Gujarati

Mix Examples-ITF Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Inverse Trigonometric Functions · Mix Examples-ITF

178+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 25 of 178 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
સમીકરણ $\sin \left[2 \cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}\right]=0$ ના $1$ કે તેથી મોટા વાસ્તવિક બીજની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\sin \left[2 \cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}\right]=0$
$\Rightarrow 2 \cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}=n \pi, n \in \mathbb{Z}$
$\Rightarrow \cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}=\frac{n \pi}{2}$
$\cos ^{-1} \theta$ નો વિસ્તાર $[0, \pi]$ હોવાથી,$\cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\} \in \{0, \frac{\pi}{2}, \pi\}$ મળે.
કિસ્સો $1$: $\cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}=0 \Rightarrow \cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)=1 \Rightarrow 2 \tan ^{-1} x = \frac{\pi}{4} + m\pi \Rightarrow \tan ^{-1} x = \frac{\pi}{8} + \frac{m\pi}{2}$.
$x \ge 1$ માટે,$\tan ^{-1} x \in [\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2})$. અહીં માત્ર $\tan ^{-1} x = \frac{\pi}{4} \Rightarrow x = 1$ મળે.
કિસ્સો $2$: $\cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}=\frac{\pi}{2} \Rightarrow \cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)=0 \Rightarrow 2 \tan ^{-1} x = \frac{\pi}{2} + m\pi \Rightarrow \tan ^{-1} x = \frac{\pi}{4} + \frac{m\pi}{2}$.
$x \ge 1$ માટે,$\tan ^{-1} x = \frac{\pi}{4} \Rightarrow x = 1$ (જે અગાઉ ગણતરીમાં આવી ગયું છે).
કિસ્સો $3$: $\cos ^{-1}\left\{\cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)\right\}=\pi \Rightarrow \cot \left(2 \tan ^{-1} x\right)=-1 \Rightarrow 2 \tan ^{-1} x = \frac{3\pi}{4} + m\pi \Rightarrow \tan ^{-1} x = \frac{3\pi}{8} + \frac{m\pi}{2}$.
$x \ge 1$ માટે,$\tan ^{-1} x = \frac{3\pi}{8} \Rightarrow x = \tan \frac{3\pi}{8} = \sqrt{2} + 1$.
આમ,$1$ કે તેથી મોટા બીજ $1$ અને $\sqrt{2} + 1$ છે.
તેથી,આવા બીજની સંખ્યા $2$ છે.
152
MediumMCQ
$n \in Z$ ની ન્યૂનતમ શક્ય કિંમત માટે,સમીકરણો $\cos ^{-1} x + (\sin ^{-1} y)^2 = \frac{n \pi^2}{4}$ અને $(\cos ^{-1} x)(\sin ^{-1} y)^2 = \frac{\pi^4}{16}$ નો ઉકેલ $(x, y)$ શું છે?
A
$(\cos(\frac{\pi^2}{4}), \pm 1)$
B
$(\frac{\pi^2}{4}, \sin \frac{\pi^2}{16})$
C
$(\cos(\frac{\pi^2}{4}), \pm 1)$
D
$(\sin(\frac{\pi^2}{4}), \cos \frac{\pi}{4})$

