Gujarati

Partial fractions Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Basic of Logarithms · Partial fractions

212+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 212 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જો $\frac{2x + 3}{(x + 1)(x - 3)} = \frac{a}{x + 1} + \frac{b}{x - 3}$ હોય,તો $a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$2.25$
D
$0.25$

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{2x + 3}{(x + 1)(x - 3)} = \frac{a}{x + 1} + \frac{b}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x + 1)(x - 3)$ વડે ગુણતા,આપણને મળે: $2x + 3 = a(x - 3) + b(x + 1)$.
$a$ શોધવા માટે,$x = -1$ મૂકતા: $2(-1) + 3 = a(-1 - 3)$ $\Rightarrow 1 = -4a$ $\Rightarrow a = -\frac{1}{4}$.
$b$ શોધવા માટે,$x = 3$ મૂકતા: $2(3) + 3 = b(3 + 1)$ $\Rightarrow 9 = 4b$ $\Rightarrow b = \frac{9}{4}$.
તેથી,$a + b = -\frac{1}{4} + \frac{9}{4} = \frac{8}{4} = 2$.
2
EasyMCQ
જો $\frac{3x + a}{x^2 - 3x + 2} = \frac{A}{x - 2} - \frac{10}{x - 1}$ હોય,તો
A
$a = 7$
B
$a = -7$
C
$A = 13$
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{3x + a}{x^2 - 3x + 2} = \frac{A}{x - 2} - \frac{10}{x - 1}$
કારણ કે $x^2 - 3x + 2 = (x - 2)(x - 1)$,આપણે લખી શકીએ:
$\frac{3x + a}{(x - 2)(x - 1)} = \frac{A(x - 1) - 10(x - 2)}{(x - 2)(x - 1)}$
અંશને સરખાવતા:
$3x + a = A(x - 1) - 10(x - 2)$
$3x + a = Ax - A - 10x + 20$
$3x + a = (A - 10)x + (20 - A)$
$x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોને સરખાવતા:
$3 = A - 10 \implies A = 13$
$a = 20 - A \implies a = 20 - 13 = 7$
આમ,$a = 7$ અને $A = 13$ બંને સાચા છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
3
EasyMCQ
જો $\frac{3x + 4}{{(x + 1)}^2(x - 1)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{C}{{(x + 1)}^2}$ હોય,તો $A = $
A
$-0.5$
B
$3.75$
C
$1.75$
D
$-0.25$

Solution

(C) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{3x + 4}{{(x + 1)}^2(x - 1)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{C}{{(x + 1)}^2}$
બંને બાજુઓને છેદ ${(x + 1)}^2(x - 1)$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$3x + 4 = A{(x + 1)}^2 + B(x + 1)(x - 1) + C(x - 1)$
$A$ શોધવા માટે,સમીકરણમાં $x = 1$ મૂકતા:
$3(1) + 4 = A(1 + 1)^2 + B(1 + 1)(1 - 1) + C(1 - 1)$
$7 = A(2)^2 + 0 + 0$
$7 = 4A$
$A = \frac{7}{4} = 1.75$
4
EasyMCQ
$\frac{3x - 1}{(1 - x + x^2)(2 + x)}$ ના આંશિક અપૂર્ણાંકો શું છે?
A
$\frac{x}{x^2 - x + 1} + \frac{1}{x + 2}$
B
$\frac{1}{x^2 - x + 1} + \frac{x}{x + 2}$
C
$\frac{x}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x + 2}$
D
$\frac{-1}{x^2 - x + 1} + \frac{x}{x + 2}$

