Gujarati

Textbook - Quadrilaterals Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Quadrilaterals · Textbook - Quadrilaterals

49+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 49 questions in Gujarati

1
Medium
સાબિત કરો કે લંબચોરસનો દરેક ખૂણો કાટખૂણો હોય છે.

Solution

(N/A) ચાલો યાદ કરીએ કે લંબચોરસ શું છે.
લંબચોરસ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં એક ખૂણો કાટખૂણો હોય છે.
ધારો કે $ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેમાં $\angle A = 90^{\circ}$ છે.
આપણે સાબિત કરવાનું છે કે $\angle B = \angle C = \angle D = 90^{\circ}$.
અહીં $AD \parallel BC$ છે અને $AB$ એ છેદિકા છે.
તેથી,$\angle A + \angle B = 180^{\circ}$ (છેદિકાની એક જ બાજુના અંતઃકોણો પૂરક હોય છે).
પરંતુ,$\angle A = 90^{\circ}$ છે.
તેથી,$\angle B = 180^{\circ} - \angle A = 180^{\circ} - 90^{\circ} = 90^{\circ}$.
હવે,$\angle C = \angle A$ અને $\angle D = \angle B$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના સામસામેના ખૂણા સમાન હોય છે).
તેથી,$\angle C = 90^{\circ}$ અને $\angle D = 90^{\circ}$.
આમ,લંબચોરસનો દરેક ખૂણો કાટખૂણો છે.
Solution diagram
2
Difficult
સાબિત કરો કે સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને લંબ હોય છે.

Solution

(N/A) સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ધ્યાનમાં લો (આકૃતિ જુઓ).
તમે જાણો છો કે $AB = BC = CD = DA$ (સમબાજુ ચતુષ્કોણની વ્યાખ્યા મુજબ).
હવે,$\Delta AOD$ અને $\Delta COD$ માં,
$OA = OC$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે).
$OD = OD$ (સામાન્ય બાજુ).
$AD = CD$ (સમબાજુ ચતુષ્કોણની બાજુઓ સમાન હોય છે).
તેથી,$\Delta AOD \cong \Delta COD$ ($SSS$ એકરૂપતાની શરત).
આનાથી મળે છે,$\angle AOD = \angle COD$ ($CPCT$ - એકરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ અંગો).
પરંતુ,$\angle AOD + \angle COD = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
તેથી,$2 \angle AOD = 180^{\circ}$.
અથવા,$\angle AOD = 90^{\circ}$.
આમ,સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને લંબ હોય છે.
Solution diagram
3
Difficult
$ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે. $AD$ એ બહિષ્કોણ $\angle PAC$ નો દ્વિભાજક છે અને $CD \parallel AB$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle DAC = \angle BCA$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,આપણને $AB = AC$ આપેલ છે.
તેથી,$\angle ABC = \angle ACB$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા).
વળી,$\angle PAC = \angle ABC + \angle ACB$ (ત્રિકોણના બહિષ્કોણનો ગુણધર્મ).
કારણ કે $\angle ABC = \angle ACB$,આપણે લખી શકીએ:
$\angle PAC = \angle ACB + \angle ACB = 2 \angle ACB$ ........... $(1)$
હવે,$AD$ એ $\angle PAC$ નો દ્વિભાજક છે,જેનો અર્થ છે:
$\angle PAC = 2 \angle DAC$ ........... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$2 \angle DAC = 2 \angle ACB$
તેથી,$\angle DAC = \angle ACB$ અથવા $\angle DAC = \angle BCA$.
4
Easy
$ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે. $AD$ એ બહિષ્કોણ $PAC$ નો દ્વિભાજક છે અને $CD \parallel AB$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\triangle ABC$ માં $AB = AC$. તેથી,$\angle ABC = \angle ACB$.
$AD$ એ બહિષ્કોણ $PAC$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle PAD = \angle CAD = \frac{1}{2} \angle PAC$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણનો બહિષ્કોણ તેના બે અંતઃસંમુખ કોણના સરવાળા જેટલો હોય છે. તેથી,$\angle PAC = \angle ABC + \angle ACB$.
$\angle ABC = \angle ACB$ હોવાથી,$\angle PAC = 2 \angle ACB$ થાય.
આ કિંમત દ્વિભાજકના સમીકરણમાં મૂકતા: $\angle CAD = \frac{1}{2} (2 \angle ACB) = \angle ACB$.
આ રેખાઓ $BC$ અને $AD$ માટે છેદિકા $AC$ દ્વારા બનતા યુગ્મકોણ છે. યુગ્મકોણ સમાન હોવાથી,$BC \parallel AD$ થાય.
આપણને આપેલ છે કે $CD \parallel AB$.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની સામસામેની બંને બાજુઓની જોડ સમાંતર હોવાથી ($BC \parallel AD$ અને $AB \parallel CD$),$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
5
Difficult
બે સમાંતર રેખાઓ $l$ અને $m$ ને એક છેદિકા $p$ છેદે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે અંતઃકોણોના દ્વિભાજકો દ્વારા બનતો ચતુષ્કોણ એક લંબચોરસ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $l \parallel m$ અને છેદિકા $p$ તેમને અનુક્રમે $A$ અને $C$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
$\angle PAC$ અને $\angle ACQ$ ના દ્વિભાજકો $B$ માં છેદે છે,અને $\angle SAC$ તથા $\angle ACR$ ના દ્વિભાજકો $D$ માં છેદે છે.
આપણે સાબિત કરવાનું છે કે ચતુષ્કોણ $ABCD$ એક લંબચોરસ છે.
$l \parallel m$ હોવાથી અને $p$ છેદિકા હોવાથી,$\angle PAC = \angle ACR$ (યુગ્મકોણો).
તેથી,$\frac{1}{2} \angle PAC = \frac{1}{2} \angle ACR$,જેનો અર્થ છે કે $\angle BAC = \angle ACD$.
આ રેખાઓ $AB$ અને $DC$ માટે $AC$ છેદિકા હોવાથી યુગ્મકોણોની જોડ બનાવે છે અને તે સમાન પણ છે.
તેથી,$AB \parallel DC$.
તે જ રીતે,$\angle ACB$ અને $\angle CAD$ ને ધ્યાનમાં લેતા,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $BC \parallel AD$.
ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓની બંને જોડ સમાંતર હોવાથી,$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
હવે,$\angle PAC + \angle CAS = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા,$\frac{1}{2} \angle PAC + \frac{1}{2} \angle CAS = 90^{\circ}$,જેનો અર્થ છે કે $\angle BAC + \angle CAD = 90^{\circ}$,એટલે કે $\angle BAD = 90^{\circ}$.
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં એક ખૂણો $90^{\circ}$ છે,તેથી તે એક લંબચોરસ છે.
6
Medium
સાબિત કરો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ખૂણાઓના દ્વિભાજકો લંબચોરસ બનાવે છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P, Q, R$ અને $S$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના ખૂણા $\angle A$ અને $\angle B$,$\angle B$ અને $\angle C$,$\angle C$ અને $\angle D$,તથા $\angle D$ અને $\angle A$ ના દ્વિભાજકોના છેદબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ).
$\Delta ASD$ માં,કારણ કે $DS$ એ $\angle D$ નો દ્વિભાજક છે અને $AS$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી:
$\angle DAS + \angle ADS = \frac{1}{2} \angle A + \frac{1}{2} \angle D = \frac{1}{2} (\angle A + \angle D)$
કારણ કે $\angle A$ અને $\angle D$ એ છેદિકાની એક જ બાજુના અંતઃકોણો છે,તેથી $\angle A + \angle D = 180^{\circ}$.
તેથી,$\angle DAS + \angle ADS = \frac{1}{2} \times 180^{\circ} = 90^{\circ}$.
$\Delta ASD$ માં ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$\angle DAS + \angle ADS + \angle DSA = 180^{\circ}$
$90^{\circ} + \angle DSA = 180^{\circ} \implies \angle DSA = 90^{\circ}$.
$\angle PSR$ અને $\angle DSA$ અભિકોણો હોવાથી,$\angle PSR = 90^{\circ}$.
તે જ રીતે,સાબિત કરી શકાય છે કે $\angle SPQ = 90^{\circ}$,$\angle PQR = 90^{\circ}$,અને $\angle SRQ = 90^{\circ}$.
ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના બધા ખૂણા $90^{\circ}$ હોવાથી,$PQRS$ એક લંબચોરસ છે.
Solution diagram
7
Medium
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$ અને $Q$ એ સામસામેની બાજુઓ $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. જો $AQ$ એ $DP$ ને $S$ માં છેદે અને $BQ$ એ $CP$ ને $R$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે: $APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ચતુષ્કોણ $APCQ$ માં,
$AP \parallel QC$ (કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $P, Q$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે) ............ $(1)$
$AP = \frac{1}{2} AB$ અને $CQ = \frac{1}{2} CD$ ($P$ અને $Q$ મધ્યબિંદુઓ છે તે આપેલ છે)
વળી,$AB = CD$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$AB = CD$ હોવાથી,$\frac{1}{2} AB = \frac{1}{2} CD$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $AP = QC$ ............ $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,$APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
8
Easy
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$ અને $Q$ એ સામસામેની બાજુઓ $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. જો $AQ$ એ $DP$ ને $S$ માં છેદે અને $BQ$ એ $CP$ ને $R$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે $DPBQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે,તેથી $AB \,|| \,DC$ અને $AB = DC$ થાય.
$P$ અને $Q$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ હોવાથી,$PB = \frac{1}{2} AB$ અને $DQ = \frac{1}{2} DC$ થાય.
$AB = DC$ હોવાથી,$\frac{1}{2} AB = \frac{1}{2} DC$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $PB = DQ$.
વળી,$AB \,|| \,DC$ હોવાથી,$PB \,|| \,DQ$ થાય.
ચતુષ્કોણ $DPBQ$ માં,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ ($PB$ અને $DQ$) સમાન અને સમાંતર છે.
તેથી,$DPBQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
9
Easy
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$ અને $Q$ એ સામસામેની બાજુઓ $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). જો $AQ$ એ $DP$ ને $S$ માં છેદે અને $BQ$ એ $CP$ ને $R$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે $PSQR$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે,$P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $Q$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$AB \,||\, CD$ અને $AB = CD$ હોવાથી,આપણને $AP \,||\, QC$ અને $AP = \frac{1}{2} AB = \frac{1}{2} CD = QC$ મળે છે.
$AP \,||\, QC$ અને $AP = QC$ હોવાથી,$APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
તેથી,$AQ \,||\, PC$,જેનો અર્થ છે કે $SQ \,||\, PR$.
તે જ રીતે,$PB \,||\, DQ$ અને $PB = \frac{1}{2} AB = \frac{1}{2} CD = DQ$.
$PB \,||\, DQ$ અને $PB = DQ$ હોવાથી,$PBQD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
તેથી,$DP \,||\, BQ$,જેનો અર્થ છે કે $SP \,||\, QR$.
સામસામેની બાજુઓની બંને જોડી સમાંતર હોવાથી ($SQ \,||\, PR$ અને $SP \,||\, QR$),$PSQR$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
10
MediumMCQ
એક ચતુષ્કોણના ખૂણાઓનો ગુણોત્તર $3 : 5 : 9 : 13$ છે. ચતુષ્કોણના બધા ખૂણાઓ શોધો.
A
$36^{\circ}, 60^{\circ}, 108^{\circ}, 156^{\circ}$
B
$30^{\circ}, 50^{\circ}, 90^{\circ}, 130^{\circ}$
C
$40^{\circ}, 60^{\circ}, 100^{\circ}, 160^{\circ}$
D
$36^{\circ}, 56^{\circ}, 108^{\circ}, 160^{\circ}$