Solution

(A) ધારો કે $a = \cos^{-1} x$ અને $b^2 = (\sin^{-1} y)^2$. આપેલા સમીકરણો $a + b^2 = \frac{n \pi^2}{4}$ અને $a \cdot b^2 = \frac{\pi^4}{16}$ છે.
આ સમીકરણો દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - (\frac{n \pi^2}{4})t + \frac{\pi^4}{16} = 0$ ના બીજ છે.
વાસ્તવિક બીજ માટે,વિવેચક $D \ge 0$,તેથી $(\frac{n \pi^2}{4})^2 - 4(\frac{\pi^4}{16}) \ge 0$.
$\frac{n^2 \pi^4}{16} - \frac{\pi^4}{4} \ge 0 \Rightarrow n^2 \ge 4 \Rightarrow n \ge 2$ (કારણ કે $n \in Z$ અને વાસ્તવિક $x, y$ માટે $n > 0$).
ન્યૂનતમ કિંમત $n = 2$ માટે,દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - \frac{2 \pi^2}{4}t + \frac{\pi^4}{16} = 0$ બને છે,જે $(t - \frac{\pi^2}{4})^2 = 0$ છે.
આમ,$a = \frac{\pi^2}{4}$ અને $b^2 = \frac{\pi^2}{4}$.
$a = \cos^{-1} x = \frac{\pi^2}{4}$ હોવાથી,$x = \cos(\frac{\pi^2}{4})$.
$b^2 = (\sin^{-1} y)^2 = \frac{\pi^2}{4}$ હોવાથી,$\sin^{-1} y = \pm \frac{\pi}{2}$,તેથી $y = \sin(\pm \frac{\pi}{2}) = \pm 1$.
ઉકેલ $(\cos(\frac{\pi^2}{4}), \pm 1)$ છે.
153
EasyMCQ
જો $2 \tan^{-1} x = 3 \sin^{-1} x$ અને $x \neq 0$ હોય,તો $8x^2 + 1 =$
A
$13$
B
$5$
C
$\sqrt{7}$
D
$\sqrt{17}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $2 \tan^{-1} x = 3 \sin^{-1} x$.
નિત્યસમ $2 \tan^{-1} x = \sin^{-1} \left( \frac{2x}{1+x^2} \right)$ અને $3 \sin^{-1} x = \sin^{-1} (3x - 4x^3)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^{-1} \left( \frac{2x}{1+x^2} \right) = \sin^{-1} (3x - 4x^3)$
$\Rightarrow \frac{2x}{1+x^2} = 3x - 4x^3$
$x \neq 0$ હોવાથી,આપણે $x$ વડે ભાગી શકીએ:
$\frac{2}{1+x^2} = 3 - 4x^2$
$2 = (3 - 4x^2)(1 + x^2)$
$2 = 3 + 3x^2 - 4x^2 - 4x^4$
$4x^4 + x^2 - 1 = 0$
$x^2$ માટે દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x^2 = \frac{-1 \pm \sqrt{1^2 - 4(4)(-1)}}{2(4)} = \frac{-1 \pm \sqrt{17}}{8}$
$x^2 > 0$ હોવાથી,આપણે $x^2 = \frac{\sqrt{17} - 1}{8}$ લઈએ.
તેથી $8x^2 = \sqrt{17} - 1$,જેનો અર્થ છે કે $8x^2 + 1 = \sqrt{17}$.
154
MediumMCQ
જો $\sinh ^{-1}(-\sqrt{3})+\cosh ^{-1}(2)=K$ હોય,તો $\cosh K=$
A
$\log (2-\sqrt{3})$
B
$\log (2+\sqrt{3})$
C
$0$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે: $\sinh ^{-1}(-\sqrt{3})+\cosh ^{-1}(2)=K$
ધારો કે $x=\sinh ^{-1}(-\sqrt{3})$ અને $y=\cosh ^{-1}(2)$.
તેથી $x+y=K$.
વ્યાખ્યા મુજબ,$\sinh x = -\sqrt{3}$ અને $\cosh y = 2$.
નિત્યસમ $\cosh^2 x - \sinh^2 x = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cosh^2 x = 1 + (-\sqrt{3})^2 = 1 + 3 = 4$.
કારણ કે $\cosh x \geq 1$,તેથી $\cosh x = 2$.
નિત્યસમ $\cosh^2 y - \sinh^2 y = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$2^2 - \sinh^2 y = 1$,તેથી $\sinh^2 y = 3$.
કારણ કે $\cosh^{-1}(2)$ ધન છે,તેથી $\sinh y = \sqrt{3}$.
હવે,$\cosh K = \cosh(x+y) = \cosh x \cosh y + \sinh x \sinh y$.
કિંમતો મૂકતા: $\cosh K = (2)(2) + (-\sqrt{3})(\sqrt{3}) = 4 - 3 = 1$.
155
MediumMCQ
જો $0 \leq x < \frac{3}{4}$ હોય,તો સમીકરણ $\operatorname{Tan}^{-1}(2x-1) + \operatorname{Tan}^{-1}(2x) = \operatorname{Tan}^{-1}(4x) - \operatorname{Tan}^{-1}(2x+1)$ નું સમાધાન કરતા $x$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\operatorname{Tan}^{-1}(2x-1) + \operatorname{Tan}^{-1}(2x+1) = \operatorname{Tan}^{-1}(4x) - \operatorname{Tan}^{-1}(2x)$.
સૂત્ર $\operatorname{Tan}^{-1} A + \operatorname{Tan}^{-1} B = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{A+B}{1-AB} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{(2x-1) + (2x+1)}{1 - (2x-1)(2x+1)} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{4x - 2x}{1 + (4x)(2x)} \right)$.
$\operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{4x}{1 - (4x^2 - 1)} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{2x}{1 + 8x^2} \right)$.
$\operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{4x}{2 - 4x^2} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{2x}{1 + 8x^2} \right)$.
દલીલોને સરખાવતા: $\frac{4x}{2(1 - 2x^2)} = \frac{2x}{1 + 8x^2}$.
$\frac{2x}{1 - 2x^2} = \frac{2x}{1 + 8x^2}$.
આનો અર્થ એ છે કે $2x = 0$ અથવા $\frac{1}{1 - 2x^2} = \frac{1}{1 + 8x^2}$.
કિસ્સો $1$: $2x = 0 \implies x = 0$. કારણ કે $0 \leq 0 < \frac{3}{4}$,$x = 0$ એ એક માન્ય ઉકેલ છે.
કિસ્સો $2$: $1 - 2x^2 = 1 + 8x^2 \implies 10x^2 = 0 \implies x = 0$.
આમ,એકમાત્ર ઉકેલ $x = 0$ છે. મૂલ્યોની સંખ્યા $1$ છે.
156
MediumMCQ
સમીકરણ $\operatorname{Tan}^{-1}\left(x+\frac{\sqrt{2}}{x}\right)+\operatorname{Tan}^{-1}\left(x-\frac{\sqrt{2}}{x}\right)=\operatorname{Tan}^{-1}(x)$ નું સમાધાન કરતા $x$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $\operatorname{Tan}^{-1}\left(x+\frac{\sqrt{2}}{x}\right)+\operatorname{Tan}^{-1}\left(x-\frac{\sqrt{2}}{x}\right)=\operatorname{Tan}^{-1}(x)$ છે.
$\operatorname{Tan}^{-1}(A) + \operatorname{Tan}^{-1}(B) = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{A+B}{1-AB}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{x+\frac{\sqrt{2}}{x} + x-\frac{\sqrt{2}}{x}}{1-(x+\frac{\sqrt{2}}{x})(x-\frac{\sqrt{2}}{x})}\right) = \operatorname{Tan}^{-1}(x)$.
$\operatorname{Tan}^{-1}$ વિધેયની અંદરના પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{2x}{1-(x^2 - \frac{2}{x^2})} = x$.
$\frac{2x}{1-x^2 + \frac{2}{x^2}} = x$.
$x \neq 0$ ધારીને,$x$ વડે ભાગતા:
$\frac{2}{1-x^2 + \frac{2}{x^2}} = 1$.
$2 = 1 - x^2 + \frac{2}{x^2}$.
$x^2 - \frac{2}{x^2} + 1 = 0$.
ધારો કે $t = x^2$,તો $t - \frac{2}{t} + 1 = 0 \implies t^2 + t - 2 = 0$.
$(t+2)(t-1) = 0$.
$t = x^2$ હોવાથી,$t$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $t = 1$,જેનો અર્થ છે $x^2 = 1$,એટલે કે $x = \pm 1$.
આમ,$x$ ના $2$ મૂલ્યો મળે છે.
157
MediumMCQ
$\operatorname{Tan}^{-1} x + \operatorname{Tan}^{-1} 2x = \frac{\pi}{4}$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
અનંત