Solution

(C) ધારો કે $\frac{3x - 1}{(x^2 - x + 1)(x + 2)} = \frac{Ax + B}{x^2 - x + 1} + \frac{C}{x + 2}$.
બંને બાજુ $(x^2 - x + 1)(x + 2)$ વડે ગુણતા:
$3x - 1 = (Ax + B)(x + 2) + C(x^2 - x + 1)$.
$x = -2$ માટે:
$3(-2) - 1 = C((-2)^2 - (-2) + 1)$
$-7 = C(4 + 2 + 1) \implies -7 = 7C \implies C = -1$.
$x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$0 = A + C \implies A = -C = 1$.
અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$-1 = 2B + C \implies -1 = 2B - 1 \implies 2B = 0 \implies B = 0$.
$A=1, B=0, C=-1$ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x + 2}$.
5
MediumMCQ
જો $\frac{x}{(x - 1)(x^2 + 1)^2} = \frac{1}{4} \left[ \frac{1}{x - 1} - \frac{x + 1}{x^2 + 1} \right] + y$ હોય,તો $y =$
A
$\frac{1 - x}{2(x^2 + 1)^2}$
B
$\frac{1 - x}{3(x^2 + 1)}$
C
$\frac{1 + x}{2(x^2 - 1)^2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x}{(x - 1)(x^2 + 1)^2} = \frac{1}{4} \left[ \frac{1}{x - 1} - \frac{x + 1}{x^2 + 1} \right] + y$
ડાબી બાજુનું આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજન કરતા: $\frac{x}{(x - 1)(x^2 + 1)^2} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1} + \frac{Dx + E}{(x^2 + 1)^2}$
આપેલ પદ સાથે સરખાવતા,$y = \frac{Dx + E}{(x^2 + 1)^2}$ મળે છે.
સાદુરૂપ આપતા,$y = \frac{1 - x}{2(x^2 + 1)^2}$ મળે છે.
6
MediumMCQ
$x$ ના ચડતા ક્રમમાં વિસ્તરણ કરવામાં આવે ત્યારે પદાવલિ $\frac{5x + 6}{(2 + x)(1 - x)}$ માં $x^n$ નો સહગુણક શું છે?
A
$-\frac{2}{3} \cdot \frac{(-1)^n}{2^n} + \frac{11}{3}$
B
$\frac{2}{3} + \frac{(-1)^n}{2^n} - \frac{11}{3}$
C
$-\frac{2}{3} + \frac{(-1)^n}{3} - \frac{11}{2^n}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને: $\frac{5x + 6}{(2 + x)(1 - x)} = \frac{A}{2 + x} + \frac{B}{1 - x}$.
$A$ અને $B$ માટે ઉકેલતા: $5x + 6 = A(1 - x) + B(2 + x)$.
$x = 1$ માટે: $11 = 3B \implies B = \frac{11}{3}$.
$x = -2$ માટે: $-4 = 3A \implies A = -\frac{4}{3}$.
આમ,પદાવલિ $\frac{-4/3}{2 + x} + \frac{11/3}{1 - x} = \frac{-2/3}{1 + x/2} + \frac{11/3}{1 - x}$ થાય.
દ્વિપદી શ્રેણી $(1 + z)^{-1} = \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^n z^n$ અને $(1 - z)^{-1} = \sum_{n=0}^{\infty} z^n$ નો ઉપયોગ કરીને:
$= -\frac{2}{3} \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^n \left(\frac{x}{2}\right)^n + \frac{11}{3} \sum_{n=0}^{\infty} x^n$.
$x^n$ નો સહગુણક $-\frac{2}{3} \cdot \frac{(-1)^n}{2^n} + \frac{11}{3}$ છે.
7
EasyMCQ
જો $\frac{1}{x(x + 1)(x + 2)...(x + n)} = \frac{A_0}{x} + \frac{A_1}{x + 1} + \frac{A_2}{x + 2} + .... + \frac{A_n}{x + n}$ હોય,તો $A_r = $
A
$\frac{r!(-1)^r}{(n - r)!}$
B
$\frac{(-1)^r}{r!(n - r)!}$
C
$\frac{1}{r!(n - r)!}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{1}{x(x + 1)...(x + n)} = \sum_{r=0}^{n} \frac{A_r}{x + r}$.
$A_r$ શોધવા માટે,બંને બાજુ $(x + r)$ વડે ગુણો અને $x \to -r$ લેતા:
$A_r = \lim_{x \to -r} \frac{x + r}{x(x + 1)...(x + n)}$.
આ $\frac{1}{\prod_{k=0, k \neq r}^{n} (-r + k)}$ ની બરાબર છે.
છેદમાં ગુણાકાર: $(-r)(-r+1)...(-1) \times (1)(2)...(n-r)$ છે.
આનું સાદું રૂપ $(-1)^r \times r! \times (n-r)!$ થાય છે.
તેથી,$A_r = \frac{1}{(-1)^r r! (n-r)!} = \frac{(-1)^r}{r!(n-r)!}$.
8
EasyMCQ
નીચેની અભિવ્યક્તિને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો: $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)}$
A
$\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} + \frac{1}{x - 3}$
B
$-\frac{3}{x - 1} + \frac{1}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
C
$\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2} + \frac{C}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x - 1)(x - 2)(x - 3)$ વડે ગુણતા:
$x + 1 = A(x - 2)(x - 3) + B(x - 1)(x - 3) + C(x - 1)(x - 2)$.
$x = 1$ માટે: $1 + 1 = A(1 - 2)(1 - 3)$ $\Rightarrow 2 = A(-1)(-2)$ $\Rightarrow 2 = 2A$ $\Rightarrow A = 1$.
$x = 2$ માટે: $2 + 1 = B(2 - 1)(2 - 3)$ $\Rightarrow 3 = B(1)(-1)$ $\Rightarrow 3 = -B$ $\Rightarrow B = -3$.
$x = 3$ માટે: $3 + 1 = C(3 - 1)(3 - 2)$ $\Rightarrow 4 = C(2)(1)$ $\Rightarrow 4 = 2C$ $\Rightarrow C = 2$.
તેથી,આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન $\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$ છે.
9
EasyMCQ
જો $\frac{ax^2 + bx + c}{(x - 1)(x + 2)(2x + 3)} = \frac{3}{x - 1} + \frac{2}{x + 2} - \frac{5}{2x + 3}$ હોય,તો:
A
$a = 5$
B
$b = 18$
C
$c = 22$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\frac{ax^2 + bx + c}{(x - 1)(x + 2)(2x + 3)} = \frac{3}{x - 1} + \frac{2}{x + 2} - \frac{5}{2x + 3}$.
બંને બાજુ છેદ $(x - 1)(x + 2)(2x + 3)$ વડે ગુણતા:
$ax^2 + bx + c = 3(x + 2)(2x + 3) + 2(x - 1)(2x + 3) - 5(x - 1)(x + 2)$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(2x^2 + 7x + 6) + 2(2x^2 + x - 3) - 5(x^2 + x - 2)$
$= (6x^2 + 21x + 18) + (4x^2 + 2x - 6) - (5x^2 + 5x - 10)$
$= (6 + 4 - 5)x^2 + (21 + 2 - 5)x + (18 - 6 + 10)$
$= 5x^2 + 18x + 22$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$a = 5$,$b = 18$,અને $c = 22$ મળે છે.
આમ,$a = 5$ સાચું છે.
10
EasyMCQ
જો $\frac{e^x + 2}{(e^x - 1)(2e^x - 3)} = -\frac{3}{e^x - 1} + \frac{B}{2e^x - 3}$ હોય,તો $B = $
A
$1$
B
$3$
C
$5$
D
$7$

