Carbohydrates Questions in Gujarati

(C) જ્યારે $D-(+)$-ગ્લુકોઝને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ ધીમે ધીમે $+112^{\circ}$ થી બદલાઈને $+52.7^{\circ}$ થાય છે.
આ ઘટનાને મ્યુટારોટેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ દ્રાવણમાં $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ એનોમર્સ વચ્ચે ખુલ્લી શૃંખલા સ્વરૂપ દ્વારા સ્થાપિત સંતુલનને કારણે થાય છે.

(C) આલ્ડોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે જેમાં કાર્બન શૃંખલાના છેડે આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે.
ગ્લુકોઝ,રીબોઝ અને મેનોઝ એ બધા આલ્ડોઝ છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે.
ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્ઝોઝ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $C-2$ સ્થાન પર કીટોન સમૂહ $(>C=O)$ હોય છે.
તેથી,ફ્રુક્ટોઝ આલ્ડોઝ નથી.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પાણી અને સામાન્ય કાર્બનિક દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય છે.
જો કે,તે શ્વેઇઝર પ્રક્રિયકમાં દ્રાવ્ય છે,જે એમોનિકલ ક્યુપ્રિક હાઈડ્રોક્સાઈડ $[Cu(NH_3)_4(OH)_2]$ નું દ્રાવણ છે.

(A) ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ $C_2$ કાર્બન પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.
તેથી,તેમને એપિમર્સ કહેવામાં આવે છે.

(B) 'ટોલેન્સ કસોટી' એ આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે વપરાતી રાસાયણિક કસોટી છે. તે એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય અથવા જે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ટોટોમેરાઇઝેશન દ્વારા આલ્ડિહાઇડ સમૂહ બનાવી શકે.
ગ્લુકોઝ એ આલ્ડોઝ છે અને તેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,તેથી તે હકારાત્મક 'ટોલેન્સ કસોટી' આપે છે.
ફ્રુકટોઝ એ કીટોઝ છે,પરંતુ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં (જે 'ટોલેન્સ' પ્રક્રિયકમાં વપરાય છે),તે ટોટોમેરાઇઝેશન દ્વારા ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ બનાવે છે,જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,તેથી તે પણ હકારાત્મક 'ટોલેન્સ કસોટી' આપે છે.
સુક્રોઝ એ બિન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેનું ગ્લાયકોસિડિક જોડાણ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુકટોઝ બંનેના એનોમેરિક કાર્બન સાથે સંકળાયેલું હોય છે,જે મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહ બનતા અટકાવે છે. તેથી,તે 'ટોલેન્સ કસોટી' આપતું નથી.

(D) $\alpha-D-(+)$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-(+)$-ગ્લુકોઝ માત્ર $C-1$ કાર્બન પરમાણુ પરના હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહના વિન્યાસમાં જ અલગ પડે છે.
આવા સમઘટકો,જે હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ કાર્બન (એનોમેરિક કાર્બન) પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,તેમને એનોમર્સ કહેવામાં આવે છે.

(A) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ માં એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અને છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે. તેથી,તેને આલ્ડોહેક્ઝોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) બેનડિક્ટ દ્રાવણ $CuSO_4$,$Na_2CO_3$ અને સોડિયમ સાઇટ્રેટ ધરાવે છે.
બેનડિક્ટ દ્રાવણ ફેહલિંગ દ્રાવણ કરતાં વધુ સ્થાયી છે અને યુરિનમાં રહેલા યુરિક એસિડ જેવા પદાર્થો વડે અસર પામતું નથી.
આથી તે યુરિનમાં ગ્લુકોઝનું માપન કરવા વપરાય છે.

(B) રિબોઝ એ $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,તેથી તેને $Aldopentose$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ દક્ષિણભ્રમણીય શર્કરા છે,જેનો અર્થ છે કે તે સમતલીય ધ્રુવીભૂત પ્રકાશના સમતલને જમણી તરફ ફેરવે છે.
ફ્રુકટોઝ એ વામભ્રમણીય (levorotatory) છે.
સેલ્યુલોઝ અને સ્ટાર્ચ એ ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલા પોલિસેકેરાઇડ્સ છે,પરંતુ 'દક્ષિણભ્રમણીય શર્કરા' શબ્દ ખાસ કરીને મોનોસેકેરાઇડ ગ્લુકોઝ માટે વપરાય છે.

