Gujarati

Power Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Power

180+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 180 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
એક વિદ્યુત મોટર વાયરમાં $4500 N$ જેટલું તણાવ બળ ઉત્પન્ન કરે છે અને રીલ $2 ms^{-1}$ ના દરે વીંટાય છે. વિદ્યુત મોટરનો પાવર કેટલો હશે?
A
$15 kW$
B
$9 kW$
C
$225 kW$
D
$9000 HP$

Solution

(B) બળ $F$ અને વેગ $v$ થી ગતિ કરતા પદાર્થ માટે પાવર $P$ નું સૂત્ર $P = F \times v$ છે.
આપેલ છે:
બળ $F = 4500 N$
વેગ $v = 2 ms^{-1}$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$P = 4500 N \times 2 ms^{-1} = 9000 W$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 kW = 1000 W$,તેથી:
$P = 9000 W = 9 kW$.
આમ,વિદ્યુત મોટરનો પાવર $9 kW$ છે.
52
EasyMCQ
$80 \ kg$ દળ ધરાવતો એક માણસ $M_1$ એક ખોખું લઈને $15 \ s$ માં દાદર ચઢે છે. બીજા $80 \ kg$ દળ ધરાવતા માણસ $M_2$ તે જ ખોખું લઈને તે જ દાદર $20 \ s$ માં ચઢે છે. તેમના દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પાવરનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$1$
B
$4/3$
C
$16/9$
D
ઉપરોક્ત એકપણ નહીં

Solution

(B) પાવર એ કાર્ય કરવાના દર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જે $P = \frac{W}{t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને માણસો સમાન દળ લઈને સમાન દાદર ચઢતા હોવાથી,બંને માટે થયેલું કાર્ય $W$ સમાન છે $(W = mgh)$.
તેથી,પાવર એ સમયના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે: $P \propto \frac{1}{t}$.
બંને માણસો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પાવરનો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2} = \frac{t_2}{t_1}$ છે.
અહીં $t_1 = 15 \ s$ અને $t_2 = 20 \ s$ આપેલ છે,તેથી $\frac{P_1}{P_2} = \frac{20}{15} = \frac{4}{3}$ થાય.
53
DifficultMCQ
એક પંપનો ઉપયોગ આપેલ પાઈપમાંથી ચોક્કસ દરે પાણી પહોંચાડવા માટે થાય છે. તે જ પાઈપમાંથી તેટલા જ સમયમાં $n$ ગણું પાણી મેળવવા માટે મોટરનો પાવર કેટલા ગણો વધારવો જોઈએ?
A
$n/2$
B
$n^2$
C
$n$
D
$n^3$

Solution

(D) પાણીનો દળ પ્રવાહ દર $\frac{dm}{dt} = Av\rho$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે,$v$ એ પ્રવાહનો વેગ છે અને $\rho$ એ પાણીની ઘનતા છે.
તેટલા જ સમયમાં $n$ ગણું પાણી મેળવવા માટે,નવો દળ પ્રવાહ દર $\left(\frac{dm}{dt}\right)' = n \frac{dm}{dt}$ હોવો જોઈએ.
અહીં $A$ અને $\rho$ અચળ હોવાથી,$v' = nv$ થાય.
પાણીને પંપ કરવા માટે જરૂરી પાવર $P = \frac{1}{2} \left(\frac{dm}{dt}\right) v^2$ છે.
તેથી,નવા પાવર $P'$ અને મૂળ પાવર $P$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{P'}{P} = \frac{\frac{1}{2} (n \frac{dm}{dt}) (v')^2}{\frac{1}{2} (\frac{dm}{dt}) v^2} = n \cdot \frac{(nv)^2}{v^2} = n \cdot n^2 = n^3$.
આમ,પાવરને $n^3$ ગણો વધારવો જોઈએ.
54
MediumMCQ
$2000 \ kg$ દળની એક ગાડીને એક ક્રેન દ્વારા $30 \ m$ અંતર સુધી $1$ મિનિટમાં ઊંચકવામાં આવે છે. બીજી ક્રેન આ જ કાર્ય $2$ મિનિટમાં કરે છે. દરેક ક્રેન દ્વારા આપવામાં આવતો પાવર અનુક્રમે કેટલો હશે?
A
$4900 \ W, 4900 \ W$
B
$9800 \ W, 4900 \ W$
C
$9800 \ W, 9800 \ W$
D
$4900 \ W, 9800 \ W$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $M = 2000 \ kg$,ઊંચાઈ $h = 30 \ m$,સમય $t_1 = 60 \ s$,સમય $t_2 = 120 \ s$,ગુરુત્વપ્રવેગ $g = 9.8 \ m/s^2$.
ગાડીને ઊંચકવા માટે કરવું પડતું કાર્ય $W$ એ સ્થિતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે: $W = Mgh$.
$W = 2000 \times 9.8 \times 30 = 588,000 \ J = 5.88 \times 10^5 \ J$.
પાવર $P$ એ કાર્ય કરવાનો દર છે: $P = W/t$.
પ્રથમ ક્રેન માટે: $P_1 = W / t_1 = (5.88 \times 10^5) / 60 = 9800 \ W$.
બીજી ક્રેન માટે: $P_2 = W / t_2 = (5.88 \times 10^5) / 120 = 4900 \ W$.
આમ,દરેક ક્રેન દ્વારા આપવામાં આવતો પાવર અનુક્રમે $9800 \ W$ અને $4900 \ W$ છે.
55
DifficultMCQ
$m$ દળના એક સ્વયંસંચાલિત વાહનના એન્જિનનો અચળ પાવર $P$ છે. તેનો પ્રવેગ $a = \frac{P}{mv}$ છે. (માની લો કે ઘર્ષણ ગેરહાજર છે). જ્યારે વાહનનો વેગ $V_1$ થી વધીને $V_2$ થાય,ત્યારે તેના વડે કપાતું અંતર કેટલું હશે?
A
$\frac{3P}{m}(v_2^2 - v_1^2)$
B
$\frac{m}{3P}(v_2^3 - v_1^3)$
C
$\frac{m}{3P}(v_2^2 - v_1^2)$
D
$\frac{m}{3P}(v_2 - v_1)$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે પાવર $P = Fv = (ma)v$ છે.
આપેલ છે કે $a = \frac{P}{mv}$,આપણે પ્રવેગને $a = v \frac{dv}{ds}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ કિંમતને પાવરના સમીકરણમાં મૂકતા: $P = m(v \frac{dv}{ds})v = m v^2 \frac{dv}{ds}$.
પદોને સંકલન માટે ગોઠવતા: $ds = \frac{m}{P} v^2 dv$.
બંને બાજુ પ્રારંભિક વેગ $v_1$ થી અંતિમ વેગ $v_2$ અને અંતર $0$ થી $s$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{s} ds = \frac{m}{P} \int_{v_1}^{v_2} v^2 dv$.
$s = \frac{m}{P} [\frac{v^3}{3}]_{v_1}^{v_2}$.
$s = \frac{m}{3P} (v_2^3 - v_1^3)$.
56
DifficultMCQ
જો બળ $\vec{F} = (60\hat{i} + 15\hat{j} - 3\hat{k}) \, N$ અને વેગ $\vec{v} = (2\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k}) \, m/s$ હોય,તો તાક્ષ્ણિક પાવર કેટલા વૉટ થાય?
A
$195$
B
$45$
C
$75$
D
$100$

Solution

(B) તાક્ષ્ણિક પાવર $P$ એ બળ સદિશ $\vec{F}$ અને વેગ સદિશ $\vec{v}$ ના અદિશ ગુણાકાર (dot product) દ્વારા મળે છે.
$P = \vec{F} \cdot \vec{v}$
$P = (60\hat{i} + 15\hat{j} - 3\hat{k}) \cdot (2\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k})$
અદિશ ગુણાકારના નિયમ $\hat{i} \cdot \hat{i} = 1, \hat{j} \cdot \hat{j} = 1, \hat{k} \cdot \hat{k} = 1$ અને $\hat{i} \cdot \hat{j} = 0$ વગેરેનો ઉપયોગ કરતા:
$P = (60 \times 2) + (15 \times -4) + (-3 \times 5)$
$P = 120 - 60 - 15$
$P = 45 \, W$
આમ,તાક્ષ્ણિક પાવર $45 \, W$ છે.
57
EasyMCQ
$m$ દળ ધરાવતી એક કારને $a$ પ્રવેગ સાથે સીધા રસ્તા પર અચળ બાહ્ય અવરોધ $R$ ની વિરુદ્ધ ચલાવવામાં આવે છે. જ્યારે વેગ $v$ હોય,ત્યારે એન્જિનનો પાવર કેટલો હશે?
A
$Rv$
B
$mav$
C
$(R + ma)v$
D
$(ma - R)v$

