Gujarati

Angle between the pair of straight lines, Condition for parallel and perpendicular lines Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Pair of straight lines · Angle between the pair of straight lines, Condition for parallel and perpendicular lines

132+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 27 of 132 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો રેખાઓની જોડી $2x^2 + 3xy + y^2 = 0$ એ $X$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\theta_1$ અને $\theta_2$ ખૂણા બનાવે,તો $|\tan(\theta_1 - \theta_2)| = $
A
$1$
B
$1/3$
C
$1/2$
D
$1/4$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $2x^2 + 3xy + y^2 = 0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$,$2h = 3$ (તેથી $h = 3/2$),અને $b = 1$ મળે છે.
ધારો કે $m_1 = \tan \theta_1$ અને $m_2 = \tan \theta_2$ એ રેખાઓના ઢાળ છે.
રેખાઓની જોડી $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ માટે,ઢાળનો સરવાળો $m_1 + m_2 = -2h/b = -3$ અને ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = a/b = 2$ થાય છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = |\tan(\theta_1 - \theta_2)| = |\frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2}|$ દ્વારા મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(m_1 - m_2)^2 = (m_1 + m_2)^2 - 4m_1 m_2$.
કિંમતો મૂકતા: $(m_1 - m_2)^2 = (-3)^2 - 4(2) = 9 - 8 = 1$.
તેથી,$|m_1 - m_2| = 1$.
આમ,$|\tan(\theta_1 - \theta_2)| = |\frac{1}{1 + 2}| = 1/3$.
102
MediumMCQ
$(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = (x \cos \alpha - y \sin \alpha)^2$ દ્વારા દર્શાવતી સીધી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\alpha}{2}$
B
$\alpha$
C
$2\alpha$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = (x \cos \alpha - y \sin \alpha)^2$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = x^2 \cos^2 \alpha + y^2 \sin^2 \alpha - 2xy \sin \alpha \cos \alpha$
પદોને ગોઠવતા: $x^2 \sin^2 \alpha + y^2 \sin^2 \alpha = x^2 \cos^2 \alpha + y^2 \sin^2 \alpha - 2xy \sin \alpha \cos \alpha$
સાદુરૂપ આપતા: $x^2 \sin^2 \alpha = x^2 \cos^2 \alpha - 2xy \sin \alpha \cos \alpha$
$x^2(\sin^2 \alpha - \cos^2 \alpha) + 2xy \sin \alpha \cos \alpha = 0$
$-x^2 \cos(2\alpha) + xy \sin(2\alpha) = 0$
આ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $A = -\cos(2\alpha)$,$H = \frac{1}{2} \sin(2\alpha)$,અને $B = 0$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર: $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{H^2 - AB}}{A+B} \right|$.
કિંમતો મૂકતા: $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{\frac{1}{4} \sin^2(2\alpha) - 0}}{-\cos(2\alpha) + 0} \right| = |-\tan(2\alpha)| = |\tan(2\alpha)|$.
તેથી,$\theta = 2\alpha$.
103
DifficultMCQ
જો યામ અક્ષો એ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ રેખાઓની જોડી વચ્ચેના ખૂણાઓના દ્વિભાજક હોય,જ્યાં $h^2 > ab$ અને $a \neq b$,તો
A
$a + b = 0$
B
$h = 0$
C
$h \neq 0, a + b = 0$
D
$a + b \neq 0$

