KCET 2007 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) પ્રકાશીય પરિભ્રમણ $\theta$ એ દ્રાવણની લંબાઈ $l$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે,એટલે કે $\theta \propto l$.
પ્રથમ દ્રાવણ માટે,એકમ લંબાઈ દીઠ પરિભ્રમણ $\frac{38^\circ}{20 \, cm} = 1.9^\circ/cm$ (જમણી બાજુ) છે.
બીજા દ્રાવણ માટે,એકમ લંબાઈ દીઠ પરિભ્રમણ $\frac{24^\circ}{30 \, cm} = 0.8^\circ/cm$ (ડાબી બાજુ,જેને $-0.8^\circ/cm$ તરીકે દર્શાવી શકાય) છે.
$30 \, cm$ ની નળીમાં $1 : 2$ ના કદના ગુણોત્તરમાં મિશ્રણ લેતા,પ્રથમ દ્રાવણની લંબાઈ $10 \, cm$ અને બીજા દ્રાવણની લંબાઈ $20 \, cm$ થશે.
પ્રથમ ભાગ દ્વારા પરિભ્રમણ: $\theta_1 = 1.9^\circ/cm \times 10 \, cm = +19^\circ$.
બીજા ભાગ દ્વારા પરિભ્રમણ: $\theta_2 = -0.8^\circ/cm \times 20 \, cm = -16^\circ$.
કુલ પરિભ્રમણ: $\theta_{total} = \theta_1 + \theta_2 = 19^\circ - 16^\circ = +3^\circ$.
ધન મૂલ્ય એ જમણી બાજુનું પરિભ્રમણ સૂચવે છે.

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y = 2x^2 + x$ છે.
$2$ વડે ભાગતા: $x^2 + \frac{x}{2} = \frac{y}{2}$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x + \frac{1}{4})^2 = \frac{y}{2} + \frac{1}{16}$.
$(x + \frac{1}{4})^2 = \frac{1}{2}(y + \frac{1}{8})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $X^2 = 4AY$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $X = x + \frac{1}{4}$,$Y = y + \frac{1}{8}$,અને $4A = \frac{1}{2} \Rightarrow A = \frac{1}{8}$.
પ્રમાણિત પરવલય $X^2 = 4AY$ નું નાભિ $(0, A) = (0, \frac{1}{8})$ છે.
તેથી,$X = 0$ અને $Y = \frac{1}{8}$.
કિંમતો પાછી મૂકતા: $x + \frac{1}{4} = 0 \Rightarrow x = -\frac{1}{4}$ અને $y + \frac{1}{8} = \frac{1}{8} \Rightarrow y = 0$.
તેથી,નાભિ $(-\frac{1}{4}, 0)$ છે.

(B) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ નું ક્ષેત્રફળ $A_{e} = \pi ab$ છે.
આ ઉપવલયનું સહાયક વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = a^{2}$ છે,અને તેનું ક્ષેત્રફળ $A_{c} = \pi a^{2}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$A_{c} = 2 A_{e}$.
કિંમતો મૂકતા,$\pi a^{2} = 2 \pi ab$,જેનું સાદું રૂપ $a = 2b$ થાય છે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}}$ દ્વારા મળે છે.
$a = 2b$ મૂકતા,$e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{(2b)^{2}}} = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{4b^{2}}} = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નું ક્ષેત્રફળ $A_{e} = \pi ab$ છે.
ઉપવલયનું સહાયક વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ છે,અને તેનું ક્ષેત્રફળ $A_{c} = \pi a^2$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$A_{c} = 2 A_{e}$,તેથી $\pi a^2 = 2 \pi ab$.
$\pi a$ વડે ભાગતા,આપણને $a = 2b$ મળે છે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}}$ છે.
$a = 2b$ મૂકતા,$e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{4b^2}} = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.

(C) આદર્શ વાયુમાં ધ્વનિનો વેગ $\nu = \sqrt{\frac{\gamma R T}{M}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે તાપમાન $T$ સમાન હોય,ત્યારે વેગ $\sqrt{\frac{\gamma}{M}}$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યાં $\gamma$ એ એડિબેટિક ઇન્ડેક્સ છે અને $M$ એ મોલર દળ છે.
હાઇડ્રોજન $(H_2)$ માટે,$M_{H_2} = 2 \times 10^{-3} \ kg/mol$ અને $\gamma_{H_2} = 7/5$.
હિલિયમ $(He)$ માટે,$M_{He} = 4 \times 10^{-3} \ kg/mol$ અને $\gamma_{He} = 5/3$.
હાઇડ્રોજન અને હિલિયમમાં ધ્વનિના વેગનો ગુણોત્તર:
$\frac{\nu_{H_2}}{\nu_{He}} = \sqrt{\frac{\gamma_{H_2}}{\gamma_{He}} \times \frac{M_{He}}{M_{H_2}}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{\nu_{H_2}}{\nu_{He}} = \sqrt{\frac{7/5}{5/3} \times \frac{4}{2}} = \sqrt{\frac{7}{5} \times \frac{3}{5} \times 2} = \sqrt{\frac{42}{25}} = \frac{\sqrt{42}}{5}$.

(B) બ્રુસ્ટરના નિયમ મુજબ,જ્યારે પરાવર્તિત કિરણ સંપૂર્ણપણે ધ્રુવીભૂત હોય,ત્યારે આપાતકોણ એ બ્રુસ્ટર કોણ $(i_{p})$ જેટલો હોય છે.
આપેલ છે કે $i_{p} = 60^{\circ}$.
વક્રીભવનાંક $\mu$ એ $\mu = \tan(i_{p})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\mu = \tan(60^{\circ}) = \sqrt{3}$.
માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ $v = \frac{c}{\mu}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $c$ એ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ $(3 \times 10^{8} \, m/s)$ છે.
$v = \frac{3 \times 10^{8}}{\sqrt{3}} = \sqrt{3} \times 10^{8} \, m/s$.