Solution

(C) કારને $R$ અવરોધની વિરુદ્ધ $a$ પ્રવેગ સાથે ગતિ કરાવવા માટે એન્જિન દ્વારા જરૂરી કુલ બળ $F$ ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ મળે છે: $F_{net} = ma$
અવરોધ $R$ વિરુદ્ધ દિશામાં કાર્ય કરતું હોવાથી,એન્જિને $F = R + ma$ જેટલું બળ આપવું પડે.
એન્જિન દ્વારા આપવામાં આવતો પાવર $P$ એ બળ અને વેગનો ગુણાકાર છે: $P = F \times v$
$F$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે: $P = (R + ma)v$.
58
MediumMCQ
હવા $v$ ઝડપથી પવનચક્કીના પાંખિયા સાથે અથડાય છે. ઉત્પન્ન થતો પાવર નીચેનામાંથી કોના સપ્રમાણમાં હોય છે?
A
$v$
B
$v^{2}$
C
$v^{3}$
D
$v^{4}$

Solution

(C) એકમ સમયમાં પાંખિયા સાથે અથડાતા હવાનું દળ $\frac{dm}{dt} = \rho A v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\rho$ એ હવાની ઘનતા છે અને $A$ એ પાંખિયા દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ છે.
હવા દ્વારા પાંખિયા પર લાગતું બળ $F = v \frac{dm}{dt} = v(\rho A v) = \rho A v^{2}$ છે.
ઉત્પન્ન થતો પાવર એ બળ અને વેગનો ગુણાકાર છે: $P = F \times v$.
બળ માટેનું સૂત્ર મૂકતા: $P = (\rho A v^{2}) \times v = \rho A v^{3}$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતો પાવર એ વેગના ઘન (cube) ના સપ્રમાણમાં હોય છે,એટલે કે $P \propto v^{3}$.
59
EasyMCQ
$2.05 \times 10^6 \ kg$ દળ ધરાવતી ટ્રેનનો વેગ $5 \ minutes$ માં $5 \ m/s$ થી વધીને $25 \ m/s$ થાય છે. એન્જિનનો પાવર . . . . . . $MW$ છે.
A
$1.025$
B
$2.05$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) એન્જિનનો પાવર એ ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફારના દર જેટલો હોય છે.
$\text{Power} (P) = \frac{\Delta K.E.}{\Delta t} = \frac{\frac{1}{2} m (v_2^2 - v_1^2)}{t}$
આપેલ છે: $m = 2.05 \times 10^6 \ kg$,$v_1 = 5 \ m/s$,$v_2 = 25 \ m/s$,$t = 5 \ minutes = 300 \ s$.
કિંમતો મૂકતા:
$P = \frac{0.5 \times 2.05 \times 10^6 \times (25^2 - 5^2)}{300}$
$P = \frac{0.5 \times 2.05 \times 10^6 \times (625 - 25)}{300}$
$P = \frac{0.5 \times 2.05 \times 10^6 \times 600}{300}$
$P = 0.5 \times 2.05 \times 10^6 \times 2$
$P = 2.05 \times 10^6 \ W = 2.05 \ MW$.
60
EasyMCQ
$100 \ m$ ની ઊંચાઈએથી ટર્બાઇનના પાંખિયા પર $100 \ kg/s$ ના દરે પાણી પડે છે. ઉત્પન્ન થતો પાવર . . . . . . $kW$ છે.
A
$100$
B
$10$
C
$1$
D
$1000$

Solution

(A) પડતા પાણી દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પાવર નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $P = \frac{W}{t} = \frac{mgh}{t}$.
અહીં દળનો પ્રવાહ દર $\frac{m}{t} = 100 \ kg/s$,ઊંચાઈ $h = 100 \ m$ અને ગુરુત્વપ્રવેગ $g = 10 \ m/s^2$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$P = (\frac{m}{t}) \times g \times h$
$P = 100 \ kg/s \times 10 \ m/s^2 \times 100 \ m$
$P = 100,000 \ W = 10^5 \ W$.
કારણ કે $1 \ kW = 1000 \ W$,તેથી $P = 100 \ kW$ મળે.
61
EasyMCQ
બે માણસોના વજનનો ગુણોત્તર $5 : 3$ છે. જો તેઓને દાદર ચડવા માટે લાગતા સમયનો ગુણોત્તર $11 : 9$ હોય,તો તેમના પાવરનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$\frac{15}{11}$
B
$\frac{11}{15}$
C
$\frac{11}{9}$
D
$\frac{9}{11}$

Solution

(A) પાવર $(P)$ એ કાર્ય કરવાનો દર છે,જે $P = \frac{W}{t} = \frac{mgh}{t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે બંને માણસો સમાન ઊંચાઈ $(h)$ ચડે છે,તેથી પાવર એ વજન $(m)$ ના સમપ્રમાણમાં અને સમય $(t)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે: $P \propto \frac{m}{t}$.
આપેલ છે કે વજનનો ગુણોત્તર $\frac{m_1}{m_2} = \frac{5}{3}$ અને સમયનો ગુણોત્તર $\frac{t_1}{t_2} = \frac{11}{9}$ છે.
તેમના પાવરનો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2} = \frac{m_1}{m_2} \times \frac{t_2}{t_1}$ થશે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P_1}{P_2} = \left( \frac{5}{3} \right) \times \left( \frac{9}{11} \right)$.
$\frac{P_1}{P_2} = \frac{45}{33} = \frac{15}{11}$.
62
DifficultMCQ
એક ડેમમાંથી $550 \ m$ ની ઊંચાઈએથી પાણી $50 \ m$ ની ઊંચાઈએ આવેલા ટર્બાઈન પર $1 \ s$ માં $2000 \ kg$ ના દરે પડે છે. જો ટર્બાઈનની કાર્યક્ષમતા $80\%$ હોય,તો ઉત્પન્ન થતો પાવર ............. $MW$ છે.
A
$8$
B
$10$
C
$12.5$
D
$16$

Solution

$(A)$ દર સેકન્ડે ઉપલબ્ધ સ્થિતિ ઊર્જા એ ઇનપુટ પાવર છે: $P_{in} = \frac{m}{t} g \Delta h$.
અહીં,$\frac{m}{t} = 2000 \ kg/s$,$g = 10 \ m/s^2$,અને $\Delta h = 550 \ m - 50 \ m = 500 \ m$ છે.
$P_{in} = 2000 \times 10 \times 500 = 10,000,000 \ W = 10 \ MW$.
ટર્બાઈનની કાર્યક્ષમતા $\eta = 80\% = 0.8$ છે.
ઉત્પન્ન થતો પાવર (આઉટપુટ પાવર) $P_{out} = \eta \times P_{in} = 0.8 \times 10 \ MW = 8 \ MW$ થાય.
63
MediumMCQ
ટર્બાઇન ચલાવવા માટે $60\, m$ ની ઊંચાઈ પરથી $15\, kg/s$ ના દરે પાણી પડે છે. ઘર્ષણ બળોને કારણે થતું નુકસાન ઊર્જાના $10\%$ છે. ટર્બાઇન દ્વારા કેટલી પાવર ઉત્પન્ન થાય છે ............. $kW$ ? $(g = 10\, m/s^2)$
A
$12.3$
B
$7$
C
$8.1$
D
$10.2$

Solution

(C) પાણીના પ્રવાહનો દર $\frac{dm}{dt} = 15\, kg/s$ છે.
ઊંચાઈ $h = 60\, m$ છે અને ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g = 10\, m/s^2$ છે.
દર સેકન્ડે ઉપલબ્ધ કુલ સ્થિતિ ઊર્જા (ઇનપુટ પાવર) $P_{in} = \frac{dm}{dt} \cdot g \cdot h = 15 \times 10 \times 60 = 9000\, W$ છે.
ઘર્ષણને કારણે થતું નુકસાન $10\%$ છે,તેથી ટર્બાઇનની કાર્યક્ષમતા $90\%$ છે.
ટર્બાઇન દ્વારા ઉત્પન્ન થતી પાવર $P_{out} = P_{in} \times 0.90 = 9000 \times 0.90 = 8100\, W$ છે.
કિલોવોટમાં રૂપાંતરિત કરતા,$P_{out} = 8.1\, kW$ મળે છે.
64
MediumMCQ
એક એન્જિન હોસ પાઇપ દ્વારા સતત પાણી પમ્પ કરે છે. પાણી $v$ વેગ સાથે હોસમાંથી બહાર નીકળે છે અને $m$ એ પાણીના પ્રવાહની એકમ લંબાઈ દીઠ દળ છે. પાણીને આપવામાં આવતી ગતિઊર્જાનો દર કેટલો છે?
A
$mv^2$
B
$\frac{1}{2} mv^2$
C
$\frac{1}{2} m^2v^2$
D
$\frac{1}{2} mv^3$