Solution

(B) $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ રેખાઓની જોડીના ખૂણાના દ્વિભાજકનું સમીકરણ $\frac{x^2 - y^2}{a - b} = \frac{xy}{h}$ છે.
જો યામ અક્ષો દ્વિભાજક હોય,તો તેમનું સમીકરણ $xy = 0$ થાય.
આથી,$h = 0$ હોવું જોઈએ.
104
DifficultMCQ
જો ખૂણો $2 \theta$ લઘુકોણ હોય,તો રેખાઓની જોડી $x^2(\cos \theta - \sin \theta) + 2xy \cos \theta + y^2(\cos \theta + \sin \theta) = 0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ કેટલો થાય?
A
$2 \theta$
B
$\frac{\theta}{2}$
C
$\frac{\theta}{3}$
D
$\theta$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ છે,જ્યાં $A = \cos \theta - \sin \theta$,$H = \cos \theta$,અને $B = \cos \theta + \sin \theta$.
રેખાઓની જોડી વચ્ચેનો લઘુકોણ $\alpha$ માટે $\tan \alpha = \left| \frac{2 \sqrt{H^2 - AB}}{A + B} \right|$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
કિંમતો મૂકતા:
$H^2 - AB = \cos^2 \theta - (\cos^2 \theta - \sin^2 \theta) = \sin^2 \theta$.
$A + B = 2 \cos \theta$.
તેથી,$\tan \alpha = \left| \frac{2 \sin \theta}{2 \cos \theta} \right| = |\tan \theta|$.
$2 \theta$ લઘુકોણ હોવાથી,$\alpha = \theta$ મળે.
105
EasyMCQ
જો $h^2=ab$ હોય,તો $ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓના ઢાળનો ગુણોત્તર શું હશે?
A
$1:2$
B
$2:1$
C
$2:3$
D
$1:1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે. $x^2$ વડે ભાગતા,આપણને $b(\frac{y}{x})^2+2h(\frac{y}{x})+a=0$ મળે છે. ધારો કે $m = \frac{y}{x}$,તો $bm^2+2hm+a=0$. આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ એ રેખાઓના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. આપેલ છે કે $h^2=ab$,તેથી વિવેચક $D = (2h)^2 - 4ab = 4h^2 - 4ab = 4(h^2-ab) = 0$. વિવેચક શૂન્ય હોવાથી,બંને બીજ સમાન છે,એટલે કે $m_1 = m_2$. તેથી,ઢાળનો ગુણોત્તર $m_1:m_2 = 1:1$ છે.
106
MediumMCQ
સમીકરણ $(2p-3)x^2 + 2pxy - y^2 = 0$ એ ભિન્ન રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે:
A
માત્ર જ્યારે $p=0$ હોય
B
$p \in R - [-3, 1]$ ની તમામ કિંમતો માટે
C
$p \in (-3, 1)$ ની તમામ કિંમતો માટે
D
$p \in R$ ની તમામ કિંમતો માટે

Solution

(B) રેખાઓની જોડીનું સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આ સમીકરણ રેખાઓની જોડી દર્શાવે તે માટેની શરત $abc + 2fgh - af^2 - bg^2 - ch^2 = 0$ છે.
$(2p-3)x^2 + 2pxy - y^2 = 0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$a = 2p-3$,$h = p$,$b = -1$,$g = 0$,$f = 0$,અને $c = 0$ મળે છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા,$0 = 0$ મળે છે,જે કોઈપણ $p \in R$ માટે સત્ય છે.
રેખાઓ ભિન્ન હોય તે માટેની શરત $h^2 - ab > 0$ છે.
અહીં,$h^2 - ab = p^2 - (2p-3)(-1) = p^2 + 2p - 3$.
આપણે $p^2 + 2p - 3 > 0$ ની જરૂર છે.
અવયવ પાડતા: $(p+3)(p-1) > 0$.
આ અસમતા $p < -3$ અથવા $p > 1$ માટે સાચી છે.
આમ,રેખાઓ $p \in R - [-3, 1]$ માટે ભિન્ન છે.
107
DifficultMCQ
રેખાઓની જોડી $l x^2 + 2(l+m) x y + m y^2 = 0$ એ વર્તુળના બે વ્યાસ પર આવેલી છે અને વર્તુળને $4$ વૃતાંશમાં વિભાજિત કરે છે. જો મોટા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ નાના વૃતાંશના ક્ષેત્રફળ કરતા $5$ ગણું હોય,તો $\frac{l m}{(l+m)^2} = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{11}{12}$
D
$\frac{13}{12}$