Solution

(D) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{e^x + 2}{(e^x - 1)(2e^x - 3)} = -\frac{3}{e^x - 1} + \frac{B}{2e^x - 3}$
છેદ દૂર કરવા માટે બંને બાજુ $(e^x - 1)(2e^x - 3)$ વડે ગુણતા:
$e^x + 2 = -3(2e^x - 3) + B(e^x - 1)$
$e^x + 2 = -6e^x + 9 + Be^x - B$
$e^x + 2 = (B - 6)e^x + (9 - B)$
$e^x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$B - 6 = 1 \Rightarrow B = 7$
$9 - B = 2 \Rightarrow B = 7$
આમ,$B = 7$.
11
EasyMCQ
જો $\frac{3x + 4}{x^2 - 3x + 2} = \frac{A}{x - 2} - \frac{B}{x - 1}$ હોય,તો $(A, B) = $
A
$(7, 10)$
B
$(10, 7)$
C
$(10, -7)$
D
$(-10, 7)$

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{3x + 4}{(x - 2)(x - 1)} = \frac{A}{x - 2} - \frac{B}{x - 1}$.
બંને બાજુ $(x - 2)(x - 1)$ વડે ગુણતા: $3x + 4 = A(x - 1) - B(x - 2)$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $3x + 4 = Ax - A - Bx + 2B = (A - B)x + (-A + 2B)$.
$x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$A - B = 3$ (સમીકરણ $1$)
$-A + 2B = 4$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા: $(A - B) + (-A + 2B) = 3 + 4 \Rightarrow B = 7$.
$B = 7$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $A - 7 = 3 \Rightarrow A = 10$.
તેથી,$(A, B) = (10, 7)$.
12
EasyMCQ
જો $\frac{x^2}{(x^2 + a^2)(x^2 + b^2)} = k \left( \frac{a^2}{x^2 + a^2} - \frac{b^2}{x^2 + b^2} \right)$ હોય,તો $k =$
A
$a^2 - b^2$
B
$\frac{1}{a + b}$
C
$\frac{1}{a - b}$
D
$\frac{1}{a^2 - b^2}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x^2}{(x^2 + a^2)(x^2 + b^2)} = k \left( \frac{a^2}{x^2 + a^2} - \frac{b^2}{x^2 + b^2} \right)$
જમણી બાજુનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{x^2}{(x^2 + a^2)(x^2 + b^2)} = k \left( \frac{a^2(x^2 + b^2) - b^2(x^2 + a^2)}{(x^2 + a^2)(x^2 + b^2)} \right)$
અંશને સરખાવતા:
$x^2 = k [a^2 x^2 + a^2 b^2 - b^2 x^2 - a^2 b^2]$
$x^2 = k [a^2 x^2 - b^2 x^2]$
$x^2 = k x^2 (a^2 - b^2)$
બંને બાજુ $x^2$ વડે ભાગતા:
$1 = k(a^2 - b^2)$
તેથી,$k = \frac{1}{a^2 - b^2}$.
13
EasyMCQ
જો $\frac{9}{(x - 1)(x + 2)^2} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 2} + \frac{C}{(x + 2)^2}$ હોય,તો $A - B - C = $
A
$3$
B
$-1$
C
$5$
D
$\text{આમાંથી કોઈ નહીં}$