(D) ગ્લાયસીન $(NH_2-CH_2-COOH)$ એ એકમાત્ર એમિનો એસિડ છે જે પ્રકાશીય રીતે સક્રિય નથી કારણ કે તેમાં કોઈ કાયરલ કાર્બન પરમાણુ હોતો નથી.
કાર્બન પરમાણુ કાયરલ હોવા માટે,તે $4$ અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોવો જોઈએ.
ગ્લાયસીનમાં $\alpha$-કાર્બન સાથે બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કાયરલ કેન્દ્રનો અભાવ છે અને તેથી તે અકાયરલ અને પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય છે.

(C) એક સ્લિટના વિવર્તન ભાતમાં $n$-મી ગૌણ મહત્તમ માટેની શરત $x = \frac{(2n+1) \lambda D}{2a}$ છે,જ્યાં $n$ એ ગૌણ મહત્તમનો ક્રમ છે.
લાલ પ્રકાશ $(\lambda_1 = 6500 \ \mathring{A})$ ની બીજી ગૌણ મહત્તમ $(n=2)$ માટે સ્થાન:
$x = \frac{(2 \times 2 + 1) \lambda_1 D}{2a} = \frac{5 \lambda_1 D}{2a}$.
$\lambda_2$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશની ત્રીજી ગૌણ મહત્તમ $(n=3)$ માટે સ્થાન:
$x = \frac{(2 \times 3 + 1) \lambda_2 D}{2a} = \frac{7 \lambda_2 D}{2a}$.
બંને સ્થાનો સંપાત થતા હોવાથી,આપણે તેમને સરખાવીએ:
$\frac{5 \lambda_1 D}{2a} = \frac{7 \lambda_2 D}{2a}$.
આથી,$5 \lambda_1 = 7 \lambda_2$.
$\lambda_1 = 6500 \ \mathring{A}$ મૂકતા:
$\lambda_2 = \frac{5 \times 6500}{7} = \frac{32500}{7} \approx 4642.8 \ \mathring{A}$.

(B) $LCR$ શ્રેણી પરિપથમાં ફેઝ એંગલ $\theta$ નું સૂત્ર $\tan \theta = \frac{X_L - X_C}{R}$ છે.
પ્રથમ,ઇન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સની ગણતરી કરો: $X_L = 2 \pi f L = 2 \pi \times 50 \times \left(\frac{200}{\pi} \times 10^{-3}\right) = 20 \ \Omega$.
ત્યારબાદ,કેપેસિટિવ રિએક્ટન્સની ગણતરી કરો: $X_C = \frac{1}{2 \pi f C} = \frac{1}{2 \pi \times 50 \times \left(\frac{10^{-3}}{\pi}\right)} = \frac{1}{100 \times 10^{-3}} = 10 \ \Omega$.
આપેલ અવરોધ $R = 10 \ \Omega$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા: $\tan \theta = \frac{20 - 10}{10} = \frac{10}{10} = 1$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.

(D) રાસાયણિક બંધના નિર્માણ દરમિયાન,સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરવા માટે તંત્ર ઓછી સ્થિતિ ઉર્જા ધરાવતી અવસ્થામાં જાય છે. તેથી,જેમ જેમ પરમાણુઓ એકબીજાની નજીક આવે છે અને બંધ બનાવે છે તેમ તંત્રની ઉર્જા ઘટે છે.

(B) એસીટીલીનનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_2H_2$ છે અને તેનું બંધારણીય સૂત્ર $H-C \equiv C-H$ છે.
બે કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચેના ત્રિ-બંધમાં,એક $\sigma$ બંધ ($sp$ સંકરિત કક્ષકોના અક્ષીય અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે) અને બે $\pi$ બંધ (અસંકરિત $2p$ કક્ષકોના પાર્શ્વીય અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે) હોય છે.

(B) $O_{2}^{2-}$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $8 + 8 + 2 = 18$ છે.
આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2 = \pi^* 2p_y^2$.
એન્ટિ-બોન્ડિંગ કક્ષકો $\sigma^* 1s$,$\sigma^* 2s$,$\pi^* 2p_x$,અને $\pi^* 2p_y$ છે.
આ દરેક કક્ષકમાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જે $4$ એન્ટિ-બોન્ડિંગ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો બનાવે છે.

(C) ગ્રામ આણ્વીય કદ એટલે $STP$ $(Standard \ Temperature \ and \ Pressure)$ પર કોઈપણ વાયુના $1 \ \text{mole}$ દ્વારા રોકાયેલું કદ.
એવોગેડ્રોના ઉત્કલ્પના મુજબ,$STP$ પર કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \ \text{mole}$ નું કદ $22.4 \ L$ અથવા $22400 \ cm^{3}$ હોય છે.
તેથી,$STP$ પર ઓક્સિજનનું ગ્રામ આણ્વીય કદ $22400 \ cm^{3}$ છે.