Solution

(A) ધારો કે ચતુષ્કોણના ખૂણાઓ $3x, 5x, 9x$ અને $13x$ છે.
ચતુષ્કોણના બધા ખૂણાઓનો સરવાળો $360^{\circ}$ હોવાથી:
$3x + 5x + 9x + 13x = 360^{\circ}$
પદોનો સરવાળો કરતા:
$30x = 360^{\circ}$
$x$ ની કિંમત શોધતા:
$x = \frac{360^{\circ}}{30} = 12^{\circ}$
હવે,દરેક ખૂણાની ગણતરી કરીએ:
$3x = 3 \times 12^{\circ} = 36^{\circ}$
$5x = 5 \times 12^{\circ} = 60^{\circ}$
$9x = 9 \times 12^{\circ} = 108^{\circ}$
$13x = 13 \times 12^{\circ} = 156^{\circ}$
આમ,ચતુષ્કોણના ખૂણાઓ $36^{\circ}, 60^{\circ}, 108^{\circ}$ અને $156^{\circ}$ છે.
11
Difficult
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો સમાન હોય,તો સાબિત કરો કે તે લંબચોરસ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેના વિકર્ણો સમાન છે,એટલે કે $AC = BD$.
$\Delta ABC$ અને $\Delta BAD$ માં:
$AC = BD$ [આપેલ છે]
$BC = AD$ [સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે]
$AB = AB$ [સામાન્ય બાજુ]
તેથી,$SSS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta BAD$.
$CPCT$ દ્વારા,આપણને મળે છે $\angle ABC = \angle BAD$ ............. $(1)$
$ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AD \parallel BC$ અને $AB$ તેની છેદિકા છે. તેથી,ક્રમિક અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$\angle ABC + \angle BAD = 180^{\circ}$ [ક્રમિક અંતઃકોણો પૂરક હોય છે] ............. $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\angle ABC + \angle ABC = 180^{\circ}$
$2 \angle ABC = 180^{\circ}$
$\angle ABC = 90^{\circ}$
આમ,$ABCD$ એ એવો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેનો એક ખૂણો $90^{\circ}$ છે,તેથી તે લંબચોરસ છે.
Solution diagram
12
Medium
સાબિત કરો કે જો કોઈ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગે,તો તે સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેના વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને બિંદુ $O$ પર કાટખૂણે દુભાગે છે.
$\Delta AOB$ અને $\Delta AOD$ માં:
$AO = AO$ (સામાન્ય બાજુ)
$OB = OD$ (આપેલ છે કે $O$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે)
$\angle AOB = \angle AOD = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AOB \cong \Delta AOD$.
તેથી,$AB = AD$ (એકરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે) ... $(1)$
તે જ રીતે,અન્ય ત્રિકોણની જોડીઓ ધ્યાનમાં લેતા:
$\Delta AOB$ અને $\Delta COB$ માં,આપણને $AB = CB$ મળે છે ... $(2)$
$\Delta COB$ અને $\Delta COD$ માં,આપણને $CB = CD$ મળે છે ... $(3)$
$\Delta COD$ અને $\Delta AOD$ માં,આપણને $CD = AD$ મળે છે ... $(4)$
$(1), (2), (3)$ અને $(4)$ પરથી,આપણને $AB = BC = CD = DA$ મળે છે.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,તે એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Solution diagram
13
Difficult
સાબિત કરો કે ચોરસના વિકર્ણો સમાન હોય છે અને એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગે છે.

