Fats and Lipids Questions in Gujarati

(C) નાળિયેરનું તેલ એ ટ્રાયગ્લિસરાઇડ છે,જે ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલનું એસ્ટર છે.
આલ્કલાઇન જળવિભાજન (સાબુનીકરણ) પર,તે આલ્કલી (જેમ કે $NaOH$ અથવા $KOH$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સાબુ (ફેટી એસિડના ક્ષાર) અને ગ્લિસરોલ આપે છે.
પ્રક્રિયા: $\text{Triglyceride} + 3NaOH \to 3\text{Soap} + \text{Glycerol}$.

(A) સાબુનીકરણ એ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં જલીય આલ્કલીની હાજરીમાં ગરમીની અસર દ્વારા ચરબી,તેલ અથવા લિપિડનું સાબુ અને આલ્કોહોલ (ગ્લિસરોલ) માં રૂપાંતર થાય છે.
એસ્ટરીકરણ એ કાર્બનિક એસિડ $(RCOOH)$ ને આલ્કોહોલ $(ROH)$ સાથે જોડીને એસ્ટર $(RCOOR)$ અને પાણી બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
હાઇડ્રોજનેશન એ આણ્વિક હાઇડ્રોજન $(H_2)$ અને અન્ય સંયોજન અથવા તત્વ વચ્ચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે,જે સામાન્ય રીતે નિકલ,પેલેડિયમ અથવા પ્લેટિનમ જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં થાય છે.
તેથી,આપેલી પ્રક્રિયા સાબુનીકરણ પ્રક્રિયા છે.

(B) ચરબી એ ગ્લિસરોલ સાથે ઉચ્ચ ફેટી એસિડના એસ્ટર છે. આલ્કલાઇન જળવિભાજન (સાબુનીકરણ) પર,તેઓ ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર આપે છે,જેને સાબુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_2(OCOR)-CH(OCOR)-CH_2(OCOR) + 3NaOH \to CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH) + 3RCOONa$.

(B) ચરબી એ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે,જે $Glycerol$ (પ્રોપેન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ) ની ત્રણ ફેટી એસિડના અણુઓ (લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ) સાથેની પ્રક્રિયાથી બનતા એસ્ટર છે.
આ પ્રક્રિયા એસ્ટરીકરણ છે:
$CH_2(OH)CH(OH)CH_2(OH) + 3RCOOH \rightarrow CH_2(OCOR)CH(OCOR)CH_2(OCOR) + 3H_2O$
આમ,$Glycerol$ એ આલ્કોહોલ છે જે ફેટી એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચરબી બનાવે છે.

(C) કુદરતી રીતે મળી આવતા તમામ ચરબી અને તેલ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે,જે ગ્લિસરોલ (ગ્લિસરીન) ના લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડ સાથેના ટ્રાયએસ્ટર છે.
ટ્રાયગ્લિસરાઈડનું સામાન્ય બંધારણ ગ્લિસરોલના ત્રણ ફેટી એસિડ અણુઓ સાથેના એસ્ટરીકરણ દ્વારા રચાય છે.
એક સામાન્ય ઉદાહરણ ગ્લિસરીલ ટ્રાયપામિટેટ છે,જે નીચે મુજબ છે:
$CH_2-O-CO-(CH_2)_{14}-CH_3$
$|$
$CH-O-CO-(CH_2)_{14}-CH_3$
$|$
$CH_2-O-CO-(CH_2)_{14}-CH_3$

(C) સાબુ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર છે. તે સાબુનીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે,જેમાં ચરબી અથવા તેલ (ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ) ની $NaOH$ અથવા $KOH$ જેવા આલ્કલી સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Groundnut \ oil$ (મગફળીનું તેલ) એ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ છે અને સાબુ બનાવવા માટે સાબુનીકરણની પ્રક્રિયા કરી શકે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
પામિટિક એસિડ એ $16$ કાર્બનની શૃંખલા ધરાવતો સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{15}H_{31}COOH$ છે.

