Gujarati

Scalar triple product and their applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar triple product and their applications

439+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 439 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જો સદિશો $i + 2j + 3k$,$\lambda i + 4j + 7k$,અને $-3i - 2j - 5k$ સમરેખ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો:
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) ત્રણ સદિશો $\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ સમરેખ હોય જો તેમના ઘટકોથી બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય થાય.
ધારો કે સદિશો $\vec{a} = i + 2j + 3k$,$\vec{b} = \lambda i + 4j + 7k$,અને $\vec{c} = -3i - 2j - 5k$ છે.
સમરેખ હોવા માટે:
$\begin{vmatrix} 1 & 2 & 3 \\ \lambda & 4 & 7 \\ -3 & -2 & -5 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(4(-5) - 7(-2)) - 2(\lambda(-5) - 7(-3)) + 3(\lambda(-2) - 4(-3)) = 0$
$1(-20 + 14) - 2(-5\lambda + 21) + 3(-2\lambda + 12) = 0$
$-6 + 10\lambda - 42 - 6\lambda + 36 = 0$
$4\lambda - 12 = 0$
$4\lambda = 12$
$\lambda = 3$.
2
MediumMCQ
જો $d = \lambda (a \times b) + \mu (b \times c) + \nu (c \times a)$ અને $[a, b, c] = \frac{1}{8}$ હોય,તો $\lambda + \mu + \nu$ ની કિંમત શોધો.
A
$8d \cdot (a + b + c)$
B
$8d \times (a + b + c)$
C
$\frac{d}{8} \cdot (a + b + c)$
D
$\frac{d}{8} \times (a + b + c)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $d = \lambda (a \times b) + \mu (b \times c) + \nu (c \times a)$ અને $[a, b, c] = \frac{1}{8}$.
$d$ નો $c$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$d \cdot c = \lambda (a \times b) \cdot c + \mu (b \times c) \cdot c + \nu (c \times a) \cdot c$
$d \cdot c = \lambda [a, b, c] + 0 + 0 = \lambda \left(\frac{1}{8}\right) \implies \lambda = 8(d \cdot c)$.
તે જ રીતે,$d$ નો $a$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$d \cdot a = \lambda (a \times b) \cdot a + \mu (b \times c) \cdot a + \nu (c \times a) \cdot a$
$d \cdot a = 0 + \mu [b, c, a] + 0 = \mu \left(\frac{1}{8}\right) \implies \mu = 8(d \cdot a)$.
તે જ રીતે,$d$ નો $b$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$d \cdot b = \lambda (a \times b) \cdot b + \mu (b \times c) \cdot b + \nu (c \times a) \cdot b$
$d \cdot b = 0 + 0 + \nu [c, a, b] = \nu \left(\frac{1}{8}\right) \implies \nu = 8(d \cdot b)$.
તેથી,$\lambda + \mu + \nu = 8(d \cdot c) + 8(d \cdot a) + 8(d \cdot b) = 8d \cdot (a + b + c)$.
3
DifficultMCQ
કોઈપણ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો $\vec{r}_{1}, \vec{r}_{2}$ અને $\vec{r}_{3}$ માટે,નિશ્ચાયક $\left| \begin{matrix} \vec{r}_{1} \cdot \vec{r}_{1} & \vec{r}_{1} \cdot \vec{r}_{2} & \vec{r}_{1} \cdot \vec{r}_{3} \\ \vec{r}_{2} \cdot \vec{r}_{1} & \vec{r}_{2} \cdot \vec{r}_{2} & \vec{r}_{2} \cdot \vec{r}_{3} \\ \vec{r}_{3} \cdot \vec{r}_{1} & \vec{r}_{3} \cdot \vec{r}_{2} & \vec{r}_{3} \cdot \vec{r}_{3} \end{matrix} \right| = 0$ છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
ત્રણેય સદિશો એક જ સમતલને સમાંતર છે.
B
ત્રણેય સદિશો સુરેખ રીતે આધારિત (linearly dependent) છે.
C
આ સમીકરણ પ્રણાલીનો ઉકેલ શૂન્યતર (non-trivial) છે.
D
ત્રણેય સદિશો એકબીજાને લંબ છે.

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક એ ગ્રામ નિશ્ચાયક $G(\vec{r}_{1}, \vec{r}_{2}, \vec{r}_{3})$ છે,જે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના વર્ગ બરાબર છે: $G(\vec{r}_{1}, \vec{r}_{2}, \vec{r}_{3}) = [\vec{r}_{1} \vec{r}_{2} \vec{r}_{3}]^2$.
નિશ્ચાયક $0$ હોવાથી,તેનો અર્થ એ છે કે $[\vec{r}_{1} \vec{r}_{2} \vec{r}_{3}] = 0$.
આ શરતનો અર્થ એ છે કે ત્રણેય સદિશો સમતલીય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સુરેખ રીતે આધારિત છે.
જો સદિશો સુરેખ રીતે આધારિત હોય,તો તેઓ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય છે.
વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે ત્રણેય સદિશો એકબીજાને લંબ છે,જેનો અર્થ એ થાય કે તેઓ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે (ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં ઓર્થોગોનલ આધાર બનાવે છે),તેથી નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
4
MediumMCQ
$|(a \times b) \cdot c| = |a| |b| |c|$,જો
A
$a \cdot b = b \cdot c = 0$
B
$b \cdot c = c \cdot a = 0$
C
$c \cdot a = a \cdot b = 0$
D
$a \cdot b = b \cdot c = c \cdot a = 0$

Solution

(D) અદિશ ત્રિગુણનફળની વ્યાખ્યા મુજબ $|(a \times b) \cdot c| = |a| |b| |c| |\sin \theta| |\cos \alpha|$,જ્યાં $\theta$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,અને $\alpha$ એ $(a \times b)$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $|(a \times b) \cdot c| = |a| |b| |c|$,તેથી $|\sin \theta| |\cos \alpha| = 1$.
$|\sin \theta|$ અને $|\cos \alpha|$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ હોવાથી,આ સમાનતા ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે $|\sin \theta| = 1$ અને $|\cos \alpha| = 1$ હોય.
$|\sin \theta| = 1 \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $a \perp b$ $(a \cdot b = 0)$.
$|\cos \alpha| = 1 \Rightarrow \alpha = 0$ અથવા $\pi$,જેનો અર્થ છે કે $c$ એ સદિશ $(a \times b)$ ને સમાંતર છે.
કારણ કે $(a \times b)$ એ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ છે,તેથી $c$ પણ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$c \perp a$ $(c \cdot a = 0)$ અને $c \perp b$ $(c \cdot b = 0)$.
આમ,$a, b, c$ પરસ્પર લંબ છે,જે સૂચવે છે કે $a \cdot b = b \cdot c = c \cdot a = 0$.
5
MediumMCQ
જો $a, b, c$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો હોય,તો $\frac{a \cdot (b \times c)}{c \times a \cdot b} + \frac{b \cdot (a \times c)}{c \cdot (a \times b)} = $
A
$0$
B
$2$
C
$-2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારને $[a, b, c] = a \cdot (b \times c)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $a, b, c$ અસમતલીય છે,તેથી $[a, b, c] \neq 0$.
આપણે અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારના ગુણધર્મો જાણીએ છીએ: $[c, a, b] = [a, b, c]$ અને $[b, a, c] = -[a, b, c]$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{a \cdot (b \times c)}{c \times a \cdot b} + \frac{b \cdot (a \times c)}{c \cdot (a \times b)} = \frac{[a, b, c]}{[c, a, b]} + \frac{[b, a, c]}{[c, a, b]}$
$= \frac{[a, b, c]}{[a, b, c]} + \frac{-[a, b, c]}{[a, b, c]}$
$= 1 - 1 = 0$.
6
EasyMCQ
જો $a, b, c$ કોઈ પણ ત્રણ અસમતલીય સદિશો હોય,તો $[a + b, b + c, c + a] = $
A
$[a, b, c]$
B
$2[a, b, c]$
C
$[a, b, c]^2$
D
$2[a, b, c]^2$

