ્યા}}{\text{એનાયનની ત્રિજ્યા}}$.
આપેલ છે,ત્રિજ્યા ગુણોત્તર $= 0.5248$ અને $r_+ = 0.95 \ \mathring{A}$.
કિંમતો મૂકતા: $0.5248 = \frac{0.95}{r_-}$.
તેથી,$r_- = \frac{0.95}{0.5248} \approx 1.81 \ \mathring{A}$.
442
ChemistryDifficultMCQMHT CET · 2020
જો ઋણાયનની ત્રિજ્યા ધનાયન કરતા બમણી હોય,તો ધનાયનનો સવર્ગ આંક અને રોકાયેલ છિદ્રનો પ્રકાર અનુક્રમે શું હશે?
A
$3$,ત્રિકોણીય
B
$4$,સમચતુષ્ફલકીય
C
$8$,ઘન
D
$6$,અષ્ટફલકીય

Solution

(D) આપેલ છે કે ઋણાયનની ત્રિજ્યા $(r_a)$ એ ધનાયનની ત્રિજ્યા $(r_c)$ કરતા બમણી છે,તેથી $r_a = 2r_c$.
ત્રિજ્યા ગુણોત્તર $\frac{r_c}{r_a} = \frac{r_c}{2r_c} = 0.5$ થાય છે.
$0.414 - 0.732$ ની રેન્જમાં ત્રિજ્યા ગુણોત્તર માટે,સવર્ગ આંક $6$ હોય છે અને ધનાયન અષ્ટફલકીય છિદ્ર રોકે છે.
443
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું પદાર્થ ફેરોમેગ્નેટિક (લોહચુંબકીય) સ્વભાવ ધરાવે છે?
A
બેન્ઝીન
B
ઓક્સિજન
C
આયર્ન (લોખંડ)
D
પાણી

Solution

(C) $O_2$ એ પેરામેગ્નેટિક છે.
બેન્ઝીન અને પાણી એ ડાયામેગ્નેટિક છે.
$Fe$ (આયર્ન) એ ફેરોમેગ્નેટિક છે.
444
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
નીચેનામાંથી કયું પદાર્થ ફેરોમેગ્નેટિક (લોહચુંબકીય) સ્વભાવ ધરાવે છે?
A
ઓક્સિજન
B
ગેડોલિનિયમ
C
બેન્ઝીન
D
પાણી

Solution

(B) $Gadolinium$ ફેરોમેગ્નેટિક છે.
$Oxygen$ પેરામેગ્નેટિક છે.
$Water$ અને $Benzene$ ડાયામેગ્નેટિક છે.
445
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
દ્રાવણ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
દ્રવ્યની ત્રણેય અવસ્થાઓ ઘન,પ્રવાહી અને વાયુ દ્રાવ્ય અથવા દ્રાવક તરીકેની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
B
દ્રાવણનો જે ઘટક ઓછો ભાગ ધરાવે છે તેને દ્રાવ્ય કહેવામાં આવે છે.
C
જ્યારે પાણી દ્રાવક હોય,ત્યારે દ્રાવણીકરણની પ્રક્રિયાને જલીયકરણ (hydration) કહેવામાં આવે છે.
D
સાચું દ્રાવણ એ બે કે તેથી વધુ પદાર્થોનું નિશ્ચિત બંધારણ ધરાવતું વિષમાંગ મિશ્રણ છે.

Solution

(D) સાચું દ્રાવણ એ બે કે તેથી વધુ પદાર્થોનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
તે વિષમાંગ મિશ્રણ નથી.
સાચા દ્રાવણમાં,દ્રાવ્યના કણોનું કદ $10^{-9} \ m$ અથવા $1 \ nm$ કરતા ઓછું હોય છે.
ઘટકો આણ્વિક સ્તરે સમાન રીતે વહેંચાયેલા હોવાથી,તે સમગ્ર દ્રાવણમાં સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
446
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
જો $2.0 \ g$ $NaOH$ ને $500 \ cm^{3}$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે, તો દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય?
A
$0.25 \ mol \ dm^{-3}$
B
$0.1 \ mol \ dm^{-3}$
C
$0.4 \ mol \ dm^{-3}$
D
$0.50 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(B) $NaOH$ નું આણ્વીય દળ $= 23 + 16 + 1 = 40 \ g \ mol^{-1}$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{2.0 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.05 \ mol$.
દ્રાવણનું કદ $= 500 \ cm^{3} = 0.5 \ L$.
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L) \text{ \text{માં}}} = \frac{0.05 \ mol}{0.5 \ L} = 0.1 \ mol \ dm^{-3}$.
447
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$60 \ g$ $CH_3COOH$ ને $1 \ dm^3$ દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે. દ્રાવણની મોલાલિટી શું છે ($m$ માં)? (ઘનતા $= 1.25 \ g / cm^3$)
A
$0.8$
B
$0.4$
C
$0.2$
D
$0.6$