Solution

(C) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{9}{(x - 1)(x + 2)^2} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 2} + \frac{C}{(x + 2)^2}$.
બંને બાજુ $(x - 1)(x + 2)^2$ વડે ગુણતા: $9 = A(x + 2)^2 + B(x - 1)(x + 2) + C(x - 1)$.
$x = 1$ માટે: $9 = A(1 + 2)^2$ $\Rightarrow 9 = 9A$ $\Rightarrow A = 1$.
$x = -2$ માટે: $9 = C(-2 - 1)$ $\Rightarrow 9 = -3C$ $\Rightarrow C = -3$.
બંને બાજુ $x^2$ ના સહગુણકોને સરખાવતા: $0 = A + B \Rightarrow B = -A = -1$.
તેથી,$A - B - C = 1 - (-1) - (-3) = 1 + 1 + 3 = 5$.
14
EasyMCQ
જો $\frac{ax + b}{(3x + 4)^2} = \frac{1}{3x + 4} - \frac{3}{(3x + 4)^2}$ હોય,તો:
A
$a = 2$
B
$b = 1$
C
$a = 3$
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{ax + b}{(3x + 4)^2} = \frac{1}{3x + 4} - \frac{3}{(3x + 4)^2}$
$a$ અને $b$ શોધવા માટે,બંને બાજુને $(3x + 4)^2$ વડે ગુણતા:
$ax + b = (3x + 4) - 3$
$ax + b = 3x + 1$
બંને બાજુ $x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$a = 3$
$b = 1$
આમ,વિકલ્પ $(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
15
EasyMCQ
$\frac{x^2 + 13x + 15}{(2x + 3)(x + 3)^2} = $
A
$\frac{1}{x + 3} - \frac{1}{2x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$
B
$\frac{1}{2x + 3} - \frac{1}{x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$
C
$\frac{1}{2x + 3} + \frac{1}{x + 3} - \frac{5}{(x + 3)^2}$
D
$\frac{1}{2x + 3} - \frac{1}{x + 3} - \frac{5}{(x + 3)^2}$