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\operatorname{Tan}^{-1} x + \operatorname{Tan}^{-1} 2x = \frac{\pi}{4}$ છે.
સૂત્ર $\operatorname{Tan}^{-1} A + \operatorname{Tan}^{-1} B = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{A+B}{1-AB} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{x+2x}{1-x(2x)} \right) = \frac{\pi}{4}$.
બંને બાજુ $\tan$ લેતા:
$\frac{3x}{1-2x^2} = \tan \left( \frac{\pi}{4} \right) = 1$.
આથી $3x = 1 - 2x^2$,અથવા $2x^2 + 3x - 1 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-3 \pm \sqrt{3^2 - 4(2)(-1)}}{4} = \frac{-3 \pm \sqrt{17}}{4}$.
અહીં $\operatorname{Tan}^{-1} x + \operatorname{Tan}^{-1} 2x = \frac{\pi}{4} > 0$ હોવાથી,$x > 0$ હોવું જોઈએ.
કિંમતો તપાસતા: $x = \frac{-3 + \sqrt{17}}{4} > 0$ (માન્ય).
$x = \frac{-3 - \sqrt{17}}{4} < 0$ (અમાન્ય).
આમ,માત્ર $1$ વાસ્તવિક ઉકેલ મળે છે.
158
MediumMCQ
$\sin \left(\tan ^{-1} \frac{4}{5}+\tan ^{-1} \frac{4}{3}+\tan ^{-1} \frac{1}{9}-\tan ^{-1} \frac{1}{7}\right) = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ પદાવલિ $S = \sin \left(\tan ^{-1} \frac{4}{5}+\tan ^{-1} \frac{4}{3}+\tan ^{-1} \frac{1}{9}-\tan ^{-1} \frac{1}{7}\right)$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે $S = \sin \left(\left(\tan ^{-1} \frac{4}{5}-\tan ^{-1} \frac{1}{7}\right) + \left(\tan ^{-1} \frac{4}{3}+\tan ^{-1} \frac{1}{9}\right)\right)$.
ધારો કે $p = \tan ^{-1} \frac{4}{5}-\tan ^{-1} \frac{1}{7}$. સૂત્ર $\tan ^{-1} x - \tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left(\frac{x-y}{1+xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $p = \tan ^{-1} \left(\frac{\frac{4}{5}-\frac{1}{7}}{1+\frac{4}{5} \cdot \frac{1}{7}}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{\frac{28-5}{35}}{\frac{35+4}{35}}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{23}{39}\right)$.
ધારો કે $q = \tan ^{-1} \frac{4}{3}+\tan ^{-1} \frac{1}{9}$. સૂત્ર $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $q = \tan ^{-1} \left(\frac{\frac{4}{3}+\frac{1}{9}}{1-\frac{4}{3} \cdot \frac{1}{9}}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{\frac{12+1}{9}}{\frac{27-4}{27}}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{13}{9} \cdot \frac{27}{23}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{39}{23}\right)$.
કારણ કે $\tan ^{-1} x + \cot ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,તેથી $q = \cot ^{-1} \left(\frac{23}{39}\right) = \frac{\pi}{2} - \tan ^{-1} \left(\frac{23}{39}\right)$.
આમ,$p+q = \tan ^{-1} \left(\frac{23}{39}\right) + \frac{\pi}{2} - \tan ^{-1} \left(\frac{23}{39}\right) = \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$S = \sin \left(\frac{\pi}{2}\right) = 1$.
159
DifficultMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(I)$ જો $f(x) = \sin \left(\cot ^{-1} \left(\cos \left(\tan ^{-1} x\right)\right)\right)$ હોય,તો $f(0) = \frac{1}{2}$.
$(II)$ $\sin \left(4 \tan ^{-1} \frac{1}{5} - \tan ^{-1} \frac{1}{239}\right) = 1$.
તો નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ સાચો છે?
A
$I$ અને $II$ બંને ખોટા છે
B
$I$ અને $II$ બંને સાચા છે
C
$I$ સાચું છે,પરંતુ $II$ ખોટું છે
D
$I$ ખોટું છે,પરંતુ $II$ સાચું છે