(B) ટેન્જન્ટ ગેલ્વેનોમીટરમાં પ્રવાહ $I = \frac{2 r H}{\mu_{0} N} \tan \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $r$ ત્રિજ્યા છે, $H$ પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સમક્ષિતિજ ઘટક છે, $N$ આંટાની સંખ્યા છે અને $\theta$ કોણાવર્તન છે।
ગેલ્વેનોમીટર $4 \, V$ ના સ્ત્રોત સાથે સમાંતરમાં જોડાયેલા હોવાથી, દરેક પરનો વોલ્ટેજ $4 \, V$ છે. દરેક ગેલ્વેનોમીટરમાં પ્રવાહ $I_A = I_B = \frac{V}{R} = \frac{4 \, V}{8 \, \Omega} = 0.5 \, A$ છે।
સૂત્ર પરથી, $\frac{N I}{r \tan \theta} = \frac{2 H}{\mu_{0}} = \text{અચળ}$.
તેથી, $\frac{N_A I_A}{r_A \tan \theta_A} = \frac{N_B I_B}{r_B \tan \theta_B}$.
$I_A = I_B$ હોવાથી, $\frac{N_A}{r_A \tan \theta_A} = \frac{N_B}{r_B \tan \theta_B}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2}{8 \cdot \tan 30°} = \frac{N_B}{16 \cdot \tan 60°}$.
$\frac{2}{8 \cdot (1/\sqrt{3})} = \frac{N_B}{16 \cdot \sqrt{3}}$.
$\frac{2 \sqrt{3}}{8} = \frac{N_B}{16 \sqrt{3}}$.
$N_B = \frac{2 \sqrt{3} \cdot 16 \sqrt{3}}{8} = \frac{32 \cdot 3}{8} = 12$ આંટા.

(B) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ નું ક્ષેત્રફળ $A_{e} = \pi ab$ છે.
ઉપવલયનું સહાયક વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ છે,અને તેનું ક્ષેત્રફળ $A_{c} = \pi a^{2}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સહાયક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ ઉપવલયના ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું છે:
$\pi a^{2} = 2(\pi ab)$
$a^{2} = 2ab$
$a \neq 0$ હોવાથી,$a = 2b$ મળે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1-\frac{b^{2}}{a^{2}}}$ છે.
$a = 2b$ કિંમત મૂકતા:
$e = \sqrt{1-\frac{b^{2}}{(2b)^{2}}} = \sqrt{1-\frac{b^{2}}{4b^{2}}} = \sqrt{1-\frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.

(B) સાયક્લોઆલ્કેન એ સંતૃપ્ત ચક્રીય હાઇડ્રોકાર્બન છે.
તેમાં એક વલય હોય છે અને કોઈ દ્વિબંધ કે ત્રિબંધ હોતા નથી.
અચક્રીય આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_n H_{2n+2}$ છે.
વલય બનાવવા માટે શૃંખલાના છેડા પરથી બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દૂર કરવા પડે છે,જેના પરિણામે સાયક્લોઆલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_n H_{2n}$ મળે છે.

(A) પ્રેરક અસર ($I$-અસર) એ કાર્બન શૃંખલામાં ઇલેક્ટ્રોન ખેંચતા અથવા ઇલેક્ટ્રોન આપતા સમૂહની હાજરીને કારણે સિગ્મા ઇલેક્ટ્રોનનું કાયમી સ્થાનાંતર છે.
જે સમૂહો કાર્બન શૃંખલા તરફ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા આપે છે તે $+I$ અસર દર્શાવે છે (દા.ત.,આલ્કાઇલ સમૂહો જેમ કે $-CH_3$).
જે સમૂહો કાર્બન શૃંખલામાંથી ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચે છે તે $-I$ અસર દર્શાવે છે (દા.ત.,હેલોજન જેમ કે $-Br$,$-Cl$ અને ઇલેક્ટ્રોન ખેંચતા સમૂહો જેમ કે $-NO_2$).
તેથી,$-CH_3$ એ $+I$ અસર દર્શાવે છે.

(C) અણુની સ્થિરતા એ બંધ ક્રમાંકના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે,જે $\text{Bond order} \propto \text{Stability}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
અણુ સ્થાયી રહેવા માટે,બંધ ક્રમાંકનું મૂલ્ય ધન હોવું જોઈએ.
જો બંધ ક્રમાંક $0$ અથવા ઋણ હોય,તો અણુ અસ્થાયી હોય છે અને તેનું અસ્તિત્વ હોતું નથી.

(C) $2,3,4$-ટ્રાયક્લોરોપેન્ટેનનું બંધારણ $CH_3-CHCl-CHCl-CHCl-CH_3$ છે.
આ અણુમાં,$2$ અને $4$ સ્થાન પરના કાર્બન પરમાણુઓ ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે: એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$,એક ક્લોરિન પરમાણુ $(-Cl)$,એક મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$,અને એક $-CHCl-CHCl_2$ સમૂહ ($C-2$ માટે) અથવા $-CHCl-CH_3$ સમૂહ ($C-4$ માટે).
સ્થાન $3$ પરનો કાર્બન પરમાણુ કાઈરલ નથી કારણ કે તે બે સમાન $-CHCl-CH_3$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$2,3,4$-ટ્રાયક્લોરોપેન્ટેનમાં $2$ કાઈરલ કાર્બન પરમાણુઓ હાજર છે.

(C) $C_2H_5OH$ એ ડાયમિથાઇલ ઈથર સાથે ક્રિયાશીલ સમૂહ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$\text{CH}_3\text{CH}_2\text{OH} \text{ (ઇથેનોલ)} \rightleftharpoons \text{CH}_3\text{OCH}_3 \text{ (ડાયમિથાઇલ ઈથર)}$

(A) સાયક્લોપ્રોપેનમાં બંધકોણ $\theta = \frac{180(n-2)}{n} = \frac{180(3-2)}{3} = 60^{\circ}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
એંગલ સ્ટ્રેન $\alpha = \frac{1}{2} (109^{\circ} 28^{\prime} - \theta)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
$\theta = 60^{\circ}$ ની કિંમત મૂકતા:
$\alpha = \frac{1}{2} (109^{\circ} 28^{\prime} - 60^{\circ}) = \frac{1}{2} (49^{\circ} 28^{\prime}) = 24^{\circ} 44^{\prime}$.