Solution

(D) ધારો કે પાણીનો વેગ $v$ છે અને એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $m$ છે.
એકમ સમયમાં વહેતા પાણીનું દળ (દળનો પ્રવાહ દર) એ એકમ લંબાઈ દીઠ દળ અને વેગના ગુણાકાર જેટલું હોય છે:
$\text{દળનો પ્રવાહ દર} = m \times v$
$v$ વેગથી ગતિ કરતા $M$ દળની ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2} Mv^2$ છે.
ગતિઊર્જા આપવામાં આવતી હોય તે દર એટલે પાવર $P$,જે એકમ સમય દીઠ ગતિઊર્જા છે:
$P = \frac{1}{2} (\text{દળનો પ્રવાહ દર}) v^2$
$P = \frac{1}{2} (mv) v^2 = \frac{1}{2} mv^3$.
65
MediumMCQ
એક એન્જિન હોઝ પાઇપ દ્વારા પાણી પમ્પ કરે છે. પાણી પાઇપમાંથી પસાર થાય છે અને $2\, m/s$ ના વેગ સાથે બહાર નીકળે છે. પાઇપમાં પાણીના એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $100\, kg/m$ છે. એન્જિનનો પાવર કેટલો હશે $?$ ................ $W$
A
$400$
B
$200$
C
$100$
D
$800$

Solution

(D) આપેલ છે:
પાણીના એકમ લંબાઈ દીઠ દળ,$\mu = 100\, kg/m$.
પાણીનો વેગ,$v = 2\, m/s$.
પાણીના પ્રવાહનો દર (દળનો દર) $\frac{dm}{dt} = \mu \cdot v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{dm}{dt} = 100\, kg/m \times 2\, m/s = 200\, kg/s$.
એન્જિન દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવતો પાવર $P = \mu v^3$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
$P = 100 \times (2)^3 = 100 \times 8 = 800\, W$.
આમ,એન્જિનનો પાવર $800\, W$ છે.
66
MediumMCQ
$M$ દળનો એક કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિ શરૂ કરીને સમાન પ્રવેગ અનુભવે છે. જો $T$ સમયમાં પ્રાપ્ત કરેલો વેગ $V$ હોય,તો કણને આપવામાં આવતી પાવર કેટલી હશે?
A
$\frac{MV^2}{T}$
B
$\frac{1}{2} \left( \frac{MV^2}{T^2} \right)$
C
$\frac{MV^2}{T^2}$
D
$\frac{1}{2} \left( \frac{MV^2}{T} \right)$

Solution

(D) કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે,તેથી તેનો પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
આપેલ પ્રવેગ $a$ સમાન છે,તેથી $T$ સમય પર વેગ $V = aT$ થશે,જેનો અર્થ છે કે $a = \frac{V}{T}$.
કણ પર લાગતું બળ $F = Ma = M \left( \frac{V}{T} \right)$ છે.
કણને આપવામાં આવતી પાવર $P = F \cdot V$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
$F$ અને $V$ ની કિંમતો મૂકતા:
$P = \left( M \frac{V}{T} \right) \cdot V = \frac{MV^2}{T}$.
પરંતુ,સરેરાશ પાવર $P_{avg} = \frac{W}{T} = \frac{\Delta K}{T} = \frac{1}{2} \frac{MV^2}{T}$.
આમ,વિકલ્પ $D$ એ કણને આપવામાં આવતી સરેરાશ પાવર દર્શાવે છે.
67
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતી એક કાર સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે અને એવી રીતે પ્રવેગિત થાય છે કે જેથી કારને મળતો તાત્કાલિક પાવર $P_0$ અચળ રહે છે. આ કારનો તાત્કાલિક વેગ કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$t^2P_0$
B
$t^{1/2}$
C
$t^{3/2}$
D
$t/\sqrt{m}$

Solution

(B) તાત્કાલિક પાવર $P_0$ એ $P_0 = Fv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $F = ma = m(dv/dt)$,આપણે લખી શકીએ $P_0 = mv(dv/dt)$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે $P_0 dt = mv dv$.
બંને બાજુ $t=0$ થી $t$ અને $v=0$ થી $v$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_0^t P_0 dt = \int_0^v mv dv$
$P_0 t = \frac{1}{2}mv^2$.
$v$ માટે ઉકેલતા,આપણને મળે છે $v = \sqrt{\frac{2P_0 t}{m}}$.
તેથી,$v \propto \sqrt{t}$ અથવા $v \propto t^{1/2}$.
68
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક કણ એક મશીન દ્વારા ગતિ કરે છે જે $k$ વોટનો અચળ પાવર આપે છે. જો કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય,તો $t$ સમયે કણ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
A
$\sqrt {\frac{{mk}}{2}} \;{t^{ - \frac{1}{2}}}$
B
$\sqrt {mk} \;{t^{ - \frac{1}{2}}}$
C
$\sqrt {2mk} \;{t^{ - \frac{1}{2}}}$
D
$\frac{1}{2}\sqrt {mk} \;{t^{ - \frac{1}{2}}}$

Solution

(A) કણ પર લાગતો પાવર $P$ અચળ છે,તેથી $P = k$.
પાવર $P = \frac{dW}{dt}$ હોવાથી,$dW = k dt$ થાય.
બંને બાજુ $0$ થી $t$ સુધી સંકલન કરતા,$W = kt$ મળે.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,થયેલું કાર્ય ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે:
$W = \Delta K = \frac{1}{2}mv^2 - 0$.
$W$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $kt = \frac{1}{2}mv^2$,જેમાંથી $v = \sqrt{\frac{2kt}{m}}$ મળે.
પ્રવેગ $a$ એ વેગનું સમયની સાપેક્ષે વિકલન છે:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt} \left( \sqrt{\frac{2k}{m}} t^{1/2} \right) = \sqrt{\frac{2k}{m}} \cdot \frac{1}{2} t^{-1/2} = \sqrt{\frac{k}{2mt}}$.
કણ પર લાગતું બળ $F = ma$ છે:
$F = m \cdot \sqrt{\frac{k}{2mt}} = \sqrt{\frac{m^2 k}{2mt}} = \sqrt{\frac{mk}{2t}} = \sqrt{\frac{mk}{2}} t^{-1/2}$.
69
DifficultMCQ
$1\, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ સમય પર આધારિત બળ $\overrightarrow{F} = (2t\hat{i} + 3t^2\hat{j})\, N$ ની અસર હેઠળ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે,જ્યાં $\hat{i}$ અને $\hat{j}$ એ $x$ અને $y$ અક્ષની દિશામાં એકમ સદિશો છે. $t$ સમયે બળ દ્વારા કેટલો પાવર ઉત્પન્ન થશે?
A
$(2t^2 + 4t^4)\, W$
B
$(2t^3 + 3t^4)\, W$
C
$(2t^3 + 3t^5)\, W$
D
$(2t^2 + 3t^3)\, W$

Solution

(C) આપેલ છે: બળ $\overrightarrow{F} = (2t\hat{i} + 3t^2\hat{j})\, N$ અને દળ $m = 1\, kg$.
પદાર્થનો પ્રવેગ $\overrightarrow{a} = \frac{\overrightarrow{F}}{m} = \frac{2t\hat{i} + 3t^2\hat{j}}{1} = (2t\hat{i} + 3t^2\hat{j})\, m/s^2$ છે.
$t$ સમયે વેગ $\overrightarrow{v}$ એ પ્રવેગનું સમયની સાપેક્ષમાં સંકલન કરવાથી મળે છે: $\overrightarrow{v} = \int \overrightarrow{a} dt = \int (2t\hat{i} + 3t^2\hat{j}) dt = t^2\hat{i} + t^3\hat{j}\, m/s$.
બળ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પાવર $P$ એ બળ અને વેગનો અદિશ ગુણાકાર છે: $P = \overrightarrow{F} \cdot \overrightarrow{v}$.
$P = (2t\hat{i} + 3t^2\hat{j}) \cdot (t^2\hat{i} + t^3\hat{j}) = (2t)(t^2) + (3t^2)(t^3) = 2t^3 + 3t^5\, W$.
70
MediumMCQ
$10 \ m$ ની ઊંડાઈએથી પાણી પમ્પ કરવામાં આવે છે અને $10^{-2} \ m^2$ આડછેદ ધરાવતી પાઇપ દ્વારા પહોંચાડવામાં આવે છે. જો પ્રતિ સેકન્ડ $10^{-1} \ m^3$ કદનું પાણી પહોંચાડવાની જરૂર હોય,તો જરૂરી પાવર ........ $kW$ હશે.
A
$10$
B
$15$
C
$9.8$
D
$4.9$

