Gujarati

Diseases caused by helminthes Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Human Health and Disease · Diseases caused by helminthes

116+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 116 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
હાથીપગા (Filariasis) રોગ માટે વાહક કોણ છે?
A
ઍનોફિલિસ ફેટિગન્સ
B
ક્યુલેક્સ ફેટિગન્સ
C
એડીસ ઇજિપ્તી
D
ક્યુલેક્સ હીમોફિલસ

Solution

(B) હાથીપગો,જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા કૃમિઓ દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવીઓ માદા મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિઓમાં ફેલાય છે.
$Wuchereria$ ના પ્રસારણ માટે જવાબદાર મુખ્ય વાહક $Culex$ મચ્છર છે,ખાસ કરીને $Culex$ $fatigans$ (જેને $Culex$ $quinquefasciatus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
52
EasyMCQ
હાથીપગો (Elephantiasis) રોગ માટે કયાં કૃમિ જવાબદાર છે?
A
પટ્ટીકૃમિ
B
યકૃત કૃમિ
C
ફીલેરિયલ કૃમિ
D
કરમિયું

Solution

(C) હાથીપગો, જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria \text{ } bancrofti$ અને $Wuchereria \text{ } malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થતો લાંબા ગાળાનો રોગ છે. આ કૃમિ લસિકા વાહિનીઓ (lymphatic vessels) ને ચેપ લગાડે છે, જેના પરિણામે પગ અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ગંભીર સોજો આવે છે. તેથી, સાચો જવાબ $C$ છે.
53
EasyMCQ
ફીલેરિયલ કૃમિ ($Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$) શું કરવા માટે જાણીતા છે?
A
ઈંડાં મૂકે છે.
B
બાળકૃમિને જન્મ આપે છે.
C
કોષવિભાજન દ્વારા વિભાજિત થાય છે.
D
માઈક્રોફીલેરિયા ઉત્પન્ન કરે છે.

Solution

(D) ફીલેરિયલ કૃમિ,જેમ કે $Wuchereria$ $bancrofti$,અપત્યપ્રસવી $(viviparous)$ સૂત્રકૃમિ છે.
તેઓ ઈંડાં મૂકતા નથી; તેના બદલે,માદા કૃમિ જીવંત અને હલનચલન કરી શકે તેવા ડિંભને જન્મ આપે છે,જેને માઈક્રોફીલેરિયા કહેવામાં આવે છે.
આ માઈક્રોફીલેરિયા યજમાનના રુધિરમાં પરિભ્રમણ કરે છે અને ત્યારબાદ મચ્છર વાહક ($Culex$ પ્રજાતિ) દ્વારા રુધિર આહાર દરમિયાન શરીરમાં દાખલ થાય છે.
54
EasyMCQ
નર ફિલારિયલ કૃમિ $(Wuchereria \ bancrofti)$ ની લંબાઈ કેટલી હોય છે ($mm$ માં)?
A
$40$
B
$80$
C
$70$
D
$60$

Solution

(A) ફિલારિયલ કૃમિ $Wuchereria \ bancrofti$ જાતીય દ્વિરૂપતા (sexual dimorphism) દર્શાવે છે. નર કૃમિ માદા કરતા નોંધપાત્ર રીતે નાનો હોય છે. નર $Wuchereria \ bancrofti$ ની લંબાઈ આશરે $40 \ mm$ હોય છે,જ્યારે માદા ઘણી લાંબી હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $80 \ mm$ થી $100 \ mm$ ની વચ્ચે હોય છે.
55
EasyMCQ
માદા ફાઈલેરિયલ કૃમિની લંબાઈ કેટલી હોય છે?
A
$40 \, mm$
B
$80 \, mm$
C
$80 \, cm$
D
$80$ થી $100 \, mm$

Solution

(D) ફાઈલેરિયલ કૃમિ, $Wuchereria \, bancrofti$ એ એક સૂત્રકૃમિ (nematode) પરોપજીવી છે જે મનુષ્યોમાં ફાઈલેરિયાસીસ (હાથીપગો) રોગ પ્રેરે છે.
આ પ્રજાતિમાં, માદા કૃમિ નર કરતા કદમાં નોંધપાત્ર રીતે મોટી હોય છે.
માદા $Wuchereria \, bancrofti$ ની લંબાઈ સામાન્ય રીતે $80 \, mm$ થી $100 \, mm$ ની વચ્ચે હોય છે, જ્યારે નર ઘણો નાનો હોય છે, જેની લંબાઈ સામાન્ય રીતે લગભગ $40 \, mm$ હોય છે.
તેથી, માદા ફાઈલેરિયલ કૃમિ માટે સાચી લંબાઈ $80$ થી $100 \, mm$ છે.
56
EasyMCQ
ફાઈલેરિયલ કૃમિ (વુકેરેરિયા બેનક્રોફ્ટી) નો પ્રાથમિક યજમાન કોણ છે?
A
ક્યુલેક્સ ફેટીગન્સ
B
મનુષ્ય
C
માદા એનોફિલિસ
D
નર એનોફિલિસ

Solution

(B) ફાઈલેરિયલ કૃમિ, $Wuchereria\ bancrofti$, એ દ્વિ-યજમાન (digenetic) પરોપજીવી છે, જેનો અર્થ છે કે તેને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર પડે છે.
$1$. પ્રાથમિક યજમાન (definitive host) $\text{મનુષ્ય}$ છે, જ્યાં પરોપજીવી જાતીય પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરે છે અને લિંગી પ્રજનન કરે છે.
$2$. ગૌણ યજમાન (intermediate host) માદા $\text{ક્યુલેક્સ}$ મચ્છર છે, જે રોગના પ્રસારણ માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી, પ્રાથમિક યજમાન મનુષ્ય છે.
57
EasyMCQ
ફાઈલેરિયલ કૃમિ મનુષ્યમાં ક્યાં વસવાટ કરે છે?
A
લસિકાવાહિનીઓ
B
લસિકાગાંઠો
C
યકૃત
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) ફાઈલેરિયલ કૃમિ, $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$, એ ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ માટે જવાબદાર છે.
આ પરોપજીવીઓ મનુષ્યના લસિકા તંત્રમાં વસવાટ કરે છે.
મુખ્યત્વે, પુખ્ત કૃમિઓ લસિકાવાહિનીઓ અને લસિકાગાંઠોમાં જોવા મળે છે, જ્યાં તેઓ લાંબા ગાળાની સોજો અને લસિકાવાહિનીઓમાં અવરોધ પેદા કરે છે.
58
EasyMCQ
માદા $Wuchereria$ $bancrofti$ દ્વારા જન્મતા ડિંભને શું કહે છે?
A
ફીલેરિયા
B
ડિંભીય ફીલેરિયા
C
માઈક્રોફીલેરિયા
D
ક્યુલેક્સ