(C) ગ્લુકોઝનું ખુલ્લી શૃંખલાવાળું બંધારણ એ સમજાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે કે શા માટે ગ્લુકોઝ પેન્ટાએસિટેટ હાઇડ્રોક્સિલ એમાઇન $(NH_2OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
આનું કારણ એ છે કે ગ્લુકોઝનું ચક્રીય બંધારણ હેમિયાસીટલના નિર્માણ સાથે સંકળાયેલું છે,જે પેન્ટાએસિટેટ સ્વરૂપમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહની હાજરીને અટકાવે છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ પેન્ટાએસિટેટની હાઇડ્રોક્સિલ એમાઇન સાથે પ્રક્રિયા ન કરવાની ક્ષમતા એ ગ્લુકોઝના ચક્રીય બંધારણનો પુરાવો છે.

(D) ગ્લુકોઝ,ફ્રુકટોઝ અને માલ્ટોઝ એ બધા રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે જે મુક્ત અથવા સંભવિત મુક્ત કાર્બોનિલ સમૂહ (આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન) ધરાવે છે.
જ્યારે આ શર્કરાઓ વધારાના ફીનાઇલ હાઇડ્રેઝીન $(C_6H_5NHNH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેઓ લાક્ષણિક સ્ફટિકીય વ્યુત્પન્ન બનાવે છે જેને ઓસાઝોન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ઉપરની ત્રણેય શર્કરાઓ ઓસાઝોન બનાવે છે.

(D) ગ્લુકોઝમાં કાર્બોનિલ સમૂહ (આલ્ડિહાઈડ) હોય છે,પરંતુ તે $NaHSO_3$ સાથે બાયસલ્ફાઈટ એડિશન પ્રોડક્ટ બનાવતું નથી,કારણ કે જલીય દ્રાવણમાં સંતુલન મુખ્યત્વે ચક્રીય હેમિયાસીટલ સ્વરૂપમાં હોય છે,જે $NaHSO_3$ પ્રત્યે સક્રિય નથી.
$1.$ ગ્લુકોઝ $Br_2/H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્લુકોનિક એસિડ બનાવે છે.
$2.$ ગ્લુકોઝ $H_2NOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સાઈમ બનાવે છે.
$3.$ ગ્લુકોઝ $HI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $n$-હેક્ઝેન બનાવે છે.

(A) સ્ટાર્ચ એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો પોલિસેકેરાઈડ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તે બે ઘટકો ધરાવે છે: એમાઈલોઝ અને એમાઈલોપેક્ટીન. તેથી, વિધાન $A$ સાચું છે.
એમાઈલોઝ એ સ્ટાર્ચનો ઘટક છે, સેલ્યુલોઝનો નહીં. તેથી, વિધાન $B$ ખોટું છે.
પ્રોટીન વિવિધ એમિનો એસિડના પોલિમર છે, માત્ર એક પ્રકારના નહીં. તેથી, વિધાન $C$ ખોટું છે.
ફ્રુક્ટોઝના ચક્રીય બંધારણમાં (ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ) પાંચ-સભ્યોની રીંગ હોય છે જેમાં ચાર કાર્બન પરમાણુ અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે. તેથી, વિધાન $D$ ખોટું છે.

(B) ઓસાઝોનનું નિર્માણ ગ્લુકોઝની ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિન સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
શરૂઆતમાં,$C-1$ પરનો કાર્બોનિલ સમૂહ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલહાઈડ્રાઝોન બનાવે છે.
ત્યારબાદ,$C-2$ કાર્બન પરમાણુનું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોનિલ સમૂહ બને છે,જે પછી ફિનાઈલહાઈડ્રાઝિનના બીજા અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓસાઝોન બનાવે છે.
આમ,$C-2$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહના ઓક્સિડેશનને કારણે $C-1$ અને $C-2$ કાર્બન પરમાણુઓ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ થાય છે.