Solution

(B) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ $[a + b, b + c, c + a] = (a + b) \cdot \{(b + c) \times (c + a)\}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા: $(b + c) \times (c + a) = b \times c + b \times a + c \times c + c \times a$.
કારણ કે $c \times c = 0$,આ પદ $b \times c + b \times a + c \times a$ માં પરિણમે છે.
હવે,ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $(a + b) \cdot (b \times c + b \times a + c \times a) = a \cdot (b \times c) + a \cdot (b \times a) + a \cdot (c \times a) + b \cdot (b \times c) + b \cdot (b \times a) + b \cdot (c \times a)$.
અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા: $a \cdot (b \times a) = 0$,$a \cdot (c \times a) = 0$,$b \cdot (b \times c) = 0$,અને $b \cdot (b \times a) = 0$.
આથી બાકી રહે છે: $a \cdot (b \times c) + b \cdot (c \times a) = [a, b, c] + [b, c, a]$.
કારણ કે $[a, b, c] = [b, c, a]$,તેથી અભિવ્યક્તિ $[a, b, c] + [a, b, c] = 2[a, b, c]$ બને છે.
7
EasyMCQ
જો સદિશો $2i - 3j$,$i + j - k$ અને $3i - k$ એક સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર બનાવતા હોય,તો તે સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$4$
D
$14$

Solution

(C) ધારો કે સદિશો $\vec{a} = 2i - 3j + 0k$,$\vec{b} = i + j - k$,અને $\vec{c} = 3i + 0j - k$ છે.
સંગામી ધાર $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}]|$ દ્વારા મળે છે.
આ ઘનફળ સદિશોના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય છે:
$V = |\det \begin{bmatrix} 2 & -3 & 0 \\ 1 & 1 & -1 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}|$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$V = |2(1(-1) - (-1)(0)) - (-3)(1(-1) - (-1)(3)) + 0|$
$V = |2(-1) + 3(-1 + 3)|$
$V = |-2 + 3(2)|$
$V = |-2 + 6| = |4| = 4$.
આમ,સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ $4$ ઘન એકમ છે.
8
EasyMCQ
જો $a, b, c$ કોઈ પણ ત્રણ સમતલીય એકમ સદિશો હોય,તો
A
$a \cdot (b \times c) = 1$
B
$a \cdot (b \times c) = 3$
C
$(a \times b) \cdot c = 0$
D
$(c \times a) \cdot b = 1$

Solution

(C) અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[a, b, c]$ ને $a \cdot (b \times c)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
જો ત્રણ સદિશો $a, b, c$ સમતલીય હોય,તો તેઓ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય છે.
સદિશ $(b \times c)$ એ $b$ અને $c$ સદિશો ધરાવતા સમતલને લંબ હોય છે.
કારણ કે $a$ પણ તે જ સમતલમાં છે,તેથી $a$ એ $(b \times c)$ ને લંબ છે.
તેથી,$a$ અને $(b \times c)$ નો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ,એટલે કે $a \cdot (b \times c) = 0$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ગુણધર્મ મુજબ,$[a, b, c] = [b, c, a] = [c, a, b] = (a \times b) \cdot c = 0$.
9
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ સમાંતર સદિશો હોય,તો $[a \ c \ b] = $
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અદિશ ત્રિગુણન (scalar triple product) ની વ્યાખ્યા મુજબ $[a \ c \ b] = a \cdot (c \times b)$ થાય.
અદિશ ત્રિગુણનના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીને,આપણે ચક્રીય ક્રમ બદલી શકીએ છીએ: $[a \ c \ b] = c \cdot (b \times a)$.
કારણ કે $a$ અને $b$ સમાંતર સદિશો છે,તેથી તેમનો સદિશ ગુણાકાર $b \times a = 0$ થાય.
તેથી,$[a \ c \ b] = c \cdot 0 = 0$ મળે.
10
EasyMCQ
જો સદિશો $2i - j + k$,$i + 2j - 3k$ અને $3i + \lambda j + 5k$ સમતલીય હોય,તો $\lambda = $
A
$-1$
B
$-2$
C
$-3$
D
$-4$