(C) ચરબી અને તેલ રાસાયણિક રીતે ટ્રાયગ્લિસરાઇડ્સ અથવા ટ્રાયએસીલગ્લિસરોલ તરીકે ઓળખાય છે.
તેઓ ગ્લિસરોલ $(CH_2OH-CHOH-CH_2OH)$ ની ત્રણ ફેટી એસિડ અણુઓ સાથેની પ્રતિક્રિયાથી બનતા એસ્ટર છે.
આ ફેટી એસિડ્સ સંતૃપ્ત (દા.ત.,સ્ટેરિક એસિડ) અથવા અસંતૃપ્ત (દા.ત.,ઓલિક એસિડ) હોઈ શકે છે.
તેથી,ચરબી અને તેલ એ સંતૃપ્ત અને અસંતૃપ્ત બંને ફેટી એસિડ્સના ગ્લિસરાઇડ્સનું મિશ્રણ છે.

(D) $Soaps$ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર છે,જેમ કે $C_{17}H_{35}COONa$ (સોડિયમ સ્ટેઅરેટ).
$Fat$,$oil$ અને $phospholipid$ એ ગ્લિસરોલના એસ્ટર (ગ્લિસરાઈડ) છે.
તેથી,$soaps$ એ ગ્લિસરાઈડ નથી.

(C) મીણ એ કુદરતી રીતે મળી આવતા કાર્બનિક સંયોજનો છે જે સામાન્ય રીતે લાંબી શૃંખલા ધરાવતા એસ્ટર છે,જે લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડ અને લાંબી શૃંખલા ધરાવતા મોનોહાઈડ્રિક આલ્કોહોલની પ્રક્રિયાથી બને છે. તેથી,તેઓ $Esters$ ના વર્ગમાં આવે છે.

(D) ફિનાઈલ એસિટિક એસિડ એ એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,જ્યારે સ્ટીઅરિક એસિડ,પામિટિક એસિડ અને ઓલિક એસિડ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેને ફેટી એસિડ કહેવામાં આવે છે.

(C) ચરબી અને તેલને સામૂહિક રીતે લિપિડ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે ગ્લિસરોલ અને લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના $esters$ છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
સાબુ એ ઉચ્ચ ફેટી એસિડ્સના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર છે,જેમ કે સ્ટેરિક,પામિટિક અથવા ઓલિક એસિડ.

(C) ઓલિક એસિડ,સ્ટેરિક એસિડ અને પામિટિક એસિડ એ $Fatty \ acids$ (ફેટી એસિડ) છે.
તેઓ લાંબી આલ્કાઈલ શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જે સંતૃપ્ત (પામિટિક એસિડ,સ્ટેરિક એસિડ) અથવા અસંતૃપ્ત (ઓલિક એસિડ) હોઈ શકે છે.

(B) ચરબી (જે ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે) ની કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ સાથેની જળવિભાજન પ્રક્રિયાને $Saponification$ (સાબુનીકરણ) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ચરબીનું જળવિભાજન થઈને ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડના સોડિયમ ક્ષાર મળે છે,જેને સામાન્ય રીતે સાબુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) . ફોર્મિક એસિડ,$HCOOH$,રિડક્શન ગુણધર્મ દર્શાવે છે કારણ કે તેમાં હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ હોય છે.

(B) શેલેક એ માદા લેક બગ દ્વારા સ્ત્રવિત કુદરતી રેઝિન છે. તે સંયોજનોનું એક જટિલ મિશ્રણ છે,જેમાં મુખ્યત્વે $polyhydroxy$ ઓર્ગેનિક એસિડ્સ (જેમ કે એલ્યુરિટિક એસિડ અને શેલોલિક એસિડ) અને તેમના એસ્ટર્સ હોય છે. આ ઘટકો કુદરતી પોલીએસ્ટર જેવું માળખું બનાવે છે.

(A) ફોસ્ફોગ્લિસરાઈડ્સ એ ફોસ્ફોલિપિડનો એક પ્રકાર છે જેમાં ગ્લિસરોલ બેકબોન,બે ફેટી એસિડ ચેઈન અને એક ફોસ્ફેટ ગ્રુપ હોય છે. તે જૈવિક પટલના આવશ્યક ઘટકો છે અને મગજ તથા કરોડરજ્જુમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.