Solution

(A) $(I)$ આપણી પાસે $f(x) = \sin \left(\cot ^{-1} \left(\cos \left(\tan ^{-1} x\right)\right)\right)$ છે.
ધારો કે $\tan ^{-1} x = \theta$,તો $\tan \theta = x$. તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$.
તેથી,$f(x) = \sin \left(\cot ^{-1} \left(\frac{1}{\sqrt{1+x^2}}\right)\right)$.
ધારો કે $\cot ^{-1} \left(\frac{1}{\sqrt{1+x^2}}\right) = \alpha$,તો $\cot \alpha = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$,જેનો અર્થ છે કે $\tan \alpha = \sqrt{1+x^2}$.
ત્યારબાદ $\sin \alpha = \frac{\tan \alpha}{\sqrt{1+\tan^2 \alpha}} = \frac{\sqrt{1+x^2}}{\sqrt{1+1+x^2}} = \sqrt{\frac{1+x^2}{2+x^2}}$.
તેથી,$f(0) = \sqrt{\frac{1+0}{2+0}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કારણ કે $\frac{1}{\sqrt{2}} \neq \frac{1}{2}$,વિધાન $I$ ખોટું છે.
$(II)$ આપણે સૂત્ર $4 \tan ^{-1} \frac{1}{5} = \tan ^{-1} \frac{120}{119}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
ત્યારબાદ $\sin \left(\tan ^{-1} \frac{120}{119} - \tan ^{-1} \frac{1}{239}\right) = \sin \left(\tan ^{-1} \left(\frac{\frac{120}{119} - \frac{1}{239}}{1 + \frac{120}{119} \times \frac{1}{239}}\right)\right) = \sin \left(\tan ^{-1} \left(\frac{28680 - 119}{28441 + 120}\right)\right) = \sin \left(\tan ^{-1} \frac{28561}{28561}\right) = \sin \left(\tan ^{-1} 1\right) = \sin \left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કારણ કે $\frac{1}{\sqrt{2}} \neq 1$,વિધાન $II$ ખોટું છે.
160
DifficultMCQ
જો $\tan ^{-1} \frac{1}{5}+\frac{1}{2} \sec ^{-1} x+\tan ^{-1} \frac{1}{8}=\frac{\pi}{8}$ હોય,તો $x^2=$
A
$\frac{12}{7}$
B
$\frac{50}{49}$
C
$\frac{13}{12}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\tan ^{-1} \frac{1}{5}+\frac{1}{2} \sec ^{-1} x+\tan ^{-1} \frac{1}{8}=\frac{\pi}{8}$
સૂત્ર $\tan ^{-1} a + \tan ^{-1} b = \tan ^{-1} \left( \frac{a+b}{1-ab} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1} \left( \frac{\frac{1}{5}+\frac{1}{8}}{1-\frac{1}{5} \cdot \frac{1}{8}} \right) + \frac{1}{2} \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{8}$
$\tan ^{-1} \left( \frac{\frac{13}{40}}{\frac{39}{40}} \right) + \frac{1}{2} \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{8}$
$\tan ^{-1} \left( \frac{1}{3} \right) + \frac{1}{2} \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{8}$
$2$ વડે ગુણતા: $2 \tan ^{-1} \left( \frac{1}{3} \right) + \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{4}$
$2 \tan ^{-1} x = \tan ^{-1} \left( \frac{2x}{1-x^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1} \left( \frac{2/3}{1-1/9} \right) + \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{4}$
$\tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right) + \sec ^{-1} x = \frac{\pi}{4}$
કારણ કે $\sec ^{-1} x = \tan ^{-1} \sqrt{x^2-1}$,તેથી:
$\tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right) + \tan ^{-1} \sqrt{x^2-1} = \frac{\pi}{4}$
બંને બાજુ $\tan$ લેતા:
$\frac{\frac{3}{4} + \sqrt{x^2-1}}{1 - \frac{3}{4} \sqrt{x^2-1}} = \tan \left( \frac{\pi}{4} \right) = 1$
$3 + 4 \sqrt{x^2-1} = 4 - 3 \sqrt{x^2-1}$
$7 \sqrt{x^2-1} = 1$
$\sqrt{x^2-1} = \frac{1}{7}$
$x^2 - 1 = \frac{1}{49}$
$x^2 = 1 + \frac{1}{49} = \frac{50}{49}$
161
MediumMCQ
$x$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $x>0$ અને $\tan \left(\sec ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)\right)=\sin \left(\tan ^{-1} 2\right)$ છે.
A
$\sqrt{5}$
B
$\frac{\sqrt{5}}{3}$
C
$1$
D
$2/3$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\tan \left(\sec ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)\right)=\sin \left(\tan ^{-1} 2\right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec^{-1}(\frac{1}{x}) = \cos^{-1}(x)$.
તેથી,$\tan(\cos^{-1}(x)) = \frac{\sqrt{1-x^2}}{x}$.
વળી,$\tan^{-1}(2) = \sin^{-1}(\frac{2}{\sqrt{1+2^2}}) = \sin^{-1}(\frac{2}{\sqrt{5}})$.
તેથી,$\sin(\sin^{-1}(\frac{2}{\sqrt{5}})) = \frac{2}{\sqrt{5}}$.
બંને બાજુ સરખાવતા: $\frac{\sqrt{1-x^2}}{x} = \frac{2}{\sqrt{5}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1-x^2}{x^2} = \frac{4}{5}$.
$5 - 5x^2 = 4x^2$.
$9x^2 = 5$.
$x^2 = \frac{5}{9}$.
$x>0$ હોવાથી,$x = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
162
MediumMCQ
જો $\sin ^{-1} x + \sin ^{-1}(1-x) = \cos ^{-1} x$ હોય,તો $x \in$
A
$\{1, 0\}$
B
$\{-1, 1\}$
C
$\{0, \frac{1}{2}\}$
D
$\{2, 0\}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1} x + \sin ^{-1}(1-x) = \cos ^{-1} x$