Solution

(C) માદા $Wuchereria$ $bancrofti$ (ફાઈલેરિયાસીસ રોગ માટે જવાબદાર કૃમિ) જીવંત ડિંભને જન્મ આપે છે જેને $Microfilariae$ (માઈક્રોફીલેરિયા) કહેવામાં આવે છે. આ ડિંભ યજમાનના રુધિરમાં પરિભ્રમણ કરે છે અને જ્યારે મચ્છર ($Culex$ પ્રજાતિ) રુધિરનો ખોરાક લે છે ત્યારે તે મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
59
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ફીલેરિયલ કૃમિ માટે મધ્યસ્થ યજમાન અને વાહક છે?
A
ક્યુલેક્સ ફેટીઝન્સ
B
એનોફિલિસ નર
C
એનોફિલિસ માદા
D
માનવ

Solution

(A) ફીલેરિયલ કૃમિ,$Wuchereria$ $bancrofti$,મનુષ્યમાં ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ પ્રેરે છે.
$Wuchereria$ $bancrofti$ એ દ્વિ-યજમાન ધરાવતું પરોપજીવી છે,જેનો અર્થ છે કે તેને તેના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે.
પ્રાથમિક યજમાન મનુષ્ય છે,જ્યાં પુખ્ત કૃમિ લસિકા વાહિનીઓમાં વસવાટ કરે છે.
મધ્યસ્થ યજમાન અને વાહક માદા મચ્છર છે,ખાસ કરીને $Culex$ પ્રજાતિના મચ્છર (દા.ત.,$Culex$ $fatigans$ અથવા $Culex$ $quinquefasciatus$).
મચ્છર રુધિરનો ખોરાક લેતી વખતે મનુષ્યમાં ચેપી $L_3$ ડિંભ (larvae) દાખલ કરે છે.
60
MediumMCQ
ફાઈલેરિયલ લાર્વા મધ્યસ્થ યજમાનમાં કેટલા દિવસમાં ચેપી લાર્વામાં વિકસે છે ($\text{દિવસ}$ માં)?
A
$8$
B
$10$
C
$5$
D
$20$

Solution

(B) ફાઈલેરિયલ પરોપજીવી, $Wuchereria \text{ bancrofti}$, ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે મધ્યસ્થ યજમાનની જરૂર હોય છે, જે $Culex$ મચ્છર છે. મચ્છરના શરીરમાં, માઈક્રોફાઈલેરિયા વિવિધ લાર્વા અવસ્થાઓમાંથી પસાર થાય છે. લાર્વાને ચેપી ત્રીજી અવસ્થાના લાર્વા ($L_3$ અવસ્થા) માં રૂપાંતરિત થવા માટે સામાન્ય રીતે $10$ થી $12$ દિવસ લાગે છે, જે મચ્છરના આગામી કરડવાથી મનુષ્યને ચેપ લગાડવા માટે સક્ષમ હોય છે.
61
MediumMCQ
હાથીપગો (ફિલારિયાસિસ) નીચેનામાંથી કોના દ્વારા થાય છે?
A
ફિલારિયલ કૃમિની દીવાલ પર વાઇરસની હાજરી
B
ફિલારિયલ કૃમિના કરડવાથી
C
માઇક્રોફિલારિયા
D
મૃત પુખ્ત ફિલારિયલ કૃમિ

Solution

(C) હાથીપગો, જેને ફિલારિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ અને $Wuchereria$ $\text{malayi}$ જેવા ફિલારિયલ કૃમિ દ્વારા થતો એક દીર્ઘકાલીન રોગ છે.
આ કૃમિ મનુષ્યની લસિકા વાહિનીઓમાં વસવાટ કરે છે.
આ કૃમિઓની હાજરી, ખાસ કરીને તેમના દ્વારા થતો અવરોધ અને માઇક્રોફિલારિયા તથા પુખ્ત કૃમિઓની હાજરી સામે યજમાનની રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાને કારણે સોજો અને બળતરા થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, રોગના પેથોલોજીના સંદર્ભમાં, રુધિર અને પેશીઓમાં માઇક્રોફિલારિયાની હાજરી રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે જે હાથીપગાના લાક્ષણિક લક્ષણો તરફ દોરી જાય છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાં માઇક્રોફિલારિયા એ બળતરા પેદા કરનાર મુખ્ય ઘટક છે.
62
EasyMCQ
હાથીપગો (ફાઈલેરિયાસિસ) કયા કૃમિ દ્વારા થાય છે?
A
કરમિયું (Ascaris)
B
વાળો (Guinea worm)
C
ફીલેરિયલ કૃમિ (Filarial worm)
D
પટ્ટીકૃમિ (Tapeworm)

Solution

(C) હાથીપગો, જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ અને $Wuchereria$ $\text{malayi}$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થતી એક લાંબાગાળાની બીમારી છે. આ કૃમિઓ નીચલા અંગોની લસિકા વાહિનીઓને ચેપ લગાડે છે, જેના કારણે ગંભીર સોજો અને બળતરા થાય છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
63
MediumMCQ
હાથીપગાના રોગ માટે જવાબદાર કૃમિના ચેપી ડિંભ (larvae) નવા યજમાનમાં કયા માર્ગે પ્રવેશે છે?
A
રૂધિર દ્વારા
B
યકૃત દ્વારા
C
લાળ દ્વારા
D
ચામડીના છિદ્ર દ્વારા