Solution

(C) પાણીને પમ્પ કરવા માટે જરૂરી પાવર એ સ્થિતિ ઊર્જાના ફેરફારના દર દ્વારા આપવામાં આવે છે,$P = \frac{mgh}{t}$.
આપેલ છે:
ઊંડાઈ,$h = 10 \ m$
કદનો પ્રવાહ દર,$\frac{V}{t} = 10^{-1} \ m^3/s$
પાણીની ઘનતા,$\rho = 10^3 \ kg/m^3$
ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ,$g = 9.8 \ m/s^2$
એકમ સમયમાં પમ્પ કરેલા પાણીનું દળ $\frac{m}{t} = \rho \times \frac{V}{t}$ છે.
$\frac{m}{t} = 10^3 \ kg/m^3 \times 10^{-1} \ m^3/s = 100 \ kg/s$.
હવે,જરૂરી પાવર છે:
$P = (\frac{m}{t}) \times g \times h$
$P = 100 \ kg/s \times 9.8 \ m/s^2 \times 10 \ m$
$P = 9800 \ W$
કિલોવોટમાં રૂપાંતરિત કરતા:
$P = \frac{9800}{1000} \ kW = 9.8 \ kW$.
71
DifficultMCQ
એક પદાર્થ અચળ પાવરના સ્ત્રોતની અસર હેઠળ એકદિશીય ગતિ કરી રહ્યો છે. સમય $t$ માં તેનું સ્થાનાંતર કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$t^{1/2}$
B
$t$
C
$t^{3/2}$
D
$t^2$

Solution

(C) પાવરને કાર્ય કરવાના દર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $P = Fv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $F = ma$ અને $a = \frac{dv}{dt}$,તેથી $P = m \left( \frac{dv}{dt} \right) v = k$ (જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે).
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $v dv = \frac{k}{m} dt$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,આપણને $\frac{v^2}{2} = \frac{k}{m} t$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $v = \sqrt{\frac{2k}{m}} t^{1/2}$.
કારણ કે $v = \frac{dx}{dt}$,તેથી $\frac{dx}{dt} = \sqrt{\frac{2k}{m}} t^{1/2}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,આપણને $x = \int \sqrt{\frac{2k}{m}} t^{1/2} dt = \sqrt{\frac{2k}{m}} \left( \frac{t^{3/2}}{3/2} \right) = \frac{2}{3} \sqrt{\frac{2k}{m}} t^{3/2}$ મળે છે.
આમ,સ્થાનાંતર $x$ એ $t^{3/2}$ ના પ્રમાણમાં છે.
72
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાં છે. તેને નિયમિત પ્રવેગ આપવામાં આવે છે જેથી તે $T$ સમયમાં $v$ જેટલો વેગ પ્રાપ્ત કરે છે. સમય $t$ ના વિધેય તરીકે પદાર્થને પૂરો પાડવામાં આવતો તત્કાલીન પાવર . . . . . . છે.
A
$\frac{mv^2}{T^2}t$
B
$\frac{mv^2}{T^2}t^2$
C
$\frac{mv^2t}{2T^2}$
D
$\frac{mv^2t^2}{2T^2}$

Solution

(A) પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
ગતિના સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $v = 0 + aT$ મળે છે,જેના પરથી પ્રવેગ $a = \frac{v}{T}$ મળે છે.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma = m(\frac{v}{T})$ છે.
કોઈપણ સમય $t$ પર પદાર્થનો વેગ $v(t) = at = (\frac{v}{T})t$ થાય.
તત્કાલીન પાવર $P$ એ $P = F \cdot v(t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$P = (m \cdot \frac{v}{T}) \cdot (\frac{v}{T}t) = \frac{mv^2}{T^2}t$.
73
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{F} = (60 \hat{i} + 15 \hat{j} - 3 \hat{k}) \; N$ અને $\overrightarrow{V} = (2 \hat{i} - 4 \hat{j} + 5 \hat{k}) \; m/s$ હોય,તો તાત્ક્ષણિક પાવર કેટલો થાય ($; W$ માં)?
A
$45$
B
$195$
C
$75$
D
$100$

Solution

(A) તાત્ક્ષણિક પાવર $P$ એ બળ સદિશ $\overrightarrow{F}$ અને વેગ સદિશ $\overrightarrow{V}$ ના અદિશ ગુણાકાર (dot product) દ્વારા મળે છે.
$P = \overrightarrow{F} \cdot \overrightarrow{V}$
આપેલા સદિશોની કિંમત મૂકતા:
$P = (60 \hat{i} + 15 \hat{j} - 3 \hat{k}) \cdot (2 \hat{i} - 4 \hat{j} + 5 \hat{k})$
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા ($\hat{i} \cdot \hat{i} = 1, \hat{j} \cdot \hat{j} = 1, \hat{k} \cdot \hat{k} = 1$ અને અન્ય પદો $0$ થાય છે):
$P = (60 \times 2) + (15 \times -4) + (-3 \times 5)$
$P = 120 - 60 - 15$
$P = 45 \; W$
74
DifficultMCQ
$(2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})\,N$ જેટલું બળ એક પદાર્થ પર $4\,s$ માટે લાગે છે અને $(3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k})\,m$ જેટલું સ્થાનાંતર ઉત્પન્ન કરે છે. વપરાયેલ પાવર :- ............... $W$ છે. ($.5$ માં)
A
$4$
B
$6$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) પાવર એ કાર્ય કરવાનો દર છે,જે $P = \frac{W}{t}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
થયેલ કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{S}$.
આપેલ છે કે $\vec{F} = (2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})\,N$ અને $\vec{S} = (3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k})\,m$.
$W = (2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}) \cdot (3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}) = (2 \times 3) + (3 \times 4) + (4 \times 5) = 6 + 12 + 20 = 38\,J$.
આપેલ સમય $t = 4\,s$.
$P = \frac{38}{4} = 9.5\,W$.
75
MediumMCQ
$10\, kg$ દળનો એક બ્લોક સ્થિર સ્થિતિમાંથી $20\, s$ માં $2\, m/s$ ની ઝડપે સમાન રીતે પ્રવેગિત થાય છે. $0$ થી $20\, s$ ના સમયગાળામાં વિકસિત સરેરાશ પાવર .............. $W$ છે.
A
$10$
B
$1$
C
$20$
D
$2$

Solution

(B) સરેરાશ પાવર $P_{av}$ ને કુલ કાર્ય અને કુલ સમયના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$P_{av} = \frac{W}{t}$
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,થયેલું કુલ કાર્ય એ ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
$W = \Delta K = K_f - K_i$
આપેલ છે,દળ $m = 10\, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0\, m/s$,અંતિમ વેગ $v = 2\, m/s$,અને સમય $t = 20\, s$.
$K_i = \frac{1}{2} m u^2 = \frac{1}{2} \times 10 \times 0^2 = 0\, J$
$K_f = \frac{1}{2} m v^2 = \frac{1}{2} \times 10 \times 2^2 = 20\, J$
$W = 20\, J - 0\, J = 20\, J$
હવે,સરેરાશ પાવરની ગણતરી કરતા:
$P_{av} = \frac{20\, J}{20\, s} = 1\, W$.
76
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતા એક પદાર્થને સ્થિર સ્થિતિમાંથી $T$ સમયમાં $v$ જેટલી ઝડપ સુધી સમાન પ્રવેગ આપવામાં આવે છે. સમયના વિધેય તરીકે પદાર્થને આપવામાં આવતો તાત્ક્ષણિક પાવર કેટલો થાય?
A
$\frac{mv^2}{T^2}t$
B
$\frac{mv^2}{T^2}t^2$
C
$\frac{1}{2}\frac{mv^2}{T^2}t$
D
$\frac{1}{2}\frac{mv^2}{T^2}t^2$