Solution

(C) ધારો કે આપેલી રેખાઓની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
આપેલી માહિતી મુજબ,મોટા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ નાના વૃતાંશના ક્ષેત્રફળ કરતા $5$ ગણું છે.
ધારો કે $A_1$ એ નાના વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ છે અને $A_2$ એ મોટા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ છે.
$A_2 = 5 A_1 \Rightarrow \frac{1}{2}(\pi - \theta) r^2 = 5 \times \left(\frac{1}{2} \theta r^2\right)$
$\Rightarrow \pi - \theta = 5 \theta$ $\Rightarrow 6 \theta = \pi$ $\Rightarrow \theta = \frac{\pi}{6}$
રેખાઓની જોડી $a x^2 + 2h x y + b y^2 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2 \sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$a = l$,$h = l+m$,અને $b = m$.
$\tan \frac{\pi}{6} = \frac{1}{\sqrt{3}} = \left| \frac{2 \sqrt{(l+m)^2 - lm}}{l+m} \right|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{1}{3} = \frac{4((l+m)^2 - lm)}{(l+m)^2}$
$(l+m)^2 = 12(l+m)^2 - 12 lm$
$11(l+m)^2 = 12 lm$
$\frac{lm}{(l+m)^2} = \frac{11}{12}$
તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.
Solution diagram
108
DifficultMCQ
$x^2 + 2hxy + 6y^2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવેલી બંને રેખાઓના ઢાળ ધન હોય અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)$ હોય,તો $h$ ની કિંમત શોધો.
A
$h = 5$
B
$h = -5$
C
$h = 6$
D
$h = -6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2 + 2hxy + 6y^2 = 0$ છે. $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1$,$b = 6$ અને $xy$ નો સહગુણક $2h$ મળે છે.
ધારો કે રેખાઓના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. તો $m_1 + m_2 = -\frac{2h}{6} = -\frac{h}{3}$ અને $m_1 m_2 = \frac{1}{6}$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)$ આપેલ છે,તેથી $\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right| = \frac{1}{7}$.
$(m_1 - m_2)^2 = (m_1 + m_2)^2 - 4m_1 m_2$ નો ઉપયોગ કરતા,$(m_1 - m_2)^2 = \frac{h^2}{9} - \frac{2}{3} = \frac{h^2 - 6}{9}$.
તેથી $|m_1 - m_2| = \frac{\sqrt{h^2 - 6}}{3}$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{\frac{\sqrt{h^2 - 6}}{3}}{1 + \frac{1}{6}} = \frac{1}{7} \implies \frac{2\sqrt{h^2 - 6}}{7} = \frac{1}{7}$.
આથી $2\sqrt{h^2 - 6} = 1 \implies 4h^2 - 24 = 1 \implies h^2 = \frac{25}{4} \implies h = \pm \frac{5}{2}$.
ઢાળ ધન હોવાથી,$m_1 + m_2 = -\frac{h}{3} > 0$,તેથી $h$ ઋણ હોવો જોઈએ. આમ,$h = -\frac{5}{2}$.
109
DifficultMCQ
જો $(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = (x \cos \alpha - y \sin \alpha)^2$ દ્વારા આપવામાં આવેલી રેખાઓ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\sin^2 \alpha + \tan^2 \alpha = $
A
$\frac{15}{4}$
B
$0$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{7}{12}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = (x \cos \alpha - y \sin \alpha)^2$ છે.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $(x^2+y^2) \sin^2 \alpha = x^2 \cos^2 \alpha + y^2 \sin^2 \alpha - 2xy \sin \alpha \cos \alpha$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2(\sin^2 \alpha - \cos^2 \alpha) + 2xy \sin \alpha \cos \alpha + y^2(\sin^2 \alpha - \sin^2 \alpha) = 0$.
આનું સાદું રૂપ: $-x^2 \cos 2\alpha + xy \sin 2\alpha = 0$ મળે છે.
રેખાઓની જોડી $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ લંબ હોય તે માટેની શરત $A + B = 0$ છે.
અહીં,$A = -\cos 2\alpha$ અને $B = 0$.
તેથી,$-\cos 2\alpha + 0 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\cos 2\alpha = 0$.
કારણ કે $\cos 2\alpha = 1 - 2\sin^2 \alpha = 0$,તેથી $\sin^2 \alpha = \frac{1}{2}$.
પછી $\cos^2 \alpha = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\tan^2 \alpha = \frac{\sin^2 \alpha}{\cos^2 \alpha} = \frac{1/2}{1/2} = 1$.
અંતે,$\sin^2 \alpha + \tan^2 \alpha = \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{2}$.
110
EasyMCQ
$3ax^2 + 5xy + (a^2 - 2)y^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી રેખાઓની જોડી એકબીજાને કાટખૂણે હોય તે માટે $a$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$1$
C
અનંત
D
$0$