(B) જ્યારે કાર્બનિક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજન $(N)$ અને સલ્ફર $(S)$ બંને હાજર હોય,ત્યારે સોડિયમ ફ્યુઝન દરમિયાન સોડિયમ થાયોસાયનેટ $(NaCNS)$ બને છે.
એસિડિક ફેરિક ક્લોરાઈડ $(FeCl_3)$ નું દ્રાવણ ઉમેરતા,ફેરિક આયનો થાયોસાયનેટ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફેરિક થાયોસાયનાઈડ બનાવે છે,જે લોહી જેવો લાલ રંગ આપે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $3 \ NaCNS + FeCl_3 \longrightarrow Fe(CNS)_3 + 3 \ NaCl$ (લોહી જેવો લાલ રંગ).

(D) કાર્બનિક સંયોજનમાં હેલોજનની હાજરી $Beilstein's$ કસોટી દ્વારા શોધી શકાય છે. આ કસોટીમાં,તાંબાના તારને જ્યોતમાં ગરમ કરવામાં આવે છે જ્યાં સુધી તે લીલો રંગ ન બતાવે,ત્યારબાદ તેને કાર્બનિક સંયોજનમાં ડુબાડીને ફરીથી ગરમ કરવામાં આવે છે. લીલી જ્યોતનું દેખાવું હેલોજનની હાજરી સૂચવે છે.

(B) બેન્ઝીન સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં ક્લોરિન સાથે મુક્ત મુલક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ $(C_{6}H_{6}Cl_{6})$ આપે છે,જેને ગેમેક્સેન અથવા લિન્ડેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$C_{6}H_{6} + 3Cl_{2} \xrightarrow{\text{Sunlight}} C_{6}H_{6}Cl_{6}$

(B) $HCl$ જેવા પ્રબળ એસિડ માટે,હાઈડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા $[H^+] = 10^{-2} \ M$ છે.
પાણીના આયનીય ગુણાકારનો ઉપયોગ કરતા,$K_w = [H^+][OH^-] = 10^{-14}$ ($298 \ K$ તાપમાને).
કિંમતો મૂકતા: $[10^{-2}][OH^-] = 10^{-14}$.
તેથી,$[OH^-] = \frac{10^{-14}}{10^{-2}} = 10^{-12} \ mol \ dm^{-3}$.

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા એવા સંયોજનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં $C=C$ દ્વિબંધ હોય,શરત એ છે કે દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
ભૌમિતિક સમઘટકતા માટેની સામાન્ય શરત $abC=Cab$ છે,જ્યાં $a \neq b$.

(A) $KCN$ એ નિર્બળ એસિડ $(HCN)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે.
જ્યારે તે પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે $CN^-$ આયનનું જળવિભાજન થઈને $OH^-$ આયનો બને છે,જેના પરિણામે $25^{\circ} C$ તાપમાને $pH > 7$ ધરાવતું બેઝિક દ્રાવણ મળે છે.
$KNO_3$ એ પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝનો ક્ષાર છે $(pH = 7)$.
$NH_4Cl$ એ નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડનો ક્ષાર છે $(pH < 7)$.
$NH_4CN$ એ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝનો ક્ષાર છે $(pH \approx 7)$.

(C) ગ્રેફાઇટ એક નરમ ઘન લ્યુબ્રિકન્ટ છે જે પીગળવું અત્યંત મુશ્કેલ છે.
આનું કારણ એ છે કે ગ્રેફાઇટમાં કાર્બન પરમાણુઓ મોટી પ્લેટો (રિંગ્સ) માં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં સ્તરોની અંદર મજબૂત સહસંયોજક બંધો હોય છે,જ્યારે સ્તરો પોતે નબળા વાન ડેર વાલ્સ બળો (આંતર-પ્લેટ બંધો) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
આ નબળા આંતર-પ્લેટ બંધો સ્તરોને એકબીજા પર સરકવા દે છે,જે તેને લ્યુબ્રિકન્ટ બનાવે છે,જ્યારે સ્તરોની અંદરના મજબૂત સહસંયોજક બંધોને તોડવા માટે ખૂબ ઊંચા તાપમાનની જરૂર પડે છે,જેના કારણે તેને પીગળવું મુશ્કેલ બને છે.

(B) $x$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે સમીકરણની બંને બાજુના વીજભારને સંતુલિત કરવો પડશે.
પ્રક્રિયક બાજુએ,કુલ વીજભાર: $(-1) + 6(+1) + x(-1) = 5 - x$ છે.
નીપજ બાજુએ,કુલ વીજભાર: $(+3) + 3(0) = +3$ છે.
વીજભારને સરખાવતા: $5 - x = 3$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = 5 - 3 = 2$.
આમ,સંતુલિત સમીકરણ $BiO_{3}^{-} + 6H^{+} + 2e^{-} \longrightarrow Bi^{3+} + 3H_{2}O$ છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા: $SnCl_{2} + Cl_{2} \longrightarrow SnCl_{4}$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$Sn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $SnCl_{2}$ માં $+2$ થી બદલાઈને $SnCl_{4}$ માં $+4$ થાય છે.
$n$-ફેક્ટર એ અણુ દીઠ ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર છે,જે $|4 - 2| = 2$ છે.
$SnCl_{2}$ નું મોલર દળ $= 118.7 + 2 \times 35.5 = 189.7 \approx 190 \ g/mol$ છે.
તુલ્ય વજનની ગણતરી: $\text{Equivalent weight} = \frac{\text{Molar mass}}{n\text{-factor}} = \frac{190}{2} = 95$.