Solution

(A) ધારો કે $\frac{x^2 + 13x + 15}{(2x + 3)(x + 3)^2} = \frac{A}{2x + 3} + \frac{B}{x + 3} + \frac{C}{(x + 3)^2}$.
બંને બાજુ $(2x + 3)(x + 3)^2$ વડે ગુણતા:
$x^2 + 13x + 15 = A(x + 3)^2 + B(2x + 3)(x + 3) + C(2x + 3)$.
$x = -3$ માટે,$C = 5$ મળે છે.
$x = -\frac{3}{2}$ માટે,$A = -1$ મળે છે.
$x^2$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$1 = A + 2B \Rightarrow B = 1$.
આમ,જવાબ $\frac{1}{x + 3} - \frac{1}{2x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$ છે.
16
EasyMCQ
$\frac{3x^3 - 8x^2 + 10}{(x - 1)^4}$ ના આંશિક અપૂર્ણાંકો શું છે?
A
$\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} + \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$
B
$\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} - \frac{5}{(x - 1)^4}$
C
$\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\frac{3x^3 - 8x^2 + 10}{(x - 1)^4} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{(x - 1)^2} + \frac{C}{(x - 1)^3} + \frac{D}{(x - 1)^4}$.
બંને બાજુ $(x - 1)^4$ વડે ગુણતા:
$3x^3 - 8x^2 + 10 = A(x - 1)^3 + B(x - 1)^2 + C(x - 1) + D$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$3x^3 - 8x^2 + 10 = A(x^3 - 3x^2 + 3x - 1) + B(x^2 - 2x + 1) + C(x - 1) + D$.
$x$ ના ઘાતાંકોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$x^3$ નો સહગુણક: $A = 3$.
$x^2$ નો સહગુણક: $-3A + B = -8$ $\Rightarrow -3(3) + B = -8$ $\Rightarrow B = 1$.
$x$ નો સહગુણક: $3A - 2B + C = 0$ $\Rightarrow 3(3) - 2(1) + C = 0$ $\Rightarrow 9 - 2 + C = 0$ $\Rightarrow C = -7$.
અચળ પદ: $-A + B - C + D = 10$ $\Rightarrow -3 + 1 - (-7) + D = 10$ $\Rightarrow 5 + D = 10$ $\Rightarrow D = 5$.
આમ,આંશિક અપૂર્ણાંકો $\frac{3}{x - 1} + \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$ છે.
17
EasyMCQ
જો $\frac{(x - 1)^2}{x^3 + x} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}$ હોય,તો
A
$A = 1, B = 0, C = 2$
B
$A = 1, B = 0, C = -2$
C
$A = -1, B = 0, C = -2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{(x - 1)^2}{x(x^2 + 1)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}$.
બંને બાજુ $x(x^2 + 1)$ વડે ગુણતા: $(x - 1)^2 = A(x^2 + 1) + x(Bx + C)$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 2x + 1 = Ax^2 + A + Bx^2 + Cx$.
$x$ ના ઘાત મુજબ પદોને ગોઠવતા: $x^2 - 2x + 1 = (A + B)x^2 + Cx + A$.
બંને બાજુના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$1$) અચળ પદ: $A = 1$.
$2$) $x$ નો સહગુણક: $C = -2$.
$3$) $x^2$ નો સહગુણક: $A + B = 1$. $A = 1$ હોવાથી,$1 + B = 1$,જે $B = 0$ આપે છે.
આમ,$A = 1, B = 0, C = -2$.
18
MediumMCQ
જો $\frac{2x}{x^3 - 1} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}$ હોય,તો
A
$A = B = C$
B
$A = B \neq C$
C
$A \neq B = C$
D
$A \neq B \neq C$

Solution

(D) આપેલ છે $\frac{2x}{x^3 - 1} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}$.
બંને બાજુ $(x^3 - 1) = (x - 1)(x^2 + x + 1)$ વડે ગુણતા:
$2x = A(x^2 + x + 1) + (Bx + C)(x - 1)$.
$x = 1$ માટે,$2 = 3A \Rightarrow A = \frac{2}{3}$.
$RHS$ નું વિસ્તરણ કરતા: $2x = (A + B)x^2 + (A - B + C)x + (A - C)$.
$x^2$ ના સહગુણકો સરખાવતા: $A + B = 0 \Rightarrow B = -\frac{2}{3}$.
અચળ પદ સરખાવતા: $A - C = 0 \Rightarrow C = \frac{2}{3}$.
આમ,$A = \frac{2}{3}$,$B = -\frac{2}{3}$,અને $C = \frac{2}{3}$.
તેથી $A = C \neq B$ થાય છે.
19
EasyMCQ
$\frac{x^2 + 1}{(2x - 1)(x^2 - 1)} = $
A
$\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{3}{x + 1} + \frac{1}{x - 1}$
B
$\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{1}{3(x + 1)} + \frac{1}{x - 1}$
C
$\frac{1}{2x - 1} + \frac{5}{x + 1} - \frac{3}{x - 1}$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) આપેલ અપૂર્ણાંકને આંશિક અપૂર્ણાંક તરીકે દર્શાવતા:
$\frac{x^2 + 1}{(2x - 1)(x^2 - 1)} = \frac{A}{2x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{C}{x - 1}$
બંને બાજુ $(2x - 1)(x^2 - 1)$ વડે ગુણતા:
$x^2 + 1 = A(x^2 - 1) + B(2x - 1)(x - 1) + C(2x - 1)(x + 1)$
$x = 1$ માટે:
$1^2 + 1 = C(2(1) - 1)(1 + 1)$ $\Rightarrow 2 = 2C$ $\Rightarrow C = 1$
$x = -1$ માટે:
$(-1)^2 + 1 = B(2(-1) - 1)(-1 - 1)$ $\Rightarrow 2 = B(-3)(-2)$ $\Rightarrow 2 = 6B$ $\Rightarrow B = \frac{1}{3}$
$x = \frac{1}{2}$ માટે:
$(\frac{1}{2})^2 + 1 = A((\frac{1}{2})^2 - 1)$ $\Rightarrow \frac{5}{4} = A(\frac{1}{4} - 1)$ $\Rightarrow \frac{5}{4} = -\frac{3}{4}A$ $\Rightarrow A = -\frac{5}{3}$
$A, B,$ અને $C$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{1}{3(x + 1)} + \frac{1}{x - 1}$
20
EasyMCQ
જો $\frac{ax - 1}{(1 - x + x^2)(2 + x)} = \frac{x}{1 - x + x^2} - \frac{1}{2 + x}$ હોય,તો $a = $
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\frac{ax - 1}{(1 - x + x^2)(2 + x)} = \frac{x}{1 - x + x^2} - \frac{1}{2 + x}$
બંને બાજુ સામાન્ય છેદ $(1 - x + x^2)(2 + x)$ વડે ગુણતા:
$ax - 1 = x(2 + x) - 1(1 - x + x^2)$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$ax - 1 = 2x + x^2 - 1 + x - x^2$
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$ax - 1 = 3x - 1$
બંને બાજુ $x$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$a = 3$
21
EasyMCQ
જો $\frac{1}{x(x^2 + 1)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}$ હોય,તો $(A, B, C) = $
A
$(1, -1, 0)$
B
$(-1, 0, -1)$
C
$(0, 1, 1)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{1}{x(x^2 + 1)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}$
બંને બાજુ $x(x^2 + 1)$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે: $1 = A(x^2 + 1) + (Bx + C)x$
$1 = Ax^2 + A + Bx^2 + Cx$
$1 = (A + B)x^2 + Cx + A$
બંને બાજુ $x^2$,$x$ અને અચળ પદના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$A + B = 0$
$C = 0$
$A = 1$
$A = 1$ ને $A + B = 0$ માં મૂકતા,આપણને $1 + B = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $B = -1$.
આમ,$(A, B, C) = (1, -1, 0)$.
22
EasyMCQ
$\frac{2x}{x^4 + x^2 + 1}$ નું આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન કરો.
A
$\frac{x + 1}{x^2 - x + 1} + \frac{x - 1}{x^2 + x - 1}$
B
$\frac{x - 1}{x^2 - x + 1} - \frac{x + 1}{x^2 + x - 1}$
C
$\frac{x}{x^2 - x + 1} + \frac{x + 1}{x^2 + x - 1}$
D
$\frac{1}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x^2 + x + 1}$