Solution

(D) હાથીપગાના રોગ (ફાઈલેરિયાસિસ) માટે જવાબદાર કૃમિ $Wuchereria$ $bancrofti$ છે।
આ પરોપજીવીનો ચેપી તબક્કો ત્રીજા તબક્કાનો ડિંભ (ફાઈલેરિફોર્મ ડિંભ) છે।
આ ડિંભ ચેપગ્રસ્ત માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ મનુષ્યમાં ફેલાય છે।
જ્યારે મચ્છર કરડે છે, ત્યારે મચ્છરની સૂંઢમાં રહેલા ડિંભ ચામડી પર પડેલા ઘા દ્વારા મનુષ્યના શરીરમાં પ્રવેશે છે।
64
MediumMCQ
વુકેરેરિયા બેન્ક્રોફ્ટી (Wuchereria bancrofti) ની ચેપી ઇયળ ક્યાં પુખ્ત થાય છે?
A
લસિકાવાહિનીઓમાં
B
લસિકાગ્રંથિઓમાં
C
ત્વચામાં
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) રોગકારક $Wuchereria$ $bancrofti$ મનુષ્યોમાં ફાઈલેરિયાસીસ અથવા હાથીપગાનો રોગ પ્રેરે છે।
ચેપી ઇયળ (તૃતીય અવસ્થાની ફિલારિફોર્મ લાર્વા) ચેપગ્રસ્ત માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યના શરીરમાં પ્રવેશે છે।
એકવાર મનુષ્યના શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, આ ઇયળ લસિકા તંત્રમાં સ્થળાંતર કરે છે।
તેઓ લસિકાવાહિનીઓ અને લસિકાગ્રંથિઓમાં પુખ્ત થાય છે અને ત્યાં વસવાટ કરે છે, જ્યાં તેઓ લાંબા ગાળાની બળતરા પેદા કરે છે, જેના પરિણામે અંગો અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં લાક્ષણિક સોજો આવે છે।
65
EasyMCQ
ફાઈલેરિયલ કૃમિ $(Wuchereria \text{ } bancrofti)$ ની ઇયળ (લાર્વા) માનવ યજમાનમાં પુખ્ત બનતા કેટલો સમય લે છે?
A
$5$ વર્ષ
B
$10$ દિવસ
C
$1$ વર્ષ
D
$5$ થી $8$ વર્ષ

Solution

(D) ફાઈલેરિયલ કૃમિ $Wuchereria \text{ } bancrofti$ હાથીપગાનો રોગ (ફાઈલેરિયાસિસ) ફેલાવે છે. જ્યારે માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી ચેપી લાર્વા (ત્રીજા તબક્કાના લાર્વા) માનવ શરીરમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તેઓ લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગાંઠોમાં સ્થળાંતર કરે છે. માનવ યજમાનમાં, આ લાર્વાને પુખ્ત કૃમિમાં વિકસિત થવા અને પ્રજનન શરૂ કરવા માટે આશરે $5$ થી $8$ વર્ષ જેટલો સમય લાગે છે.
66
EasyMCQ
હાથીપગાના રોગમાં પુખ્ત કૃમિ કેટલા સમય સુધી જીવે છે?
A
$5$ થી $8$ વર્ષ
B
$1$ વર્ષ
C
$10$ વર્ષ
D
$10$ દિવસ

Solution

(A) હાથીપગો (Filariasis), જે ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ અને $Wuchereria$ $\text{malayi}$ નામના ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવીઓ માનવ યજમાનના લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગાંઠોમાં વસવાટ કરે છે.
$Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ ના પુખ્ત કૃમિનું આયુષ્ય લાંબું હોય છે, જે સામાન્ય રીતે માનવ શરીરમાં $5$ થી $8$ વર્ષ સુધી જીવે છે.
67
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ અસર ફિલારીઅલ કૃમિની નથી?
A
તાવ આવવો
B
લસિકાવાહિનીઓનું અવરોધન
C
પગ, હાથ અને જનનાંગો જેવા અંગોમાં સોજો આવવો
D
લોહીયુક્ત ગળફાં નીકળવા

Solution

(D) ફિલારીઅલ કૃમિ, $Wuchereria \text{ } bancrofti$, ફિલારિયાસિસ અથવા હાથીપગાનો રોગ ફેલાવે છે.
આ રોગમાં જે અંગોમાં કૃમિ ઘણા વર્ષો સુધી રહે છે, ખાસ કરીને નીચેના અંગોની લસિકાવાહિનીઓમાં લાંબા ગાળાની બળતરા થાય છે.
તેના લક્ષણોમાં તાવ, પગ, હાથ અને જનનાંગોમાં સોજો આવવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
લોહીયુક્ત ગળફાં નીકળવા એ ક્ષય (Tuberculosis) રોગનું લક્ષણ છે, ફિલારિયાસિસનું નહીં.
68
MediumMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
ફીલેરિયલ કૃમિનો પ્રાથમિક યજમાન મનુષ્ય છે.
B
ક્યુલેક્સ ફેટીગન્સ (Culex fatigans) ફીલેરિયલ કૃમિનો મધ્યસ્થ યજમાન છે.
C
હાથીપગો (Elephantiasis) એ જીવલેણ રોગ છે.
D
પુખ્ત ફીલેરિયલ કૃમિ $5$ થી $8$ વર્ષ સુધી જીવે છે.

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. હાથીપગો (ફાઈલેરિયાસિસ) એ $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ અને $Wuchereria$ $\text{malayi}$ નામના ફીલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ એક લાંબા ગાળાની (ક્રોનિક) સ્થિતિ છે જે પગ અને જનનાંગોમાં ગંભીર સોજો લાવે છે, પરંતુ તે સામાન્ય રીતે જીવલેણ રોગ નથી.
મનુષ્યો તેના પ્રાથમિક (અંતિમ) યજમાન છે, જ્યારે માદા ક્યુલેક્સ મચ્છર મધ્યસ્થ યજમાન (વાહક) તરીકે કાર્ય કરે છે.
પુખ્ત ફીલેરિયલ કૃમિ સામાન્ય રીતે માનવ લસિકા તંત્રમાં $5$ થી $8$ વર્ષ સુધી જીવે છે.
69
EasyMCQ
હાથીપગાના રોગ (ફાઈલેરિયાસિસ) નો ફેલાવો કેવી રીતે થાય છે?
A
મચ્છર કરડવાથી
B
ધોયા વગરનાં ફળો ખાવાથી
C
અપરિપક્વ ફળો ખાવાથી
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(A) હાથીપગાનો રોગ, જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ રોગકારકો ચેપગ્રસ્ત માદા મચ્છર, મુખ્યત્વે ક્યુલેક્સ $(Culex)$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફેલાય છે.
આ પરોપજીવીઓ નીચલા અંગોની લસિકા વાહિનીઓમાં વસવાટ કરે છે, જેના કારણે લાંબા ગાળાની સોજો અને બળતરા થાય છે, જેને સામાન્ય રીતે હાથીપગો કહેવામાં આવે છે.
70
EasyMCQ
હાથીપગો (Elephantiasis) કયા રોગકારક દ્વારા થાય છે?
A
ઈ-કોલાઈ
B
મિક્સોવાઈરસ
C
પ્લાઝ્મોડિયમ
D
ફિલારિઅલ કૃમિ