Solution

(A) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડીનું સામાન્ય સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ છે.
આ રેખાઓ એકબીજાને કાટખૂણે હોય તે માટે $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $A + B = 0$.
આપેલ સમીકરણ $3ax^2 + 5xy + (a^2 - 2)y^2 = 0$ માં,$A = 3a$ અને $B = a^2 - 2$ છે.
$A + B = 0$ લેતા,આપણને $3a + a^2 - 2 = 0$ મળે છે,જે $a^2 + 3a - 2 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $a = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને $a$ માટે ઉકેલતા,$a = \frac{-3 \pm \sqrt{9 - 4(1)(-2)}}{2} = \frac{-3 \pm \sqrt{17}}{2}$ મળે છે.
અહીં વિવેચક $D = 17 > 0$ હોવાથી,$a$ ના બે ભિન્ન વાસ્તવિક મૂલ્યો મળે છે.
આમ,$a$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા $2$ છે.
111
MediumMCQ
$2x^2 + 3xy + ky^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ પૈકી એકનો ઢાળ $2$ હોય,તો તે રેખાઓની જોડ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(A) રેખાઓની જોડનું સમીકરણ $2x^2 + 3xy + ky^2 = 0$ છે.
$x^2$ વડે ભાગતા,$k(\frac{y}{x})^2 + 3(\frac{y}{x}) + 2 = 0$ મળે.
ધારો કે $m = \frac{y}{x}$ એ રેખાઓનો ઢાળ છે. તેથી $km^2 + 3m + 2 = 0$.
આપેલ છે કે એક ઢાળ $m_1 = 2$ છે,તેથી $k(2)^2 + 3(2) + 2 = 0 \implies 4k + 8 = 0 \implies k = -2$.
સમીકરણ $2x^2 + 3xy - 2y^2 = 0$ બને છે.
$ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2, b = -2$ મળે.
અહીં $a + b = 2 - 2 = 0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{2}$.
112
EasyMCQ
વર્તુળના બે વ્યાસનું સંયુક્ત સમીકરણ જે વર્તુળને $4$ વૃતાંશમાં વિભાજિત કરે છે તે $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે. જો મોટા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ નાના વૃતાંશના ક્ષેત્રફળ કરતા $5$ ગણું હોય,તો $\frac{|a+b|}{\sqrt{(a-b)^2+4h^2}} = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ રેખાઓની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. $\alpha$ ખૂણાવાળા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2}r^2\alpha$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે મોટા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ નાના વૃતાંશના ક્ષેત્રફળ કરતા $5$ ગણું છે:
$\frac{1}{2}r^2(\pi-\theta) = 5 \times \frac{1}{2}r^2\theta$
$\pi-\theta = 5\theta$
$6\theta = \pi \implies \theta = \frac{\pi}{6}$.
$ax^2+2hxy+by^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|a+b|}{\sqrt{(a-b)^2+4h^2}}$ નું પાલન કરે છે.
$\theta = \frac{\pi}{6}$ મૂકતા:
$\cos \frac{\pi}{6} = \frac{|a+b|}{\sqrt{(a-b)^2+4h^2}}$
$\frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{|a+b|}{\sqrt{(a-b)^2+4h^2}}$.
Solution diagram
113
EasyMCQ
જો $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ એ સમાંતર રેખાઓની જોડી દર્શાવે,તો $\sqrt{\frac{g^2-ac}{f^2-bc}}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{a}{b}$
B
$\sqrt{\frac{a}{b}}$
C
$\sqrt{\frac{b}{a}}$
D
$\frac{b}{a}$

Solution

(B) સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ સમાંતર રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે જો $h^2=ab$ અને $bg^2=af^2$ હોય.
શરત $bg^2=af^2$ પરથી,આપણે લખી શકીએ $\frac{g^2}{f^2}=\frac{a}{b}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$\frac{g^2-ac}{f^2-bc} = \frac{a}{b}$ મળે છે.
તેથી,$\sqrt{\frac{g^2-ac}{f^2-bc}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$.
114
MediumMCQ
જો સમીકરણ $ax^2+4xy+2y^2=0$ દ્વારા દર્શાવતી રેખાઓની જોડ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ હોય,તો $a$ ની શક્ય કિંમતો કઈ છે?
A
$-3$ અથવા $21$
B
$-6 \pm 4\sqrt{3}$
C
$-6 \pm 24\sqrt{2}$
D
અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી

Solution

(B) રેખાઓની જોડનું સમીકરણ $ax^2+4xy+2y^2=0$ છે. તેને $Ax^2+2Hxy+By^2=0$ સાથે સરખાવતા,$A=a$,$H=2$,અને $B=2$ મળે છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{H^2-AB}}{A+B} \right|$ છે.
અહીં $\theta = 45^{\circ}$ હોવાથી,$\tan 45^{\circ} = 1$.
$1 = \left| \frac{2\sqrt{4-2a}}{a+2} \right|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$1 = \frac{4(4-2a)}{(a+2)^2}$.
$(a+2)^2 = 16-8a \Rightarrow a^2+4a+4 = 16-8a$.
$a^2+12a-12 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$a = \frac{-12 \pm \sqrt{144+48}}{2} = -6 \pm 4\sqrt{3}$.
115
EasyMCQ
સમીકરણ $3ax^2 - 16xy - (a^2 - 10)y^2 = 0$ શું દર્શાવે છે?
A
બે લંબ રેખાઓ જો $a = -5$ હોય
B
બે સમાંતર રેખાઓ જો $a$ એ $3a^3 + 30a + 64 = 0$ નું સમાધાન કરે
C
બે સમાંતર રેખાઓ જો $a$ એ $3a^3 - 30a - 64 = 0$ નું સમાધાન કરે
D
બે લંબ રેખાઓ જો $a = -2$ હોય

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $3ax^2 - 16xy - (a^2 - 10)y^2 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$A = 3a$,$H = -8$,અને $B = -(a^2 - 10)$ મળે છે.
સમાંતર રેખાઓની જોડી માટેની શરત $H^2 = AB$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(-8)^2 = 3a(-(a^2 - 10))$ $\Rightarrow 64 = -3a^3 + 30a$ $\Rightarrow 3a^3 - 30a + 64 = 0$.
લંબ રેખાઓની જોડી માટેની શરત $A + B = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $3a - (a^2 - 10) = 0 \Rightarrow a^2 - 3a - 10 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(a - 5)(a + 2) = 0$,તેથી $a = 5$ અથવા $a = -2$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
116
DifficultMCQ
જો $\theta$ એ રેખાઓની જોડી $H \equiv ax^2 - xy + by^2 = 0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,$\tan \theta = 5$ અને $(1, -1)$ એ $H = 0$ પરનું બિંદુ હોય,તો $a^2 + ab + b^2 =$
A
$5$
B
$14$
C
$7$
D
$13$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $H \equiv ax^2 - xy + by^2 = 0$ છે.
બિંદુ $(1, -1)$ એ $H = 0$ પર હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x = 1$ અને $y = -1$ મૂકીએ:
$a(1)^2 - (1)(-1) + b(-1)^2 = 0$
$a + 1 + b = 0 \Rightarrow a + b = -1$
$ax^2 - xy + by^2 = 0$ ની સરખામણી સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે કરતા,આપણને $2h = -1$ મળે છે,તેથી $h = -\frac{1}{2}$.
રેખાઓની જોડી વચ્ચેના લઘુકોણ $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$ છે.
આપેલ છે કે $\tan \theta = 5$,તેથી:
$5 = \left| \frac{2\sqrt{(-\frac{1}{2})^2 - ab}}{-1} \right| = \left| \frac{2\sqrt{\frac{1}{4} - ab}}{-1} \right| = 2\sqrt{\frac{1}{4} - ab}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$25 = 4(\frac{1}{4} - ab)$ $\Rightarrow 25 = 1 - 4ab$ $\Rightarrow 4ab = -24$ $\Rightarrow ab = -6$.
હવે,આપણે $a^2 + ab + b^2$ શોધવાનું છે.
$a^2 + ab + b^2 = (a + b)^2 - ab = (-1)^2 - (-6) = 1 + 6 = 7$.
117
EasyMCQ
$ax^2-4xy-2y^2=0$ એ રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે. જો $\theta$ એ આ રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,$\cos \theta=\frac{1}{5}$ અને '$a$' ના શક્ય મૂલ્યો $a_1$ અને $a_2$ $(a_1 < a_2)$ હોય,તો $a_1+3a_2=$
A
$11$
B
$10$
C
$-5$
D
$-6$