(B) આ મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સના શારીરિક કેલરીફિક મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. ચરબી: $9.45 \ kcal/g$ (આશરે $9 \ kcal/g$)
$2$. પ્રોટીન: $5.65 \ kcal/g$ (આશરે $4 \ kcal/g$)
$3$. કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ: $4.1 \ kcal/g$ (આશરે $4 \ kcal/g$)
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,ક્રમ આ મુજબ છે: ચરબી $ > $ પ્રોટીન $ > $ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ.

(D) કેલરીફિક મૂલ્ય એટલે જ્યારે $1 \ g$ ખાદ્ય પદાર્થનું સંપૂર્ણ ઓક્સિડેશન થાય ત્યારે મુક્ત થતી ઉર્જા.
મુખ્ય ખાદ્ય ઘટકોમાં ચરબી સૌથી વધુ ઉર્જા ઘનતા ધરાવે છે.
$1 \ g$ ચરબી લગભગ $9.5 \ kcal$ ઉર્જા આપે છે.
તેની સરખામણીમાં,$1 \ g$ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને $1 \ g$ પ્રોટીન દરેક લગભગ $4 \ kcal$ ઉર્જા આપે છે.
તેથી,ચરબીના કિસ્સામાં કેલરીફિક મૂલ્ય મહત્તમ હોય છે.

(C) ટ્રાયપામિટિન એ ગ્લિસરોલ અને પામિટિક એસિડના ત્રણ અણુઓમાંથી બનેલ ટ્રાયગ્લિસરાઇડ છે.
તે લિપિડ્સના વર્ગમાં આવે છે જેને ચરબી અથવા ટ્રાયગ્લિસરાઇડ્સ કહેવામાં આવે છે.
તે $C_{16}$ શૃંખલા લંબાઈ ધરાવતા ફેટી એસિડ્સમાંથી બનેલું છે.

(A) લિપિડ્સ એ ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલના એસ્ટર છે. જળવિભાજન પર,તેઓ ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડમાં વિભાજિત થાય છે. ફેટી એસિડ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા $R-COOH$ સમૂહો છે,જેમને મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) લિપિડને રાસાયણિક રીતે એવા પદાર્થ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય અને આલ્કોહોલ,ઈથર અને ક્લોરોફોર્મ જેવા કાર્બનિક દ્રાવકોમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
લિપિડના મુખ્ય પ્રકારોમાં ચરબી,તેલ,મીણ,ફોસ્ફોલિપિડ્સ અને સ્ટેરોઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમર છે અને તે તેમની રાસાયણિક રચના અને ગુણધર્મોમાં લિપિડથી અલગ છે.
તેથી,પ્રોટીનને લિપિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.

(C) એસિડ મૂલ્ય એટલે $1 \, g$ ચરબી અથવા તેલમાં રહેલા મુક્ત ફેટી એસિડને તટસ્થ કરવા માટે જરૂરી $KOH$ નું $1 \, mg$ માં વજન.

(C) સેપોનિફિકેશન મૂલ્ય એટલે $1 \, g$ ચરબી અથવા તેલના સેપોનિફિકેશન માટે જરૂરી $KOH$ નું $mg$ માં વજન.
તે તેલ અથવા ચરબીમાં રહેલા ફેટી એસિડના સરેરાશ આણ્વીય દળનું માપ છે.

(C) આયોડિન મૂલ્ય એટલે $100 \, g$ તેલ અથવા ચરબી સાથે પ્રક્રિયા કરતા $I_2$ ના ગ્રામની સંખ્યા.
તે તેલ અથવા ચરબીમાં રહેલા એસિડની અસંતૃપ્તતાની માત્રા દર્શાવે છે.

(C) તેલ અથવા ચરબીનું આલ્કલી (જેમ કે $NaOH$ અથવા $KOH$) સાથેના જળવિભાજનની પ્રક્રિયાને સાબુનીકરણ (Saponification) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,તેલમાં રહેલા ટ્રાયગ્લિસરાઇડ આલ્કલી સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડનો ક્ષાર બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે સાબુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $\text{Oil} + NaOH \xrightarrow{\text{Saponification}} \text{Glycerol} + \text{Soap}$.