Solution

(D) હાથીપગો, જેને લસિકા ફિલારિઆસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફિલારિઅલ કૃમિ દ્વારા થાય છે।
આ પરોપજીવીઓ લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગાંઠોમાં ચેપ લગાડે છે, જેના પરિણામે લાંબા ગાળાની સોજો અને નીચેના અંગોમાં સોજો આવે છે, તેથી તેને હાથીપગો કહેવામાં આવે છે।
71
EasyMCQ
મનુષ્યની રુધિરવાહિનીઓમાં દાખલ થયા પછી,માઈક્રોફિલેરિયા કયા મચ્છર દ્વારા ચૂષવામાં આવે છે?
A
માદા એનોફિલિસ
B
ક્યુલેક્સ ફેટિગન્સ
C
નર એનોફિલિસ
D
એડિસ મચ્છર

Solution

(B) રોગકારક $Wuchereria$ $bancrofti$ (ફિલેરિયલ કૃમિ) મનુષ્યમાં ફિલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ ફેલાવે છે.
મનુષ્યના શરીરમાં,માઈક્રોફિલેરિયા તરીકે ઓળખાતી ડિંભ અવસ્થાઓ પરિઘવર્તી રુધિરવાહિનીઓમાં પરિભ્રમણ કરે છે.
જ્યારે માદા $Culex$ મચ્છર (ખાસ કરીને $Culex$ $fatigans$ અથવા $Culex$ $quinquefasciatus$) મનુષ્યનું રુધિર ચૂસે છે,ત્યારે આ માઈક્રોફિલેરિયા મચ્છરના શરીરમાં દાખલ થાય છે.
મચ્છરના શરીરમાં આ ડિંભો આગળનો વિકાસ સાધે છે અને ત્યારબાદ અન્ય સ્વસ્થ મનુષ્યમાં સંક્રમિત થાય છે.
72
EasyMCQ
કયા રોગમાં ત્વચા અને અધિચ્છદીય પેશીઓનું જાડું થવું એ મુખ્ય લક્ષણ છે?
A
દરાજ (Ringworm)
B
ન્યુમોનિયા
C
હાથીપગો (Filariasis)
D
ટાઇફૉઇડ

Solution

(C) હાથીપગો (Filariasis), જેને એલિફન્ટિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria \text{ } bancrofti$ અને $Wuchereria \text{ } malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવીઓ લસિકા વાહિનીઓમાં રહે છે અને લાંબા ગાળાની બળતરા (inflammation) પેદા કરે છે.
લાંબા સમય સુધી આ બળતરાને કારણે ત્વચા અને તેની નીચેની અધિચ્છદીય પેશીઓ જાડી થઈ જાય છે, ખાસ કરીને નીચેના અંગોમાં, જેના પરિણામે તે હાથીના પગ જેવો ફૂલેલો દેખાય છે.
73
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે?
A
શરદી
B
ન્યુમોનિયા
C
હાથીપગો
D
દરાજ

Solution

(C) હાથીપગો (Filariasis), જેને એલિફન્ટિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria \text{ } bancrofti$ અને $Wuchereria \text{ } malayi$ નામના ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ રોગકારકો માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફેલાય છે.
74
MediumMCQ
ફાયલેરિયામાં બાળસ્વરૂપ (larval form) કોના જેવું હોય છે?
A
પુખ્ત પ્રાણી
B
કિશોર પ્રાણી (Juvenile)
C
ડિમ્ભ (Larva)
D
યુવા પ્રાણી

Solution

(B) ફાયલેરિયા રોગ માટે જવાબદાર સજીવ $Wuchereria$ $bancrofti$ નામનો સૂત્રકૃમિ છે।
$Wuchereria$ $bancrofti$ ના જીવનચક્રમાં, તેની ડિંભ અવસ્થાઓને માઈક્રોફાઈલેરિયા (microfilariae) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
આ માઈક્રોફાઈલેરિયા મૂળભૂત રીતે પરોપજીવીના કિશોર (juvenile) અથવા ડિંભ સ્વરૂપો છે।
તેથી, તેનું બાળસ્વરૂપ સજીવના કિશોર તબક્કા જેવું હોય છે।
75
MediumMCQ
માનવ શરીરમાં $Wuchereria \text{ } bancrofti$ સામાન્ય રીતે કયા સ્થાને જોવા મળે છે તે ઓળખો.
A
પગના સ્નાયુઓ
B
સાથળના ભાગની રુધિરવાહિનીઓ
C
આંગળીઓ વચ્ચેની ત્વચા
D
નીચલા અંગોની લસિકાવાહિનીઓ

Solution

(D) $Wuchereria \text{ } bancrofti$ એ માનવ પરોપજીવી છે જે ફાઈલેરિયાસીસ (હાથીપગો) રોગ માટે જવાબદાર છે.
તે દ્વિ-યજમાન પરોપજીવી છે જે તેનું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ કરે છે, જેમાં મનુષ્ય અંતિમ યજમાન છે જ્યાં પુખ્ત કૃમિ વસવાટ કરે છે.
પુખ્ત કૃમિ સામાન્ય રીતે લસિકાવાહિનીઓ અને લસિકાગાંઠોમાં જોવા મળે છે, ખાસ કરીને નીચલા અંગોની લસિકાવાહિનીઓમાં.
આ લસિકાવાહિનીઓમાં અવરોધને કારણે લસિકા પ્રવાહીનો ભરાવો થાય છે, જેના પરિણામે હાથીપગો જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે.
76
EasyMCQ
ફાઈલેરિયાસિસ (Filariasis) કોના દ્વારા થાય છે?
A
માખી
B
પ્લાઝમોડિયમ
C
વુકેરેરિયા બેનક્રોફ્ટી અને $W.$ મલાયી
D
એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા

Solution

(C) ફાઈલેરિયાસિસ, જેને હાથીપગા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થતો એક દીર્ઘકાલીન રોગ છે.
આ રોગ માટે જવાબદાર રોગકારક સજીવો $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ છે.
આ કૃમિઓ નીચલા અંગોની લસિકા વાહિનીઓને સંક્રમિત કરે છે, જેના કારણે લાંબા ગાળે સોજો અને બળતરા થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
77
EasyMCQ
ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) માટે કયો સજીવ જવાબદાર છે?
A
માઈક્રોસ્પોરમ
B
$P. falciparum$
C
સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોની
D
વુકેરેરિયા

Solution

(D) ફાઈલેરિયાસિસ,જેને હાથીપગો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થતી એક લાંબા ગાળાની બીમારી છે.
આ કૃમિ $Wuchereria$ પ્રજાતિના છે,ખાસ કરીને $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$.
તેઓ ચેપગ્રસ્ત માદા મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
$Microsporum$ એ દાદ (ringworm) માટે જવાબદાર ફૂગ છે,$P. falciparum$ એ મેલેરિયા માટે જવાબદાર પ્રજીવ છે,અને $Streptococcus$ $pneumoniae$ એ ન્યુમોનિયા માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા છે.
78
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ માદા મચ્છર વાહકના કરડવાથી થાય છે?
A
ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો)
B
અમીબાયાસિસ
C
ટાઈફોઈડ
D
ન્યુમોનિયા

Solution

(A) ફાઈલેરિયાસિસ, જેને હાથીપગો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $\text{bancrofti}$ અને $Wuchereria$ $\text{malayi}$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ રોગકારકો ચેપગ્રસ્ત માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફેલાય છે, જે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Amoebiasis$ એ $Entamoeba$ $\text{histolytica}$ દ્વારા દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા થાય છે.
$Typhoid$ એ $Salmonella$ $\text{typhi}$ દ્વારા દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા થાય છે.
$Pneumonia$ એ $Streptococcus$ $\text{pneumoniae}$ અને $Haemophilus$ $\text{influenzae}$ દ્વારા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા મુક્ત થતા ટીપાં (droplets) દ્વારા ફેલાય છે.
79
EasyMCQ
એસ્કેરિયાસિસ માનવના $...A...$ ના અંતઃપરજીવી દ્વારા થાય છે,જેને સામાન્ય રીતે $...B...$ કહેવામાં આવે છે. અહીં $A$ અને $B$ શું દર્શાવે છે?
A
$A$ - Ascaris suum; $B$ - ટેપવોર્મ
B
$A$ - Ascaris; $B$ - રાઉન્ડવોર્મ (ગોળ કૃમિ)
C
$A$ - Ascaris worm; $B$ - ફ્લેટવોર્મ
D
$A$ - Ascaris; $B$ - લીવર વોર્મ

Solution

(B) એસ્કેરિયાસિસ એ આંતરડાના પરજીવી $Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે,જેને સામાન્ય રીતે રાઉન્ડવોર્મ (ગોળ કૃમિ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક અંતઃપરજીવી છે જે માનવ આંતરડામાં રહે છે.
તેથી,$A$ એ $Ascaris$ દર્શાવે છે અને $B$ એ રાઉન્ડવોર્મ દર્શાવે છે.
80
EasyMCQ
હાથીપગા (elephantiasis) માટે વાહક ઓળખો.
A
ફાઈલેરિયલ કૃમિ
B
માખી
C
ઉંદર
D
મચ્છર

Solution

(D) હાથીપગાનો રોગ, જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ નામના ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવીઓ માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિઓમાં ફેલાય છે, જે જૈવિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
ફાઈલેરિયલ કૃમિ એ રોગકારક છે, જ્યારે મચ્છર એ વાહક છે જે પરોપજીવીને ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં વહન કરે છે.
81
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું એસ્કેરિયાસિસ (ascariasis) નું લક્ષણ નથી?
A
સ્નાયુઓમાં દુખાવો
B
તાવ
C
લસિકા ગાંઠોમાં સોજો
D
એનિમિયા (પાંડુરોગ)

Solution

(C) એસ્કેરિયાસિસ એ આંતરડાના પરોપજીવી $Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થાય છે. તેના સામાન્ય લક્ષણોમાં આંતરિક રક્તસ્રાવ,સ્નાયુઓમાં દુખાવો,તાવ,એનિમિયા અને આંતરડાના માર્ગમાં અવરોધનો સમાવેશ થાય છે. લસિકા ગાંઠોમાં સોજો (inflammation of lymph nodes) એ ફાઈલેરિયાસિસ (જે $Wuchereria$ $bancrofti$ અથવા $Wuchereria$ $malayi$ દ્વારા થાય છે) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,એસ્કેરિયાસિસનું નહીં. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.
82
MediumMCQ
આંતરિક રક્તસ્રાવ,તાવ,સ્નાયુઓમાં દુખાવો = $Ascariasis$ :: પેટમાં દુખાવો,કબજિયાત અને આંતરડાના માર્ગમાં અવરોધ = ?
A
Falciparum
B
Amoebiasis
C
Elephantiasis
D
Ascariasis