Solution

(D) આપણે પદાવલિ $\frac{2x}{x^4 + x^2 + 1}$ થી શરૂઆત કરીએ છીએ.
પ્રથમ,છેદના અવયવ પાડો: $x^4 + x^2 + 1 = (x^4 + 2x^2 + 1) - x^2 = (x^2 + 1)^2 - x^2$.
વર્ગોના તફાવતનું સૂત્ર $a^2 - b^2 = (a - b)(a + b)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $(x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)$ મળે છે.
હવે,અપૂર્ણાંકને આ રીતે દર્શાવો: $\frac{2x}{(x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકોનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $\frac{2x}{(x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)} = \frac{A}{x^2 - x + 1} + \frac{B}{x^2 + x + 1}$ લઈએ છીએ.
ઉકેલતા,આપણને તફાવત મળે છે: $\frac{1}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x^2 + x + 1} = \frac{(x^2 + x + 1) - (x^2 - x + 1)}{(x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)} = \frac{2x}{x^4 + x^2 + 1}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
23
EasyMCQ
જો $\frac{3x^2 + 5}{(x^2 + 1)^2} = \frac{a}{x^2 + 1} + \frac{b}{(x^2 + 1)^2}$ હોય,તો $(a, b) = $
A
$(2, 3)$
B
$(3, 2)$
C
$(-2, 3)$
D
$(-3, 2)$