Solution

(D) ત્રણ સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમતલીય હોય જો અને માત્ર જો તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોય,એટલે કે $[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}] = 0$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર સદિશોના ઘટકોના નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\begin{vmatrix} 2 & -1 & 1 \\ 1 & 2 & -3 \\ 3 & \lambda & 5 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(2 \times 5 - (-3) \times \lambda) - (-1)(1 \times 5 - (-3) \times 3) + 1(1 \times \lambda - 2 \times 3) = 0$
$2(10 + 3\lambda) + 1(5 + 9) + 1(\lambda - 6) = 0$
$20 + 6\lambda + 14 + \lambda - 6 = 0$
$7\lambda + 28 = 0$
$7\lambda = -28$
$\lambda = -4$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
11
MediumMCQ
જો $a, b, c$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો હોય અને $p, q, r$ એ $p = \frac{b \times c}{[a, b, c]}, q = \frac{c \times a}{[a, b, c]}, r = \frac{a \times b}{[a, b, c]}$ સંબંધો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $(a+b) \cdot p + (b+c) \cdot q + (c+a) \cdot r =$
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $p = \frac{b \times c}{[a, b, c]}$,$q = \frac{c \times a}{[a, b, c]}$,અને $r = \frac{a \times b}{[a, b, c]}$.
દરેક પદની અલગથી ગણતરી કરીએ:
$(a+b) \cdot p = a \cdot p + b \cdot p = a \cdot \frac{b \times c}{[a, b, c]} + b \cdot \frac{b \times c}{[a, b, c]} = \frac{[a, b, c]}{[a, b, c]} + 0 = 1$.
$(b+c) \cdot q = b \cdot q + c \cdot q = b \cdot \frac{c \times a}{[a, b, c]} + c \cdot \frac{c \times a}{[a, b, c]} = \frac{[b, c, a]}{[a, b, c]} + 0 = 1$.
$(c+a) \cdot r = c \cdot r + a \cdot r = c \cdot \frac{a \times b}{[a, b, c]} + a \cdot \frac{a \times b}{[a, b, c]} = \frac{[c, a, b]}{[a, b, c]} + 0 = 1$.
આ પરિણામોનો સરવાળો કરતા: $1 + 1 + 1 = 3$.
12
DifficultMCQ
જો જેમના સ્થાન સદિશો $3i - 2j - k,$ $2i + 3j - 4k,$ $-i + j + 2k,$ અને $4i + 5j + \lambda k$ છે તેવા બિંદુઓ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય,તો $\lambda = $
A
$-\frac{146}{17}$
B
$\frac{146}{17}$
C
$-\frac{17}{146}$
D
$\frac{17}{146}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 3i - 2j - k,$ $\vec{b} = 2i + 3j - 4k,$ $\vec{c} = -i + j + 2k,$ અને $\vec{d} = 4i + 5j + \lambda k$ છે.
ચાર બિંદુઓ સમતલીય હોવાથી,સદિશો $(\vec{b}-\vec{a}),$ $(\vec{c}-\vec{a}),$ અને $(\vec{d}-\vec{a})$ નો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
$\vec{b}-\vec{a} = -i + 5j - 3k$
$\vec{c}-\vec{a} = -4i + 3j + 3k$
$\vec{d}-\vec{a} = i + 7j + (\lambda+1)k$
સમતલીયતા માટે,આ સદિશોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} -1 & 5 & -3 \\ -4 & 3 & 3 \\ 1 & 7 & \lambda+1 \end{vmatrix} = 0$
$-1(3\lambda + 3 - 21) - 5(-4\lambda - 4 - 3) - 3(-28 - 3) = 0$
$-3\lambda + 18 + 20\lambda + 35 + 93 = 0$
$17\lambda + 146 = 0$
$\lambda = -\frac{146}{17}$
13
MediumMCQ
જો $p = \frac{b \times c}{[a, b, c]}, q = \frac{c \times a}{[a, b, c]}, r = \frac{a \times b}{[a, b, c]}$,જ્યાં $a, b, c$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો છે,તો $(a + b + c) \cdot (p + q + r)$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $p = \frac{b \times c}{[a, b, c]}$,$q = \frac{c \times a}{[a, b, c]}$,અને $r = \frac{a \times b}{[a, b, c]}$.
આ સદિશોનો સરવાળો કરતા,આપણને મળે $p + q + r = \frac{b \times c + c \times a + a \times b}{[a, b, c]}$.
હવે,ડોટ ગુણાકાર $(a + b + c) \cdot (p + q + r)$ ની ગણતરી કરીએ:
$(a + b + c) \cdot \left( \frac{b \times c + c \times a + a \times b}{[a, b, c]} \right) = \frac{a \cdot (b \times c) + a \cdot (c \times a) + a \cdot (a \times b) + b \cdot (b \times c) + b \cdot (c \times a) + b \cdot (a \times b) + c \cdot (b \times c) + c \cdot (c \times a) + c \cdot (a \times b)}{[a, b, c]}$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ગુણધર્મ $[a, b, c] = a \cdot (b \times c)$ નો ઉપયોગ કરતા અને નોંધતા કે સમાન સદિશો ધરાવતા કોઈપણ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારનું મૂલ્ય $0$ થાય છે:
$= \frac{[a, b, c] + 0 + 0 + 0 + [b, c, a] + 0 + 0 + 0 + [c, a, b]}{[a, b, c]}$.
કારણ કે $[a, b, c] = [b, c, a] = [c, a, b]$,તેથી:
$= \frac{[a, b, c] + [a, b, c] + [a, b, c]}{[a, b, c]} = \frac{3[a, b, c]}{[a, b, c]} = 3$.
14
EasyMCQ
જેની ધાર $-12i + \alpha k$,$3j - k$ અને $2i + j - 15k$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવી છે તેવા સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) નું ઘનફળ $546$ છે. તો $\alpha = $
A
$3$
B
$2$
C
$-3$
D
$-2$

Solution

(C) સદિશો $\vec{a}$,$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી ધારવાળા સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ એ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})|$ ના નિરપેક્ષ મૂલ્ય જેટલું હોય છે,જે સદિશોના ઘટકો દ્વારા રચાયેલા નિશ્ચાયક જેટલું છે.
આપેલ સદિશો $\vec{a} = -12i + 0j + \alpha k$,$\vec{b} = 0i + 3j - 1k$ અને $\vec{c} = 2i + 1j - 15k$ છે.
ઘનફળ નીચે મુજબ છે:
$|\det(\vec{a}, \vec{b}, \vec{c})| = 546$
$\left| \begin{matrix} -12 & 0 & \alpha \\ 0 & 3 & -1 \\ 2 & 1 & -15 \end{matrix} \right| = \pm 546$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-12(3(-15) - (-1)(1)) - 0(...) + \alpha(0(1) - 3(2)) = \pm 546$
$-12(-45 + 1) + \alpha(-6) = \pm 546$
$-12(-44) - 6\alpha = \pm 546$
$528 - 6\alpha = \pm 546$
કિસ્સો $1$: $528 - 6\alpha = 546 \Rightarrow -6\alpha = 18 \Rightarrow \alpha = -3$
કિસ્સો $2$: $528 - 6\alpha = -546 \Rightarrow -6\alpha = -1074 \Rightarrow \alpha = 179$
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું મૂલ્ય $\alpha = -3$ છે.
15
MediumMCQ
ધારો કે $a, b, c$ એ ભિન્ન અઋણ સંખ્યાઓ છે. જો સદિશો $a\hat{i} + a\hat{j} + c\hat{k}$,$\hat{i} + \hat{k}$ અને $c\hat{i} + c\hat{j} + b\hat{k}$ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય,તો $c$ એ
A
$a$ અને $b$ નો સમાંતર મધ્યક છે
B
$a$ અને $b$ નો ગુણોત્તર મધ્યક છે
C
$a$ અને $b$ નો હરાત્મક મધ્યક છે
D
શૂન્ય બરાબર છે

Solution

(B) સદિશો એક જ સમતલમાં હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ.
$\begin{vmatrix} a & a & c \\ 1 & 0 & 1 \\ c & c & b \end{vmatrix} = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} a & 0 & c \\ 1 & -1 & 1 \\ c & 0 & b \end{vmatrix} = 0$
બીજા સ્તંભને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$-(-1) \begin{vmatrix} a & c \\ c & b \end{vmatrix} = 0$
$ab - c^2 = 0 \Rightarrow c^2 = ab$
આમ,$c = \sqrt{ab}$,જે $a$ અને $b$ નો ગુણોત્તર મધ્યક છે.
16
DifficultMCQ
જો $a, b, c$ કોઈ ત્રણ સદિશો હોય અને તેમના વ્યસ્ત સદિશો $a^{-1}, b^{-1}, c^{-1}$ હોય અને $[a, b, c] \neq 0$ હોય,તો $[a^{-1}, b^{-1}, c^{-1}]$ ની કિંમત શું થાય?
A
શૂન્ય
B
એક
C
શૂન્યતર
D
$\frac{1}{[a, b, c]}$