Solution

(A) પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થાય છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
તે $T$ સમયમાં $v$ ઝડપ સુધી સમાન પ્રવેગિત થાય છે,તેથી પ્રવેગ $a = \frac{v - u}{T} = \frac{v}{T}$ મળે.
કોઈપણ સમયે $t$ વેગ $v(t) = at = \frac{v}{T}t$ થાય.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma = m\left(\frac{v}{T}\right)$ છે.
તાત્ક્ષણિક પાવર $P = F \cdot v(t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$P = \left(m \frac{v}{T}\right) \left(\frac{v}{T}t\right) = \frac{mv^2}{T^2}t$ મળે છે.
77
DifficultMCQ
એક અચળ બળ $F$ શરૂઆતમાં સ્થિર રહેલા $m$ દળના પદાર્થ પર લાગે છે. નીચેનામાંથી કયો આલેખ સમય $t$ સાથે વિકસિત પાવર $P$ ના ફેરફારને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) બળ $F$ દ્વારા આપવામાં આવતો પાવર $P$ સૂત્ર $P = F \cdot v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $v$ એ પદાર્થનો વેગ છે.
બળ $F$ અચળ હોવાથી,પદાર્થનો પ્રવેગ $a$ પણ અચળ રહે છે,જે $a = F/m$ છે.
સ્થિર સ્થિતિ $(u = 0)$ થી શરૂ કરીને,કોઈપણ સમયે $t$ પર વેગ $v = u + at = 0 + (F/m)t = (F/m)t$ થાય છે.
આને પાવરના સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $P = F \cdot ((F/m)t) = (F^2/m)t$ મળે છે.
અહીં $F$ અને $m$ અચળ હોવાથી,$P \propto t$ થાય છે.
આ પાવર $P$ અને સમય $t$ વચ્ચેનો રેખીય સંબંધ દર્શાવે છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે.
તેથી,સમય $t$ સાથે પાવર $P$ માં રેખીય વધારો દર્શાવતો આલેખ સાચો છે,જે વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.
78
DifficultMCQ
$2\, kg$ દળ ધરાવતા કણ ને આપવામાં આવતો પાવર સમય સાથે $P = \frac{3t^2}{2} \, W$ મુજબ બદલાય છે. અહીં,$t$ એ $s$ માં છે. જો $t = 0$ સમયે કણનો વેગ $v = 0$ હોય,તો $t = 2\, s$ સમયે કણનો વેગ ............ $m/s$ થશે.
A
$1$
B
$4$
C
$2$
D
$2\sqrt{2}$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 2\, kg$,પાવર $P = \frac{3t^2}{2}$,અને પ્રારંભિક વેગ $v(0) = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે પાવર $P = F \cdot v = (m \cdot a) \cdot v = m \cdot v \cdot \frac{dv}{dt}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $2 \cdot v \cdot \frac{dv}{dt} = \frac{3t^2}{2}$.
પદોને ગોઠવતા: $v \cdot dv = \frac{3t^2}{4} \cdot dt$.
બંને બાજુ $t = 0$ થી $t = 2$ અને $v = 0$ થી $v = V$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{V} v \, dv = \int_{0}^{2} \frac{3t^2}{4} \, dt$.
$\left[ \frac{v^2}{2} \right]_{0}^{V} = \frac{3}{4} \left[ \frac{t^3}{3} \right]_{0}^{2}$.
$\frac{V^2}{2} = \frac{1}{4} \cdot (2^3 - 0^3) = \frac{8}{4} = 2$.
$V^2 = 4$,તેથી $V = 2\, m/s$.
79
MediumMCQ
$4:3$ ના ગુણોત્તરમાં વજન ધરાવતા બે માણસો $12:11$ ના ગુણોત્તરમાં સમય લઈને દાદર ચઢે છે. પ્રથમ અને બીજા માણસના પાવરનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$4/3$
B
$12/11$
C
$48/33$
D
$11/9$

Solution

(D) પાવર એટલે કાર્ય કરવાનો દર,જે $P = \frac{W_{work}}{t} = \frac{mgh}{t} = \frac{W_{weight}h}{t}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને માણસો એક જ દાદર ચઢતા હોવાથી,ઊંચાઈ $h$ બંને માટે સમાન છે.
આપેલ વજનનો ગુણોત્તર $W_1 : W_2 = 4 : 3$ અને સમયનો ગુણોત્તર $t_1 : t_2 = 12 : 11$ છે.
તેમના પાવરનો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2} = \frac{W_1}{W_2} \times \frac{t_2}{t_1}$ થશે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{P_1}{P_2} = \frac{4}{3} \times \frac{11}{12} = \frac{44}{36} = \frac{11}{9}$.
તેથી,પ્રથમ અને બીજા માણસના પાવરનો ગુણોત્તર $11/9$ છે.
80
DifficultMCQ
પવનચક્કી (wind-powered generator) પવન ઊર્જાનું વિદ્યુત ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે. ધારો કે જનરેટર તેના પાંખિયા દ્વારા પકડાયેલી પવન ઊર્જાના નિશ્ચિત અંશનું વિદ્યુત ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે. પવનની ઝડપ $v$ માટે,વિદ્યુત પાવર આઉટપુટ સંભવિત રીતે કોના પ્રમાણમાં હશે?
A
$v^4$
B
$v^2$
C
$v$
D
$v^3$

Solution

(D) $v$ ઝડપથી ગતિ કરતા $m$ દળ ધરાવતી હવા માટે ગતિ ઊર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2$ છે.
$t$ સમયમાં $A$ ક્ષેત્રફળમાંથી પસાર થતા હવાનું દળ $m = \rho A v t$ છે,જ્યાં $\rho$ એ હવાની ઘનતા છે.
ગતિ ઊર્જાના વહનનો દર (પાવર) $P = \frac{dK}{dt} = \frac{1}{2} \left(\frac{dm}{dt}\right) v^2$ છે.
અહીં $\frac{dm}{dt} = \rho A v$ હોવાથી,આપણે તેને પાવરના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$P = \frac{1}{2} (\rho A v) v^2 = \frac{1}{2} \rho A v^3$.
જનરેટર આ ઊર્જાના નિશ્ચિત અંશનું રૂપાંતર કરતું હોવાથી,વિદ્યુત પાવર આઉટપુટ $v^3$ ના પ્રમાણમાં હોય છે.
81
MediumMCQ
એક ઇલેક્ટ્રિક પંપનો ઉપયોગ $9\,m^3$ ક્ષમતાની ઓવરહેડ ટાંકી ભરવા માટે થાય છે જે જમીનથી $10\,m$ ની ઊંચાઈએ રાખેલી છે. જો પંપ $10\,kW$ પાવરનો વપરાશ કરીને ટાંકી ભરવા માટે $5\,minutes$ લે છે,તો પંપની કાર્યક્ષમતા કેટલી હોવી જોઈએ? : ............... $\%$ ($g = 10\,m/s^2$ લો)
A
$60$
B
$40$
C
$20$
D
$30$

Solution

(D) પાણીનું કદ $V = 9\,m^3$ છે. પાણીની ઘનતા $\rho = 1000\,kg/m^3$ લેતા,પાણીનું દળ $m = \rho V = 1000 \times 9 = 9000\,kg$ થાય.
પાણીને $h = 10\,m$ ની ઊંચાઈ સુધી લઈ જવા માટે કરેલું કાર્ય $W = mgh = 9000 \times 10 \times 10 = 9 \times 10^5\,J$ છે.
લાગતો સમય $t = 5\,minutes = 5 \times 60 = 300\,s$ છે.
આઉટપુટ પાવર $P_{out} = \frac{W}{t} = \frac{9 \times 10^5}{300} = 3000\,W = 3\,kW$ છે.
ઇનપુટ પાવર $P_{in} = 10\,kW$ છે.
કાર્યક્ષમતા $\eta = \left(\frac{P_{out}}{P_{in}}\right) \times 100 = \left(\frac{3\,kW}{10\,kW}\right) \times 100 = 30\%$ થાય.
82
MediumMCQ
એક મોટર બોટ $3.0\, m/s$ ની ઝડપે મુસાફરી કરી રહી છે. જો પાણીના પ્રવાહને કારણે તેના પર લાગતું બળ $500\, N$ હોય,તો બોટનો પાવર કેટલો હશે?
A
$150\, kW$
B
$15\, kW$
C
$1.5\, kW$
D
$150\, W$

Solution

(C) બળ $F$ દ્વારા અચળ વેગ $v$ થી ગતિ કરતી વસ્તુ પર લાગતો પાવર $P$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$P = F \times v$
આપેલ છે:
બળ $F = 500\, N$
વેગ $v = 3.0\, m/s$
કિંમતો મૂકતા:
$P = 500\, N \times 3.0\, m/s = 1500\, W$
કારણ કે $1\, kW = 1000\, W$,આપણે પાવરને કિલોવોટમાં ફેરવીએ છીએ:
$P = \frac{1500}{1000}\, kW = 1.5\, kW$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
83
MediumMCQ
એક ઇલેક્ટ્રિક મોટર કેબલ પર $40\, N$ નું બળ લગાડે છે અને તેને એક મિનિટમાં $30\, m$ ના અંતરે ખેંચે છે. મોટર દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવતો પાવર .............. $W$ છે.
A
$20$
B
$200$
C
$2$
D
$10$