$\cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1} x$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\sin ^{-1}(1-x) = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1} x - \sin ^{-1} x = \frac{\pi}{2} - 2 \sin ^{-1} x$
બંને બાજુ $\sin$ લેતા:
$1-x = \sin(\frac{\pi}{2} - 2 \sin ^{-1} x) = \cos(2 \sin ^{-1} x)$
નિત્યસમ $\cos(2\theta) = 1 - 2\sin^2\theta$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\theta = \sin ^{-1} x$:
$1-x = 1 - 2(\sin(\sin ^{-1} x))^2$
$1-x = 1 - 2x^2$
$2x^2 - x = 0$
$x(2x - 1) = 0$
આમ,$x = 0$ અથવા $x = \frac{1}{2}$.
બંને કિંમતો પ્રતિવિધેયોના પ્રદેશનું પાલન કરે છે.
તેથી,$x \in \{0, \frac{1}{2}\}$.
163
DifficultMCQ
$\sec ^2(\tan ^{-1} 2) + \operatorname{cosec}^2(\cot ^{-1} 3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(C) ધારો કે $\theta = \tan ^{-1} 2$,તેથી $\tan \theta = 2$. આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec ^2 \theta = 1 + \tan ^2 \theta$.
તેથી,$\sec ^2(\tan ^{-1} 2) = 1 + (2)^2 = 1 + 4 = 5$.
ધારો કે $\phi = \cot ^{-1} 3$,તેથી $\cot \phi = 3$. આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{cosec}^2 \phi = 1 + \cot ^2 \phi$.
તેથી,$\operatorname{cosec}^2(\cot ^{-1} 3) = 1 + (3)^2 = 1 + 9 = 10$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા,આપણને $5 + 10 = 15$ મળે છે.
164
DifficultMCQ
જો $\sin ^{-1} x-\cos ^{-1} 2 x=\sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)-\cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$ હોય,તો $\tan ^{-1} x+\tan ^{-1}\left(\frac{x}{x+1}\right)=$
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1} x-\cos ^{-1} 2 x=\sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)-\cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$.
$\sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)=\frac{\pi}{3}$ અને $\cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)=\frac{\pi}{6}$ હોવાથી,$\sin ^{-1} x-\cos ^{-1} 2 x=\frac{\pi}{3}-\frac{\pi}{6}=\frac{\pi}{6}$ મળે.
તેથી,$\sin ^{-1} x=\frac{\pi}{6}+\cos ^{-1} 2 x$.
બંને બાજુ સાઈન લેતા: $x=\sin\left(\frac{\pi}{6}+\cos ^{-1} 2 x\right) = \sin\left(\frac{\pi}{6}\right)\cos\left(\cos ^{-1} 2 x\right) + \cos\left(\frac{\pi}{6}\right)\sin\left(\cos ^{-1} 2 x\right)$.
$x = \frac{1}{2}(2x) + \frac{\sqrt{3}}{2}\sqrt{1-(2x)^2} = x + \frac{\sqrt{3}}{2}\sqrt{1-4x^2}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{\sqrt{3}}{2}\sqrt{1-4x^2} = 0$,તેથી $1-4x^2=0$,જે $x = \frac{1}{2}$ આપે છે (કારણ કે $x = -\frac{1}{2}$ મૂળ સમીકરણનું સમાધાન કરતું નથી).
હવે,$x=\frac{1}{2}$ માટે $\tan ^{-1} x+\tan ^{-1}\left(\frac{x}{x+1}\right)$ ની ગણતરી કરીએ:
$\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1/2}{1/2+1}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$.
સૂત્ર $\tan ^{-1} a + \tan ^{-1} b = \tan ^{-1}\left(\frac{a+b}{1-ab}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1}\left(\frac{1/2+1/3}{1-(1/2)(1/3)}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{5/6}{5/6}\right) = \tan ^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
165
MediumMCQ
$a>0$ માટે,જો $f(x)=ax+b$ એ $[-1,1]$ થી $[0,2]$ પરનું વ્યાપ્ત વિધેય હોય,તો $\cot \left[\tan ^{-1} \frac{1}{7}+\tan ^{-1} \frac{1}{8}+\tan ^{-1} \frac{1}{5}\right]=$
A
$f(-1)$
B
$f(1)$
C
$f(0)$
D
$f(2)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x)=ax+b$ એ $[-1,1]$ થી $[0,2]$ પરનું વ્યાપ્ત વિધેય છે. $a>0$ હોવાથી,$f(x)$ એ વધતું વિધેય છે. તેથી,$f(-1)=0$ અને $f(1)=2$.
$-a+b=0 \implies a=b$.
$a+b=2 \implies 2a=2 \implies a=1, b=1$.
તેથી,$f(x)=x+1$.
હવે,પદાવલિની કિંમત શોધીએ:
$\tan ^{-1} \frac{1}{8}+\tan ^{-1} \frac{1}{5} = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{1}{8}+\frac{1}{5}}{1-\frac{1}{8} \times \frac{1}{5}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{13/40}{39/40} \right) = \tan ^{-1} \frac{1}{3}$.
પછી,$\tan ^{-1} \frac{1}{7}+\tan ^{-1} \frac{1}{3} = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{1}{7}+\frac{1}{3}}{1-\frac{1}{7} \times \frac{1}{3}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{10/21}{20/21} \right) = \tan ^{-1} \frac{1}{2}$.
અંતે,$\cot \left( \tan ^{-1} \frac{1}{2} \right) = \cot \left( \cot ^{-1} 2 \right) = 2$.
કારણ કે $f(1)=1+1=2$,તેથી જવાબ $f(1)$ છે.
166
MediumMCQ
$\sin ^{-1}\left(\frac{12}{13}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{63}{16}\right)=$
A
$2 \pi$
B
$\pi$
C
$0$
D
$-\pi$