(C) $A)$. આયોડિન મૂલ્ય ચરબી અથવા તેલની અસંતૃપ્તતાની માત્રા સૂચવે છે.
$B)$. એસિડ મૂલ્ય એ રેન્સિડિટી (ખોરાપણું) નું સાપેક્ષ માપ છે કારણ કે ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સના વિઘટન દરમિયાન મુક્ત ફેટી એસિડ્સ સામાન્ય રીતે બને છે.
$C)$. એસીટાઈલ મૂલ્ય એ ચરબી અથવા તેલમાં મુક્ત હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોનું માપ છે જે એસીટાઈલેશન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. તે એક ગ્રામ એસીટાઈલેટેડ પદાર્થના જળવિભાજન દ્વારા બનેલા એસિટિક એસિડને તટસ્થ કરવા માટે જરૂરી પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડના મિલિગ્રામની સંખ્યા છે.
$D)$. સેપોનિફિકેશન મૂલ્ય એ હાજર રહેલા તમામ ફેટી એસિડ્સના સરેરાશ આણ્વીય દળ (અથવા સાંકળની લંબાઈ) નું માપ છે.

(C) ગ્લિસરાઈડ એ ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડના એસ્ટર છે.
સરળ લિપિડ્સ (જેમ કે ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ) અને ઘણા ફોસ્ફોલિપિડ્સમાં ગ્લિસરોલ મુખ્ય ઘટક તરીકે હોય છે.
સ્ફિંગોલિપિડ્સ એ નોન-ગ્લિસરાઈડ લિપિડ્સ છે કારણ કે તેમાં ગ્લિસરોલને બદલે સ્ફિંગોસિન (એક એમિનો આલ્કોહોલ) હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Fats$ (ચરબી) એ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓ બંનેમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા સંગ્રહ માનવામાં આવે છે.
પ્રાણીઓમાં,તે ત્વચાની નીચે સબક્યુટેનિયસ ચરબી તરીકે સંગ્રહિત થાય છે,જ્યારે વનસ્પતિઓમાં,તે બીજમાં તેલ તરીકે સંગ્રહિત થાય છે જે અંકુરણ દરમિયાન ઉર્જા પૂરી પાડે છે.

(C) ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં લિપિડ્સ મહત્તમ ઉર્જા આપે છે.
લિપિડ્સ હાઇડ્રોફોબિક હોય છે અને પાણી સાથે જોડાતા નથી,જ્યારે ગ્લાયકોજન અને પ્રોટીન હાઇડ્રોફિલિક હોય છે.
પરિણામે,સંગ્રહિત લિપિડ્સની ઉર્જા ઘનતા ઘણી વધારે હોય છે.
ચરબી આશરે $9 \ kcal/g$ ઉર્જા પૂરી પાડે છે,જ્યારે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને પ્રોટીન માત્ર $4 \ kcal/g$ જેટલી ઉર્જા આપે છે.

(D) કેલરીફિક વેલ્યુ એટલે $1 \, g$ ખોરાકના સંપૂર્ણ દહનથી ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા ઉર્જા.
$1 \, g$ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ આશરે $17 \, kJ$ ઉર્જા આપે છે.
$1 \, g$ પ્રોટીન આશરે $17 \, kJ$ ઉર્જા આપે છે.
$1 \, g$ ચરબી (Fats) આશરે $37 \, kJ$ ઉર્જા આપે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી ચરબીની કેલરીફિક વેલ્યુ સૌથી વધુ છે.

(C) કોષરસસ્તર એ ફોસ્ફોલિપિડના દ્વિ-સ્તર (bilayer) નું બનેલું હોય છે.
દરેક ફોસ્ફોલિપિડ અણુમાં એક ધ્રુવીય (જલાનુરાગી) શીર્ષ અને એક અધ્રુવીય (જલવિરાગી) પૂંછડી હોય છે.
દ્વિ-સ્તરમાં,ધ્રુવીય શીર્ષો જલીય વાતાવરણ (કોષની બહાર અને અંદર) તરફ હોય છે,જ્યારે અધ્રુવીય પૂંછડીઓ પાણીથી દૂર અંદરની તરફ હોય છે.
તેથી,ધ્રુવીય છેડાઓ બહારની તરફ (બાહ્યકોષીય અને અંતઃકોષીય પ્રવાહી તરફ) હોય છે.