(C) ધારો કે ઓક્સાઇડનું કુલ વજન $100 \ g$ છે.
ઓક્સાઇડમાં $20 \%$ ઓક્સિજન હોવાથી,ઓક્સિજનનું વજન $20 \ g$ અને તત્વનું વજન $100 - 20 = 80 \ g$ થાય.
ઓક્સિજનનું તુલ્ય વજન $8 \ g$ છે.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,તત્વના ગ્રામ તુલ્યભાર અને ઓક્સિજનના ગ્રામ તુલ્યભાર સમાન હોય છે.
$\frac{\text{તત્વનું વજન}}{\text{તત્વનું તુલ્ય વજન}} = \frac{\text{ઓક્સિજનનું વજન}}{\text{ઓક્સિજનનું તુલ્ય વજન}}$
$\frac{80}{E} = \frac{20}{8}$
$E = \frac{80 \times 8}{20} = 32$
તેથી,તત્વનું તુલ્ય વજન $32$ છે.

(A) જ્યારે $KBr$ ને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે $K^{+}$ અને $Br^{-}$ આયનોમાં વિભાજિત થાય છે.
આ આયનો પાણીના અણુઓ સાથે આયન-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા દ્વારા જોડાય છે,જેને જલીયકરણ (hydration) કહેવામાં આવે છે.

(A) ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_{3}PO_{4})$ એ ટ્રાયબેઝિક એસિડ છે,એટલે કે તેની બેઝિસિટી $3$ છે.
નોર્માલિટી અને મોલારિટી વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\text{Normality} = \text{Molarity} \times \text{basicity}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\text{Normality} = 3 \ M \times 3 = 9 \ N$.

(B) હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડનું રાસાયણિક સૂત્ર $HCl$ છે.
$HCl$ ના એક અણુમાં ક્લોરિનનો એક પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$HCl$ ના $6.02 \times 10^{25}$ અણુઓમાં ક્લોરિનના $6.02 \times 10^{25}$ પરમાણુઓ હોય છે.
ક્લોરિન પરમાણુઓના મોલ (ગ્રામ અણુઓ) ની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{મોલની સંખ્યા} = \frac{\text{કુલ પરમાણુઓની સંખ્યા}}{\text{એવોગેડ્રો આંક}} = \frac{6.02 \times 10^{25}}{6.02 \times 10^{23}} = 100$.

(D) ઓક્સિજનના પરમાણુઓની સંખ્યા આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{પરમાણુઓની સંખ્યા} = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} \times N_A \times \text{એક અણુમાં ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા}$.
$2 \ g$ $CO$ $(M = 28 \ g/mol)$ માટે: $\frac{2}{28} \times 1 = 0.071 \ N_A$.
$2 \ g$ $CO_2$ $(M = 44 \ g/mol)$ માટે: $\frac{2}{44} \times 2 = 0.091 \ N_A$.
$2 \ g$ $SO_2$ $(M = 64 \ g/mol)$ માટે: $\frac{2}{64} \times 2 = 0.0625 \ N_A$.
$2 \ g$ $H_2O$ $(M = 18 \ g/mol)$ માટે: $\frac{2}{18} \times 1 = 0.111 \ N_A$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$2 \ g$ $H_2O$ માં ઓક્સિજનના પરમાણુઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે.

(D) ડૉલ્ટનનો આંશિક દબાણનો નિયમ માત્ર અપ્રતિક્રિયાશીલ વાયુઓના મિશ્રણને જ લાગુ પડે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$NH_{3} + HCl$ પ્રક્રિયા કરીને $NH_{4}Cl$ બનાવે છે,$NO + O_{2}$ પ્રક્રિયા કરીને $NO_{2}$ બનાવે છે,અને $H_{2} + Cl_{2}$ પ્રક્રિયા કરીને $HCl$ બનાવે છે.
જોકે,$CO$ અને $H_{2}$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં એકબીજા સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.
તેથી,ડૉલ્ટનનો આંશિક દબાણનો નિયમ $CO + H_{2}$ પ્રણાલીને લાગુ પડે છે.

(B) આદર્શ વાયુના એક મોલની સરેરાશ ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર: $KE = \frac{3}{2} RT$ છે.
અહીં $R$ અચળાંક હોવાથી,$KE \propto T$ થાય.
ઓક્સિજન $(O_{2})$ માટે: $T_{O_{2}} = 273 \ K$.
સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_{2})$ માટે: $T_{SO_{2}} = 546 \ K$.
ગતિઊર્જાની સરખામણી કરતા: $\frac{KE_{O_{2}}}{KE_{SO_{2}}} = \frac{T_{O_{2}}}{T_{SO_{2}}} = \frac{273}{546} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$KE_{SO_{2}} = 2 \times KE_{O_{2}}$,જે દર્શાવે છે કે $KE_{SO_{2}} > KE_{O_{2}}$ અથવા $KE_{O_{2}} < KE_{SO_{2}}$.

(C) આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ એટલે કે જેમનામાં ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય.
$Mg$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $12$ છે,તેથી $Mg^{2+}$ માં $12 - 2 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન હોય છે.
$Na$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $11$ છે,તેથી $Na^{+}$ માં $11 - 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન હોય છે.
આમ,$Mg^{2+}$ અને $Na^{+}$ બંનેમાં $10$ ઈલેક્ટ્રોન હોવાથી,તેઓ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે.

(C) આપેલ છે: દળ $m = 10 \ mg = 10 \times 10^{-6} \ kg = 10^{-5} \ kg$.
વેગ $v = 100 \ ms^{-1} = 10^2 \ ms^{-1}$.
પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.63 \times 10^{-34} \ Js$.
ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\lambda = \frac{h}{mv}$.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{10^{-5} \times 10^2} = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{10^{-3}} = 6.63 \times 10^{-31} \ m$.

(D) સિસ્ટમના જે ગુણધર્મોનું મૂલ્ય સિસ્ટમમાં હાજર પદાર્થના જથ્થાથી સ્વતંત્ર હોય છે તેને તીવ્ર (intensive) ગુણધર્મો કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$temperature$ (તાપમાન),$viscosity$ (સ્નિગ્ધતા),$surface \ tension$ (પૃષ્ઠતાણ),$pressure$ (દબાણ),$density$ (ઘનતા) વગેરે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો પદાર્થના જથ્થાથી સ્વતંત્ર હોવાથી,તે બધા તીવ્ર ગુણધર્મો છે.