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{3x^2 + 5}{(x^2 + 1)^2} = \frac{a}{x^2 + 1} + \frac{b}{(x^2 + 1)^2}$
બંને બાજુ $(x^2 + 1)^2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે: $3x^2 + 5 = a(x^2 + 1) + b$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $3x^2 + 5 = ax^2 + a + b$
બંને બાજુ $x^2$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$a = 3$
$a + b = 5$
બીજા સમીકરણમાં $a = 3$ મૂકતા: $3 + b = 5 \Rightarrow b = 2$
તેથી,$(a, b) = (3, 2)$.
24
EasyMCQ
જો $\frac{(x - a)(x - b)}{(x - c)(x - d)} = \frac{A}{x - c} - \frac{B}{x - d} + C$ હોય,તો $C =$
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{(x - a)(x - b)}{(x - c)(x - d)} = \frac{A}{x - c} - \frac{B}{x - d} + C$
બંને બાજુ $(x - c)(x - d)$ વડે ગુણતા:
$(x - a)(x - b) = A(x - d) - B(x - c) + C(x - c)(x - d)$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 - (a + b)x + ab = Ax - Ad - Bx + Bc + C(x^2 - (c + d)x + cd)$
બંને બાજુ $x^2$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$1 = C$
તેથી,$C = 1$.
25
EasyMCQ
$\frac{x^2 - 5}{x^2 - 3x + 2}$ ના આંશિક અપૂર્ણાંકો શું છે?
A
$1 + \frac{1}{x - 1} - \frac{1}{(x - 2)^2}$
B
$\frac{1}{x - 1} + \frac{1}{(x - 2)^2}$
C
$\frac{1}{x - 1} - \frac{1}{(x - 2)^2}$
D
$1 + \frac{4}{x - 1} - \frac{1}{x - 2}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $f(x) = \frac{x^2 - 5}{x^2 - 3x + 2}$.
અંશ અને છેદની ઘાત સમાન હોવાથી,આપણે ભાગાકાર કરીએ:
$\frac{x^2 - 5}{x^2 - 3x + 2} = 1 + \frac{3x - 7}{x^2 - 3x + 2}$.
છેદના અવયવ પાડતા: $x^2 - 3x + 2 = (x - 1)(x - 2)$.
બાકી રહેલા પદને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં દર્શાવતા: $\frac{3x - 7}{(x - 1)(x - 2)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2}$.
$3x - 7 = A(x - 2) + B(x - 1)$.
$x = 1$ લેતા: $3(1) - 7 = A(1 - 2)$ $\Rightarrow -4 = -A$ $\Rightarrow A = 4$.
$x = 2$ લેતા: $3(2) - 7 = B(2 - 1) \Rightarrow -1 = B$.
આમ,$\frac{x^2 - 5}{x^2 - 3x + 2} = 1 + \frac{4}{x - 1} - \frac{1}{x - 2}$.
26
EasyMCQ
$\frac{6x^4 + 5x^3 + x^2 + 5x + 2}{1 + 5x + 6x^2}$ નો આંશિક અપૂર્ણાંક =
A
$x^2 + \frac{1}{1 + 2x} + \frac{1}{1 + 3x}$
B
$x^2 - \frac{1}{1 + 2x} + \frac{1}{1 + 3x}$
C
$x^2 + \frac{1}{1 + 2x} - \frac{1}{1 - 3x}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અંશને છેદ વડે ભાગતા: $\frac{6x^4 + 5x^3 + x^2 + 5x + 2}{6x^2 + 5x + 1} = x^2 + \frac{5x + 2}{6x^2 + 5x + 1}$.
છેદના અવયવ પાડતા: $6x^2 + 5x + 1 = (2x + 1)(3x + 1)$.
હવે,$\frac{5x + 2}{(2x + 1)(3x + 1)}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંક તરીકે દર્શાવતા: $\frac{5x + 2}{(2x + 1)(3x + 1)} = \frac{A}{2x + 1} + \frac{B}{3x + 1}$.
$5x + 2 = A(3x + 1) + B(2x + 1)$.
$x = -\frac{1}{2}$ લેતા,$A = 1$ મળે છે.
$x = -\frac{1}{3}$ લેતા,$B = 1$ મળે છે.
આમ,અભિવ્યક્તિ $x^2 + \frac{1}{2x + 1} + \frac{1}{3x + 1}$ થાય છે.
27
EasyMCQ
જો $\frac{\sin^2 x + 1}{2\sin^2 x - 5\sin x + 3} = \frac{A}{2\sin x - 3} + \frac{B}{\sin x - 1} + C$ હોય,તો:
A
$A = \frac{13}{2}$
B
$A + B + C = 5$
C
$C = 1$
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) ધારો કે $u = \sin x$. પદાવલિ $\frac{u^2 + 1}{2u^2 - 5u + 3} = \frac{u^2 + 1}{(2u - 3)(u - 1)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને,આપણે લખી શકીએ $\frac{u^2 + 1}{(2u - 3)(u - 1)} = C + \frac{A}{2u - 3} + \frac{B}{u - 1}$.
અંશ અને છેદની ઘાત સમાન હોવાથી,$C$ એ અગ્ર સહગુણકોનો ગુણોત્તર છે: $C = \frac{1}{2}$.
હવે,$\frac{u^2 + 1}{(2u - 3)(u - 1)} = \frac{1}{2} + \frac{A}{2u - 3} + \frac{B}{u - 1}$.
$\frac{u^2 + 1 - \frac{1}{2}(2u^2 - 5u + 3)}{(2u - 3)(u - 1)} = \frac{\frac{5}{2}u - \frac{1}{2}}{(2u - 3)(u - 1)} = \frac{A}{2u - 3} + \frac{B}{u - 1}$.
કવર-અપ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા:
$B$ માટે: $(u - 1)$ વડે ગુણીને $u = 1$ મૂકતા: $B = \frac{\frac{5}{2}(1) - \frac{1}{2}}{2(1) - 3} = \frac{2}{-1} = -2$.
$A$ માટે: $(2u - 3)$ વડે ગુણીને $u = \frac{3}{2}$ મૂકતા: $A = \frac{\frac{5}{2}(\frac{3}{2}) - \frac{1}{2}}{\frac{3}{2} - 1} = \frac{\frac{15}{4} - \frac{2}{4}}{\frac{1}{2}} = \frac{13}{4} \times 2 = \frac{13}{2}$.
આમ,$A = \frac{13}{2}$,$B = -2$,$C = \frac{1}{2}$.
$A + B + C = \frac{13}{2} - 2 + \frac{1}{2} = 7 - 2 = 5$.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.
28
MediumMCQ
પદાવલિ $\frac{3x}{(x - 2)(x + 1)}$ ના વિસ્તરણમાં $x^4$ નો સહગુણક શું છે?
A
$-15/16$
B
$15/16$
C
$-16/15$
D
$16/15$