Solution

(N/A) ધારો કે એક ચોરસ $ABCD$ છે જેના વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
$(i)$ વિકર્ણો સમાન છે તે સાબિત કરવા માટે,એટલે કે $AC = BD$:
$\Delta ABC$ અને $\Delta BAD$ માં:
$AB = BA$ [સામાન્ય બાજુ]
$BC = AD$ [ચોરસ $ABCD$ ની સામસામેની બાજુઓ]
$\angle ABC = \angle BAD = 90^{\circ}$ [ચોરસના બધા ખૂણા $90^{\circ}$ હોય છે]
$\therefore \Delta ABC \cong \Delta BAD$ [$SAS$ પૂર્વધારણા]
$\Rightarrow AC = BD$ ............. $(1)$
$(ii)$ $O$ એ $AC$ અને $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે તે સાબિત કરવા માટે:
$AD \parallel BC$ અને $AC$ છેદિકા હોવાથી,$\angle 1 = \angle 3$ [યુગ્મકોણ].
તે જ રીતે,$\angle 2 = \angle 4$ [યુગ્મકોણ].
$\Delta OAD$ અને $\Delta OCB$ માં:
$AD = CB$ [ચોરસ $ABCD$ ની સામસામેની બાજુઓ]
$\angle 1 = \angle 3$ [સાબિત કર્યું]
$\angle 2 = \angle 4$ [સાબિત કર્યું]
$\therefore \Delta OAD \cong \Delta OCB$ [$ASA$ પૂર્વધારણા]
$\Rightarrow OA = OC$ અને $OD = OB$
$\Rightarrow O$ એ $AC$ અને $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે,એટલે કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને $O$ પર દુભાગે છે. .......... $(2)$
$(iii)$ $AC \perp BD$ સાબિત કરવા માટે:
$\Delta OBA$ અને $\Delta ODA$ માં:
$OB = OD$ [સાબિત કર્યું]
$BA = DA$ [ચોરસની સામસામેની બાજુઓ]
$OA = OA$ [સામાન્ય બાજુ]
$\therefore \Delta OBA \cong \Delta ODA$ [$SSS$ પૂર્વધારણા]
$\Rightarrow \angle AOB = \angle AOD$
$\angle AOB$ અને $\angle AOD$ રૈખિક જોડના ખૂણા હોવાથી,$\angle AOB + \angle AOD = 180^{\circ}$.
$\Rightarrow \angle AOB = \angle AOD = 90^{\circ}$
$\Rightarrow AC \perp BD$ ............. $(3)$
$(1)$,$(2)$ અને $(3)$ પરથી,આપણે કહી શકીએ કે ચોરસના વિકર્ણો સમાન હોય છે અને એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગે છે.
Solution diagram
14
Difficult
સાબિત કરો કે જો ચતુષ્કોણના વિકર્ણો સમાન હોય અને એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગતા હોય,તો તે ચોરસ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેના વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ સમાન છે $(AC = BD)$ અને તેઓ બિંદુ $O$ પર કાટખૂણે દુભાગે છે ($AO = OC$,$BO = OD$,અને $\angle AOB = \angle BOC = \angle COD = \angle DOA = 90^{\circ}$).
$1$. $ABCD$ સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે તે સાબિત કરવા માટે:
$\Delta AOD$ અને $\Delta AOB$ માં:
$AO = AO$ (સામાન્ય)
$OD = OB$ (આપેલ છે)
$\angle AOD = \angle AOB = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AOD \cong \Delta AOB$.
તેથી,$AD = AB$ $(CPCT)$.
તે જ રીતે,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $AB = BC$,$BC = CD$,અને $CD = DA$.
આમ,$AB = BC = CD = DA$. બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,$ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$2$. $ABCD$ ચોરસ છે તે સાબિત કરવા માટે:
$\Delta ABC$ અને $\Delta BAD$ માં:
$AC = BD$ (આપેલ છે)
$BC = AD$ (સમબાજુ ચતુષ્કોણની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$AB = BA$ (સામાન્ય)
$SSS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta BAD$.
તેથી,$\angle ABC = \angle BAD$ $(CPCT)$.
ચૂંક $AD \parallel BC$ અને $AB$ છેદિકા છે,તેથી ક્રમિક અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય:
$\angle ABC + \angle BAD = 180^{\circ}$.
$\angle ABC = \angle BAD$ હોવાથી,$2 \angle ABC = 180^{\circ}$,જેનો અર્થ છે કે $\angle ABC = 90^{\circ}$.
જે સમબાજુ ચતુષ્કોણનો એક ખૂણો $90^{\circ}$ હોય તે ચોરસ હોય છે. તેથી,$ABCD$ એક ચોરસ છે.
Solution diagram
15
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ નો વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે તે $\angle C$ ને પણ દુભાગે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે. તેથી,$\angle DAC = \angle BAC$.
સાબિત કરવાનું છે: $AC$ એ $\angle C$ ને દુભાગે છે,એટલે કે $\angle DCA = \angle BCA$.
સાબિતી:
$1$. $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AB \parallel DC$ અને $AC$ તેમની છેદિકા છે.
તેથી,$\angle BAC = \angle DCA$ (યુગ્મકોણ) ....... $(1)$
$2$. વળી,$BC \parallel AD$ અને $AC$ તેમની છેદિકા છે.
તેથી,$\angle DAC = \angle BCA$ (યુગ્મકોણ) ....... $(2)$
$3$. $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગતું હોવાથી,$\angle DAC = \angle BAC$ ....... $(3)$
$4$. સમીકરણ $(1)$,$(2)$ અને $(3)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\angle DCA = \angle BCA$
આમ,$AC$ એ $\angle C$ ને દુભાગે છે.
16
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ નો વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ જેમાં વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે. તેથી,$\angle DAC = \angle BAC$.
સાબિત કરવાનું છે: $ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
સાબિતી:
$1$. $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AD \parallel BC$ અને $AC$ તેની છેદિકા છે.
તેથી,$\angle DAC = \angle BCA$ (યુગ્મકોણ).
$2$. આપણને આપેલ છે કે $\angle DAC = \angle BAC$.
$3$. પગલાં $1$ અને $2$ પરથી,આપણને મળે છે કે $\angle BAC = \angle BCA$.
$4$. $\Delta ABC$ માં,$\angle BAC = \angle BCA$ હોવાથી,આ ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોવી જોઈએ.
તેથી,$BC = AB$ (સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે).
$5$. સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણમાં,સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે,તેથી $AB = CD$ અને $AD = BC$.
$6$. $AB = BC$ અને $AB = CD, BC = AD$ હોવાથી,આપણને $AB = BC = CD = DA$ મળે છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,તે એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
17
Medium
$ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે. સાબિત કરો કે વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ ને દુભાગે છે અને વિકર્ણ $BD$ એ $\angle B$ અને $\angle D$ ને દુભાગે છે.