Solution

(A) રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2-4xy-2y^2=0$ છે. $Ax^2+2Hxy+By^2=0$ સાથે સરખાવતા,$A=a$,$2H=-4 \Rightarrow H=-2$,અને $B=-2$ મળે છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{H^2-AB}}{A+B} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{(-2)^2 - a(-2)}}{a-2} \right| = \left| \frac{2\sqrt{4+2a}}{a-2} \right|$.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{1}{5}$,તેથી $\sin \theta = \sqrt{1-\cos^2 \theta} = \sqrt{1-\frac{1}{25}} = \sqrt{\frac{24}{25}} = \frac{\sqrt{24}}{5}$.
આમ,$\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \frac{\sqrt{24}/5}{1/5} = \sqrt{24}$.
$\tan \theta$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{2\sqrt{4+2a}}{|a-2|} = \sqrt{24}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{4(4+2a)}{(a-2)^2} = 24 \Rightarrow \frac{4+2a}{(a-2)^2} = 6$.
$4+2a = 6(a^2-4a+4) \Rightarrow 4+2a = 6a^2-24a+24$.
$6a^2-26a+20 = 0 \Rightarrow 3a^2-13a+10 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(3a-10)(a-1) = 0$.
તેથી,$a_1=1$ અને $a_2=\frac{10}{3}$.
અંતે,$a_1+3a_2 = 1 + 3(\frac{10}{3}) = 1+10 = 11$.
118
EasyMCQ
જો $5x^2 + \frac{40}{3}xy + ky^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી રેખાઓમાંથી એકનો ઢાળ $3$ હોય,તો રેખાઓની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$0^{\circ}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $5x^2 + \frac{40}{3}xy + ky^2 = 0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 5$,$2h = \frac{40}{3} \Rightarrow h = \frac{20}{3}$,અને $b = k$ મળે.
ધારો કે રેખાઓના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $m_1 + m_2 = -\frac{2h}{b} = -\frac{40}{3k}$ અને $m_1m_2 = \frac{a}{b} = \frac{5}{k}$.
$m_1 = 3$ આપેલ હોવાથી,$3 + m_2 = -\frac{40}{3k}$ અને $3m_2 = \frac{5}{k} \Rightarrow m_2 = \frac{5}{3k}$ મળે.
સરવાળાના સમીકરણમાં $m_2$ ની કિંમત મૂકતા: $3 + \frac{5}{3k} = -\frac{40}{3k}$.
$3k$ વડે ગુણતા: $9k + 5 = -40$ $\Rightarrow 9k = -45$ $\Rightarrow k = -5$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a + b = 5 + (-5) = 0$.
$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{2}$.
119
EasyMCQ
List-$I$ માં રેખાઓની ચાર અલગ-અલગ જોડીઓ આપેલી છે અને List-$II$ માં દરેક જોડી વચ્ચેના ખૂણાનો કોસાઇન આપેલો છે. નીચેનાને જોડો:
List-$I$List-$II$
$(A)$ $5x^2 + 2\sqrt{7}xy - y^2 = 0$$(I)$ $\frac{\sqrt{3}}{2}$
$(B)$ $x^2 + \sqrt{11}xy + 2y^2 = 0$$(II)$ $\frac{1}{2\sqrt{3}}$
$(C)$ $x^2 + 2\sqrt{2}xy + y^2 = 0$$(III)$ $\frac{1}{2}$
$(D)$ $3x^2 + 4\sqrt{2}xy + y^2 = 0$$(IV)$ $\frac{2}{3}$
$(V)$ $\frac{1}{\sqrt{2}}$

સાચી જોડ છે:
A
$A-III, B-I, C-V, D-II$
B
$A-III, B-I, C-IV, D-V$
C
$A-III, B-I, C-V, D-IV$
D
$A-III, B-V, C-II, D-IV$
120
MediumMCQ
$\alpha$ ની વાસ્તવિક કિંમતોની સંખ્યા શોધો જેના માટે $(\alpha^2+12|\alpha|) x^2+6 x y+(18-21|\alpha|) y^2=0$ દ્વારા દર્શાવેલ રેખાઓની જોડી એકબીજાને કાટખૂણે હોય.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડીનું સામાન્ય સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ છે.
રેખાઓ કાટખૂણે હોય તે માટેની શરત $A + B = 0$ છે.
અહીં,$A = \alpha^2 + 12|\alpha|$ અને $B = 18 - 21|\alpha|$ છે.
$A + B = 0$ લેતા,આપણને $\alpha^2 + 12|\alpha| + 18 - 21|\alpha| = 0$ મળે છે.
આ સમીકરણ $\alpha^2 - 9|\alpha| + 18 = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે $|\alpha| = t$,જ્યાં $t \ge 0$. તો $t^2 - 9t + 18 = 0$.
અવયવ પાડતા,$(t - 3)(t - 6) = 0$ મળે છે.
તેથી,$t = 3$ અથવા $t = 6$.
$|\alpha| = 3$ હોવાથી,$\alpha = 3$ અથવા $\alpha = -3$.
$|\alpha| = 6$ હોવાથી,$\alpha = 6$ અથવા $\alpha = -6$.
આમ,$\alpha$ ની કુલ $4$ વાસ્તવિક કિંમતો મળે છે.
121
EasyMCQ
જો $\theta$ એ રેખાઓની જોડી $12x^2 + 2hxy + 7y^2 = 0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય અને $\tan \theta = \frac{8}{19}$ હોય,તો $h =$
A
$\pm 6$
B
$\pm 7$
C
$\pm 8$
D
$\pm 10$