(C) સેલ્યુલોઝ એ $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો રેખીય પોલિસેકેરાઇડ છે જે $\beta$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
સંપૂર્ણ જળવિભાજન પર,સેલ્યુલોઝ માત્ર $D$-ગ્લુકોઝ આપે છે.
પ્રક્રિયા: $(C_6H_{10}O_5)_n + nH_2O \rightarrow nC_6H_{12}O_6$ (ગ્લુકોઝ).

(D) જે ઘટનામાં પ્રકાશીય સક્રિય સંયોજનનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ સમય જતાં બદલાય છે અને અંતે ચોક્કસ સંતુલન મૂલ્ય પ્રાપ્ત કરે છે,તેને મ્યુટારોટેશન કહેવાય છે. $\alpha-D-$ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-$ગ્લુકોઝ જલીય દ્રાવણમાં ખુલ્લી શૃંખલાવાળા આલ્ડિહાઈડ મધ્યવર્તી દ્વારા તેમના એનોમરિક સ્વરૂપો વચ્ચે આંતરરૂપાંતરણ પામે છે.

(C) લેક્ટોઝ,જેને મિલ્ક સુગર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક ડાયસેકેરાઇડ છે.
તે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોનું બનેલું છે: $\beta-D$-ગેલેક્ટોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ.
આ બે એકમો $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(D) આપેલ બંધારણ છ-સભ્યની રીંગ છે જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ છે,જે શર્કરાના પાયરેનોઝ સ્વરૂપની લાક્ષણિકતા છે.
ખાસ કરીને,એનોમેરિક કાર્બન (બે ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ કાર્બન) પરનું બંધારણ દર્શાવે છે કે $-OH$ સમૂહ નીચેની તરફ છે,જે $\alpha-$એનોમરને અનુરૂપ છે.
તેથી,આ બંધારણ $\alpha-$પાયરેનોઝ છે.

(B) ગ્લુકોઝ એ $C_6H_{12}O_6$ અણુસૂત્ર ધરાવતું આલ્ડોહેક્સોઝ છે.
તેની ખુલ્લી શૃંખલાનું બંધારણ $CHO-(CHOH)_4-CH_2OH$ છે.
આ બંધારણ પરથી આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે:
$1$. તેમાં એક આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહ છે.
$2$. તેમાં ચાર દ્વિતીયક આલ્કોહોલિક $(-CHOH)$ સમૂહ છે.
$3$. તેમાં એક પ્રાથમિક આલ્કોહોલિક $(-CH_2OH)$ સમૂહ છે.
તેથી,તેમાં કિટોન સમૂહ છે તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે ગ્લુકોઝ એ આલ્ડોઝ છે,કિટોઝ નથી.

(C) મોલિચની કસોટી એ શર્કરાઓની હાજરી ચકાસવા માટેની એક સંવેદનશીલ રાસાયણિક કસોટી છે.
તેમાં શર્કરાઓ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફુરફ્યુરાલ અથવા તેના વ્યુત્પન્નો બનાવે છે,જે ત્યારબાદ $\alpha$-નેપ્થોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બે પ્રવાહીના આંતરપૃષ્ઠ પર જાંબલી કે ઘેરા રંગનું વલય બનાવે છે.

(D) $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ એકબીજાના એનોમર્સ છે.
એનોમર્સ એ સ્ટીરિયોઆઈસોમર્સનો એક પ્રકાર છે જે ફક્ત એનોમેરિક કાર્બન પરમાણુ પરના કન્ફિગ્યુરેશનમાં અલગ પડે છે,જે ગ્લુકોઝના કિસ્સામાં $C-1$ છે.
$\alpha-D$-ગ્લુકોઝમાં,$C-1$ પરનો $-OH$ સમૂહ વલયના સમતલની નીચે હોય છે,જ્યારે $\beta-D$-ગ્લુકોઝમાં,$C-1$ પરનો $-OH$ સમૂહ વલયના સમતલની ઉપર હોય છે.