Solution

(N/A) $ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$AB = BC = CD = AD$
વળી,$AB \parallel CD$ અને $AD \parallel BC$.
હવે,$\triangle ADC$ માં,$AD = CD$ (સમબાજુ ચતુષ્કોણની બાજુઓ).
તેથી,$\angle 1 = \angle 2$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા સમાન હોય છે) ....... $(1)$
વળી,$CD \parallel AB$ (સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ) અને $AC$ એ છેદિકા છે.
તેથી,$\angle 2 = \angle 3$ (યુગ્મકોણ) ....... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે કે $\angle 1 = \angle 3$.
તે જ રીતે,$AD \parallel BC$ અને $AC$ છેદિકા હોવાથી,$\angle 1 = \angle 4$ (યુગ્મકોણ).
આમ,$AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ ને દુભાગે છે.
તે જ રીતે,આપણે સાબિત કરી શકીએ છીએ કે $BD$ એ $\angle B$ અને $\angle D$ ને દુભાગે છે.
Solution diagram
18
Medium
$ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેમાં વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ બંનેને દુભાગે છે. સાબિત કરો કે $ABCD$ એક ચોરસ છે.

Solution

(N/A) આપણને એક લંબચોરસ $ABCD$ આપેલ છે જેમાં $AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ બંનેને દુભાગે છે.
એટલે કે,$\angle 1 = \angle 4$ અને $\angle 2 = \angle 3$ ....... $(1)$
લંબચોરસ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$ABCD$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$\Rightarrow AB \parallel CD$ અને $AC$ એ છેદિકા છે.
$\therefore \angle 2 = \angle 4$ $[\text{યુગ્મકોણ}]$ .......... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે કે $\angle 3 = \angle 4$.
$\Rightarrow AB = BC$ $[\because \Delta ABC \text{ માં સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે}]$.
$ABCD$ લંબચોરસ હોવાથી,$AB = CD$ અને $BC = AD$ થાય.
$\therefore AB = BC = CD = AD$.
આમ,$ABCD$ એ એવો લંબચોરસ છે કે જેની બધી બાજુઓ સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે $ABCD$ એક ચોરસ છે.
Solution diagram
19
Medium
$ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેમાં વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ બંનેને દુભાગે છે. સાબિત કરો કે: વિકર્ણ $BD$ એ $\angle B$ અને $\angle D$ બંનેને દુભાગે છે.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેમાં વિકર્ણ $AC$ એ $\angle A$ અને $\angle C$ ને દુભાગે છે.
$1$. $ABCD$ લંબચોરસ હોવાથી,$AB \parallel DC$ અને $AD \parallel BC$ થાય.
$2$. $AC$ એ $\angle A$ ને દુભાગતું હોવાથી,$\angle DAC = \angle BAC$ થાય. વળી,$\angle DAC = \angle BCA$ (યુગ્મકોણ).
$3$. તેથી,$\angle BAC = \angle BCA$ થાય. $\triangle ABC$ માં,સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે,તેથી $AB = BC$ થાય.
$4$. જે લંબચોરસની પાસપાસેની બાજુઓ સમાન હોય તેને ચોરસ કહેવાય. આમ,$ABCD$ એક ચોરસ છે.
$5$. ચોરસમાં,વિકર્ણો સામસામેના ખૂણાઓને દુભાગે છે.
$6$. તેથી,વિકર્ણ $BD$ એ $\angle B$ અને $\angle D$ બંનેને દુભાગે છે.
Solution diagram
20
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણ $BD$ પર બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા લેવામાં આવ્યા છે કે જેથી $DP = BQ$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે: $\Delta APD \cong \Delta CQB$.
Question diagram

Solution

(N/A) અહીં આપણી પાસે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ છે. $BD$ એ વિકર્ણ છે અને $P$ તથા $Q$ એ $BD$ પરના બિંદુઓ છે જેથી:
$DP = BQ$ [આપેલ છે]
સાબિત કરવાનું છે કે $\Delta APD \cong \Delta CQB$:
કારણ કે $AD \parallel BC$ અને $BD$ એ છેદિકા છે,$[\because ABCD$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે $]$
$\therefore \angle ADB = \angle CBD$ [યુગ્મકોણ]
$\Rightarrow \angle ADP = \angle CBQ$
હવે,$\Delta APD$ અને $\Delta CQB$ માં,આપણી પાસે છે:
$AD = CB$ [સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે]
$DP = BQ$ [આપેલ છે]
$\angle ADP = \angle CBQ$ [ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ]
$\therefore SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,આપણને મળે છે:
$\Delta APD \cong \Delta CQB$.
Solution diagram
21
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણ $BD$ પર બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા લેવામાં આવ્યા છે કે જેથી $DP = BQ$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે: $AP = CQ$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. $P$ અને $Q$ એ વિકર્ણ $BD$ પરના બિંદુઓ છે જેથી $DP = BQ$ થાય.
સાબિત કરવાનું છે: $AP = CQ$.
સાબિતી:
$\Delta APD$ અને $\Delta CQB$ માં:
$1$. $AD = CB$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$2$. $\angle ADP = \angle CBQ$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AD \parallel BC$ અને $BD$ છેદિકા છે)
$3$. $DP = BQ$ (આપેલ છે)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta APD \cong \Delta CQB$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$AP = CQ$.
22
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણ $BD$ પર બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા લેવામાં આવ્યા છે કે જેથી $DP = BQ$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે: $\Delta AQB \cong \Delta CPD$.
Question diagram