Solution

(A) કરેલું કાર્ય $(W)$ = બળ $\times$ અંતર
$W = 40\, N \times 30\, m = 1200\, J$
પાવર $(P)$ એ કાર્ય કરવાની દર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે:
$P = \frac{W}{t}$
આપેલ સમય $t = 1\, \text{મિનિટ} = 60\, s$
$P = \frac{1200\, J}{60\, s} = 20\, W$
84
DifficultMCQ
એક પંપને $10 \, m$ ઊંડા કૂવામાંથી દર મિનિટે $1000 \, kg$ પાણી ઉપર ખેંચવા અને તેને $10 \, m/s$ ની ઝડપે બહાર કાઢવા માટે જરૂરી એન્જિનનો હોર્સપાવર કેટલો હશે? ($g = 10 \, m/s^2$ લો)
A
$3.33$
B
$4.33$
C
$5.35$
D
$2.35$

Solution

(A) જરૂરી કુલ પાવર એ પાણીને ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ ઉપર ખેંચવા માટે જરૂરી પાવર અને પાણીને ગતિ ઊર્જા આપવા માટે જરૂરી પાવરનો સરવાળો છે.
પાવર $P = \frac{W}{t} = \frac{mgh + \frac{1}{2}mv^2}{t}$
આપેલ છે: $m = 1000 \, kg$,$t = 60 \, s$,$h = 10 \, m$,$v = 10 \, m/s$,$g = 10 \, m/s^2$.
$P = \frac{1000 \times 10 \times 10 + \frac{1}{2} \times 1000 \times (10)^2}{60}$
$P = \frac{100000 + 50000}{60} = \frac{150000}{60} = 2500 \, W$.
કારણ કે $1 \, HP = 746 \, W$,તેથી હોર્સપાવરમાં પાવર:
$P_{HP} = \frac{2500}{746} \approx 3.35 \, HP$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $3.33 \, HP$ છે.
85
DifficultMCQ
$(2\hat i + 3\hat j + 4\hat k) \text{ N}$ નું બળ એક પદાર્થ પર $4 \text{ s}$ માટે લાગે છે અને $(3\hat i + 4\hat j + 5\hat k) \text{ m}$ નું સ્થાનાંતર ઉત્પન્ન કરે છે. વપરાયેલ પાવર ............. $\text{W}$ છે. ($.5$ માં)
A
$4$
B
$6$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) પાવર એટલે કાર્ય કરવાનો દર,જે $P = \frac{W}{t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{S}$ હોવાથી,પાવર $P = \frac{\vec{F} \cdot \vec{S}}{t}$ થાય.
અહીં $\vec{F} = (2\hat i + 3\hat j + 4\hat k) \text{ N}$,$\vec{S} = (3\hat i + 4\hat j + 5\hat k) \text{ m}$,અને $t = 4 \text{ s}$ આપેલ છે.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $\vec{F} \cdot \vec{S} = (2 \times 3) + (3 \times 4) + (4 \times 5) = 6 + 12 + 20 = 38 \text{ J}$.
તેથી,$P = \frac{38}{4} = 9.5 \text{ W}$.
86
DifficultMCQ
એક કણ $10\hat{i} + 10\hat{j} + 20\hat{k} \text{ N}$ ના અચળ બળની અસર હેઠળ $5\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k} \text{ m/s}$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. તાત્ક્ષણિક પાવર ............... $\text{J/s}$ હશે.
A
$200$
B
$40$
C
$140$
D
$170$

Solution

(C) બળ $\vec{F}$ દ્વારા $\vec{v}$ વેગથી ગતિ કરતા કણ પર લાગતો તાત્ક્ષણિક પાવર $P$ એ બળ અને વેગ સદિશોના અદિશ ગુણાકાર (dot product) દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$P = \vec{F} \cdot \vec{v}$
આપેલ છે:
$\vec{v} = (5\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}) \text{ m/s}$
$\vec{F} = (10\hat{i} + 10\hat{j} + 20\hat{k}) \text{ N}$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$P = (10\hat{i} + 10\hat{j} + 20\hat{k}) \cdot (5\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k})$
અદિશ ગુણાકારના નિયમ $(a_x\hat{i} + a_y\hat{j} + a_z\hat{k}) \cdot (b_x\hat{i} + b_y\hat{j} + b_z\hat{k}) = a_x b_x + a_y b_y + a_z b_z$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P = (10 \times 5) + (10 \times -3) + (20 \times 6)$
$P = 50 - 30 + 120$
$P = 140 \text{ W}$ (અથવા $\text{J/s}$)
આમ,તાત્ક્ષણિક પાવર $140 \text{ J/s}$ છે.
87
MediumMCQ
$60\, kg$ દળ ધરાવતો એક એથ્લેટ પ્રતિ મિનિટ $20$ પગથિયાંના દરે $25\, cm$ ની સરેરાશ ઊંચાઈએ કૂદકો મારે છે. ઉત્પન્ન થયેલ પાવર ............. $W$ છે.
A
$98$
B
$49$
C
$14$
D
$21$

Solution

(B) એથ્લેટનું દળ $m = 60\, kg$ છે.
દરેક પગથિયાની ઊંચાઈ $h = 25\, cm = 0.25\, m = \frac{1}{4}\, m$ છે.
પ્રતિ મિનિટ પગથિયાંની સંખ્યા $n = 20$ છે.
ગુરુત્વપ્રવેગ $g = 9.8\, m/s^2$ છે.
એક પગથિયામાં થયેલ કાર્ય $W_{step} = mgh = 60 \times 9.8 \times 0.25 = 147\, J$ છે.
એક મિનિટમાં થયેલ કુલ કાર્ય $W_{total} = n \times W_{step} = 20 \times 147 = 2940\, J$ છે.
ઉત્પન્ન થયેલ પાવર $P = \frac{W_{total}}{t}$ છે,જ્યાં $t = 60\, s$.
$P = \frac{2940}{60} = 49\, W$.
88
MediumMCQ
જ્યારે અચળ પ્રવેગથી ગતિ કરતા પદાર્થ પર અચળ બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે પાવર અચળ રહેતો નથી. પાવર અચળ રહે તે માટે,બળ ઝડપ સાથે નીચે મુજબ બદલાવવું જોઈએ:
A
$F \propto \frac{1}{v}$
B
$F \propto \frac{1}{\sqrt{v}}$
C
$F \propto v$
D
$F \propto v^2$

Solution

(A) પાવર $P$ એ બળ $F$ અને વેગ $v$ ના ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જે $P = F \cdot v$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
જો પાવર $P$ અચળ રહેવો હોય,તો $F \cdot v = \text{અચળ}$ હોવું જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $F = \frac{\text{અચળ}}{v}$.
તેથી,બળ ઝડપના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવું જોઈએ,જેને $F \propto \frac{1}{v}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
89
MediumMCQ
સીધી રેખામાં ગતિ કરતા કણ પર લાગતું બળ $F = \frac{K}{v}$ મુજબ કણના વેગ સાથે બદલાય છે,જ્યાં $K$ એક અચળાંક છે. $t$ સમયમાં આ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{K}{v^2}t$
B
$2Kt$
C
$Kt$
D
$\frac{2Kt}{v^2}$

Solution

(C) $v$ વેગથી ગતિ કરતા કણ પર લાગતા બળ $F$ દ્વારા અપાતો પાવર $P$ એ $P = F \cdot v$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બળ $F = \frac{K}{v}$ ની આપેલી કિંમતને પાવરના સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $P = \left( \frac{K}{v} \right) \cdot v = K$ મળે છે.
અહીં $K$ અચળાંક હોવાથી,બળ દ્વારા અપાતો પાવર સમય સાથે અચળ રહે છે.
અચળ પાવર $P$ દ્વારા $t$ સમયગાળામાં થયેલું કાર્ય $W$ એ $W = P \cdot t$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$P = K$ મૂકતા,આપણને $W = K \cdot t$ મળે છે.
90
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતી એક કાર એક સપાટ લીસા રસ્તા પર એક બળ $F$ ની અસર હેઠળ પ્રવેગિત થઈ રહી છે. કારને આપવામાં આવતો પાવર અચળ અને $P$ જેટલો છે. જો કોઈ ક્ષણે કારનો વેગ $v$ હોય,તો કેટલું અંતર કાપ્યા પછી તેનો વેગ બમણો થશે?
Question diagram
A
$\frac{7mv^3}{3P}$
B
$\frac{4mv^3}{3P}$
C
$\frac{mv^3}{P}$
D
$\frac{18mv^3}{7P}$