Solution

(D) રેખાઓની જોડી $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $a = 12$,$b = 7$,અને $\tan \theta = \frac{8}{19}$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{8}{19} = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - 12 \times 7}}{12 + 7} \right|$.
$\frac{8}{19} = \frac{2\sqrt{h^2 - 84}}{19}$.
$8 = 2\sqrt{h^2 - 84}$.
$4 = \sqrt{h^2 - 84}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16 = h^2 - 84$.
$h^2 = 100$.
$h = \pm 10$.
122
DifficultMCQ
જો રેખાઓની જોડી $xy-x-y+1=0$ અને રેખા $x+ay-3=0$ સંગામી હોય,તો રેખાઓની જોડી $ax^2-13xy-7y^2+x+23y-6=0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{5}{\sqrt{218}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{10}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{5}{\sqrt{173}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right)$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓની જોડી $xy-x-y+1=0$ ને $(x-1)(y-1)=0$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ બે રેખાઓ $x=1$ અને $y=1$ દર્શાવે છે.
આ રેખાઓ $x+ay-3=0$ સાથે સંગામી હોવાથી,તેમનું છેદબિંદુ $(1,1)$ એ $x+ay-3=0$ નું સમાધાન કરશે.
$(1,1)$ ને $x+ay-3=0$ માં મૂકતા,$1+a(1)-3=0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $a=2$.
$a=2$ ને બીજી રેખાઓની જોડીમાં મૂકતા,$2x^2-13xy-7y^2+x+23y-6=0$ મળે છે.
સામાન્ય સમીકરણ $Ax^2+2Hxy+By^2+2Gx+2Fy+C=0$ માટે,રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left|\frac{2\sqrt{H^2-AB}}{A+B}\right|$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $A=2, 2H=-13, B=-7$ છે.
તેથી,$\tan \theta = \left|\frac{2\sqrt{(-13/2)^2 - (2)(-7)}}{2-7}\right| = \left|\frac{2\sqrt{169/4 + 14}}{-5}\right| = \left|\frac{2\sqrt{225/4}}{-5}\right| = \left|\frac{2(15/2)}{-5}\right| = |-3| = 3$.
$\tan \theta = 3$ હોવાથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{1+3^2}} = \frac{1}{\sqrt{10}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{10}}\right)$.
123
EasyMCQ
સમીકરણ $x^2-5xy+py^2+3x-8y+2=0$ એ બે સીધી રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે. જો $\theta$ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{50}}$
B
$\frac{1}{7}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{1}{\sqrt{10}}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2-5xy+py^2+3x-8y+2=0$ ને સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, h=-\frac{5}{2}, b=p, g=\frac{3}{2}, f=-4, c=2$ મળે છે.
આ સમીકરણ રેખાઓની જોડી દર્શાવે છે જો $abc+2fgh-af^2-bg^2-ch^2=0$ હોય.
કિંમતો મૂકતા: $1(p)(2) + 2(-4)(\frac{3}{2})(-\frac{5}{2}) - 1(-4)^2 - p(\frac{3}{2})^2 - 2(-\frac{5}{2})^2 = 0$.
$2p + 30 - 16 - \frac{9p}{4} - \frac{25}{2} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા: $8p + 120 - 64 - 9p - 50 = 0$ $\Rightarrow -p + 6 = 0$ $\Rightarrow p=6$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2-ab}}{a+b} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{(-\frac{5}{2})^2 - 1(6)}}{1+6} \right| = \left| \frac{2\sqrt{\frac{25}{4}-6}}{7} \right| = \left| \frac{2\sqrt{\frac{1}{4}}}{7} \right| = \frac{2(\frac{1}{2})}{7} = \frac{1}{7}$.
કારણ કે $\tan \theta = \frac{1}{7}$,આપણી પાસે સામેની બાજુ $1$ અને પાસેની બાજુ $7$ વાળો કાટકોણ ત્રિકોણ છે. કર્ણ $\sqrt{1^2+7^2} = \sqrt{50}$ છે.
તેથી,$\sin \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{1}{\sqrt{50}}$.
Solution diagram
124
MediumMCQ
જો $4x^2+12xy+9y^2+2gx+2fy-1=0$ એ સમાંતર રેખાઓની જોડી દર્શાવતું હોય,તો:
A
$\frac{f}{g}+\frac{g}{f}+\frac{13}{6}=0$
B
$f^2+g^2=fg$
C
$f^2+g^2=6fg$
D
$\frac{f}{g}+\frac{g}{f}=\frac{13}{6}$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2+2gx+2fy+c=0$ સમાંતર રેખાઓ દર્શાવે તે માટે $h^2=ab$ અને $af^2=bg^2$ હોવું જરૂરી છે.
અહીં $a=4, h=6, b=9$ છે.
$h^2=ab$ શરત સંતોષાય છે $(36=36)$.
$af^2=bg^2$ પરથી $4f^2=9g^2$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $f/g = 3/2$.
તેથી,$\frac{f}{g} + \frac{g}{f} = \frac{3}{2} + \frac{2}{3} = \frac{13}{6}$.
125
MediumMCQ
$a$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ $(a^2-3)x^2+16xy-2ay^2+4x-8y-2=0$ એ પરસ્પર લંબ રેખાઓની જોડ દર્શાવે છે?
A
$2$
B
$-1$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^2 + 2Hxy + By^2 + 2Gx + 2Fy + C = 0$ માં,જો રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોય તો $A + B = 0$ થાય.
અહીં $A = a^2-3$ અને $B = -2a$ છે.
તેથી,$(a^2-3) + (-2a) = 0 \implies a^2 - 2a - 3 = 0$.
અવયવ પાડતા,$(a-3)(a+1) = 0$,એટલે કે $a = 3$ અથવા $a = -1$.
નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ ની શરત ચકાસતા,$a = 3$ માટે સમીકરણ રેખાઓની જોડ દર્શાવે છે,જ્યારે $a = -1$ માટે તે શક્ય નથી.
આમ,સાચો જવાબ $a = 3$ છે.
126
EasyMCQ
સીધી રેખાઓની જોડી $3y^2 - 8xy - 3x^2 - 29x + 3y - 18 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો છે ($^{\circ}$ માં)
A
$90$
B
$35$
C
$45$
D
$30$