Solution

(N/A) અહીં આપણી પાસે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ છે. $BD$ એક વિકર્ણ છે અને $P$ તથા $Q$ એવા બિંદુઓ છે કે જેથી:
$PD = QB$ [આપેલ છે]
સાબિત કરવાનું છે કે $\Delta AQB \cong \Delta CPD$.
કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $BD$ એ છેદિકા છે,$[\because ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે$]$
$\therefore \angle ABD = \angle CDB$
$\Rightarrow \angle ABQ = \angle CDP$
હવે,$\Delta AQB$ અને $\Delta CPD$ માં,આપણી પાસે છે:
$QB = PD$ [આપેલ છે]
$\angle ABQ = \angle CDP$ [ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ]
$AB = CD$ [સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની સામસામેની બાજુઓ]
$\therefore \Delta AQB \cong \Delta CPD$ [$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ]
23
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણ $BD$ પર બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા લેવામાં આવ્યા છે કે જેથી $DP = BQ$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે: $AQ = CP$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. $P$ અને $Q$ એ વિકર્ણ $BD$ પરના બિંદુઓ છે જેથી $DP = BQ$ થાય.
સાબિત કરવાનું છે: $AQ = CP$.
સાબિતી:
$\Delta AQB$ અને $\Delta CPD$ માં:
$1$. $AB = CD$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$2$. $\angle ABQ = \angle CDP$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $BD$ છેદિકા છે)
$3$. $BQ = DP$ (આપેલ છે)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AQB \cong \Delta CPD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$AQ = CP$.
24
Medium
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણ $BD$ પર બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા લેવામાં આવ્યા છે કે જેથી $DP = BQ$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણી પાસે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ છે. $BD$ એક વિકર્ણ છે અને બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એવા છે કે જેથી $DP = BQ$ [આપેલ છે].
સાબિત કરવાનું છે કે $APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
ધારો કે આપણે $AC$ ને જોડીએ જે $BD$ ને $O$ માં છેદે છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો પરસ્પર દુભાગે છે,તેથી $AO = CO$ અને $BO = DO$ ... $(1)$.
આપણને $DP = BQ$ આપેલ છે ... $(2)$.
$BO = DO$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા,આપણને મળે છે:
$BO - BQ = DO - DP$
$QO = PO$ ... $(3)$.
હવે,ચતુષ્કોણ $APCQ$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $PQ$ પરસ્પર $O$ બિંદુએ દુભાગે છે (સમીકરણ $(1)$ અને $(3)$ પરથી).
જે ચતુષ્કોણના વિકર્ણો પરસ્પર દુભાગતા હોય,તે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોય છે. તેથી $APCQ$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Solution diagram
25
Medium
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $AP$ તથા $CQ$ એ શિરોબિંદુઓ $A$ અને $C$ માંથી વિકર્ણ $BD$ પર દોરેલા લંબ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta APB \cong \Delta CQD$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta APB$ અને $\Delta CQD$ માં,આપણી પાસે છે:
$1$. $\angle APB = \angle CQD = 90^{\circ}$ (આપેલ છે,કારણ કે $AP \perp BD$ અને $CQ \perp BD$)
$2$. $AB = CD$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$3$. $\angle ABP = \angle CDQ$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $BD$ એ છેદિકા છે)
તેથી,$AAS$ (ખૂ-ખૂ-બા) એકરૂપતાની શરત મુજબ,આપણી પાસે છે:
$\Delta APB \cong \Delta CQD$
26
Medium
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $AP$ તથા $CQ$ એ શિરોબિંદુઓ $A$ અને $C$ માંથી વિકર્ણ $BD$ પર દોરેલા લંબ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AP = CQ$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta APB$ અને $\Delta CQD$ માં:
$1$. $\angle APB = \angle CQD = 90^\circ$ (આપેલ છે કે $AP \perp BD$ અને $CQ \perp BD$)
$2$. $AB = CD$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે)
$3$. $\angle ABP = \angle CDQ$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $BD$ છેદિકા છે)
તેથી,$AAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta APB \cong \Delta CQD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$AP = CQ$.
27
Easy
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણ $ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ચતુષ્કોણ $ABED$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે તેમ સાબિત કરવા માટે.
આપણે જાણીએ છીએ કે જો ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાંતર અને સમાન લંબાઈની હોય,તો તે ચતુષ્કોણ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ કહેવાય છે.
આપેલ છે:
$AB = DE$
$AB \parallel DE$
ચતુષ્કોણ $ABED$ માં,આપણી પાસે સામસામેની બાજુઓની એક જોડ ($AB$ અને $DE$) છે જે સમાંતર અને સમાન લંબાઈની છે.
તેથી,$ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
28
Easy
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણ $BEFC$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $BEFC$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે તેમ સાબિત કરવા માટે.
આપેલ છે કે $BC = EF$ અને $BC \parallel EF$.
જો કોઈ ચતુષ્કોણમાં સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોય,તો તે ચતુષ્કોણ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોય છે.
અહીં $BEFC$ એક એવો ચતુષ્કોણ છે જેમાં સામસામેની બાજુઓની જોડ ($BC$ અને $EF$) સમાન અને સમાંતર છે.
તેથી,$BEFC$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
29
Medium
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AD \parallel CF$ અને $AD = CF$.
Question diagram

Solution

(N/A) $AD \parallel CF$ અને $AD = CF$ સાબિત કરવા માટે:
$1$. ચતુષ્કોણ $ABED$ માં,આપણને આપેલ છે કે $AB = DE$ અને $AB \parallel DE$. કારણ કે સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે,તેથી $ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
તેથી,$AD \parallel BE$ અને $AD = BE$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન અને સમાંતર હોય છે) ... $(1)$
$2$. ચતુષ્કોણ $BEFC$ માં,આપણને આપેલ છે કે $BC = EF$ અને $BC \parallel EF$. કારણ કે સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે,તેથી $BEFC$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
તેથી,$BE \parallel CF$ અને $BE = CF$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન અને સમાંતર હોય છે) ... $(2)$
$3$. સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણી પાસે $AD \parallel BE$ અને $BE \parallel CF$ છે,જેનો અર્થ છે કે $AD \parallel CF$.
વળી,$AD = BE$ અને $BE = CF$,જેનો અર્થ છે કે $AD = CF$.
30
Easy
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણ $ACFD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે.
પગલું $1$: ચતુષ્કોણ $ABED$ ને ધ્યાનમાં લો.
અહીં $AB = DE$ અને $AB \parallel DE$ હોવાથી,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે.
તેથી,$ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
આથી $AD = BE$ અને $AD \parallel BE$ થાય (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન અને સમાંતર હોય છે).
પગલું $2$: ચતુષ્કોણ $BCFE$ ને ધ્યાનમાં લો.
અહીં $BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ હોવાથી,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે.
તેથી,$BCFE$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
આથી $BE = CF$ અને $BE \parallel CF$ થાય.
પગલું $3$: ચતુષ્કોણ $ACFD$ ને ધ્યાનમાં લો.
પગલું $1$ પરથી,$AD \parallel BE$ અને પગલું $2$ પરથી,$BE \parallel CF$. તેથી,$AD \parallel CF$ થાય.
પગલું $1$ પરથી,$AD = BE$ અને પગલું $2$ પરથી,$BE = CF$. તેથી,$AD = CF$ થાય.
ચતુષ્કોણ $ACFD$ માં સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,તે એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
31
Easy
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AC = DF$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$.
પગલું $1$: ચતુષ્કોણ $ABED$ ધ્યાનમાં લો. કારણ કે $AB = DE$ અને $AB \parallel DE$,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે. તેથી,$ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
પગલું $2$: $ABED$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AD = BE$ અને $AD \parallel BE$ થાય.
પગલું $3$: ચતુષ્કોણ $BCFE$ ધ્યાનમાં લો. કારણ કે $BC = EF$ અને $BC \parallel EF$,સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે. તેથી,$BCFE$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
પગલું $4$: $BCFE$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$BE = CF$ અને $BE \parallel CF$ થાય.
પગલું $5$: પગલું $2$ અને $4$ પરથી,આપણી પાસે $AD = BE$ અને $BE = CF$ છે,જેનો અર્થ છે કે $AD = CF$. તેમજ,$AD \parallel BE$ અને $BE \parallel CF$ હોવાથી,$AD \parallel CF$ થાય.
પગલું $6$: ચતુષ્કોણ $ACFD$ માં,$AD = CF$ અને $AD \parallel CF$ હોવાથી,તે એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
પગલું $7$: $ACFD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,તેની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે. તેથી,$AC = DF$.
32
Medium
$\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં,$AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ છે. શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $D, E$ અને $F$ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC \cong \Delta DEF$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AB = DE$,$AB \parallel DE$,$BC = EF$ અને $BC \parallel EF$.
પગલું $1$: $AB = DE$ અને $AB \parallel DE$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $ABED$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. તેથી,$AD = BE$ અને $AD \parallel BE$.
પગલું $2$: $BC = EF$ અને $BC \parallel EF$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $BEFC$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. તેથી,$BE = CF$ અને $BE \parallel CF$.
પગલું $3$: પગલું $1$ અને પગલું $2$ પરથી,આપણી પાસે $AD = BE$ અને $BE = CF$ છે,જેનો અર્થ છે કે $AD = CF$. ઉપરાંત,$AD \parallel CF$ કારણ કે બંને $BE$ ને સમાંતર છે.
પગલું $4$: $AD = CF$ અને $AD \parallel CF$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $ACFD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. તેથી,$AC = DF$.
પગલું $5$: $\Delta ABC$ અને $\Delta DEF$ માં:
$AB = DE$ (આપેલ છે)
$BC = EF$ (આપેલ છે)
$AC = DF$ (પગલું $4$ માં સાબિત કર્યું)
તેથી,$SSS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta DEF$.
33
Difficult
$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle A = \angle B$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$.
સાબિત કરવાનું છે કે $\angle A = \angle B$.
$AB$ ને $E$ સુધી લંબાવો અને $CE \parallel AD$ દોરો.
$\therefore AB \parallel DC \Rightarrow AE \parallel DC$ [આપેલ છે].
વળી,$AD \parallel CE$ [રચના].
$\therefore AECD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$\Rightarrow AD = CE$ [સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $AECD$ ની સામસામેની બાજુઓ].
પરંતુ $AD = BC$ [આપેલ છે].
$\therefore BC = CE$.
હવે,$\Delta BCE$ માં,આપણી પાસે $BC = CE$ છે.
$\Rightarrow \angle CBE = \angle CEB$ ......... $(1)$ [$\because$ ત્રિકોણની સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા સમાન હોય છે].
વળી,$\angle ABC + \angle CBE = 180^{\circ}$ [રેખિક જોડના ખૂણા] ......... $(2)$.
અને $\angle A + \angle CEB = 180^{\circ}$ [$\because$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના પાસપાસેના ખૂણા પૂરક હોય છે] ......... $(3)$.
$(2)$ અને $(3)$ પરથી,આપણને મળે છે $\angle ABC + \angle CBE = \angle A + \angle CEB$.
પરંતુ $\angle CBE = \angle CEB$ [$(1)$ નો ઉપયોગ કરતા].
$\therefore \angle ABC = \angle A$,અથવા $\angle B = \angle A$.
34
Medium
$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle C = \angle D$.
Question diagram