(D) પાંચ અથવા છ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા મોનોસેકેરાઇડ જલીય દ્રાવણમાં ચક્રીય સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આ ચક્રીય બંધારણો કાં તો $5$-સભ્યની વલય રચના છે,જેને ફયુરાનોઝ બંધારણ કહેવાય છે,અથવા $6$-સભ્યની વલય રચના છે,જેને પાયરાનોઝ બંધારણ કહેવાય છે.
તેથી,તેઓ પાયરાનોઝ અથવા ફયુરાનોઝ બંધારણમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(D) $\alpha-D-(+)-$ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-(+)-$ગ્લુકોઝ એવા સમઘટકો છે જે ફક્ત $C-1$ કાર્બન પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,જે એનોમેરિક કાર્બન છે.
આવા સમઘટકો,જે હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ કાર્બન પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,તેમને એનોમર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,તેઓ એનોમર્સ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(D) રીડ્યુસિંગ શર્કરા એવા કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ છે જે ફહેલિંગના દ્રાવણ અને ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરી શકે છે.
બધા મોનોસેકકેરાઇડ્સ (જેમ કે $Glucose$ અને $Fructose$) અને મોટાભાગના ડાયસેકકેરાઇડ્સ (જેમ કે $Maltose$) રીડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ હોય છે જે ખુલીને આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ બનાવી શકે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો રીડ્યુસિંગ શર્કરા છે.

(A) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ સજીવો માટે ઉર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે. તે કોષીય શ્વસન દ્વારા $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે વૃદ્ધિ અને કોષીય કાર્યોની જાળવણી સહિતની વિવિધ જૈવિક પ્રક્રિયાઓને શક્તિ આપે છે. તેથી,તે ઉર્જા પૂરી પાડવા માટે આવશ્યક છે.

(A) આપેલ બંધારણમાં,વલય $(a)$ એ છ-સભ્યવાળું વલય છે જેમાં ઓક્સિજન છે,જે પાયરેનોઝ વલય છે. ગ્લાયકોસિડિક લિંક વલય $(a)$ ના એનોમેરિક કાર્બનને બીજા એકમ સાથે જોડે છે. વલય $(a)$ ના એનોમેરિક કાર્બન પરનો ઓક્સિજન પરમાણુ વલયના સમતલની નીચેની તરફ હોવાથી,તે $\alpha$-ગ્લાયકોસિડિક લિંક દર્શાવે છે. વલય $(b)$ એ પાંચ-સભ્યવાળું વલય છે,જે ફ્યુરાનોઝ વલય છે. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે વલય $(a)$ પાયરેનોઝ છે જેમાં $\alpha$-ગ્લાયકોસિડિક લિંક છે.

(C) રીડ્યુસીંગ શર્કરાઓ ફિનાઈલહાઈડ્રાઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને લાક્ષણિક સ્ફટિકમય સંયોજનો બનાવે છે જેને ઓસાઝોન કહેવામાં આવે છે.
આ ઓસાઝોન ચોક્કસ ગલનબિંદુ અને સ્ફટિકમય બંધારણ ધરાવે છે,જેનો ઉપયોગ ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અને મેનોઝ જેવી ચોક્કસ રીડ્યુસીંગ શર્કરાઓને ઓળખવા માટે થાય છે.
તેથી,ઓસાઝોનનું નિર્માણ એ રીડ્યુસીંગ શર્કરાની ઓળખ માટેની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.

(D) ગ્લુકોઝ એ એક આલ્ડોઝ શર્કરા છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે.
આ આલ્ડિહાઈડ સમૂહની હાજરીને કારણે,ગ્લુકોઝ રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે વર્તે છે.
તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરીને ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$,ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરીને લાલ ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ અને બેનેડિક્ટના દ્રાવણનું રિડક્શન કરીને લાલ ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ બનાવે છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ આપેલા તમામ પ્રક્રિયકોનું રિડક્શન કરે છે.

(D) મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના કાર્બોહાઇડ્રેટ એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી.
તેમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે તેનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે $3$ થી $7$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ટ્રાયોઝ ($3$ કાર્બન),ટેટ્રોઝ ($4$ કાર્બન),પેન્ટોઝ ($5$ કાર્બન),હેક્ઝોઝ ($6$ કાર્બન) અને હેપ્ટોઝ ($7$ કાર્બન).

(D) એમાયલોપેક્ટિન એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલિમર છે.
તે સ્ટાર્ચનો મુખ્ય ઘટક છે (આશરે $80-85\%$).
તેની શાખિત રચના અને ઊંચા આણ્વીય દળને કારણે,તે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
જોકે,જ્યારે તેને પાણીમાં વિખેરવામાં આવે ત્યારે તે કલિલીય દ્રાવણ બનાવે છે.