(D) લિપિડ્સ એ કુદરતી રીતે બનતા અણુઓનો એક વિશાળ સમૂહ છે જેમાં ચરબી,મીણ,સ્ટેરોલ્સ,ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ,મોનોગ્લિસરાઇડ્સ,ડાયગ્લિસરાઇડ્સ અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
એમિનો એસિડ એ પ્રોટીનના ઘટકો છે,લિપિડ્સના નહીં.
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ એ કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન ધરાવતા જૈવિક અણુઓનો એક અલગ વર્ગ છે.
તેથી,$(b)$ અને $(c)$ બંને લિપિડ્સના વર્ગમાં આવતા નથી.

(A) ચરબી મૂળભૂત રીતે ઉચ્ચ-ક્રમના એસ્ટર છે જે લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડ્સ અને ગ્લિસરોલ (એક આલ્કોહોલ) ના સંયોજનથી બને છે.$ \newline $તેથી,એસ્ટર સમૂહ $(-COO-)$ એ ચરબીનો વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે.

(A) મીણ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડ અને લાંબી શૃંખલા ધરાવતા મોનોહાઈડ્રિક આલ્કોહોલના એસ્ટર છે.
તેથી,તેઓ $Esters$ ના વર્ગમાં આવે છે.

(C) ચરબી અથવા તેલ (ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ) નું કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ અથવા કોસ્ટિક પોટાશ $(KOH)$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરવામાં આવે તેને સાબુનીકરણ કહેવાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં નીપજ તરીકે સાબુ (ફેટી એસિડના ક્ષાર) અને ગ્લિસરોલ મળે છે.
$Oil/Fat + Alkali \xrightarrow{\text{Saponification}} Soap + Glycerol$

(B) ચરબી ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે,જે ગ્લિસરોલના ટ્રાયએસ્ટર્સ છે જેમાં ત્રણ ફેટી એસિડની સાંકળો હોય છે.
દરેક ફેટી એસિડની સાંકળ ગ્લિસરોલના ત્રણ $-OH$ જૂથોમાંથી એક સાથે એસ્ટર લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે,જે ફેટી એસિડના $-COOH$ જૂથ અને ગ્લિસરોલના $-OH$ જૂથની પ્રતિક્રિયા દ્વારા રચાય છે.
ટ્રાયગ્લિસરાઈડના નિર્માણમાં સામેલ દરેક ફેટી એસિડ અણુ લાંબી સાંકળ ધરાવતો એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ હોવાથી,ચરબી એ ગ્લિસરોલ અને લાંબી સાંકળ ધરાવતા એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડના એસ્ટર છે.

(B) તેલ અને ચરબી ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે,જે ગ્લિસરોલ અને લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના એસ્ટર છે.
પાણી અથવા આલ્કલીની હાજરીમાં આ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સનું જળવિભાજન કરવાથી ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડ મળે છે.
પ્રક્રિયા:
$CH_2OOCR-CHOOCR-CH_2OOCR + 3H_2O \rightarrow CH_2OH-CHOH-CH_2OH + 3RCOOH$
અહીં,ઉત્પન્ન થતો આલ્કોહોલ $Glycerol$ (પ્રોપેન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ) છે.

(A) આયોડિન મૂલ્ય એ ચરબી અને તેલમાં રહેલી અસંતૃપ્તતાની માત્રાનું માપ છે.
તેને $100 \ g$ ચરબી અથવા તેલ દ્વારા શોષી શકાતા $I_2$ ના ગ્રામની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
વધારે અસંતૃપ્તતા (વધારે દ્વિબંધ) એટલે ઊંચું આયોડિન મૂલ્ય,જે તેલની સૂકવવાની ક્ષમતા (drying quality) દર્શાવે છે.

(D) ફોસ્ફોલિપિડ્સ એ ગ્લિસરોલના એસ્ટર છે જેમાં બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ અવશેષો અને એક ફોસ્ફેટ જૂથ હોય છે.
તેથી,ફોસ્ફોલિપિડ્સને ગ્લિસરોલના વ્યુત્પન્ન તરીકે ગણી શકાય જેમાં બે હાઇડ્રોક્સિલ જૂથો ફેટી એસિડ સાથે એસ્ટરીકૃત થયેલા હોય છે,જ્યારે ત્રીજું ફોસ્ફોરિક એસિડ સાથે એસ્ટરીકૃત થયેલું હોય છે.