Solution

(N/A) સાબિત કરવું છે કે $\angle C = \angle D$.
રચના: $AB$ ને $E$ સુધી લંબાવો અને $C$ માંથી $AD$ ને સમાંતર રેખા દોરો જે લંબાવેલ $AB$ ને $E$ માં છેદે.
$AD \parallel CE$ અને $AE \parallel DC$ હોવાથી,$AECD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
તેથી,$AD = CE$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ).
આપેલ છે કે $AD = BC$,તેથી $BC = CE$ થાય.
$\triangle BCE$ માં,$BC = CE$ હોવાથી,તેમની સામેના ખૂણા સમાન હોય,તેથી $\angle CBE = \angle CEB$.
વળી,$\angle ABC + \angle CBE = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
$AECD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$\angle A = \angle ADC$ અને $\angle D + \angle A = 180^{\circ}$ (ક્રમિક અંતઃકોણો).
વળી,$\angle CEB = \angle A$ (અનુકોણ,કારણ કે $AD \parallel CE$).
$\angle D + \angle A = 180^{\circ}$ અને $\angle C + \angle B = 180^{\circ}$ હોવાથી,અને સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ તથા સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $\angle C = \angle D$.
35
Medium
$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC \cong \Delta BAD$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC \cong \Delta BAD$ સાબિત કરવા માટે:
રચના: $AB$ ને લંબાવો અને $C$ માંથી $DA$ ને સમાંતર રેખા દોરો જે લંબાવેલ $AB$ ને $E$ માં છેદે.
$1$. $AD \parallel CE$ અને $AE \parallel DC$ હોવાથી,$AECD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$2$. તેથી,$AD = CE$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ).
$3$. આપેલ છે કે $AD = BC$,તેથી $BC = CE$. આમ,$\Delta BCE$ માં $\angle CEB = \angle CBE$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા).
$4$. વળી,$\angle ABC + \angle CBE = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા) અને $\angle BAD + \angle ADC = 180^{\circ}$ (ક્રમિક અંતઃકોણ).
$5$. $AD \parallel CE$ હોવાથી,$\angle ADC + \angle DCE = 180^{\circ}$.
$6$. આની સરખામણી કરતા,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $\angle ABC = \angle BAD$.
$7$. $\Delta ABC$ અને $\Delta BAD$ માં:
- $AB = BA$ (સામાન્ય બાજુ)
- $BC = AD$ (આપેલ છે)
- $\angle ABC = \angle BAD$ (ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ)
$8$. $SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta BAD$.
Solution diagram
36
Medium
$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે વિકર્ણ $AC =$ વિકર્ણ $BD$.
Question diagram

Solution

(A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ અને $AD = BC$ છે.
રચના: $AB$ ને લંબાવો અને $C$ માંથી $DA$ ને સમાંતર એક રેખા દોરો જે લંબાવેલ $AB$ ને $E$ માં છેદે.
સાબિતી:
$1$. $AD \parallel CE$ (રચના મુજબ) અને $AE \parallel DC$ (આપેલ $AB \parallel DC$) હોવાથી,$AECD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$2$. તેથી,$AD = CE$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ). $AD = BC$ (આપેલ) હોવાથી,આપણને $BC = CE$ મળે છે.
$3$. $\Delta BCE$ માં,$BC = CE$ હોવાથી,$\angle CBE = \angle CEB$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા).
$4$. વળી,$\angle ABC + \angle CBE = 180^\circ$ (રૈખિક જોડના ખૂણા). $\angle CEB = \angle CBE$ હોવાથી,$\angle ABC + \angle CEB = 180^\circ$ થાય.
$5$. $\Delta ABC$ અને $\Delta BAD$ માં:
- $AB = BA$ (સામાન્ય બાજુ)
- $AD = BC$ (આપેલ)
- $\angle DAB = \angle CBA$ (સમદ્વિબાજુ સમલંબ ચતુષ્કોણના ગુણધર્મ મુજબ).
$6$. $SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta BAD$.
$7$. તેથી,$AC = BD$ ($CPCT$ મુજબ).
37
Medium
$\Delta ABC$ માં,$D$,$E$ અને $F$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$,$BC$ અને $CA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. સાબિત કરો કે $D$,$E$ અને $F$ ને જોડવાથી $\Delta ABC$ ચાર એકરૂપ ત્રિકોણોમાં વિભાજિત થાય છે.
Question diagram