(C) $\alpha - D - $ગ્લુકોઝ અને $\beta - D - $ગ્લુકોઝ એકબીજાના એનોમર્સ (anomers) છે.
એનોમર્સ એ સ્ટીરિયો આઈસોમર્સનો એક પ્રકાર છે જે ફક્ત એનોમેરિક કાર્બન (ગ્લુકોઝમાં $C-1$ કાર્બન) પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.
તેથી,તેઓ $C-1$ કાર્બન પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.

(B) પ્રોટીન અને એમિનો એસિડમાં રહેલા એમિનો સમૂહ નિનહાઈડ્રીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને વાદળી-જાંબલી રંગ આપે છે.
મોનોસેકેરાઈડ (જેમ કે ગ્લુકોઝ) માં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સમૂહ હોય છે,જે બેનેડિક્ટ દ્રાવણ (આલ્કલાઈન $CuSO_4$ અને સાઈટ્રેટ આયન) નું રિડક્શન કરીને $Cu_2O$ ના લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
મોનોસેકેરાઈડમાં મુક્ત એમિનો સમૂહ હોતા નથી,તેથી તે નિનહાઈડ્રીન સાથે પ્રક્રિયા આપતા નથી.

(A) $\alpha-$ અને $\beta-$ ગ્લુકોઝ એ એકબીજાના એનોમર્સ (anomers) છે.
એનોમર્સ એ ચક્રીય મોનોસેકેરાઈડ્સ છે જે ફક્ત એનોમેરિક કાર્બન પર ગોઠવણીમાં અલગ પડે છે.
ગ્લુકોઝ માટે,એનોમેરિક કાર્બન $C_1$ છે.
$\alpha-D-$ગ્લુકોઝમાં,$C_1$ પરનો $-OH$ સમૂહ વલયના સમતલની નીચે હોય છે,જ્યારે $\beta-D-$ગ્લુકોઝમાં,$C_1$ પરનો $-OH$ સમૂહ વલયના સમતલની ઉપર હોય છે.

(D) એનોમર્સ એ ડાયાસ્ટીરિયોમર્સ (એપિમર્સ) નો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે ફક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ કાર્બન પર ગોઠવણીમાં અલગ પડે છે,જેને એનોમેરિક કાર્બન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગ્લુકોઝ માટે,એનોમેરિક કાર્બન $C_1$ છે.
તેથી,$\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ એ એનોમર્સ છે કારણ કે તેઓ $C_1$ સ્થાન પર હાઇડ્રોક્સિલ જૂથની ગોઠવણીમાં અલગ પડે છે.

(B) ગ્લાયકોજન એ $\alpha-D-glucose$ એકમોનો શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલીમર છે. તેનું બંધારણ એમાયલોપેક્ટિન જેવું જ હોય છે,પરંતુ તેમાં શાખાઓ વધુ પ્રમાણમાં હોય છે. એમાયલોપેક્ટિનમાં દર $24-30$ ગ્લુકોઝ એકમોએ શાખા હોય છે,જ્યારે ગ્લાયકોજનમાં દર $8-12$ ગ્લુકોઝ એકમોએ શાખા જોવા મળે છે.

(A) મ્યુટારોટેશન એ શર્કરાના દ્રાવણના પ્રકાશીય પરિભ્રમણમાં થતો ફેરફાર છે,જે તેના $\alpha$ અને $\beta$ એનોમરિક સ્વરૂપો વચ્ચેના સંતુલનને કારણે થાય છે.
આ ઘટના રિડ્યુસિંગ શર્કરામાં જોવા મળે છે જે મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ ધરાવે છે.
સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું છે,જે ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
બંને એનોમરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ હોવાથી,સુક્રોઝમાં મુક્ત હેમિયાસીટલ કે હેમિકેટલ સમૂહ હોતો નથી અને તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવતું નથી.
$D$-ગ્લુકોઝ અને $L$-ગ્લુકોઝ બંને મોનોસેકેરાઇડ છે જેમાં મુક્ત એનોમરિક કાર્બન હોય છે,તેથી તેઓ મ્યુટારોટેશન દર્શાવે છે.