Solution

(D) વ્યસ્ત સદિશો નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$a^{-1} = \frac{b \times c}{[a, b, c]}, b^{-1} = \frac{c \times a}{[a, b, c]}, c^{-1} = \frac{a \times b}{[a, b, c]}$
હવે,અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર:
$[a^{-1}, b^{-1}, c^{-1}] = (a^{-1} \times b^{-1}) \cdot c^{-1}$
પદો મૂકતા:
$[a^{-1}, b^{-1}, c^{-1}] = \left( \frac{b \times c}{[a, b, c]} \times \frac{c \times a}{[a, b, c]} \right) \cdot \frac{a \times b}{[a, b, c]}$
ગુણધર્મ $(b \times c) \times (c \times a) = [b, c, a]c = [a, b, c]c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$[a^{-1}, b^{-1}, c^{-1}] = \frac{[a, b, c]c}{[a, b, c]^2} \cdot \frac{a \times b}{[a, b, c]} = \frac{c \cdot (a \times b)}{[a, b, c]^2} = \frac{[a, b, c]}{[a, b, c]^2} = \frac{1}{[a, b, c]}$
કારણ કે $[a, b, c] \neq 0$,તેથી આ કિંમત શૂન્યતર છે.
17
EasyMCQ
જો $a = i - j + k$,$b = i + 2j - k$ અને $c = 3i + pj + 5k$ સમતલીય હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$-6$
B
$-2$
C
$2$
D
$6$

Solution

(A) ત્રણ સદિશો $a, b,$ અને $c$ સમતલીય હોય જો અને માત્ર જો તેમનો અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર શૂન્ય હોય,એટલે કે $[a, b, c] = 0$.
અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર સદિશોના ઘટકો દ્વારા રચાયેલા નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\begin{vmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 2 & -1 \\ 3 & p & 5 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(2 \times 5 - (-1) \times p) - (-1)(1 \times 5 - (-1) \times 3) + 1(1 \times p - 2 \times 3) = 0$
$1(10 + p) + 1(5 + 3) + 1(p - 6) = 0$
$10 + p + 8 + p - 6 = 0$
$2p + 12 = 0$
$2p = -12$
$p = -6$
18
EasyMCQ
જો $i, j, k$ એકમ સદિશો હોય અને પરસ્પર લંબ હોય,તો $[i, k, j]$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અદિશ ત્રિગુણક $[i, k, j]$ ને $i \cdot (k \times j)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
કારણ કે $i, j, k$ પરસ્પર લંબ એકમ સદિશો છે,આપણે જાણીએ છીએ કે $k \times j = -i$.
આ કિંમતને સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $i \cdot (-i) = -(i \cdot i)$ મળે છે.
કારણ કે $i$ એકમ સદિશ છે,$i \cdot i = |i|^2 = 1^2 = 1$.
તેથી,$[i, k, j] = -1$.
19
EasyMCQ
જો ત્રણ સદિશો $\vec{a} = 12\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b} = 8\hat{i} - 12\hat{j} - 9\hat{k}$ અને $\vec{c} = 33\hat{i} - 4\hat{j} - 24\hat{k}$ એક સમાંતર ફલક (parallelepiped) ની ધાર દર્શાવતા હોય,તો તેનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$616$
B
$308$
C
$154$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ દ્વારા બનતા સમાંતર ફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}]|$ દ્વારા મળે છે.
$V = |\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})| = \left| \det \begin{bmatrix} 12 & 4 & 3 \\ 8 & -12 & -9 \\ 33 & -4 & -24 \end{bmatrix} \right|$
નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$V = |12((-12)(-24) - (-9)(-4)) - 4((8)(-24) - (-9)(33)) + 3((8)(-4) - (-12)(33))|$
$V = |12(288 - 36) - 4(-192 + 297) + 3(-32 + 396)|$
$V = |12(252) - 4(105) + 3(364)|$
$V = |3024 - 420 + 1092|$
$V = |3696| = 3696 \text{ ઘન એકમ.}$
આમ,$3696$ વિકલ્પોમાં આપેલ નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
20
EasyMCQ
સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર $OA, OB, OC$ એ ત્રણ સદિશો $2i + j - k$,$i + 2j + 3k$ અને $-3i - j + k$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. તો આ રીતે બનતા ઘનનું ઘનફળ ઘન એકમમાં કેટલું થાય?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(A) ત્રણ સંગામી સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સદિશોના ઘટકો દ્વારા રચાયેલા નિશ્ચાયકના નિરપેક્ષ મૂલ્ય જેટલું હોય છે.
ધારો કે $\vec{a} = 2i + j - k$,$\vec{b} = i + 2j + 3k$,અને $\vec{c} = -3i - j + k$.
ઘનફળ $V = \left| \det \begin{bmatrix} 2 & 1 & -1 \\ 1 & 2 & 3 \\ -3 & -1 & 1 \end{bmatrix} \right|$.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$V = |2(2(1) - 3(-1)) - 1(1(1) - 3(-3)) + (-1)(1(-1) - 2(-3))|$
$V = |2(2 + 3) - 1(1 + 9) - 1(-1 + 6)|$
$V = |2(5) - 1(10) - 1(5)|$
$V = |10 - 10 - 5|$
$V = |-5| = 5$ ઘન એકમ.
21
EasyMCQ
જો કોઈ શૂન્યતર સદિશ $x$ માટે $x \cdot a = 0, x \cdot b = 0$ અને $x \cdot c = 0$ હોય,તો સાચું વિધાન કયું છે?
A
$[a, b, c] = 0$
B
$[a, b, c] \neq 0$
C
$[a, b, c] = 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $x$ એ શૂન્યતર સદિશ છે જેથી $x \cdot a = 0, x \cdot b = 0$ અને $x \cdot c = 0$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $x$ એ સદિશો $a, b$ અને $c$ દરેકને લંબ છે.
જો $x$ એ $a, b$ અને $c$ ને લંબ શૂન્યતર સદિશ હોય,તો $a, b$ અને $c$ એ $x$ ને લંબ સમતલમાં આવેલા હોવા જોઈએ.
તેથી,સદિશો $a, b$ અને $c$ સમતલીય છે.
કોઈપણ ત્રણ સમતલીય સદિશો માટે,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે,એટલે કે $[a, b, c] = 0$.
22
MediumMCQ
જો આપેલા સદિશો $(-bc, b^2 + bc, c^2 + bc)$,$(a^2 + ac, -ac, c^2 + ac)$ અને $(a^2 + ab, b^2 + ab, -ab)$ સમતલીય હોય,જ્યાં $a, b$ અને $c$ માંથી કોઈ પણ શૂન્ય નથી,તો:
A
$a^2 + b^2 + c^2 = 1$
B
$bc + ca + ab = 0$
C
$a + b + c = 0$
D
$a^2 + b^2 + c^2 = bc + ca + ab$

Solution

(B) ત્રણ સદિશો સમતલીય હોય જો તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોય,જે આ સદિશો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોવાને સમાન છે.
ધારો કે નિશ્ચાયક $D = \begin{vmatrix} -bc & b^2 + bc & c^2 + bc \\ a^2 + ac & -ac & c^2 + ac \\ a^2 + ab & b^2 + ab & -ab \end{vmatrix} = 0$.
દરેક હારને અનુક્રમે $a, b, c$ વડે ભાગતા (અથવા સ્તંભમાંથી $a, b, c$ સામાન્ય લેતા),આપણે નિશ્ચાયકને સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $a$,બીજામાંથી $b$ અને ત્રીજામાંથી $c$ સામાન્ય લેતા:
$abc \begin{vmatrix} -c & b+c & c+b \\ a+c & -c & c+a \\ a+b & b+a & -b \end{vmatrix} = 0$.
હાર અને સ્તંભની પ્રક્રિયાઓ કર્યા પછી,નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ $(ab + bc + ca)^3 = 0$ મળે છે.
આમ,$ab + bc + ca = 0$.
23
EasyMCQ
જો $a, b, c$ ત્રણ સમતલીય સદિશો હોય,તો $[a + b, b + c, c + a] = $
A
$[a, b, c]$
B
$2[a, b, c]$
C
$3[a, b, c]$
D
$0$