Solution

(N/A) કારણ કે $D$ અને $E$ એ $\Delta ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે,તેથી મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$DE \parallel AC$ અને $DE = \frac{1}{2} AC = AF$ થાય.
તે જ રીતે,$DF \parallel BC$ અને $EF \parallel AB$ થાય.
તેથી,$AFDE$,$BDFE$ અને $DFCE$ એ બધા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
હવે,$DE$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $BDFE$ નો વિકર્ણ છે,જે તેને બે એકરૂપ ત્રિકોણોમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $\Delta BDE \cong \Delta FED$ થાય.
તે જ રીતે,$DF$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $AFDE$ નો વિકર્ણ છે,તેથી $\Delta DAF \cong \Delta FED$ થાય.
વળી,$EF$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $DFCE$ નો વિકર્ણ છે,તેથી $\Delta EFC \cong \Delta FED$ થાય.
આમ,ત્રણેય ત્રિકોણો $\Delta FED$ ને એકરૂપ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે ચારેય ત્રિકોણો ($\Delta BDE, \Delta DAF, \Delta EFC$ અને $\Delta FED$) એકબીજાને એકરૂપ છે.
38
Medium
$l, m$ અને $n$ ત્રણ સમાંતર રેખાઓ છે જેમને છેદિકાઓ $p$ અને $q$ એવી રીતે છેદે છે કે જેથી $l, m$ અને $n$ રેખા $p$ પર સમાન અંતઃખંડો $AB$ અને $BC$ કાપે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $l, m$ અને $n$ રેખા $q$ પર પણ સમાન અંતઃખંડો $DE$ અને $EF$ કાપે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણને આપેલ છે કે $AB = BC$ અને આપણે સાબિત કરવાનું છે કે $DE = EF$.
ધારો કે આપણે $A$ ને $F$ સાથે જોડીએ છીએ જે $m$ ને $G$ માં છેદે છે.
ચતુષ્કોણ $ADFC$ બે ત્રિકોણમાં વિભાજિત થાય છે,જે $\Delta ACF$ અને $\Delta AFD$ છે.
$\Delta ACF$ માં,આપેલ છે કે $B$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે $(AB = BC)$ અને $BG \parallel CF$ (કારણ કે $m \parallel n$). મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$G$ એ $AF$ નું મધ્યબિંદુ છે.
હવે,$\Delta AFD$ માં,આપણી પાસે $G$ એ $AF$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $GE \parallel AD$ (કારણ કે $m \parallel l$). મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$E$ એ $DF$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$DE = EF$.
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો,$l, m$ અને $n$ રેખા $q$ પર પણ સમાન અંતઃખંડો કાપે છે.
39
Medium
$ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$,$Q$,$R$ અને $S$ એ બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). $AC$ એક વિકર્ણ છે. સાબિત કરો કે: $SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે,$P$,$Q$,$R$,$S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$,$DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. $AC$ એક વિકર્ણ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$.
સાબિતી: $\Delta ACD$ માં,આપણી પાસે છે:
$S$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$R$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણની કોઈપણ બે બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ ત્રીજી બાજુને સમાંતર હોય છે અને તેની લંબાઈ ત્રીજી બાજુ કરતા અડધી હોય છે.
તેથી,$\Delta ACD$ માં,રેખાખંડ $SR$ એ બાજુઓ $AD$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓને જોડે છે.
આમ,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$ થાય છે.
40
Medium
$ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$,$Q$,$R$ અને $S$ એ બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). $AC$ એક વિકર્ણ છે. સાબિત કરો કે: $PQ = SR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $P, Q, R, S$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બાજુઓ $AB, BC, CD, DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. $AC$ એક વિકર્ણ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $PQ = SR$.
સાબિતી:
$\triangle ABC$ માં,$P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $Q$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણની બે બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ ત્રીજી બાજુને સમાંતર હોય છે અને તેની લંબાઈ ત્રીજી બાજુ કરતા અડધી હોય છે.
તેથી,$PQ \parallel AC$ અને $PQ = \frac{1}{2} AC$ ........ $(1)$
$\triangle ADC$ માં,$S$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $R$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$ ........ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,કારણ કે $PQ$ અને $SR$ બંને $\frac{1}{2} AC$ ને સમાન છે,તેથી $PQ = SR$ મળે છે.
41
Medium
$ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $P$,$Q$,$R$ અને $S$ એ બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). $AC$ એક વિકર્ણ છે. સાબિત કરો કે: $PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે તેમ સાબિત કરવા માટે.
$\Delta ABC$ માં,$P$ અને $Q$ એ $AB$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
$\therefore PQ = \frac{1}{2} AC$ અને $PQ \parallel AC$ .......... $(1)$
$\Delta ACD$ માં,$S$ અને $R$ એ $DA$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
$\therefore SR = \frac{1}{2} AC$ અને $SR \parallel AC$ .......... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે
$PQ = \frac{1}{2} AC = SR$ અને $PQ \parallel AC \parallel SR$
$\Rightarrow PQ = SR$ અને $PQ \parallel SR$
એટલે કે,ચતુષ્કોણ $PQRS$ માં સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર છે.
$\therefore PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
42
Difficult
$ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $P, Q, R$ તથા $S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, BC, CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણ $PQRS$ એક લંબચોરસ છે.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે. $P, Q, R, S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, BC, CD, DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $PQRS$ એક લંબચોરસ છે.
રચના: $AC$ અને $BD$ ને જોડો.
સાબિતી:
$1$. $\Delta ABC$ માં,$P$ અને $Q$ એ $AB$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$PQ \parallel AC$ અને $PQ = \frac{1}{2} AC$ ... $(1)$.
$2$. $\Delta ADC$ માં,$S$ અને $R$ એ $AD$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$ ... $(2)$.
$3$. $(1)$ અને $(2)$ પરથી,$PQ \parallel SR$ અને $PQ = SR$. સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,$PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$4$. સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને $90^{\circ}$ ના ખૂણે દુભાગે છે. ધારો કે $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ માં છેદે છે. તેથી,$AC \perp BD$.
$5$. $PQ \parallel AC$ અને $QR \parallel BD$ હોવાથી,$PQ$ અને $QR$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ થશે કારણ કે $AC$ અને $BD$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
$6$. $PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેનો એક ખૂણો $90^{\circ}$ છે,તેથી $PQRS$ એક લંબચોરસ છે.
Solution diagram
43
Medium
$ABCD$ એક લંબચોરસ છે અને $P$,$Q$,$R$ અને $S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણ $PQRS$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.