Solution

(D) સાદ્રશ્યના પ્રથમ ભાગમાં આપેલા લક્ષણો,જેમ કે આંતરિક રક્તસ્રાવ,તાવ અને સ્નાયુઓમાં દુખાવો,તે $Ascariasis$ (કરમિયાનો રોગ) ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે,જે $Ascaris$ $lumbricoides$ નામના ગોળકૃમિ દ્વારા થાય છે.
બીજા ભાગમાં,પેટમાં દુખાવો,કબજિયાત અને આંતરડાના માર્ગમાં અવરોધ જેવા લક્ષણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ લક્ષણો પણ મનુષ્યમાં $Ascariasis$ ના ક્લાસિક ક્લિનિકલ લક્ષણો છે,જે આંતરડામાં કૃમિના જમા થવાને કારણે થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Ascariasis$ છે.
83
EasyMCQ
એસ્કેરિસ લુબ્રીકોઇડ્સ $(Ascaris lumbricoides)$ નો ચેપ ....... મારફતે ફેલાય છે.
A
દૂષિત જમીન
B
દૂષિત પાણી અને શાકભાજી
C
અયોગ્ય રીતે રાંધેલું માંસ
D
હવામાં શ્વસન દ્વારા

Solution

(B) એસ્કેરિસ લુબ્રીકોઇડ્સ $(Ascaris lumbricoides)$ એ મનુષ્યોમાં જોવા મળતું સામાન્ય ગોળકૃમિ પરોપજીવી છે।
તેના ઈંડા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળ દ્વારા બહાર નીકળે છે।
આ ઈંડા જમીન, પાણી અને શાકભાજીને દૂષિત કરે છે।
જ્યારે કોઈ સ્વસ્થ વ્યક્તિ આ દૂષિત વસ્તુઓનું સેવન કરે છે, ત્યારે ઈંડા પાચનમાર્ગમાં પ્રવેશ કરે છે, જેનાથી ચેપ લાગે છે।
તેથી, ચેપ ફેલાવવાનું મુખ્ય માધ્યમ દૂષિત ખોરાક અને પાણી છે।
84
MediumMCQ
રોગ અને તેના કારક/વાહક માટેની યોગ્ય જોડ ઓળખો.
A
એનોફિલીસ - મેલેરિયા
B
લેશ્મીનિયા - સ્લીપિંગ સિકનેસ
C
ગ્લોસીના - કાલા-અઝર
D
વૃકેરેરિયા - ફિલારિયાસિસ

Solution

(D) સાચી જોડ $Wuchereria - \text{ફિલારિયાસિસ}$ છે।
$Wuchereria$ $bancrofti$ એ ફિલારિયલ કૃમિ છે જે મનુષ્યમાં ફિલારિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ પ્રેરે છે।
$Anopheles$ એ $Plasmodium$ (મેલેરિયા) માટેનો વાહક છે, તે પોતે રોગકારક નથી।
$Leishmania$ $donovani$ કાલા-અઝર રોગ માટે જવાબદાર છે, જ્યારે $Trypanosoma$ સ્લીપિંગ સિકનેસ પ્રેરે છે।
$Glossina$ (ત્સે-ત્સે માખી) એ $Trypanosoma$ (સ્લીપિંગ સિકનેસ) માટેનો વાહક છે, કાલા-અઝર માટે નહીં।
85
EasyMCQ
$Ascaris$ (કરમિયા) નું સંક્રમણ કેવી રીતે થાય છે?
A
મચ્છરના કરડવાથી
B
કરમિયાનાં ઈંડા ધરાવતું દૂષિત પાણી પીવાથી
C
અપૂર્ણ રીતે રાંધેલું ડુક્કરનું માંસ ખાવાથી
D
ત્સે-ત્સે માખીના કરડવાથી

Solution

(B) $Ascaris$ (કરમિયા) એ મનુષ્યના આંતરડામાં જોવા મળતું સામાન્ય અંતઃપરજીવી છે.
તે એસ્કેરિયાસિસ (ascariasis) નામનો રોગ ફેલાવે છે.
આ રોગનું સંક્રમણ પરજીવીના ઈંડા ધરાવતા દૂષિત પાણી,શાકભાજી અથવા ફળોના સેવન દ્વારા થાય છે.
આ ઈંડા સંક્રમિત વ્યક્તિના મળ દ્વારા બહાર નીકળે છે અને જમીન તથા પાણીના સ્ત્રોતોને દૂષિત કરે છે.
86
MediumMCQ
કયા રોગમાં મચ્છર દ્વારા ફેલાતો રોગકારક લસિકા વાહિનીઓમાં લાંબા ગાળાની સોજો (chronic inflammation) પેદા કરે છે?
A
અમીબાયાસિસ
B
એલિફન્ટિયાસિસ (હાથીપગો)
C
દાદ (Ringworm)
D
એસ્કેરિયાસિસ

Solution

(B) એલિફન્ટિયાસિસ, જેને $Filariasis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ રોગકારકો માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી સ્વસ્થ વ્યક્તિઓમાં ફેલાય છે.
આ પરોપજીવીઓ મુખ્યત્વે લસિકા વાહિનીઓમાં વસવાટ કરે છે, જ્યાં તેઓ લાંબા ગાળાની સોજો અને અવરોધ પેદા કરે છે, જેના પરિણામે પગ અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં લાક્ષણિક સોજો આવે છે.
87
MediumMCQ
નીચેના કોષ્ટકમાં પાક, તેના રોગ અને સંબંધિત રોગકારક (pathogen) ની સાચી જોડી ઓળખો:
પાક - રોગ - રોગકારક
A
લીંબુ - કેન્કર - $Pseudomonas \text{ } rubrilineans$
B
બટાટા - લેટ બ્લાઈટ - $Fusarium \text{ } udum$
C
તમાકુ - રુટ-નોટ - $Meloidogyne \text{ } incognita$
D
તુવેર - સીડ ગૉલ - $Phytophthora \text{ } infestans$

Solution

(C) સાચી જોડી તમાકુ - રુટ-નોટ - $Meloidogyne \text{ } incognita$ છે.
$1$. લીંબુનો કેન્કર રોગ $Xanthomonas \text{ } citri$ દ્વારા થાય છે.
$2$. બટાટાનો લેટ બ્લાઈટ રોગ $Phytophthora \text{ } infestans$ દ્વારા થાય છે.
$3$. તમાકુ અને અન્ય ઘણા છોડમાં રુટ-નોટ રોગ સૂત્રકૃમિ (nematode) $Meloidogyne \text{ } incognita$ દ્વારા થાય છે.
$4$. તુવેરનો સુકારો (wilt) $Fusarium \text{ } udum$ દ્વારા થાય છે.
88
MediumMCQ
વિધાન : પટ્ટીકૃમિ,ગોળકૃમિ અને પિનવોર્મ માનવ આંતરડાના અંતઃપરપજીવીઓ છે.
કારણ : અયોગ્ય રીતે રાંધેલો ખોરાક આંતરડાના ચેપનું સ્ત્રોત છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.