(A) તેલ અને ચરબીને સામૂહિક રીતે $Lipids$ (લિપિડ્સ) કહેવામાં આવે છે.
તે આપણા આહારનો નોંધપાત્ર ભાગ બનાવે છે.
યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકા જેવા પ્રદેશોમાં આહારની લગભગ $35-40\%$ ઉર્જા ચરબી અને તેલમાંથી મળે છે.

(A) ઓલિક એસિડ,સ્ટેરિક એસિડ અને પામિટિક એસિડ એ ચરબીના જળવિભાજન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
ચરબીના જળવિભાજનથી ઉત્પન્ન થતા એસિડને ફેટી એસિડ કહેવામાં આવે છે.

(D) $\text{ઓલિક એસિડ}$ - $C_{17}H_{33}COOH$ (અસંતૃપ્ત),
$\text{લિનોલીક એસિડ}$ - $C_{17}H_{31}COOH$ (અસંતૃપ્ત),
$\text{લિનોલેનિક એસિડ}$ - $C_{17}H_{29}COOH$ (અસંતૃપ્ત),
$\text{પામિટિક એસિડ}$ - $C_{15}H_{31}COOH$ (સંતૃપ્ત).
સંતૃપ્ત ફેટી એસિડમાં કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચે માત્ર એકલ બંધ હોય છે અને તે $C_nH_{2n+1}COOH$ સામાન્ય સૂત્રને અનુસરે છે। $\text{પામિટિક એસિડ}$ $(n=15)$ આ માપદંડને પૂર્ણ કરે છે, તેથી તે સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
આપણા શરીરમાં ઉર્જા $ATP$ $(Adenosine \ Triphosphate)$ ના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે,જે કોષની પ્રાથમિક ઉર્જા ચલણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Stearic \ acid$,$Lauric \ acid$ અને $Palmitic \ acid$ એ સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે.
$Oleic \ acid$ એ અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે જે તેની કાર્બન શૃંખલામાં દ્વિબંધ ધરાવે છે.

(A) પામિટિક એસિડ એ $16$-કાર્બન ધરાવતો સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે $(C_{16}H_{32}O_2)$.
તે $\beta$-ઓક્સિડેશનમાંથી પસાર થાય છે,જેમાં $8$ અણુઓ Acetyl-$CoA$,$7$ અણુઓ $FADH_2$ અને $7$ અણુઓ $NADH$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $7$ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
દરેક Acetyl-$CoA$ સાઇટ્રિક એસિડ ચક્રમાં પ્રવેશીને $10$ $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે. કુલ $8$ Acetyl-$CoA$ માંથી $8 \times 10 = 80$ $ATP$ મળે છે.
$\beta$-ઓક્સિડેશનમાંથી $7 \times 1.5 = 10.5$ $ATP$ અને $7 \times 2.5 = 17.5$ $ATP$ મળે છે.
કુલ $ATP = 80 + 10.5 + 17.5 = 108$ $ATP$ થાય છે.
પરંતુ જૂના પાઠ્યપુસ્તકો મુજબ ગણતરી કરતા $130$ $ATP$ જવાબ મળે છે,જે આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો છે.

(A) મીણ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડ અને લાંબી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કોહોલથી બનતા એસ્ટર છે.

(C) સેપોનિફિકેશન આંક (Saponification value) એ $1 \ g$ તેલ અથવા ચરબીના સંપૂર્ણ જલવિભાજનથી મળતા ફેટી એસિડને તટસ્થ કરવા માટે જરૂરી $KOH$ ના $mg$ ની સંખ્યા દર્શાવે છે.

(C) એક્રોલિન કસોટી એ ગ્લિસરોલ અથવા ચરબીની હાજરી માટેની પ્રમાણભૂત કસોટી છે. જ્યારે ચરબીને $KHSO_4$ જેવા નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે અણુનો ગ્લિસરોલ ભાગ નિર્જલીકરણ પામીને અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ આપે છે જેને એક્રોલિન $(CH_2=CHCHO)$ કહેવાય છે.