Solution

(N/A) લંબચોરસ $ABCD$ માં,$P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,$Q$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,$R$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $S$ એ $DA$ નું મધ્યબિંદુ છે.
વિકર્ણ $AC$ દોરો.
$\Delta ABC$ માં,મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ:
$PQ = \frac{1}{2} AC$ અને $PQ \parallel AC$ ......... $(1)$
$\Delta ACD$ માં,મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ:
$SR = \frac{1}{2} AC$ અને $SR \parallel AC$ ......... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને $PQ = SR$ અને $PQ \parallel SR$ મળે છે.
તે જ રીતે,$BD$ ને જોડતા,આપણને $PS = QR$ અને $PS \parallel QR$ મળે છે.
ચતુષ્કોણ $PQRS$ ની સામસામેની બાજુઓની બંને જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,$PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
હવે,$\Delta PAS$ અને $\Delta PBQ$ માં:
$\angle A = \angle B = 90^{\circ}$ (લંબચોરસના ખૂણા)
$AP = BP$ ($P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે)
$AS = BQ$ (લંબચોરસની સમાન સામસામેની બાજુઓ $AD$ અને $BC$ ના અડધા ભાગ)
$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta PAS \cong \Delta PBQ$.
તેથી,$PS = PQ$ (એકરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ અંગો).
$PQRS$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી અને તેની પાસપાસેની બાજુઓ $PS = PQ$ સમાન હોવાથી,તેની બધી બાજુઓ સમાન થાય $(PQ = QR = RS = SP)$.
આમ,$PQRS$ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Solution diagram
44
Medium
$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel DC$ છે,$BD$ એક વિકર્ણ છે અને $E$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે. $E$ માંથી પસાર થતી અને $AB$ ને સમાંતર રેખા $BC$ ને $F$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $F$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AB \parallel DC$ છે. $E$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે. $EF$ ને $AB$ ને સમાંતર દોરવામાં આવી છે. આપણે સાબિત કરવાનું છે કે $F$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$BD$ ને જોડો.
$\Delta DAB$ માં:
કારણ કે $E$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે [આપેલ છે] અને $EG \parallel AB$ [કારણ કે $EF \parallel AB$],મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$G$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\Delta BDC$ માં:
કારણ કે $G$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે [સાબિત કર્યું] અને $GF \parallel DC$ [કારણ કે $AB \parallel DC$ અને $EF \parallel AB$,તેથી $GF \parallel DC$],મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$F$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
45
Difficult
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$E$ અને $F$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે રેખાખંડો $AF$ અને $EC$ વિકર્ણ $BD$ નું ત્રિભાગ કરે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $E$ અને $F$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $AF$ અને $EC$ વિકર્ણ $BD$ નું ત્રિભાગ કરે છે,એટલે કે $DP = PQ = QB$.
સાબિતી:
$ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$AB \parallel DC$ અને $AB = DC$ થાય.
$E$ અને $F$ મધ્યબિંદુઓ હોવાથી,$AE = \frac{1}{2}AB$ અને $FC = \frac{1}{2}DC$ થાય.
$AB = DC$ હોવાથી,$AE = FC$ મળે.
વળી,$AB \parallel DC$ હોવાથી $AE \parallel FC$ થાય.
આમ,$AECF$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે (જે ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોય).
તેથી,$AF \parallel EC$.
$\Delta DQC$ માં,$F$ એ $DC$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $FP \parallel CQ$ ($AF \parallel EC$ હોવાથી). મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$P$ એ $DQ$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $DP = PQ$ ... $(1)$.
$\Delta ABP$ માં,$E$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $EQ \parallel AP$ ($AF \parallel EC$ હોવાથી). મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,$Q$ એ $BP$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $PQ = QB$ ... $(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,$DP = PQ = QB$.
આમ,$AF$ અને $EC$ વિકર્ણ $BD$ નું ત્રિભાગ કરે છે.
46
Medium
સાબિત કરો કે ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતા રેખાખંડો એકબીજાને દુભાગે છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં બાજુઓ $AB$,$BC$,$CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ અનુક્રમે $P$,$Q$,$R$ અને $S$ છે. આપણે સાબિત કરવાનું છે કે સામસામેની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતા રેખાખંડો,એટલે કે $PR$ અને $SQ$,એકબીજાને $O$ બિંદુએ દુભાગે છે.
$PQ$,$QR$,$RS$ અને $SP$ ને જોડો. તેમજ $AC$ અને $BD$ ને જોડો.
$\Delta ABC$ માં,$P$ અને $Q$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$PQ \parallel AC$ અને $PQ = \frac{1}{2} AC$ થાય.
$\Delta ADC$ માં,$S$ અને $R$ એ અનુક્રમે $AD$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$ થાય.
ઉપરના પરિણામો પરથી,$PQ \parallel SR$ અને $PQ = SR$ મળે છે.
ચતુષ્કોણ $PQRS$ ની સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાન અને સમાંતર હોવાથી,$PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે.
તેથી,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના વિકર્ણો $PR$ અને $SQ$ એકબીજાને $O$ બિંદુએ દુભાગે છે.
આમ,ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતા રેખાખંડો એકબીજાને દુભાગે છે.
Solution diagram
47
Medium
$\Delta ABC$ એ $C$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો ત્રિકોણ છે. કર્ણ $AB$ ના મધ્યબિંદુ $M$ માંથી પસાર થતી અને $BC$ ને સમાંતર રેખા $AC$ ને $D$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $D$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણને ત્રિકોણ $ABC$ આપેલ છે જેમાં $\angle C = 90^{\circ}$ છે. $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $MD \parallel BC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે કે $D$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\Delta ACB$ માં,આપણી પાસે છે:
$M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. [આપેલ છે]
$MD \parallel BC$. [આપેલ છે]
તેથી,મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપનો ઉપયોગ કરતા,$D$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
Solution diagram
48
Medium
$ABC$ એ $C$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો ત્રિકોણ છે. કર્ણ $AB$ ના મધ્યબિંદુ $M$ માંથી પસાર થતી અને $BC$ ને સમાંતર રેખા $AC$ ને $D$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $MD \perp AC$.

Solution

(N/A) આપણી પાસે ત્રિકોણ $ABC$ છે જેમાં $\angle C = 90^{\circ}$ છે. $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $MD \parallel BC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $MD \perp AC$.
અહીં $MD \parallel BC$ અને $AC$ એ છેદિકા છે,
$\therefore \angle MDA = \angle BCA$ [અનુકોણ].
પરંતુ $\angle BCA = 90^{\circ}$ [આપેલ છે].
$\therefore \angle MDA = 90^{\circ}$.
$\Rightarrow MD \perp AC$.
Solution diagram
49
Difficult
$ABC$ એક ત્રિકોણ છે જેમાં $C$ કાટખૂણો છે. કર્ણ $AB$ ના મધ્યબિંદુ $M$ માંથી પસાર થતી અને $BC$ ને સમાંતર રેખા $AC$ ને $D$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $CM = MA = \frac{1}{2} AB$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\angle C = 90^{\circ}$,$M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $MD \parallel BC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $CM = MA = \frac{1}{2} AB$.
સાબિતી:
$1$. $\Delta ABC$ માં,$MD \parallel BC$ અને $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,મધ્યબિંદુ પ્રમેયના પ્રતિપ વિધાન મુજબ,$D$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$AD = CD$.
$2$. હવે,$\Delta ADM$ અને $\Delta CDM$ લો:
- $AD = CD$ (ઉપર સાબિત કર્યું)
- $\angle ADM = \angle CDM = 90^{\circ}$ (કારણ કે $MD \parallel BC$ અને $\angle ACB = 90^{\circ}$,તેથી અનુકોણની જોડ સમાન થાય)
- $DM = DM$ (સામાન્ય બાજુ)
$3$. $SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ADM \cong \Delta CDM$.
$4$. $c.p.c.t.$ મુજબ,$MA = MC$.
$5$. $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$MA = \frac{1}{2} AB$.
$6$. તેથી,$CM = MA = \frac{1}{2} AB$.
Solution diagram

Quadrilaterals — Textbook - Quadrilaterals · Frequently Asked Questions

1Are these Quadrilaterals questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadrilaterals Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.