Solution

(D) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર $[a + b, b + c, c + a]$ નું વિસ્તરણ નીચે મુજબ કરી શકાય:
$[a + b, b + c, c + a] = (a + b) \cdot ((b + c) \times (c + a))$
$= (a + b) \cdot (b \times c + b \times a + c \times c + c \times a)$
કારણ કે $c \times c = 0$,તેથી આ પદ શૂન્ય થશે:
$= (a + b) \cdot (b \times c + b \times a + c \times a)$
$= a \cdot (b \times c) + a \cdot (b \times a) + a \cdot (c \times a) + b \cdot (b \times c) + b \cdot (b \times a) + b \cdot (c \times a)$
અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,સમાન સદિશો ધરાવતા પદો શૂન્ય થાય છે:
$= [a, b, c] + 0 + 0 + 0 + 0 + [b, c, a]$
$= [a, b, c] + [a, b, c] = 2[a, b, c]$
અહીં $a, b, c$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર $[a, b, c] = 0$ થાય.
તેથી,$2[a, b, c] = 2(0) = 0$.
24
EasyMCQ
$[a, b, a \times b]$ ની કિંમત શું થાય?
A
$|a \times b|$
B
$|a \times b|^2$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ત્રણ સદિશો $a, b, c$ નો અદિશ ત્રિગુણક $[a, b, c] = (a \times b) \cdot c$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
સૂત્રમાં $c = a \times b$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$[a, b, a \times b] = (a \times b) \cdot (a \times b)$.
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મ $v \cdot v = |v|^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(a \times b) \cdot (a \times b) = |a \times b|^2$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
25
EasyMCQ
જો સદિશો $2i - 3j + 4k$, $i + 2j - k$ અને $xi - j + 2k$ સમતલીય હોય, તો $x = $
A
$\frac{8}{5}$
B
$\frac{5}{8}$
C
$0$
D
$1$

Solution

(A) ત્રણ સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમતલીય હોય જો અને માત્ર જો તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોય, એટલે કે $[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = 0$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર સદિશોના ઘટકોના નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\begin{vmatrix} 2 & -3 & 4 \\ 1 & 2 & -1 \\ x & -1 & 2 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(2(2) - (-1)(-1)) - (-3)(1(2) - (-1)(x)) + 4(1(-1) - 2(x)) = 0$
$2(4 - 1) + 3(2 + x) + 4(-1 - 2x) = 0$
$2(3) + 6 + 3x - 4 - 8x = 0$
$6 + 6 + 3x - 4 - 8x = 0$
$8 - 5x = 0$
$5x = 8$
$x = \frac{8}{5}$
26
EasyMCQ
સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) નું ઘનફળ શોધો જેની પાસપાસેની ધાર સદિશો $2i - 3j + 4k$,$i + 2j - 2k$,અને $3i - j + k$ દ્વારા દર્શાવેલ છે.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ $V$ જેની પાસપાસેની ધાર સદિશો $\vec{a}$,$\vec{b}$,અને $\vec{c}$ હોય,તે અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે આ સદિશોના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકના માનાંક જેટલું હોય છે.
ધારો કે $\vec{a} = 2i - 3j + 4k$,$\vec{b} = i + 2j - 2k$,અને $\vec{c} = 3i - j + k$.
ઘનફળ $V = \left| \det \begin{bmatrix} 2 & -3 & 4 \\ 1 & 2 & -2 \\ 3 & -1 & 1 \end{bmatrix} \right|$.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$V = |2(2(1) - (-2)(-1)) - (-3)(1(1) - (-2)(3)) + 4(1(-1) - 2(3))|$
$V = |2(2 - 2) + 3(1 + 6) + 4(-1 - 6)|$
$V = |2(0) + 3(7) + 4(-7)|$
$V = |0 + 21 - 28|$
$V = |-7| = 7$.
આમ,ઘનફળ $7 \ cubic \ units$ છે.
27
EasyMCQ
$i \cdot (j \times k) + j \cdot (k \times i) + k \cdot (i \times j) = $
A
$1$
B
$3$
C
$-3$
D
$0$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે યામ અક્ષો પરના એકમ સદિશો $i, j, k$ માટે,ક્રોસ પ્રોડક્ટ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$j \times k = i$
$k \times i = j$
$i \times j = k$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$i \cdot (j \times k) + j \cdot (k \times i) + k \cdot (i \times j) = i \cdot i + j \cdot j + k \cdot k$
એકમ સદિશનો પોતાની સાથેનો ડોટ પ્રોડક્ટ $1$ થાય છે (એટલે કે $i \cdot i = 1, j \cdot j = 1, k \cdot k = 1$):
$1 + 1 + 1 = 3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
28
EasyMCQ
જો $a = -3i + 7j + 5k$,$b = -3i + 7j - 3k$,અને $c = 7i - 5j - 3k$ એ સમાંતરફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર હોય,તો તેનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$108$
B
$210$
C
$272$
D
$308$

Solution

(C) સમાંતરફલક કે જેની સંગામી ધાર $a$,$b$,અને $c$ હોય તેનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|a \cdot (b \times c)|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સદિશોના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકના નિરપેક્ષ મૂલ્ય જેટલું હોય છે.
ઘનફળ $= \left| \det \begin{bmatrix} -3 & 7 & 5 \\ -3 & 7 & -3 \\ 7 & -5 & -3 \end{bmatrix} \right|$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= | -3((7)(-3) - (-3)(-5)) - 7((-3)(-3) - (-3)(7)) + 5((-3)(-5) - (7)(7)) |$
$= | -3(-21 - 15) - 7(9 + 21) + 5(15 - 49) |$
$= | -3(-36) - 7(30) + 5(-34) |$
$= | 108 - 210 - 170 |$
$= | -272 |$
$= 272$ ઘન એકમ.
29
MediumMCQ
$a \cdot (a \times b) = $
A
$b \cdot b$
B
$|a|^2 b$
C
$0$
D
$|a|^2 + a \cdot b$