Solution

(B) ધારો કે $\theta = \sin ^{-1}\left(\frac{12}{13}\right)$. તેથી $\sin \theta = \frac{12}{13}$. પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,પાયો $\sqrt{13^2 - 12^2} = \sqrt{169 - 144} = \sqrt{25} = 5$ મળે. આમ,$\tan \theta = \frac{12}{5}$,તેથી $\theta = \tan ^{-1}\left(\frac{12}{5}\right)$.
ધારો કે $\phi = \cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)$. તેથી $\cos \phi = \frac{4}{5}$. વેધ $\sqrt{5^2 - 4^2} = \sqrt{25 - 16} = \sqrt{9} = 3$ મળે. આમ,$\tan \phi = \frac{3}{4}$,તેથી $\phi = \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\tan ^{-1}\left(\frac{12}{5}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{63}{16}\right)$
જ્યારે $AB > 1$ હોય ત્યારે $\tan ^{-1} A + \tan ^{-1} B = \pi + \tan ^{-1}\left(\frac{A+B}{1-AB}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$A = \frac{12}{5}, B = \frac{3}{4} \Rightarrow AB = \frac{36}{20} = 1.8 > 1$.
તેથી,$\tan ^{-1}\left(\frac{12}{5}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right) = \pi + \tan ^{-1}\left(\frac{\frac{12}{5} + \frac{3}{4}}{1 - \frac{12}{5} \times \frac{3}{4}}\right) = \pi + \tan ^{-1}\left(\frac{\frac{48+15}{20}}{1 - \frac{36}{20}}\right) = \pi + \tan ^{-1}\left(\frac{\frac{63}{20}}{-\frac{16}{20}}\right) = \pi + \tan ^{-1}\left(-\frac{63}{16}\right) = \pi - \tan ^{-1}\left(\frac{63}{16}\right)$.
છેલ્લું પદ ઉમેરતા:
$\pi - \tan ^{-1}\left(\frac{63}{16}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{63}{16}\right) = \pi$.
Solution diagram
167
DifficultMCQ
$\tan \left[\frac{\pi}{4}+\frac{1}{2} \cos ^{-1}\left(\frac{a}{b}\right)\right]+\tan \left[\frac{\pi}{4}-\frac{1}{2} \cos ^{-1}\left(\frac{a}{b}\right)\right]$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2 a}{b}$
B
$\frac{2 b}{a}$
C
$\frac{a}{b}$
D
$\frac{b}{a}$