(C) એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર $(\Delta U)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\Delta H = \Delta U + \Delta(PV)$
વાયુરૂપ પ્રતિક્રિયાઓ માટે,આ સમીકરણ આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે:
$\Delta H = \Delta U + \Delta n_{g}RT$
જ્યાં $\Delta n_{g}$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે.

(D) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના બીજા નિયમ મુજબ,દરેક સ્વયંભૂ (કુદરતી) ફેરફાર દરમિયાન બ્રહ્માંડની એન્ટ્રોપી હંમેશા વધે છે.

(B) દ્રવ્યની અવસ્થાઓ માટે એન્ટ્રોપીનો ક્રમ $Gas > Liquid > Solid$ છે.
ઉર્ધ્વપાતન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ઘન પદાર્થ સીધો વાયુમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
ઘનમાંથી વાયુમાં થતા રૂપાંતરણમાં અસ્તવ્યસ્તતામાં સૌથી વધુ વધારો થતો હોવાથી,નેપ્થલીનનું ઉર્ધ્વપાતન એન્ટ્રોપીમાં મહત્તમ વધારો દર્શાવે છે.

(C) $1$. $\Delta H$ ઋણ $(-)$ છે કારણ કે પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક છે,જે $393.5 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત થવાથી દર્શાવવામાં આવે છે.
$2$. $\Delta S$ ઋણ $(-)$ છે કારણ કે વાયુમય ઘટકોની અવ્યવસ્થામાં ઘટાડો થાય છે.
$3$. $\Delta G$ ઋણ $(-)$ છે કારણ કે કાર્બનનું દહન એ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા છે.

(A) સ્વયંસ્ફુરિત પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G < 0$ હોય છે. અસ્વયંસ્ફુરિત પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G > 0$ હોય છે. સંતુલન સમયે,સિસ્ટમ તેની ન્યૂનતમ ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા પર હોય છે,અને ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $\Delta G = 0$ હોય છે.

(C) સાયક્લોઆલ્કેન એ સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જે એક વલય (ring) બંધારણ ધરાવે છે.
ઓપન-ચેઇન આલ્કેન માટે,સામાન્ય સૂત્ર $C_n H_{2n+2}$ છે.
જ્યારે વલય બને છે,ત્યારે સાંકળના છેડાઓને જોડવા માટે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દૂર થાય છે,જેના પરિણામે $2$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓનો ઘટાડો થાય છે.
તેથી,સાયક્લોઆલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_n H_{2n+2-2} = C_n H_{2n}$ થાય છે.

(B) ડીનેચર્ડ આલ્કોહોલ એ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ છે જેને મિથેનોલ,નેપ્થા,પિરિડિન અથવા રબર જેવા ઝેરી પદાર્થો ઉમેરીને પીવા માટે અયોગ્ય બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ઔદ્યોગિક આલ્કોહોલના દુરુપયોગને રોકવા માટે કરવામાં આવે છે.

(C) હોફમેન બ્રોમામાઇડ પ્રક્રિયા એ એક વિઘટન પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એમાઇડને પ્રાથમિક એમાઇનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે,જેમાં મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
સામાન્ય રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$RCONH_{2} + Br_{2} + 4KOH \longrightarrow RNH_{2} + K_{2}CO_{3} + 2KBr + 2H_{2}O$
આમ,આ પ્રક્રિયા $\text{Amide} \longrightarrow \text{Amine}$ માં રૂપાંતર કરે છે.

(D) જ્યારે આલ્કાઈલ હેલાઈડ સીલબંધ નળીમાં આલ્કોહોલિક એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ક્રમિક આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયાઓને કારણે પ્રાથમિક,દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈનનું મિશ્રણ બને છે.
$R-X + NH_{3} \rightarrow R-NH_{2} + HX$ (પ્રાથમિક એમાઈન)
$R-NH_{2} + R-X \rightarrow R_{2}NH + HX$ (દ્વિતીયક એમાઈન)
$R_{2}NH + R-X \rightarrow R_{3}N + HX$ (તૃતીયક એમાઈન)
$R_{3}N + R-X \rightarrow R_{4}N^{+}X^{-}$ (ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર)

(A) $CH_3NH_2$ એ $CH_3I$ સાથે સંપૂર્ણ આલ્કાઈલેશન (હોફમેન આલ્કાઈલેશન) પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રક્રિયા કરે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$1. CH_3NH_2 + CH_3I \rightarrow (CH_3)_2NH + HI$ (દ્વિતીયક એમાઈન)
$2. (CH_3)_2NH + CH_3I \rightarrow (CH_3)_3N + HI$ (તૃતીયક એમાઈન)
$3. (CH_3)_3N + CH_3I \rightarrow (CH_3)_4N^+I^-$ (ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર)
આમ,$CH_3NH_2$ ના એક અણુ સાથે $CH_3I$ ના કુલ $3$ અણુઓ પ્રક્રિયા કરીને અંતિમ સ્થાયી નીપજ બનાવે છે.

(B) જ્યારે કાર્બોનિલ સંયોજન (આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન) હાઇડ્રોક્સિલએમાઇન $(NH_2OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા ઓક્સાઇમ $(>C=N-OH)$ બનાવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$R_2C=O + NH_2OH \rightarrow R_2C=N-OH + H_2O$.