Solution

(B) વિધાન સાચું છે કારણ કે પટ્ટીકૃમિ $(Taenia)$,ગોળકૃમિ $(Ascaris)$ અને પિનવોર્મ $(Enterobius)$ એ જાણીતા અંતઃપરપજીવીઓ છે જે માનવ આંતરડામાં વસવાટ કરે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે અયોગ્ય રીતે રાંધેલો અથવા દૂષિત ખોરાક અને પાણી એ આ આંતરડાના પરપજીવીઓના સંક્રમણનું મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
જોકે,કારણ એ વિધાનની સીધી સમજૂતી નથી. વિધાન આ સજીવોના જૈવિક વર્ગીકરણ અને નિવાસસ્થાનનું વર્ણન કરે છે,જ્યારે કારણ તેમના સંક્રમણની રીતનું વર્ણન કરે છે. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે તેઓ શા માટે અંતઃપરપજીવીઓ છે.
89
Easy
$Ascariasis$ (કૃમિજન્ય રોગ) વિશે સમજાવો.

Solution

(N/A) ગોળકૃમિ $Ascaris$ એ $Ascariasis$ માટે જવાબદાર રોગકારક છે.
આ રોગનાં લક્ષણોમાં આંતરિક રક્તસ્રાવ,સ્નાયુમય દુખાવો,તાવ,એનીમિયા અને આંત્રમાર્ગમાં અવરોધનો સમાવેશ થાય છે.
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળ સાથે આ પરોપજીવીનાં ઈંડાં બહાર આવે છે.
આ ઈંડાં માટી,પાણી અને વનસ્પતિઓને દૂષિત કરે છે.
સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં આ ચેપ દૂષિત પાણી,શાકભાજી,ફળ વગેરેના સેવન દ્વારા ફેલાય છે.
90
Medium
હાથીપગો (Elephantiasis) રોગ સમજાવો.

Solution

(N/A) હાથીપગો,જેને $Filariasis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ફિલારિયલ કૃમિ,ખાસ કરીને $Wuchereria$ ($W$. $bancrofti$ અને $W$. $malayi$) દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવીઓ વર્ષો સુધી પશ્ચઉપાંગોની લસિકાવાહિનીઓમાં રહે છે,જે લાંબા ગાળાનો સોજો (chronic inflammation) પેદા કરે છે.
આના કારણે અંગોમાં લાક્ષણિક સોજો આવે છે,તેથી તેને $Elephantiasis$ કહેવામાં આવે છે.
ઘણીવાર જનનાંગો પણ પ્રભાવિત થાય છે,જેનાથી ગંભીર વિકૃતિઓ સર્જાય છે.
આ રોગકારકો માદા મચ્છર વાહક દ્વારા સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં કરડવાથી ફેલાય છે.
91
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા રોગનો સમાવેશ દૂષિત પાણી દ્વારા ફેલાતા રોગોમાં કરી શકાય નહીં?
A
અમીબીય મરડો
B
એસ્કેરીયાસીસ
C
હાથીપગો
D
આપેલા તમામ

Solution

(C) $1$. અમીબીય મરડો $Entamoeba$ \text{ histolytica} દ્વારા થાય છે, જે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે.
$2$. એસ્કેરીયાસીસ $Ascaris$ \text{ lumbricoides} દ્વારા થાય છે, અને તેના ઈંડા દૂષિત જમીન, પાણી અને શાકભાજી દ્વારા ફેલાય છે.
$3$. હાથીપગો (Filariasis) $Wuchereria$ \text{ bancrofti} અને $Wuchereria$ \text{ malayi} દ્વારા થાય છે. તે માદા $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં ફેલાય છે, દૂષિત પાણી દ્વારા નહીં.
$4$. તેથી, હાથીપગો એવો રોગ છે જે દૂષિત પાણી દ્વારા ફેલાતો નથી.
92
MediumMCQ
લસિકા કે લસિકાગાંઠને અસર કરતા રોગોના સમૂહને ઓળખો.
A
પ્લેગ,હાથીપગો,ચીકનગુનીયા
B
ડીફથેરીયા,પોલીયો,મેલેરીયા
C
એસ્કેરિયાસિસ,અમીબિયાસિસ,ન્યુમોનિયા
D
ક્ષય,રક્તપિત્ત,ગોનોરિયા

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. પ્લેગ $Yersinia pestis$ દ્વારા થાય છે, જે લસિકાગાંઠોને સંક્રમિત કરે છે અને તેમાં સોજો લાવે છે, જેને બ્યુબોસ $(buboes)$ કહેવામાં આવે છે।
$2$. હાથીપગો (Filariasis) $Wuchereria bancrofti$ અથવા $Wuchereria malayi$ દ્વારા થાય છે, જે ખાસ કરીને લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકાગાંઠોને સંક્રમિત કરે છે, જેના પરિણામે લાંબા ગાળાની સોજો અને બળતરા થાય છે।
$3$. ચીકનગુનીયા એ વાયરલ રોગ છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના ભાગરૂપે લસિકાગાંઠોમાં સોજો (lymphadenopathy) લાવી શકે છે।
તેથી, આ રોગોનો સમૂહ લસિકા તંત્ર સાથે સંકળાયેલો છે।
93
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં કયો રોગ દર્શાવેલ છે?
Question diagram
A
એસ્કેરીયાસીસ
B
સોજો (Edema)
C
ફીલેરિયાસીસ (હાથીપગો)
D
ફૂગનો ચેપ