Solution

(A) સીધી રેખાઓની જોડીનું આપેલ સમીકરણ $3y^2 - 8xy - 3x^2 - 29x + 3y - 18 = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $-3x^2 - 8xy + 3y^2 - 29x + 3y - 18 = 0$ મળે છે.
આને સીધી રેખાઓની જોડીના સામાન્ય સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -3$ અને $b = 3$ મળે છે.
કારણ કે $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો $a + b = -3 + 3 = 0$ છે,તેથી રેખાઓ એકબીજાને લંબ છે.
તેથી,સીધી રેખાઓની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
127
MediumMCQ
જો $\operatorname{Tan}^{-1}(2 \sqrt{10})$ એ રેખાઓ $ax^2 + 4xy - 2y^2 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $a \in \mathbb{Z}$ હોય,તો આપેલી રેખાઓના ઢાળનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$-\frac{3}{2}$

Solution

(D) રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ $ax^2 + 4xy - 2y^2 = 0$ છે. તેને $Ax^2 + 2Hxy + By^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$A = a$,$H = 2$,અને $B = -2$ મળે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{H^2 - AB}}{A + B} \right|$.
આપેલ છે કે $\tan \theta = 2\sqrt{10}$,તેથી $2\sqrt{10} = \left| \frac{2\sqrt{4 + 2a}}{a - 2} \right|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $10 = \frac{4 + 2a}{a^2 - 4a + 4} \implies 5a^2 - 21a + 18 = 0$.
$a \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,$a = 3$ મળે.
રેખાઓનું સમીકરણ $3x^2 + 4xy - 2y^2 = 0$ થાય. ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{A}{B} = \frac{3}{-2} = -\frac{3}{2}$ થાય.

Pair of straight lines — Angle between the pair of straight lines, Condition for parallel and perpendicular lines · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of straight lines questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of straight lines Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.