Solution

(C) સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ એ એવો સદિશ આપે છે જે $a$ અને $b$ બંનેને લંબ હોય છે.
બે લંબ સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર હંમેશા શૂન્ય હોવાથી,આપણને $a \cdot (a \times b) = 0$ મળે છે.
આ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[a, a, b] = 0$ નો એક મૂળભૂત ગુણધર્મ છે કારણ કે બે સદિશો સમાન છે.
30
EasyMCQ
જો સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર $\vec{a} - \vec{b}$,$\vec{b} - \vec{c}$ અને $\vec{c} - \vec{a}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે,તો તેનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$[\vec{a} \vec{b} \vec{c}]$
B
$2 [\vec{a} \vec{b} \vec{c}]$
C
$[\vec{a} \vec{b} \vec{c}]^2$
D
$0$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ જેની સંગામી ધાર $\vec{u}, \vec{v}, \vec{w}$ હોય,તે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{u} \vec{v} \vec{w}] = \vec{u} \cdot (\vec{v} \times \vec{w})$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,ધાર $\vec{u} = \vec{a} - \vec{b}$,$\vec{v} = \vec{b} - \vec{c}$,અને $\vec{w} = \vec{c} - \vec{a}$ છે.
ઘનફળ $= (\vec{a} - \vec{b}) \cdot ((\vec{b} - \vec{c}) \times (\vec{c} - \vec{a}))$.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરો: $(\vec{b} - \vec{c}) \times (\vec{c} - \vec{a}) = \vec{b} \times \vec{c} - \vec{b} \times \vec{a} - \vec{c} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a} = \vec{b} \times \vec{c} + \vec{a} \times \vec{b} + \vec{c} \times \vec{a}$ (કારણ કે $\vec{c} \times \vec{c} = 0$ અને $-\vec{b} \times \vec{a} = \vec{a} \times \vec{b}$).
હવે,$(\vec{a} - \vec{b})$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લો:
$(\vec{a} - \vec{b}) \cdot (\vec{b} \times \vec{c} + \vec{a} \times \vec{b} + \vec{c} \times \vec{a})$
$= \vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) + \vec{a} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) + \vec{a} \cdot (\vec{c} \times \vec{a}) - \vec{b} \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) - \vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) - \vec{b} \cdot (\vec{c} \times \vec{a})$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારનો ગુણધર્મ વાપરતા,જો કોઈ બે સદિશ સમાન હોય તો તેનું મૂલ્ય શૂન્ય થાય છે:
$\vec{a} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = 0$,$\vec{a} \cdot (\vec{c} \times \vec{a}) = 0$,$\vec{b} \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) = 0$,$\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = 0$.
આમ,પદાવલિનું સાદું રૂપ $\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) - \vec{b} \cdot (\vec{c} \times \vec{a}) = [\vec{a} \vec{b} \vec{c}] - [\vec{b} \vec{c} \vec{a}] = [\vec{a} \vec{b} \vec{c}] - [\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = 0$ થાય છે.
31
EasyMCQ
ત્રણ સદિશો $u, v, w$ માટે,નીચેનામાંથી કઈ અભિવ્યક્તિ બાકીની ત્રણમાંથી કોઈની પણ બરાબર નથી?
A
$u \cdot (v \times w)$
B
$(v \times w) \cdot u$
C
$v \cdot (u \times w)$
D
$(u \times v) \cdot w$

Solution

(C) ત્રણ સદિશો $u, v, w$ નો અદિશ ત્રિગુણક $[u, v, w] = u \cdot (v \times w)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
અદિશ ત્રિગુણકના ચક્રીય ગુણધર્મ મુજબ,$[u, v, w] = [v, w, u] = [w, u, v]$.
વિકલ્પ $(a)$ એ $u \cdot (v \times w) = [u, v, w]$ છે.
વિકલ્પ $(b)$ એ $(v \times w) \cdot u = [v, w, u] = [u, v, w]$ છે.
વિકલ્પ $(d)$ એ $(u \times v) \cdot w = [u, v, w]$ છે.
વિકલ્પ $(c)$ એ $v \cdot (u \times w) = [v, u, w] = -[u, v, w]$ છે.
કારણ કે $[u, v, w] \neq -[u, v, w]$ (સામાન્ય રીતે),વિકલ્પ $(c)$ બાકીના વિકલ્પો સમાન નથી.
32
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ અભિવ્યક્તિ અર્થપૂર્ણ છે?
A
$u \cdot (v \times w)$
B
$(u \cdot v) \cdot w$
C
$(u \cdot v) \times w$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $u$,$v$,અને $w$ સદિશો છે.
$1$. $u \cdot (v \times w)$ ધ્યાનમાં લો: $(v \times w)$ અભિવ્યક્તિ એક સદિશ આપે છે. સદિશ $u$ નો પરિણામી સદિશ $(v \times w)$ સાથેનો ડોટ ગુણાકાર વ્યાખ્યાયિત છે અને તે એક અદિશ આપે છે. તેથી,આ અભિવ્યક્તિ અર્થપૂર્ણ છે.
$2$. $(u \cdot v) \cdot w$ ધ્યાનમાં લો: $(u \cdot v)$ અભિવ્યક્તિ એક અદિશ આપે છે. અદિશનો સદિશ $w$ સાથેનો ડોટ ગુણાકાર વ્યાખ્યાયિત નથી. તેથી,આ અભિવ્યક્તિ અર્થપૂર્ણ નથી.
$3$. $(u \cdot v) \times w$ ધ્યાનમાં લો: $(u \cdot v)$ અભિવ્યક્તિ એક અદિશ આપે છે. અદિશનો સદિશ $w$ સાથેનો ક્રોસ ગુણાકાર વ્યાખ્યાયિત નથી. તેથી,આ અભિવ્યક્તિ અર્થપૂર્ણ નથી.
તેથી,માત્ર પ્રથમ અભિવ્યક્તિ જ અર્થપૂર્ણ છે.
33
EasyMCQ
જો $a, b, c$ એ અસમતલીય સદિશો હોય અને $d = \lambda a + \mu b + \nu c$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{[d, b, c]}{[b, a, c]}$
B
$\frac{[b, c, d]}{[b, c, a]}$
C
$\frac{[b, d, c]}{[a, b, c]}$
D
$\frac{[c, b, d]}{[a, b, c]}$

Solution

(B) આપેલ સદિશ સમીકરણ $d = \lambda a + \mu b + \nu c$ છે.
$\lambda$ શોધવા માટે,બંને બાજુ સદિશો $b$ અને $c$ સાથે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર લેતા.
બંને બાજુ $(b \times c)$ સાથે ડોટ ગુણાકાર કરતા:
$d \cdot (b \times c) = (\lambda a + \mu b + \nu c) \cdot (b \times c)$
પુનરાવર્તિત ઘટકો ધરાવતા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોવાથી:
$b \cdot (b \times c) = 0$ અને $c \cdot (b \times c) = 0$.
તેથી,$d \cdot (b \times c) = \lambda [a, b, c]$.
આમ,$\lambda = \frac{[d, b, c]}{[a, b, c]}$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ચક્રીય ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$[d, b, c] = [b, c, d]$ અને $[a, b, c] = [b, c, a]$.
તેથી,$\lambda = \frac{[b, c, d]}{[b, c, a]}$.
34
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{A} = 2i + 3j + 4k$,$\vec{B} = i + j + 5k$ અને $\vec{C}$ ડાબા હાથની સિસ્ટમ (left-handed system) બનાવે,તો $\vec{C}$ શું છે?
A
$11i - 6j - k$
B
$-11i + 6j + k$
C
$11i - 6j + k$
D
$-11i + 6j - k$