Solution

(A) કારને આપવામાં આવતો પાવર $P = Fv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $F = ma = m \frac{dv}{dt} = m \frac{dv}{ds} \frac{ds}{dt} = mv \frac{dv}{ds}$,આપણે આને પાવરના સમીકરણમાં મૂકી શકીએ છીએ:
$P = (mv \frac{dv}{ds}) v = mv^2 \frac{dv}{ds}$.
વેગ અને અંતરના સંદર્ભમાં સંકલન કરવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$v^2 dv = \frac{P}{m} ds$.
બંને બાજુ પ્રારંભિક વેગ $v$ થી અંતિમ વેગ $2v$ અને અંતર $0$ થી $S$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{v}^{2v} v^2 dv = \int_{0}^{S} \frac{P}{m} ds$.
સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$\left[ \frac{v^3}{3} \right]_{v}^{2v} = \frac{P}{m} S$.
$\frac{(2v)^3 - v^3}{3} = \frac{PS}{m}$.
$\frac{8v^3 - v^3}{3} = \frac{PS}{m}$.
$\frac{7v^3}{3} = \frac{PS}{m}$.
$S$ માટે ઉકેલતા:
$S = \frac{7mv^3}{3P}$.
91
MediumMCQ
$m_1$ અને $m_2$ $(m_2 > m_1)$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો એક હલકી અદબનીય દોરી વડે જોડાયેલા છે જે એક લીસી સ્થિર ગરગડી પરથી પસાર થાય છે. $m_1$ ને $v$ જેટલા અચળ વેગથી ખેંચવા માટે બાહ્ય એજન્ટ દ્વારા આપવામાં આવતો તત્કાલીન પાવર કેટલો હશે?
Question diagram
A
$(m_2 - m_1)g/v$
B
$(m_2 - m_1)v/g$
C
$(m_2 - m_1)gv$
D
$(m_1 - m_2)gv$

Solution

(C) તંત્રમાં બે દળ $m_1$ અને $m_2$ એક ગરગડી પરથી પસાર થતી દોરી વડે જોડાયેલા છે.
અહીં $m_2 > m_1$ હોવાથી,ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે $m_2$ નીચે તરફ ગતિ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે,જે $m_1$ ને ઉપર તરફ ખેંચે છે.
$m_1$ ને $v$ જેટલા અચળ વેગથી ઉપર તરફ ખેંચવા માટે,બાહ્ય બળ $F_{ext}$ લગાડવું પડે છે.
તંત્ર અચળ વેગથી ગતિ કરે તે માટે,તંત્ર પરનું કુલ બળ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
તંત્ર પર લાગતા બળો: $m_2$ પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ($m_2g$ નીચે તરફ),$m_1$ પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ($m_1g$ નીચે તરફ),અને $m_1$ પર લાગતું બાહ્ય બળ $F_{ext}$ (નીચે તરફ).
સંતુલન માટે બળોને સરખાવતા: $F_{ext} + m_1g = m_2g$.
તેથી,$F_{ext} = (m_2 - m_1)g$.
બાહ્ય એજન્ટ દ્વારા આપવામાં આવતો તત્કાલીન પાવર $P = F_{ext} \cdot v$ દ્વારા મળે છે.
$F_{ext}$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $P = (m_2 - m_1)gv$ મળે છે.
92
MediumMCQ
ધારો કે કાર પર લાગતું એરોડાયનેમિક ડ્રેગ ફોર્સ તેની ઝડપના સમપ્રમાણમાં છે. જો એન્જિનનો પાવર આઉટપુટ બમણો કરવામાં આવે,તો કારની મહત્તમ ઝડપ:
A
બદલાતી નથી
B
$\sqrt{2}$ ના ગુણાંકમાં વધે છે
C
પણ બમણી થાય છે
D
ચાર ગણી વધે છે

Solution

(B) એરોડાયનેમિક ડ્રેગ ફોર્સ $F$ એ ઝડપ $V$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી $F = kV$,જ્યાં $k$ એ અચળાંક છે.
પાવર $P$ એ બળ અને વેગનો ગુણાકાર છે: $P = F \cdot V$.
પાવરના સમીકરણમાં $F = kV$ મૂકતા,આપણને $P = (kV) \cdot V = kV^2$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $P \propto V^2$,અથવા $V \propto \sqrt{P}$.
જો પાવર આઉટપુટ $P$ ને બમણો કરીને $2P$ કરવામાં આવે,તો નવી ઝડપ $V'$ એ $V' \propto \sqrt{2P} = \sqrt{2} \cdot \sqrt{P}$ થશે.
તેથી,નવી ઝડપ $V'$ એ મૂળ ઝડપ $V$ કરતા $\sqrt{2}$ ગણી હશે.
93
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થને સ્થિર સ્થિતિમાંથી $T$ સમયમાં $v$ જેટલી ઝડપ પ્રાપ્ત કરવા માટે સમાન પ્રવેગ આપવામાં આવે છે. સમયના વિધેય તરીકે પદાર્થને આપવામાં આવતો તાત્કાલિક પાવર કેટલો હશે?
A
$\frac{m v^2 t}{T^2}$
B
$\frac{m v^2 t^2}{T^2}$
C
$\frac{1}{2} \frac{m v^2 t}{T^2}$
D
$\frac{1}{2} \frac{m v^2 t^2}{T^2}$

Solution

(A) પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી $(u = 0)$ શરૂ થાય છે અને $T$ સમયમાં $v$ ઝડપ પ્રાપ્ત કરવા માટે સમાન પ્રવેગિત થાય છે.
પ્રવેગ $a$ એ $a = \frac{v - u}{T} = \frac{v}{T}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કોઈપણ સમયે $t$ પર વેગ $v(t) = at = \frac{v}{T} t$ છે.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma = m \left( \frac{v}{T} \right)$ છે.
તાત્કાલિક પાવર $P$ ની વ્યાખ્યા $P = F \cdot v(t)$ છે.
$F$ અને $v(t)$ માટેના સમીકરણો મૂકતા:
$P = \left( m \frac{v}{T} \right) \left( \frac{v}{T} t \right)$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$P = \frac{m v^2 t}{T^2}$.
94
DifficultMCQ
એક એન્જિન હોસ પાઇપ દ્વારા પાણી પમ્પ કરે છે. પાણી પાઇપમાંથી પસાર થાય છે અને $2\, m/s$ ના વેગ સાથે બહાર નીકળે છે. પાઇપમાં પાણીનું એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $100\, kg/m$ છે. એન્જિનનો પાવર $W$ ગણો. ($, W$ માં)
A
$800$
B
$400$
C
$200$
D
$100$

Solution

(B) પાણીને પમ્પ કરવા માટે જરૂરી પાવર $P$ એ ગતિ ઊર્જાના ફેરફારના દર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$P = \frac{d}{dt} (\frac{1}{2} m v^2) = \frac{1}{2} v^2 \frac{dm}{dt}$.
અહીં,$\frac{dm}{dt}$ એ દળનો પ્રવાહ દર છે,જેને $\frac{dm}{dt} = \lambda v$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $\lambda$ એ એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $(100\, kg/m)$ છે અને $v$ એ વેગ $(2\, m/s)$ છે.
તેથી,$\frac{dm}{dt} = 100\, kg/m \times 2\, m/s = 200\, kg/s$.
આ કિંમતને પાવરના સૂત્રમાં મૂકતા:
$P = \frac{1}{2} \times (200\, kg/s) \times (2\, m/s)^2$.
$P = \frac{1}{2} \times 200 \times 4 = 400\, W$.
95
MediumMCQ
એક બિલ્ડિંગમાં આવેલી લિફ્ટ મહત્તમ $10$ વ્યક્તિઓને લઈ જઈ શકે છે,જેમાં દરેક વ્યક્તિનું સરેરાશ દળ $68 \; kg$ છે. લિફ્ટનું પોતાનું દળ $920 \; kg$ છે અને તે $3 \; m/s$ ની અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે. ગતિનો વિરોધ કરતું ઘર્ષણ બળ $6000 \; N$ છે. જો લિફ્ટ તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ઉપરની તરફ ગતિ કરી રહી હોય,તો મોટર દ્વારા લિફ્ટને આપવામાં આવતો પાવર $\left(g = 10 \; m/s^{2}\right)$ ઓછામાં ઓછો .............. $W$ હોવો જોઈએ.
A
$56300$
B
$48000$
C
$66000$
D
$62360$