(D) એમિનો એસિડ પ્રકાશીય રીતે સક્રિય હોય છે જો તેમાં ઓછામાં ઓછો એક કાયરલ કાર્બન પરમાણુ (ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ અસમપ્રમાણ કાર્બન પરમાણુ) હોય.
ગ્લાયસીનનું બંધારણ $NH_2-CH_2-COOH$ છે.
ગ્લાયસીનમાં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોઈ કાયરલ કેન્દ્ર નથી.
તેથી,ગ્લાયસીન એ એકમાત્ર કુદરતી એમિનો એસિડ છે જે પ્રકાશીય રીતે સક્રિય નથી.

(D) વિટામિન $B_{12}$ માં કોબાલ્ટ ધાતુ હોય છે.
વિટામિન $B_{12}$ નું રાસાયણિક નામ સાયનોકોબાલામિન છે.

(C) $Sc^{3+}$ સંપૂર્ણપણે ખાલી $d$-કક્ષકો ($d^0$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) ધરાવે છે; તેથી,તે જલીય માધ્યમમાં રંગહીન દ્રાવણ બનાવે છે.
$Sc \ (21): [Ar] \ 3d^1 \ 4s^2$
$Sc^{3+}: [Ar] \ 3d^0 \ 4s^0$
$d-d$ સંક્રમણ માટે કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી,દ્રાવણ રંગહીન છે.

(D) જો પ્રક્રિયાનો વેગ બે પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાના ફેરફાર પર આધારિત હોય,તો તેને દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
એસ્ટરનું સાબુનીકરણ,જેમ કે મિથાઈલ એસિટેટ અને સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા,દ્વિતીય ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટે વેગ નિયમ $Rate = k[CH_{3}COOCH_{3}][NaOH]$ છે.
આમ,$CH_{3}COOCH_{3} + NaOH \longrightarrow CH_{3}COONa + CH_{3}OH$ એ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા છે.

(C) પેરાસીટામોલ એ તાપમાન ઘટાડનાર (antipyretic) અને પીડાનાશક (analgesic) બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
એન્ટિપાયરેટિક એ એવી દવા છે જે તાવ ઘટાડે છે,જ્યારે એનાલજેસિક એ એવી દવા છે જે પીડામાં રાહત આપે છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ વધુ તાવમાં શરીરનું તાપમાન ઘટાડવા અને પીડામાંથી રાહત મેળવવા માટે થાય છે.

(C) સંકીર્ણમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ દાતા પરમાણુઓની સંખ્યાને સવર્ગ આંક કહેવામાં આવે છે. એકદંતીય લિગેન્ડ માટે,સવર્ગ આંક એ જોડાયેલા લિગેન્ડની સંખ્યા જેટલો હોય છે.

(D) ધારો કે $K_{4}[Fe(CN)_{6}]$ માં આયર્ન (iron) ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$4(+1) + x + 6(-1) = 0$
$4 + x - 6 = 0$
$x = +2$
તેથી,આયર્ન (iron) ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+2$ છે.

(A) સંકીર્ણ દ્રાવણમાં ત્યારે જ આયનીકરણ પામે છે જો તેની પાસે સવર્ગ સ્ફિયરની બહાર પ્રતિ-આયનો (counter-ions) હોય.
સંકીર્ણ $[CoCl_{3}(NH_{3})_{3}]$ માં,ત્રણેય $Cl^{-}$ આયનો લિગેન્ડ તરીકે સીધા મધ્યસ્થ $Co^{3+}$ ધાતુ આયન સાથે જોડાયેલા છે (જે પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક સંયોજકતા બંને સંતોષે છે).
ચોરસ કૌંસની બહાર કોઈ આયનો ન હોવાથી,તે જલીય દ્રાવણમાં આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી.
તેથી,$AgNO_{3}$ ઉમેરવાથી તેનું અવક્ષેપન થશે નહીં.

(B) $1$. ધન આયન ઓળખો: $Na^+$ એ સોડિયમ છે.
$2$. સવર્ગ સ્પીસીઝ ઓળખો: $[Co(NO_{2})_{6}]^{3-}$.
$3$. લિગેન્ડ $NO_{2}^-$ છે,જેને નાઇટ્રોજન દ્વારા જોડાયેલ હોય ત્યારે 'નાઇટ્રો' કહેવાય છે.
$4$. આવા $6$ લિગેન્ડ હોવાથી,પૂર્વગ 'હેક્ઝા' વપરાય છે.
$5$. મધ્યસ્થ ધાતુ કોબાલ્ટ છે,અને સંકીર્ણ ઋણભારિત હોવાથી તેને 'કોબાલ્ટેટ' કહેવાય છે.
$6$. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણો: $x + 6(-1) = -3$,તેથી $x = +3$.
$7$. આમ,$IUPAC$ નામ સોડિયમ હેક્ઝાનાઇટ્રોકોબાલ્ટેટ $(III)$ છે.

(C) જ્યારે સંયોજનમાં રહેલા ધાતુ આયનમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય ત્યારે રંગીન દ્રાવણનું નિર્માણ શક્ય છે,જે $d-d$ સંક્રમણ માટે જવાબદાર છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
$Cu^{+}: 3d^{10} 4s^{0}$ (અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન)
$Cu^{2+}: 3d^{9} 4s^{0}$ (એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,વાદળી)

(C) પ્રક્રિયા $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \xrightarrow{V_{2}O_{5(s)}} 2 SO_{3(g)}$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકો ($SO_2$ અને $O_2$) વાયુ અવસ્થામાં છે,જ્યારે ઉદ્દીપક $(V_2O_5)$ ઘન અવસ્થામાં છે.
પ્રક્રિયકો અને ઉદ્દીપક અલગ-અલગ ભૌતિક અવસ્થામાં હોવાથી,આ વિષમાંગ ઉદ્દીપનનું ઉદાહરણ છે.