Solution

(B) ધારો કે $\theta = \frac{1}{2} \cos ^{-1}\left(\frac{a}{b}\right)$,તેથી $\cos 2 \theta = \frac{a}{b}$.
પદાવલિ $\tan \left(\frac{\pi}{4} + \theta\right) + \tan \left(\frac{\pi}{4} - \theta\right)$ છે.
વિસ્તરણ કરતા:
$= \left( \frac{1 + \tan \theta}{1 - \tan \theta} \right) + \left( \frac{1 - \tan \theta}{1 + \tan \theta} \right)$
$= \frac{(1 + \tan \theta)^2 + (1 - \tan \theta)^2}{1 - \tan^2 \theta}$
$= \frac{2(1 + \tan^2 \theta)}{1 - \tan^2 \theta} = \frac{2}{\cos 2 \theta}$.
$\cos 2 \theta = \frac{a}{b}$ મૂકતા,આપણને $\frac{2}{a/b} = \frac{2b}{a}$ મળે છે.
168
MediumMCQ
$\sin ^{-1} x+\sin ^{-1}(1-x)=\cos ^{-1} x$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1} x + \sin ^{-1}(1-x) = \cos ^{-1} x$.
બંને બાજુ $\sin$ લેતા:
$\sin(\sin ^{-1} x + \sin ^{-1}(1-x)) = \sin(\cos ^{-1} x)$.
$\sin(A+B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ સૂત્ર વાપરતા:
$x \sqrt{1-(1-x)^2} + (1-x) \sqrt{1-x^2} = \sqrt{1-x^2}$.
$x \sqrt{2x-x^2} + (1-x) \sqrt{1-x^2} = \sqrt{1-x^2}$.
$x \sqrt{x(2-x)} = \sqrt{1-x^2} - (1-x) \sqrt{1-x^2} = x \sqrt{1-x^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2(2x-x^2) = x^2(1-x^2)$.
$2x^3 - x^4 = x^2 - x^4$.
$2x^3 - x^2 = 0 \Rightarrow x^2(2x-1) = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 1/2$.
$x=0$ ચકાસતા: $\sin^{-1}(0) + \sin^{-1}(1) = 0 + \pi/2 = \pi/2$. $\cos^{-1}(0) = \pi/2$. (સાચું)
$x=1/2$ ચકાસતા: $\sin^{-1}(1/2) + \sin^{-1}(1/2) = \pi/6 + \pi/6 = \pi/3$. $\cos^{-1}(1/2) = \pi/3$. (સાચું)
આમ,કુલ $2$ ઉકેલો મળે છે.
169
MediumMCQ
જો $0 \leq A \leq \frac{\pi}{4}$ હોય,તો $\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2} \tan 2 A\right)+\tan ^{-1}(\cot A)+\tan ^{-1}(\cot ^{3} A)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\pi$
C
$0$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $S = \tan ^{-1}\left(\frac{1}{2} \tan 2 A\right)+\tan ^{-1}(\cot A)+\tan ^{-1}(\cot ^{3} A)$.
નિત્યસમ $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y = \tan ^{-1}\left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1}(\cot A) + \tan ^{-1}(\cot ^{3} A) = \tan ^{-1}\left(\frac{\cot A + \cot ^{3} A}{1 - \cot A \cdot \cot ^{3} A}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{\cot A(1 + \cot ^{2} A)}{1 - \cot ^{4} A}\right)$.
કારણ કે $1 - \cot ^{4} A = (1 - \cot ^{2} A)(1 + \cot ^{2} A)$,તેથી પદ આ રીતે સાદું થાય છે:
$\tan ^{-1}\left(\frac{\cot A}{1 - \cot ^{2} A}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{1/\tan A}{1 - 1/\tan ^{2} A}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{\tan A}{\tan ^{2} A - 1}\right) = -\tan ^{-1}\left(\frac{\tan A}{1 - \tan ^{2} A}\right)$.
હવે,$\frac{1}{2} \tan 2 A = \frac{1}{2} \cdot \frac{2 \tan A}{1 - \tan ^{2} A} = \frac{\tan A}{1 - \tan ^{2} A}$.
આમ,$S = \tan ^{-1}\left(\frac{\tan A}{1 - \tan ^{2} A}\right) - \tan ^{-1}\left(\frac{\tan A}{1 - \tan ^{2} A}\right) = 0$.
170
MediumMCQ
ત્રિકોણમિતીય સમીકરણ $\tan ^{-1}\left(\frac{x-1}{x-2}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{x+1}{x+2}\right)=\frac{\pi}{4}$ નું સમાધાન કરતા $x$ ના શક્ય મૂલ્યો કયા છે?
A
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\pm \sqrt{2}$
C
$\pm \frac{1}{2}$
D
$\pm 2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\tan ^{-1}\left(\frac{x-1}{x-2}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{x+1}{x+2}\right)=\frac{\pi}{4}$
સૂત્ર $\tan ^{-1} A + \tan ^{-1} B = \tan ^{-1} \left( \frac{A+B}{1-AB} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1}\left[\frac{\frac{x-1}{x-2}+\frac{x+1}{x+2}}{1-\left(\frac{x-1}{x-2}\right) \left(\frac{x+1}{x+2}\right)}\right]=\frac{\pi}{4}$
બંને બાજુ $\tan$ લેતા:
$\frac{\frac{x-1}{x-2}+\frac{x+1}{x+2}}{1-\frac{(x-1)(x+1)}{(x-2)(x+2)}} = \tan \frac{\pi}{4} = 1$
અંશ અને છેદનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{(x-1)(x+2)+(x+1)(x-2)}{(x-2)(x+2)-(x-1)(x+1)} = 1$
$\frac{(x^2+x-2)+(x^2-x-2)}{(x^2-4)-(x^2-1)} = 1$
$\frac{2x^2-4}{-3} = 1$
$2x^2-4 = -3$
$2x^2 = 1$
$x^2 = \frac{1}{2}$
$x = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$
171
DifficultMCQ
પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયોના મુખ્ય મૂલ્યોને ધ્યાનમાં લેતા,પદાવલિ $\tan\left(2 \sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{13}}\right)-2 \cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{10}}\right)\right)$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$-\frac{33}{56}$
B
$\frac{33}{56}$
C
$\frac{16}{63}$
D
$-\frac{16}{63}$

Solution

(B) ધારો કે $\theta = \sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{13}}\right)$ અને $\phi = \cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{10}}\right)$.
તેથી $\sin \theta = \frac{2}{\sqrt{13}}$,જેનો અર્થ છે કે $\tan \theta = \frac{2}{3}$.
તેથી $\cos \phi = \frac{3}{\sqrt{10}}$,જેનો અર્થ છે કે $\tan \phi = \frac{1}{3}$.
આપણે $\tan(2\theta - 2\phi) = \frac{\tan 2\theta - \tan 2\phi}{1 + \tan 2\theta \tan 2\phi}$ શોધવાનું છે.
$\tan 2\alpha = \frac{2 \tan \alpha}{1 - \tan^2 \alpha}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 2\theta = \frac{2(2/3)}{1 - (2/3)^2} = \frac{4/3}{5/9} = \frac{12}{5}$.
$\tan 2\phi = \frac{2(1/3)}{1 - (1/3)^2} = \frac{2/3}{8/9} = \frac{3}{4}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\tan(2\theta - 2\phi) = \frac{12/5 - 3/4}{1 + (12/5)(3/4)} = \frac{33/20}{56/20} = \frac{33}{56}$.
172
DifficultMCQ
જો $k = \tan(\frac{\pi}{4} + \frac{1}{2}\cos^{-1}(\frac{2}{3})) + \tan(\frac{1}{2}\sin^{-1}(\frac{2}{3}))$ હોય,તો સમીકરણ $\sin^{-1}(kx-1) = \sin^{-1}x - \cos^{-1}x$ ના ઉકેલોની સંખ્યા . . . . . . છે.
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$3$