Solution

(C) આ આકૃતિ ફીલેરિયાસીસ (જેને હાથીપગો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) થી પીડાતી વ્યક્તિને દર્શાવે છે.
ફીલેરિયાસીસ એ $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ જેવા ફીલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
આ કૃમિઓ જે અંગોમાં ઘણા વર્ષો સુધી રહે છે, ખાસ કરીને નીચલા અંગોની લસિકા વાહિનીઓમાં, ત્યાં લાંબા ગાળાનો સોજો ઉત્પન્ન કરે છે.
આના પરિણામે પગમાં ગંભીર સોજો આવે છે, જે તેને હાથીના પગ જેવો દેખાવ આપે છે, તેથી તેને હાથીપગો (Elephantiasis) કહેવામાં આવે છે.
94
MediumMCQ
$Wuchereria$ $bancrofti$ ના પુખ્ત કૃમિઓ કઈ પ્રણાલી પર હુમલો કરે છે?
A
ઉત્સર્જન તંત્ર
B
પાચન તંત્ર
C
લસિકા તંત્ર
D
ચેતા તંત્ર

Solution

(C) $Wuchereria$ $bancrofti$ એ દ્વિ-યજમાન ધરાવતું મનુષ્યનું પરોપજીવી છે જે તેનું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ કરે છે.
મનુષ્ય તેનો અંતિમ યજમાન છે જે પુખ્ત કૃમિઓને લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગાંઠોમાં આશ્રય આપે છે.
આ ચેપને કારણે જે અંગોમાં તેઓ ઘણા વર્ષો સુધી રહે છે ત્યાં લાંબા ગાળાની સોજો આવે છે, સામાન્ય રીતે નીચલા અંગોની લસિકા વાહિનીઓમાં, જેના કારણે હાથીપગો (elephantiasis) જેવો રોગ થાય છે.
95
EasyMCQ
$Wuchereria$ નો ગૌણ યજમાન,જે ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) ફેલાવે છે તે કયો છે?
A
$Anopheles$
B
સેન્ડ ફ્લાય (રેતીની માખી)
C
ત્સે-ત્સે માખી
D
$Culex$

Solution

(D) $Wuchereria$ $bancrofti$ અને $Wuchereria$ $malayi$ એ ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગના કારક સજીવો છે.
આ પરોપજીવીઓને તેમનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે.
પ્રાથમિક યજમાન મનુષ્ય છે અને ગૌણ યજમાન (અથવા વાહક) માદા $Culex$ મચ્છર છે.
મચ્છર જ્યારે મનુષ્યનું રુધિર ચૂસે છે ત્યારે તે ચેપી ડિંભ (larvae) મનુષ્યમાં દાખલ કરે છે.
96
MediumMCQ
ચેપગ્રસ્ત તળાવમાં સ્નાન કરનાર અથવા દૂષિત પાણીના સંપર્કમાં આવનાર વ્યક્તિને .................... નો ચેપ લાગવાની શક્યતા રહેલી છે. .................... ડિંભ તરવૈયા અથવા સ્નાન કરનારની ત્વચાની સપાટી પર ચોંટી જાય છે અને ત્વચામાં પ્રવેશ કરે છે.
A
એન્સાયલોસ્ટોમા (Ancylostoma),$II^{nd}$ જ્યુવેનાઇલ
B
બિલ્હારઝિયા (Bilharzia),સર્કેરિયા (Cercaria)
C
શિસ્ટોસોમા (Schistosoma),મેટા-સર્કેરિયા (Metacercariae)
D
બિલ્હારઝિયા (Bilharzia),રેડિયા (Redia)

Solution

(B) શિસ્ટોસોમિયાસિસ,જેને $Bilharzia$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Schistosoma$ નામના પરોપજીવી કૃમિ દ્વારા થતો રોગ છે.
જ્યારે વ્યક્તિ આ પરોપજીવીથી દૂષિત મીઠા પાણીના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે આ રોગ ફેલાય છે.
આ પરોપજીવી મધ્યવર્તી યજમાન ગોકળગાયમાંથી પાણીમાં મુક્ત થાય છે.
$Cercaria$ ડિંભ એ $Schistosoma$ ની ચેપી અવસ્થા છે જે તરવૈયા અથવા સ્નાન કરનારની ત્વચા પર ચોંટી જાય છે અને ત્વચામાં પ્રવેશ કરીને માનવ શરીરમાં દાખલ થાય છે.
97
EasyMCQ
ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ કોના દ્વારા ફેલાય છે?
A
ત્સે-ત્સે માખી
B
સેન્ડ ફ્લાય (રેતીની માખી)
C
ક્યુલેક્સ
D
નર એનોફિલિસ

Solution

(C) ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ માદા $Culex$ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે।
$Wuchereria$ $bancrofti$ એ ફાઈલેરિયાસિસ માટે જવાબદાર રોગકારક છે, જે એક કૃમિજન્ય રોગ છે।
98
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ હેલ્મિન્થ (કૃમિ) ના ચેપને કારણે થાય છે?
A
એસ્કેરિયાસિસ
B
વુકેરેરિયાસિસ
C
$(A)$ અને $(B)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $Ascaris$ (સામાન્ય ગોળકૃમિ) અને $Wuchereria$ (ફાઈલેરિયલ કૃમિ) એ હેલ્મિન્થ્સ છે જે મનુષ્યો માટે રોગકારક છે.
$Ascaris$ એ આંતરડાનો પરોપજીવી છે જે એસ્કેરિયાસિસ રોગ કરે છે.
$Wuchereria$ ફાઈલેરિયાસિસ (જેને વુકેરેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) રોગ કરે છે.
તેથી,બંને રોગો હેલ્મિન્થના ચેપને કારણે થાય છે.
99
MediumMCQ
$Wuchereria bancrofti$ એ:
A
એક પ્લેટીહેલ્મિન્થેસ
B
માત્ર મનુષ્યમાં યજમાન
C
લસિકા વાહિનીઓમાં અવરોધ પેદા કરે છે
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $Wuchereria bancrofti$ એ ફાઈલેરિયલ કૃમિ છે જે ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગનું કારણ બને છે. તે મનુષ્યની લસિકા વાહિનીઓમાં વસવાટ કરે છે અને આ વાહિનીઓમાં લાંબા ગાળાની બળતરા અને અવરોધ પેદા કરે છે,જેના પરિણામે પગ અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં સોજો આવે છે.

Human Health and Disease — Diseases caused by helminthes · Frequently Asked Questions

1Are these Human Health and Disease questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Human Health and Disease Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.