Solution

(B) સદિશો $\vec{A}$,$\vec{B}$ અને $\vec{C}$ ડાબા હાથની સિસ્ટમ બનાવે તે માટે,તેમનો અદિશ ત્રિગુણક (scalar triple product) $[\vec{A} \, \vec{B} \, \vec{C}]$ ઋણ હોવો જોઈએ,એટલે કે $[\vec{A} \, \vec{B} \, \vec{C}] < 0$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{A} \times \vec{B}$ શોધો:
$\vec{A} \times \vec{B} = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & 1 & 5 \end{vmatrix} = i(15 - 4) - j(10 - 4) + k(2 - 3) = 11i - 6j - k$.
સિસ્ટમ ડાબા હાથની હોવા માટે,આપણે $\vec{C} \cdot (\vec{A} \times \vec{B}) < 0$ ની જરૂર છે.
વિકલ્પ $B$ ચકાસતા: $\vec{C} = -11i + 6j + k$.
$\vec{C} \cdot (\vec{A} \times \vec{B}) = (-11)(11) + (6)(-6) + (1)(-1) = -121 - 36 - 1 = -158$.
કારણ કે $-158 < 0$ છે,તેથી આ સદિશો ડાબા હાથની સિસ્ટમ બનાવે છે.
35
EasyMCQ
જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $a = i - j + k$,$b = i - 3j + 4k$ અને $c = 2i - 5j + 3k$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય તેવા સમાંતરફલક (parallelepiped) નું ઘનફળ કેટલું થશે?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) સદિશો $a$,$b$ અને $c$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|[a, b, c]|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સદિશો:
$a = 1i - 1j + 1k$
$b = 1i - 3j + 4k$
$c = 2i - 5j + 3k$
અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર એ આ સદિશો દ્વારા બનતા શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક છે:
$|[a, b, c]| = \begin{vmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & -3 & 4 \\ 2 & -5 & 3 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= 1((-3)(3) - (4)(-5)) - (-1)((1)(3) - (4)(2)) + 1((1)(-5) - (-3)(2))$
$= 1(-9 + 20) + 1(3 - 8) + 1(-5 + 6)$
$= 1(11) + 1(-5) + 1(1)$
$= 11 - 5 + 1 = 7$
આમ,સમાંતરફલકનું ઘનફળ $7$ ઘન એકમ છે.
36
MediumMCQ
આપેલ સદિશો $a, b, c$ માટે જો $a \cdot (b \times c) = \lambda \neq 0$ હોય,તો $\frac{(b \times c) \cdot (a + b + c)}{\lambda}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$1$
C
$-3\lambda$
D
$3/\lambda$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a \cdot (b \times c) = \lambda \neq 0$.
આપણે $\frac{(b \times c) \cdot (a + b + c)}{\lambda}$ પદાવલિની કિંમત શોધવાની છે.
ડોટ પ્રોડક્ટના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{(b \times c) \cdot a + (b \times c) \cdot b + (b \times c) \cdot c}{\lambda}$
કારણ કે સદિશોના સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટમાં જો ઘટકોનું પુનરાવર્તન થતું હોય તો તેનું મૂલ્ય શૂન્ય થાય છે,તેથી $(b \times c) \cdot b = 0$ અને $(b \times c) \cdot c = 0$ થાય.
આમ,પદાવલિનું સાદું રૂપ $\frac{(b \times c) \cdot a + 0 + 0}{\lambda}$ થાય છે.
સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ ચક્રીય હોવાથી,$(b \times c) \cdot a = a \cdot (b \times c) = \lambda$ થાય.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા,આપણને $\frac{\lambda}{\lambda} = 1$ મળે છે.
37
MediumMCQ
જો $a, b,$ અને $c$ એકમ સમતલીય સદિશો હોય,તો અદિશ ત્રિગુણક $[a, b, c]$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$-\sqrt{3}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(A) ત્રણ સદિશો $a, b,$ અને $c$ નો અદિશ ત્રિગુણક $[a, b, c] = a \cdot (b \times c)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
જો ત્રણ સદિશો સમતલીય હોય,તો તેઓ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય છે.
કોઈપણ ત્રણ સમતલીય સદિશો માટે,તેમના દ્વારા બનતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ શૂન્ય હોય છે.
અદિશ ત્રિગુણક એ સમાંતરફલકનું ઘનફળ દર્શાવતું હોવાથી,કોઈપણ સમતલીય સદિશો માટે $[a, b, c] = 0$ થાય છે.
તેથી,જો $a, b,$ અને $c$ એકમ સમતલીય સદિશો હોય,તો તેમનો અદિશ ત્રિગુણક $0$ થાય છે.
38
EasyMCQ
જો સદિશો $i+3j-2k$,$2i-j+4k$ અને $3i+2j+xk$ સમતલીય હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) સદિશો $\vec{a} = i + 3j - 2k$,$\vec{b} = 2i - j + 4k$,અને $\vec{c} = 3i + 2j + xk$ સમતલીય છે જો અને માત્ર જો તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોય,એટલે કે $[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}] = 0$.
આ શરત તેમના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોવાને સમાન છે:
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 3 & -2 \\ 2 & -1 & 4 \\ 3 & 2 & x \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1((-1)(x) - (4)(2)) - 3((2)(x) - (4)(3)) + (-2)((2)(2) - (-1)(3)) = 0$
$1(-x - 8) - 3(2x - 12) - 2(4 + 3) = 0$
$-x - 8 - 6x + 36 - 14 = 0$
$-7x + 14 = 0$
$7x = 14$
$x = 2$
આમ,$x$ ની કિંમત $2$ છે.
39
DifficultMCQ
જો $|a| = 1, |b| = 5$ અને $|c| = 3$ હોય,તો $[a - b, b - c, c - a]$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(A) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારને $[x, y, z] = (x \times y) \cdot z$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આપણે $[a - b, b - c, c - a]$ ની ગણતરી કરવાની છે.
અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા:
$[a - b, b - c, c - a] = (a - b) \cdot ((b - c) \times (c - a))$
$= (a - b) \cdot (b \times c - b \times a - c \times c + c \times a)$
કારણ કે $c \times c = 0$,તેથી આ પદ નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$= (a - b) \cdot (b \times c - b \times a + c \times a)$
$= a \cdot (b \times c) - a \cdot (b \times a) + a \cdot (c \times a) - b \cdot (b \times c) + b \cdot (b \times a) - b \cdot (c \times a)$
જો કોઈપણ બે સદિશો સમાન હોય તો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય છે:
$a \cdot (b \times a) = [a, b, a] = 0$
$a \cdot (c \times a) = [a, c, a] = 0$
$b \cdot (b \times c) = [b, b, c] = 0$
$b \cdot (b \times a) = [b, b, a] = 0$
આમ,પદાવલિ નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$= [a, b, c] - [b, c, a]$
કારણ કે $[a, b, c] = [b, c, a]$,તેથી:
$= [a, b, c] - [a, b, c] = 0$.
40
EasyMCQ
જો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} - 4\hat{k}$,અને $\vec{c} = \hat{i} + \lambda \hat{j} + 3\hat{k}$ સમતલીય હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$5/2$
B
$3/5$
C
$7/3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{a}$,$\vec{b}$,અને $\vec{c}$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય,એટલે કે $[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}] = 0$.
આ નિશ્ચાયક દ્વારા દર્શાવી શકાય છે:
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 2 & 0 & -4 \\ 1 & \lambda & 3 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(0 - (-4\lambda)) - 1(6 - (-4)) + 1(2\lambda - 0) = 0$
$1(4\lambda) - 1(10) + 1(2\lambda) = 0$
$4\lambda - 10 + 2\lambda = 0$
$6\lambda = 10$
$\lambda = \frac{10}{6} = \frac{5}{3}$
અહીં $\frac{5}{3}$ આપેલા વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
41
EasyMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{A} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\overrightarrow{B} = \hat{i}$,અને $\overrightarrow{C} = C_1\hat{i} + C_2\hat{j} + C_3\hat{k}$. જો $C_2 = -1$ અને $C_3 = 1$ હોય,તો ત્રણ સદિશોને સમતલીય બનાવવા માટે:
A
$C_1 = 0$
B
$C_1 = 1$
C
$C_1 = 2$
D
$C_1$ નું કોઈ મૂલ્ય શોધી શકાતું નથી