Solution

(A) ધારો કે $\alpha = \frac{1}{2}\cos^{-1}(\frac{2}{3})$ અને $\beta = \frac{1}{2}\sin^{-1}(\frac{2}{3})$.
તેથી $k = \tan(\frac{\pi}{4} + \alpha) + \tan(\beta)$.
$2\alpha = \cos^{-1}(\frac{2}{3})$ હોવાથી,$\cos(2\alpha) = \frac{2}{3}$.
$2\beta = \sin^{-1}(\frac{2}{3})$ હોવાથી,$\sin(2\beta) = \frac{2}{3}$.
$\tan \alpha = \sqrt{\frac{1-\cos 2\alpha}{1+\cos 2\alpha}} = \frac{1}{\sqrt{5}}$ મળે.
$\tan \beta = \sqrt{\frac{1-\cos 2\beta}{1+\cos 2\beta}} = \frac{3-\sqrt{5}}{2}$ મળે.
આ કિંમતો મૂકતા $k=3$ મળે છે.
સમીકરણ $\sin^{-1}(3x-1) = 2\sin^{-1}x - \frac{\pi}{2}$ બને છે.
બંને બાજુ $\sin$ લેતા: $3x-1 = -\cos(2\sin^{-1}x) = 2x^2-1$.
$2x^2 - 3x = 0 \Rightarrow x=0$ અથવા $x=1.5$.
$x=1.5$ માટે $\sin^{-1}(3.5)$ વ્યાખ્યાયિત નથી.
$x=0$ માટે સમીકરણ સંતોષાય છે.
તેથી,ઉકેલોની સંખ્યા $1$ છે.
173
DifficultMCQ
સમીકરણ $\tan^{-1}\sqrt{x(x+1)} + \sin^{-1}\sqrt{x^2+x+1} = \pi/2$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $u = \sqrt{x^2+x}$. પ્રદેશ માટે $x^2+x \ge 0$ અને $0 \le x^2+x+1 \le 1$ હોવું જરૂરી છે.
$x^2+x+1 \le 1$ હોવાથી $x^2+x \le 0$ મળે.
$x^2+x \ge 0$ અને $x^2+x \le 0$ ને જોડતા,આપણને $x^2+x = 0$ મળે છે.
જો $x^2+x = 0$ હોય,તો $u = 0$ થાય.
સમીકરણ $\tan^{-1}(0) + \sin^{-1}(1) = 0 + \pi/2 = \pi/2$ બને છે.
આ ઉકેલ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
$x^2+x = 0 \Rightarrow x(x+1) = 0$,જે $x = 0$ અથવા $x = -1$ આપે છે.
બંને કિંમતો માન્ય છે.
આમ,કુલ $2$ વાસ્તવિક ઉકેલો છે.
174
DifficultMCQ
જો $x \in (0, 1)$ માટે $\sin(\tan^{-1}(x\sqrt{2})) = \cot(\sin^{-1}\sqrt{1-x^2})$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$1/2$
B
$1/3$
C
$2/3$
D
$5/8$

Solution

(A) ધારો કે $\tan^{-1}(x\sqrt{2}) = \theta$. તેથી $\tan \theta = x\sqrt{2}$.
નિત્યસમ $\sin \theta = \frac{\tan \theta}{\sqrt{1+\tan^2 \theta}}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\sin \theta = \frac{x\sqrt{2}}{\sqrt{1+2x^2}}$ મળે છે.
ધારો કે $\sin^{-1}(\sqrt{1-x^2}) = \phi$. તેથી $\sin \phi = \sqrt{1-x^2}$.
નિત્યસમ $\cot \phi = \frac{\cos \phi}{\sin \phi} = \frac{\sqrt{1-\sin^2 \phi}}{\sin \phi}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\cot \phi = \frac{\sqrt{1-(1-x^2)}}{\sqrt{1-x^2}} = \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}$ મળે છે.
બંને બાજુ સરખાવતા: $\frac{x\sqrt{2}}{\sqrt{1+2x^2}} = \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}$.
$x \in (0, 1)$ હોવાથી,$x \neq 0$,તેથી આપણે $x$ વડે ભાગી શકીએ: $\frac{\sqrt{2}}{\sqrt{1+2x^2}} = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{2}{1+2x^2} = \frac{1}{1-x^2}$.
$2(1-x^2) = 1+2x^2 \implies 2-2x^2 = 1+2x^2 \implies 4x^2 = 1 \implies x^2 = 1/4$.
$x \in (0, 1)$ હોવાથી,$x = 1/2$.
175
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha = 3 \sin^{-1}(\frac{6}{11})$ અને $\beta = 3 \cos^{-1}(\frac{4}{9})$,જ્યાં પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયો ફક્ત મુખ્ય કિંમતો લે છે. નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: $\cos(\alpha + \beta) > 0$.
વિધાન $II$: $\cos(\alpha) < 0$.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે

Solution

(A) આપેલ છે $\alpha = 3 \sin^{-1}(\frac{6}{11})$. કારણ કે $\frac{6}{11} > \frac{1}{2}$,તેથી $\sin^{-1}(\frac{6}{11}) > \sin^{-1}(\frac{1}{2}) = 30^\circ$. આમ,$\alpha > 3 \times 30^\circ = 90^\circ$. કારણ કે $90^\circ < \alpha < 270^\circ$ (કારણ કે $\sin^{-1}(\frac{6}{11}) < 90^\circ$),તેથી $\cos(\alpha) < 0$. આમ,વિધાન $II$ સાચું છે.
આપેલ છે $\beta = 3 \cos^{-1}(\frac{4}{9})$. કારણ કે $\frac{4}{9} < \frac{1}{2}$,તેથી $\cos^{-1}(\frac{4}{9}) > \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = 60^\circ$. આમ,$\beta > 3 \times 60^\circ = 180^\circ$.
કારણ કે $\alpha > 90^\circ$ અને $\beta > 180^\circ$,તેથી $\alpha + \beta > 270^\circ$. ચોથા ચરણમાં,કોસાઇન વિધેય ધન હોય છે. તેથી,$\cos(\alpha + \beta) > 0$. આમ,વિધાન $I$ સાચું છે.

Inverse Trigonometric Functions — Mix Examples-ITF · Frequently Asked Questions

1Are these Inverse Trigonometric Functions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Inverse Trigonometric Functions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.