Solution

(A) આપેલ છે: દ્રાવ્ય $(CH_3COOH)$ નું દળ $= 60 \ g$,દ્રાવણનું કદ $= 1 \ dm^3 = 1000 \ cm^3$,દ્રાવણની ઘનતા $= 1.25 \ g / cm^3$.
$CH_3COOH$ નું આણ્વીય દળ $= 60 \ g / mol$.
દ્રાવ્યના મોલ $= \frac{60 \ g}{60 \ g / mol} = 1 \ mol$.
દ્રાવણનું દળ $= \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1000 \ cm^3 \times 1.25 \ g / cm^3 = 1250 \ g$.
દ્રાવકનું દળ $= \text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 1250 \ g - 60 \ g = 1190 \ g = 1.19 \ kg$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{1 \ mol}{1.19 \ kg} \approx 0.84 \ m$.
વિકલ્પો મુજબ,$0.8 \ m$ એ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
448
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
સમાન તાપમાને $1 \ m$ જલીય $KI$ દ્રાવણના બાષ્પ દબાણમાં વધારો કરવા માટે નીચેનામાંથી કયો ફેરફાર કરવો જોઈએ?
A
$0.1 \ m$ $NaCl$ દ્રાવણ ઉમેરવું
B
$0.5 \ m$ $Na_2SO_4$ દ્રાવણ ઉમેરવું
C
પાણી ઉમેરવું
D
$1 \ m$ $KI$ દ્રાવણ ઉમેરવું

Solution

(C) દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ દ્રાવકના મોલ અંશ પર આધાર રાખે છે. રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,$P_{sol} = X_{solvent} \times P^0_{solvent}$.
જલીય દ્રાવણમાં પાણી ઉમેરવાથી દ્રાવ્યની સાપેક્ષમાં દ્રાવકનું પ્રમાણ વધે છે,જેનાથી દ્રાવકના મોલ અંશ $(X_{solvent})$ માં વધારો થાય છે.
ચોક્કસ તાપમાને $P^0_{solvent}$ (શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ) અચળ હોવાથી,$X_{solvent}$ માં વધારો થવાથી દ્રાવણના બાષ્પ દબાણમાં વધારો થાય છે.
વધુ દ્રાવ્ય ઉમેરવાથી (જેમ કે વિકલ્પ $A$,$B$,અને $D$ માં) દ્રાવકના મોલ અંશમાં ઘટાડો થશે,પરિણામે બાષ્પ દબાણ ઘટશે.
449
ChemistryMediumMCQMHT CET · 2020
$38.4 \ g$ અજ્ઞાત પદાર્થ (મોલર દળ $384 \ g \ mol^{-1}$) અને $116 \ g$ એસિટોનનો ઉપયોગ કરીને $313 \ K$ તાપમાને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. જો શુદ્ધ એસિટોનનું બાષ્પ દબાણ (મોલર દળ $58 \ g \ mol^{-1}$) $0.842 \ atm$ હોય,તો દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)?
A
$0.650$
B
$0.880$
C
$0.7999$
D
$0.958$

Solution

(C) પગલું $1$: દ્રાવ્ય $(n_2)$ અને દ્રાવક $(n_1)$ ના મોલની સંખ્યા શોધો.
$n_2 = \frac{38.4 \ g}{384 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$
$n_1 = \frac{116 \ g}{58 \ g \ mol^{-1}} = 2 \ mol$
પગલું $2$: દ્રાવકનો મોલ અંશ $(x_1)$ શોધો.
$x_1 = \frac{n_1}{n_1 + n_2} = \frac{2}{2 + 0.1} = \frac{2}{2.1} \approx 0.9524$
પગલું $3$: રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરીને દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $(P)$ શોધો.
$P = x_1 \times P_0 = 0.9524 \times 0.842 \ atm \approx 0.8019 \ atm$.
નોંધ: આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સૌથી નજીકની કિંમત $0.7999 \ atm$ છે.
450
ChemistryEasyMCQMHT CET · 2020
ઓક્સિજન માટે હેન્રીના નિયમનો અચળાંક $1.3 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ atm^{-1}$ છે. જો ઓક્સિજનનું આંશિક દબાણ $0.46 \ atm$ હોય,તો દ્રાવ્ય ઓક્સિજનની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$5.98 \times 10^{-4} \ mol \ dm^{-3}$
B
$3.53 \times 10^{-4} \ mol \ dm^{-3}$
C
$5.98 \ mol \ dm^{-3}$
D
$2.82 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(A) હેન્રીના નિયમ મુજબ,વાયુની દ્રાવ્યતા $(S)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $S = K_{H} \times P$
આપેલ છે: $K_{H} = 1.3 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ atm^{-1}$ અને $P = 0.46 \ atm$
કિંમતો મૂકતા: $S = (1.3 \times 10^{-3} \ mol \ dm^{-3} \ atm^{-1}) \times (0.46 \ atm) = 5.98 \times 10^{-4} \ mol \ dm^{-3}$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in MHT CET 2020?

There are 772 Chemistry questions from the MHT CET 2020 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2020 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2020 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick MHT CET 2020 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.