Solution

(D) ત્રણ સદિશો $\overrightarrow{A}$,$\overrightarrow{B}$,અને $\overrightarrow{C}$ સમતલીય હોય તે માટે તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $[\overrightarrow{A} \, \overrightarrow{B} \, \overrightarrow{C}] = 0$.
અદિશ ત્રિગુણક નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$[\overrightarrow{A} \, \overrightarrow{B} \, \overrightarrow{C}] = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ C_1 & C_2 & C_3 \end{vmatrix} = 0$.
આપેલ કિંમતો $C_2 = -1$ અને $C_3 = 1$ મૂકતા:
$[\overrightarrow{A} \, \overrightarrow{B} \, \overrightarrow{C}] = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ C_1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 0$.
બીજી હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$-1 \times \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ -1 & 1 \end{vmatrix} = 0
\Rightarrow -1 \times (1 - (-1)) = 0
\Rightarrow -1 \times (2) = 0
\Rightarrow -2 = 0$.
અહીં $-2 \neq 0$ હોવાથી,અદિશ ત્રિગુણક $C_1$ થી સ્વતંત્ર છે અને ક્યારેય શૂન્ય થતો નથી. તેથી,$C_1$ નું કોઈ પણ મૂલ્ય આ સદિશોને સમતલીય બનાવી શકતું નથી.
42
EasyMCQ
ધારો કે $a = i - k$, $b = xi + j + (1 - x)k$, અને $c = yi + xj + (1 + x - y)k$ છે. તો $[a\,b\,c]$ કોના પર આધાર રાખે છે?
A
માત્ર $x$
B
માત્ર $y$
C
$x$ કે $y$ બંનેમાંથી કોઈ પણ નહીં
D
$x$ અને $y$ બંને

Solution

(C) અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[a\,b\,c]$ એ સદિશો $a$, $b$, અને $c$ ના ઘટકોના નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$[a\,b\,c] = \begin{vmatrix} 1 & 0 & -1 \\ x & 1 & 1 - x \\ y & x & 1 + x - y \end{vmatrix}$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \to C_3 + C_1$ લાગુ પાડતા:
$[a\,b\,c] = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ x & 1 & 1 \\ y & x & 1 + x \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$[a\,b\,c] = 1 \times \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ x & 1 + x \end{vmatrix} - 0 + 0 = (1 + x) - x = 1$.
પરિણામ અચળ $1$ હોવાથી, $[a\,b\,c]$ નું મૂલ્ય $x$ કે $y$ પર આધાર રાખતું નથી.
43
EasyMCQ
જો $a = 3i - 2j + 2k$,$b = 6i + 4j - 2k$ અને $c = 3i - 2j - 4k$ હોય,તો $a \cdot (b \times c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$122$
B
$-144$
C
$120$
D
$-120$

Solution

(B) અદિશ ત્રિગુણક $a \cdot (b \times c)$ એ સદિશો $a$,$b$ અને $c$ ના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$a \cdot (b \times c) = \begin{vmatrix} 3 & -2 & 2 \\ 6 & 4 & -2 \\ 3 & -2 & -4 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= 3 \times [(4)(-4) - (-2)(-2)] - (-2) \times [(6)(-4) - (-2)(3)] + 2 \times [(6)(-2) - (4)(3)]$
$= 3 \times [-16 - 4] + 2 \times [-24 + 6] + 2 \times [-12 - 12]$
$= 3(-20) + 2(-18) + 2(-24)$
$= -60 - 36 - 48$
$= -144$
44
MediumMCQ
$(a + b) \cdot (b + c) \times (a + b + c) = $
A
$ -[a b c] $
B
$ [a b c] $
C
$ 0 $
D
$ 2[a b c] $

Solution

(B) આપણને પદાવલિ $(a + b) \cdot ((b + c) \times (a + b + c))$ આપેલ છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ પદનું સાદું રૂપ આપો: $(b + c) \times (a + b + c) = b \times a + b \times b + b \times c + c \times a + c \times b + c \times c$.
કારણ કે $b \times b = 0$ અને $c \times c = 0$,અને $c \times b = -(b \times c)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$(b + c) \times (a + b + c) = b \times a + b \times c + c \times a - b \times c = b \times a + c \times a$.
હવે,$(a + b)$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લો:
$(a + b) \cdot (b \times a + c \times a) = a \cdot (b \times a) + a \cdot (c \times a) + b \cdot (b \times a) + b \cdot (c \times a)$.
સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ $[x y z] = x \cdot (y \times z)$ ના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા:
$a \cdot (b \times a) = [a b a] = 0$ (કારણ કે બે સદિશો સમાન છે).
$a \cdot (c \times a) = [a c a] = 0$.
$b \cdot (b \times a) = [b b a] = 0$.
$b \cdot (c \times a) = [b c a] = [a b c]$.
આમ,પદાવલિનું સાદું રૂપ $[a b c]$ મળે છે.
45
EasyMCQ
$a \cdot (b \times c)$ એ કોના બરાબર છે?
A
$b \cdot (a \times c)$
B
$c \cdot (b \times a)$
C
$b \cdot (c \times a)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) અદિશ ત્રિગુણન (scalar triple product) ને $[a, b, c] = a \cdot (b \times c)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
અદિશ ત્રિગુણનના ચક્રીય ગુણધર્મ મુજબ,સદિશોના ચક્રીય ક્રમમાં ફેરફાર કરવાથી તેનું મૂલ્ય બદલાતું નથી.
તેથી,$a \cdot (b \times c) = b \cdot (c \times a) = c \cdot (a \times b)$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$b \cdot (c \times a)$ એ $a \cdot (b \times c)$ ને સમાન છે.
46
MediumMCQ
જો $a, b, c$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $[a, b, c] = 4$,તો $[a \times b, b \times c, c \times a] = $
A
$16$
B
$64$
C
$4$
D
$8$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રણ સદિશો $x, y, z$ નો અદિશ ત્રિગુણક $[x, y, z] = x \cdot (y \times z)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે $x = a \times b$,$y = b \times c$,અને $z = c \times a$.
તેથી $[a \times b, b \times c, c \times a] = (a \times b) \cdot ((b \times c) \times (c \times a))$.
સદિશ ત્રિગુણક નિત્યસમ $(p \times q) \times r = (p \cdot r)q - (q \cdot r)p$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(b \times c) \times (c \times a) = ([b, c, a]c - [b, c, c]a)$.
કારણ કે $[b, c, c] = 0$ અને $[b, c, a] = [a, b, c]$,આપણને મળે છે:
$(b \times c) \times (c \times a) = [a, b, c]c$.
આ કિંમતને અભિવ્યક્તિમાં મૂકતા:
$[a \times b, b \times c, c \times a] = (a \times b) \cdot ([a, b, c]c) = [a, b, c] (a \times b) \cdot c = [a, b, c] [a, b, c]$.
આપેલ છે કે $[a, b, c] = 4$,તેથી:
$[a \times b, b \times c, c \times a] = 4 \times 4 = 16$.

Vector Algebra — Scalar triple product and their applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.