(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં,સંક્રાંતિ ધાતુઓ સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે કારણ કે તેઓ મોટી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ પૂરું પાડે છે અને તેમની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ બદલાતી રહે છે.
આ ધાતુઓ $d$-વિભાગની છે.
ઉદાહરણોમાં $Ni$,$Pt$,$V_2O_5$ અને $Fe$ નો સમાવેશ થાય છે.

(B) ક્રોમિયમ $(Cr)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $24$ છે.
તેની ધરા અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{5} 4s^{1}$ છે.
$Cr^{3+}$ આયન બનાવવા માટે,આપણે $3$ ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરીએ છીએ: એક $4s$ કક્ષકમાંથી અને બે $3d$ કક્ષકમાંથી.
તેથી,$Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{3} 4s^{0}$ છે.

(C) આપેલ કાચી ધાતુઓના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. લિમોનાઈટ: $Fe_{2}O_{3} \cdot 3H_{2}O$ (લોખંડ ધરાવે છે)
$2$. સાઈડરાઈટ: $FeCO_{3}$ (લોખંડ ધરાવે છે)
$3$. કાર્નાલાઈટ: $KCl \cdot MgCl_{2} \cdot 6H_{2}O$ (લોખંડ ધરાવતું નથી)
$4$. ચાલ્કોપાયરાઈટ: $CuFeS_{2}$ (લોખંડ ધરાવે છે)
તેથી,કાર્નાલાઈટ એ એવી કાચી ધાતુ છે જેમાં લોખંડ હોતું નથી.

(D) સોનાના નિષ્કર્ષણમાં હવા $(O_2)$ ની હાજરીમાં સાયનાઈડ દ્રાવણ સાથે સોનાનું લીચિંગ કરવામાં આવે છે:
$4Au + 8CN^{-} + 2H_2O + O_2 \longrightarrow 4[Au(CN)_2]^{-} + 4OH^{-}$
આ પ્રક્રિયામાં,સોનું ઓક્સિડેશન પામીને $[Au(CN)_2]^{-}$ સંકીર્ણ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,ઝિંક સાથે વિસ્થાપન દ્વારા સંકીર્ણમાંથી સોનું મેળવવામાં આવે છે:
$2[Au(CN)_2]^{-} + Zn \longrightarrow 2Au + [Zn(CN)_4]^{2-}$
આપેલ પ્રક્રિયાઓ સાથે સરખાવતા,$X$ એ $[Au(CN)_2]^{-}$ છે અને $Y$ એ $[Zn(CN)_4]^{2-}$ છે.

(B) ક્લેમેન્સન રિડક્શનમાં,પ્રક્રિયક તરીકે $Zn-Hg$ એમાલગમ અને સાંદ્ર $HCl$ નો ઉપયોગ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ નું મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ માં રિડક્શન કરે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા: $>C=O + 4[H] \xrightarrow{Zn-Hg / \text{સાંદ્ર } HCl} >CH_2 + H_2O$.
આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનનું અનુરૂપ આલ્કેનમાં રૂપાંતર કરવા માટે થાય છે.

(B) બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની $Cu_{2}Cl_{2} / HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા ક્લોરોબેન્ઝીન બનવાની પ્રક્રિયાને સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ડાયઝોનિયમ સમૂહ $(-N_{2}^{+}Cl^{-})$ ક્લોરિન પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.

(A) $P_{2}O_{5}$ એક શક્તિશાળી નિર્જલીકરણ કરતા (dehydrating) પદાર્થ છે. જ્યારે સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ ને $P_{2}O_{5}$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડ $(SO_{3})$ બને છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2H_{2}SO_{4} + P_{2}O_{5} \rightarrow 2SO_{3} + 2H_{3}PO_{4}$ (અથવા $2H_{2}SO_{4} + 2P_{2}O_{5} \rightarrow 2SO_{3} + 4HPO_{3}$).

(D) નિષ્ક્રિય વાયુઓનું અલગીકરણ વિવિધ તાપમાને નાળિયેરના કોલસા પર પસંદગીયુક્ત અધિશોષણના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$173 \ K$ તાપમાને,$Ar$,$Kr$ અને $Xe$ નાળિયેરના કોલસાની સપાટી પર અધિશોષિત થાય છે.
જોકે,$He$ અને $Ne$ ના ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ નીચા હોય છે અને વાન ડર વાલ્સ બળો નબળા હોય છે,તેથી તેઓ આ તાપમાને અધિશોષિત થતા નથી.
તેથી,જે વાયુઓ વાયુમય અવસ્થામાં રહે છે તે $He$ અને $Ne$ છે.

(A) ધારો કે $10 \ N$ $HCl$ નું $V \ L$ કદ $4 \ N$ $HCl$ ના $(1-V) \ L$ કદ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે જેથી $1 \ L$ $7 \ N$ $HCl$ મળે.
મિશ્રણના સૂત્ર $N_1 V_1 + N_2 V_2 = N_3 V_3$ નો ઉપયોગ કરતા:
$10V + 4(1-V) = 7 \times 1$
$10V + 4 - 4V = 7$
$6V = 3$
$V = 0.50 \ L$
આમ,$10 \ N$ $HCl$ નું કદ $0.50 \ L$ છે અને $4 \ N$ $HCl$ નું કદ $1 - 0.50 = 0.50 \ L$ છે.

(C) હાઇડ્રોફોબિક સોલ પ્રકૃતિમાં અપરિવર્તનીય (irreversible) હોય છે.
તેમાં વિક્ષિપ્ત કલા (dispersed phase) અને વિક્ષેપન માધ્યમ $(H_{2}O)$ વચ્ચે કોઈ આકર્ષણ હોતું નથી.
એકવાર અવક્ષેપિત થયા પછી,તેઓ ફક્ત પાણી ઉમેરવાથી ફરીથી કલીલ સોલ બનાવતા નથી.