(D) કિટોહેકસોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે જેમાં છ કાર્બન પરમાણુઓ અને એક કિટોન સમૂહ હોય છે.
$Fructose$ $(C_6H_{12}O_6)$ એ કિટોહેકસોઝનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કારણ કે તેમાં $C-2$ સ્થાન પર કિટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે અને કુલ છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
$Mannose$ અને $Galactose$ એ આલ્ડોહેકસોઝ છે,અને $Maltose$ એ ડાયસેકેરાઇડ છે.

(A) નોન-રીડ્યુસીંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સમૂહ હોતો નથી,જેનો અર્થ છે કે તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક અથવા ફેહલિંગના દ્રાવણને રિડ્યુસ કરી શકતું નથી.
સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું ડાયસેકેરાઈડ છે જે તેમના એનોમેરિક કાર્બન ($C_1$ ગ્લુકોઝનો અને $C_2$ ફ્રુક્ટોઝનો) વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલું હોય છે.
કારણ કે બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ છે,તેથી રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે કોઈ મુક્ત ક્રિયાશીલ સમૂહ ઉપલબ્ધ નથી.
તેથી,સુક્રોઝ એ નોન-રીડ્યુસીંગ શર્કરા છે.

(C) મ્યુટારોટેશનની પ્રક્રિયામાં જલીય દ્રાવણમાં $\alpha-D-$ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-$ગ્લુકોઝનું આંતરરૂપાંતરણ થાય છે જ્યાં સુધી સંતુલન પ્રાપ્ત ન થાય.
$\alpha-D-$ગ્લુકોઝનું વિશિષ્ટ ભ્રમણ $+112^o$ છે.
$\beta-D-$ગ્લુકોઝનું વિશિષ્ટ ભ્રમણ $+19^o$ છે.
સંતુલન સમયે,મિશ્રણમાં આશરે $36\% \alpha-D-$ગ્લુકોઝ અને $64\% \beta-D-$ગ્લુકોઝ હોય છે.
સંતુલન મિશ્રણનું વિશિષ્ટ ભ્રમણ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $(0.36 \times 112^o) + (0.64 \times 19^o) \approx 40.32^o + 12.16^o = 52.48^o \approx +52^o$.

(D) પેન્ટોઝ એ $5$ કાર્બન અણુઓ ધરાવતો મોનોસેકેરાઈડ છે.
ગેલેક્ટોઝ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ એ હેક્સોઝ ($6$ કાર્બન અણુઓ) છે.
એરેબિનોઝ એ આલ્ડોપેન્ટોઝ છે,જેનું સૂત્ર $HOCH_2-(CHOH)_3CHO$ છે.

(D) પેન્ટોઝ શર્કરા એ મોનોસેકેરાઇડ છે જેમાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Arabinose$,$Lyxose$,અને $Ribose$ ત્રણેય પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
જોકે,સામાન્ય રસાયણવિજ્ઞાનના પ્રશ્નોમાં જ્યાં એક જ જવાબ પસંદ કરવાનો હોય,ત્યારે $Ribose$ એ $RNA$ માં જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય અને પાયાની પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
તેથી,$Ribose$ એ પ્રમાણિત જવાબ છે.

(A) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોનું બનેલું હોય છે.
$Cellobiose$ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\beta(1 \to 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે $D-glucose$ એકમો દ્વારા બને છે.
$Starch$ અને $Cellulose$ એ પોલિસેકેરાઇડ છે.
$Fructose$ એ મોનોસેકેરાઇડ છે.

(B) નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેમાં મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમીકેટોલ સમૂહ હોતો નથી,જેનો અર્થ છે કે તે રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરી શકતું નથી.
ડાયસેકેરાઇડ્સમાં,જો ગ્લાયકોસિડિક બંધ બંને મોનોસેકેરાઇડ એકમોના એનોમેરિક કાર્બન વચ્ચે હોય,તો તે શર્કરા નોન-રિડ્યુસિંગ હોય છે.
સુક્રોઝ એ $\alpha-D-glucose$ અને $\beta-D-fructose$ નું બનેલું છે જે ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલું છે. બંને એનોમેરિક કાર્બન બંધમાં સામેલ હોવાથી,તેમાં કોઈ મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમીકેટોલ સમૂહ હોતો નથી,જે તેને નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા બનાવે છે.
સેલોબાયોઝ,લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ બધામાં ઓછામાં ઓછો એક મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન હોય છે,જે તેમને રિડ્યુસિંગ શર્કરા બનાવે છે.

(B) મૉનોસેકેરાઈડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના પૉલિહાઇડ્રોક્સી આલ્ડીહાઇડ કે કિટોન એકમો મેળવી શકાતા નથી.
ડાયસેકેરાઈડ,ઓલિગોસેકેરાઈડ અને પોલિસેકેરાઈડનું જળવિભાજન થતા નાના એકમો મળે છે,જે અંતે મૉનોસેકેરાઈડ (આલ્ડોઝ અથવા કિટોઝ) હોય છે.
તેથી,મૉનોસેકેરાઈડનું જળવિભાજન થતું નથી.

(C) શુષ્ક $HCl$ ની હાજરીમાં ગ્લુકોઝની મિથેનોલ સાથેની પ્રક્રિયા ફિશર ગ્લાયકોસિડેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં ગ્લુકોઝના હેમીએસીટલ સ્વરૂપમાંથી એસીટલનું નિર્માણ થાય છે.
ગ્લુકોઝ દ્રાવણમાં ચક્રીય હેમીએસીટલ સ્વરૂપમાં (પાયરેનોઝ બંધારણ) અસ્તિત્વ ધરાવતું હોવાથી,તે મિથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\alpha$ અને $\beta$ મિથાઈલ ગ્લુકોસાઈડ બનાવે છે.
ગ્લાયકોસાઈડનું આ નિર્માણ ગ્લુકોઝના ચક્રીય બંધારણનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.

(D) ગ્લુકોઝ બે એનોમેરિક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta$-$D$-ગ્લુકોઝ.
જ્યારે ગ્લુકોઝનું $30 \ ^\circ C$ તાપમાને સાંદ્ર જલીય દ્રાવણમાંથી સ્ફટિકીકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ મળે છે,જેનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ $+111^\circ$ છે.
જ્યારે ગ્લુકોઝનું ગરમ ગ્લેશિયલ એસિટિક એસિડમાંથી સ્ફટિકીકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $\beta$-$D$-ગ્લુકોઝ મળે છે,જેનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ $+19^\circ$ છે.
તેથી,એસિટિક એસિડમાંથી મળતા ગ્લુકોઝના સ્ફટિકનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ $19^\circ$ છે.

(D) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ છે જે જલવિભાજન પર મોનોસેકેરાઇડના બે અણુઓ આપે છે. આ બે અણુઓ સમાન અથવા અલગ હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,સુક્રોઝના જલવિભાજનથી ગ્લુકોઝનો એક અણુ અને ફ્રુક્ટોઝનો એક અણુ (અલગ) મળે છે,જ્યારે માલ્ટોઝના જલવિભાજનથી ગ્લુકોઝના બે અણુઓ (સમાન) મળે છે.

(B) મિથાઈલ $-\alpha-D$-ગ્લુકોસાઇડ અને મિથાઈલ $-\beta-D$-ગ્લુકોસાઇડની રચનાઓ માત્ર $C-1$ કાર્બન પરમાણુ (એનોમેરિક કાર્બન) પરના વિન્યાસમાં જ અલગ પડે છે.
આવા આઈસોમર્સ,જે માત્ર એનોમેરિક કાર્બન પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,તેને એનોમર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,તેઓ એનોમર્સ છે.

(D) ગ્લુકોઝની ફિનાઈલ હાઈડ્રેઝિન સાથેની પ્રક્રિયામાં ઓસેઝોન વ્યુત્પન્નનું નિર્માણ થાય છે.
ગ્લુકોઝનો એક અણુ ફિનાઈલ હાઈડ્રેઝિન $(C_6H_5NHNH_2)$ ના $3$ અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
પ્રથમ અણુ ફિનાઈલ હાઈડ્રેઝોન બનાવે છે,બીજો અણુ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તીને $C-2$ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહને કાર્બોનિલ સમૂહમાં ફેરવે છે,અને ત્રીજો અણુ અંતિમ ઓસેઝોન બંધારણ બનાવે છે.
આમ,$X$ ની કિંમત $3$ છે.