Solution

(C) વ્યક્તિઓનું કુલ દળ $M_p = 10 \times 68 \; kg = 680 \; kg$ છે.
લિફ્ટ સિસ્ટમનું કુલ દળ $M = M_p + M_{elevator} = 680 \; kg + 920 \; kg = 1600 \; kg$ છે.
ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે નીચેની તરફ લાગતું કુલ બળ $F_g = M \times g = 1600 \; kg \times 10 \; m/s^{2} = 16000 \; N$ છે.
ઉપરની તરફની ગતિનો વિરોધ કરતું ઘર્ષણ બળ $f = 6000 \; N$ છે.
લિફ્ટ અચળ ઝડપથી ગતિ કરતી હોવાથી,પ્રવેગ શૂન્ય છે. તેથી,કેબલમાં તણાવ $T$ એ નીચેની તરફ લાગતા કુલ બળને સંતુલિત કરવું જોઈએ:
$T = F_g + f = 16000 \; N + 6000 \; N = 22000 \; N$.
મોટર દ્વારા આપવામાં આવતો પાવર $P = T \times v$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $v$ એ વેગ છે.
$P = 22000 \; N \times 3 \; m/s = 66000 \; W$.
Solution diagram
96
MediumMCQ
એક $60\; HP$ ની ઇલેક્ટ્રિક મોટર $2000\; kg$ ની મહત્તમ કુલ લોડ ક્ષમતા ધરાવતી લિફ્ટને ઉપર ઉઠાવે છે. જો લિફ્ટ પર લાગતું ઘર્ષણ બળ $4000\; N$ હોય,તો પૂર્ણ લોડ પર લિફ્ટની ઝડપ આશરે .............. $m/s$ હશે.
$(1\; HP = 746\; W, g = 10\; ms^{-2})$
A
$1.7$
B
$2$
C
$1.9$
D
$1.5$

Solution

(C) ધારો કે લિફ્ટ $V$ જેટલી અચળ ઝડપથી ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે.
લિફ્ટ પર લાગતું કુલ નીચેની તરફનું બળ એ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ અને ઘર્ષણ બળનો સરવાળો છે.
$T = mg + f_r$
અહીં $m = 2000\; kg$,$g = 10\; ms^{-2}$,અને $f_r = 4000\; N$ આપેલ છે.
$T = (2000 \times 10) + 4000 = 20000 + 4000 = 24000\; N$.
મોટરનો પાવર $P = T \times V$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $P = 60\; HP = 60 \times 746\; W = 44760\; W$ છે.
પાવરને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$44760 = 24000 \times V$
$V = \frac{44760}{24000} = 1.865\; m/s$.
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ઝડપ આશરે $1.9\; m/s$ મળે છે.
Solution diagram
97
Medium
એક લિફ્ટ મહત્તમ $1800 \; kg$ (લિફ્ટ $+$ મુસાફરો) નો ભાર વહન કરી શકે છે અને $2 \; m s^{-1}$ ની અચળ ઝડપે ઉપર તરફ ગતિ કરે છે. ગતિનો વિરોધ કરતું ઘર્ષણ બળ $4000 \; N$ છે. મોટર દ્વારા લિફ્ટને આપવામાં આવતો લઘુત્તમ પાવર વોટ અને હોર્સપાવરમાં શોધો.

Solution

(N/A) લિફ્ટ પર લાગતું કુલ અધોગામી બળ એ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ અને ઘર્ષણ બળનો સરવાળો છે.
$F = mg + F_{f} = (1800 \times 10) + 4000 = 18000 + 4000 = 22000 \; N$.
લિફ્ટ અચળ ઝડપે ગતિ કરતી હોવાથી,મોટરે કુલ અધોગામી બળ જેટલું જ ઉર્ધ્વગામી બળ લગાડવું પડે.
પાવર $P$ એ બળ અને વેગનો ગુણાકાર છે: $P = F \cdot v$.
$P = 22000 \; N \times 2 \; m s^{-1} = 44000 \; W$.
પાવરને હોર્સપાવર $(hp)$ માં ફેરવવા માટે,આપણે રૂપાંતરણ અવયવ $1 \; hp = 746 \; W$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$P = \frac{44000}{746} \approx 58.98 \; hp \approx 59 \; hp$.
98
DifficultMCQ
એક પદાર્થ અચળ પાવરના સ્ત્રોતની અસર હેઠળ એકદિશ ગતિ કરી રહ્યો છે. સમય $t$ માં તેનું સ્થાનાંતર કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$t^{1/2}$
B
$t$
C
$t^{3/2}$
D
$t^2$

Solution

(C) પાવર એ કાર્ય કરવાનો દર છે, જે $P = Fv$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $F = ma = m(dv/dt)$, તેથી $P = mv(dv/dt) = \text{અચળ} (k)$.
પદોને ગોઠવતા, આપણને $v dv = (k/m) dt$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા, આપણને $v^2/2 = (k/m)t$ મળે છે, જેનો અર્થ છે કે $v = \sqrt{2k/m} \cdot t^{1/2}$.
વેગ $v = dx/dt$ હોવાથી, $dx/dt = \sqrt{2k/m} \cdot t^{1/2}$ થાય.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા, આપણને $x = \int \sqrt{2k/m} \cdot t^{1/2} dt = \sqrt{2k/m} \cdot (t^{3/2} / (3/2)) = (2/3) \sqrt{2k/m} \cdot t^{3/2}$ મળે છે.
આમ, સ્થાનાંતર $x$ એ $t^{3/2}$ ના પ્રમાણમાં છે.
99
MediumMCQ
એક બિલ્ડિંગના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર રહેલો પંપ $15 \; min$ માં $30 \; m^{3}$ કદની ટાંકી ભરી શકે છે. જો ટાંકી જમીનથી $40 \; m$ ઊંચાઈ પર હોય અને પંપની કાર્યક્ષમતા $30 \%$ હોય, તો પંપ દ્વારા કેટલો વિદ્યુત પાવર ($kW$ માં) વપરાય છે?
A
$26.2$
B
$13.1$
C
$24.8$
D
$43.6$

Solution

(D) ટાંકીનું કદ, $V = 30 \; m^{3}$.
કાર્યનો સમય, $t = 15 \; min = 15 \times 60 = 900 \; s$.
ટાંકીની ઊંચાઈ, $h = 40 \; m$.
પંપની કાર્યક્ષમતા, $\eta = 30 \% = 0.3$.
પાણીની ઘનતા, $\rho = 10^{3} \; kg/m^{3}$.
પાણીનું દળ, $m = \rho \times V = 10^{3} \times 30 = 30,000 \; kg$.
આઉટપુટ પાવર $(P_{out})$ એ ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ કાર્ય કરવાનો દર છે:
$P_{out} = \frac{mgh}{t} = \frac{30,000 \times 9.8 \times 40}{900} = \frac{11,760,000}{900} = 13,066.67 \; W \approx 13.067 \; kW$.
ઇનપુટ પાવર $(P_{in})$ અને આઉટપુટ પાવર વચ્ચેનો સંબંધ: $\eta = \frac{P_{out}}{P_{in}}$.
$P_{in} = \frac{P_{out}}{\eta} = \frac{13.067 \; kW}{0.3} = 43.556 \; kW$.
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા, વપરાયેલ પાવર $43.6 \; kW$ છે.
100
Medium
પવનચક્કીના પાંખિયા $A$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતું વર્તુળ બનાવે છે.
$(a)$ જો પવન $v$ વેગથી વર્તુળને લંબ રૂપે વહેતો હોય,તો $t$ સમયમાં તેમાંથી પસાર થતી હવાનું દળ કેટલું હશે?
$(b)$ હવાની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
$(c)$ ધારો કે પવનચક્કી પવનની ઊર્જાના $25\%$ નું વિદ્યુત ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે,અને $A=30\;m^{2}, v=36\;km/h$ તથા હવાની ઘનતા $1.2\;kg\;m^{-3}$ છે. તો ઉત્પન્ન થતો વિદ્યુત પાવર કેટલો હશે?

Solution

(C) પવનચક્કી દ્વારા આવરી લેવાયેલ વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= A$
પવનનો વેગ $= v$
હવાની ઘનતા $= \rho$
પવનચક્કીમાંથી દર સેકન્ડે વહેતા પવનનું કદ $= A v$
પવનચક્કીમાંથી દર સેકન્ડે વહેતા પવનનું દળ $= \rho A v$
$t$ સમયમાં પવનચક્કીમાંથી વહેતા પવનનું દળ $m = \rho A v t$
હવાની ગતિઊર્જા $= \frac{1}{2} m v^{2} = \frac{1}{2} (\rho A v t) v^{2} = \frac{1}{2} \rho A v^{3} t$
આપેલ છે: $A = 30\;m^{2}, v = 36\;km/h = 10\;m/s, \rho = 1.2\;kg\;m^{-3}$
ઉત્પન્ન થતી વિદ્યુત ઊર્જા $= 25\%$ પવનની ઊર્જા $= \frac{25}{100} \times (\frac{1}{2} \rho A v^{3} t) = \frac{1}{8} \rho A v^{3} t$
વિદ્યુત પાવર $= \frac{\text{વિદ્યુત ઊર્જા}}{\text{સમય}} = \frac{1}{8} \rho A v^{3}$
પાવર $= \frac{1}{8} \times 1.2 \times 30 \times (10)^{3} = 4.5 \times 10^{3}\;W = 4.5\;kW$

Work, Energy, Power and Collision — Power · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.