Solution

(B) આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{3x}{(x - 2)(x + 1)} = \frac{A}{x - 2} + \frac{B}{x + 1}$.
$A$ અને $B$ માટે ઉકેલતા,આપણને $A = 2$ અને $B = 1$ મળે છે,તેથી $\frac{3x}{(x - 2)(x + 1)} = \frac{2}{x - 2} + \frac{1}{x + 1} = -\frac{1}{1 - x/2} + \frac{1}{1 + x}$.
દ્વિપદી શ્રેણી $(1 - z)^{-1} = 1 + z + z^2 + z^3 + z^4 + \dots$ અને $(1 + z)^{-1} = 1 - z + z^2 - z^3 + z^4 - \dots$ નો ઉપયોગ કરીને બંને પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$-\left(1 + \frac{x}{2} + \frac{x^2}{4} + \frac{x^3}{8} + \frac{x^4}{16} + \dots\right) + \left(1 - x + x^2 - x^3 + x^4 - \dots\right)$.
$x^4$ નો સહગુણક $-\frac{1}{16} + 1 = \frac{15}{16}$ છે.
29
DifficultMCQ
$\frac{x^2 + 1}{(x^2 + 4)(x - 2)}$ ના વિસ્તરણમાં $x^5$ નો સહગુણક શું છે?
A
$1/256$
B
$1/562$
C
$1/265$
D
$-1/256$

Solution

(D) ધારો કે $\frac{x^2 + 1}{(x^2 + 4)(x - 2)} = \frac{Ax + B}{x^2 + 4} + \frac{C}{x - 2}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતથી,$x^2 + 1 = (Ax + B)(x - 2) + C(x^2 + 4)$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$A + C = 1$,$-2A + B = 0$,અને $-2B + 4C = 1$ મળે છે.
ઉકેલતા,$A = 3/8$,$B = 3/4$,અને $C = 5/8$ મળે છે.
આમ,પદાવલિ $\frac{3x/8 + 3/4}{x^2 + 4} + \frac{5/8}{x - 2}$ થાય.
વિસ્તરણ માટે: $\frac{1}{4}(\frac{3x}{8} + \frac{3}{4})(1 + \frac{x^2}{4})^{-1} - \frac{5}{16}(1 - \frac{x}{2})^{-1}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$x^5$ નો સહગુણક $\frac{3}{512} - \frac{5}{512} = -\frac{1}{256}$ મળે છે.
30
EasyMCQ
$\frac{x^2}{(x - 1)^3(x - 2)}$ ના આંશિક અપૂર્ણાંકો શું છે?
A
$\frac{-1}{(x - 1)^3} + \frac{3}{(x - 1)^2} - \frac{4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
B
$\frac{-1}{(x - 1)^3} - \frac{3}{(x - 1)^2} + \frac{4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
C
$\frac{-1}{(x - 1)^3} + \frac{-3}{(x - 1)^2} + \frac{-4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $x - 1 = y$,તેથી $x = y + 1$.
તેથી,$\frac{x^2}{(x - 1)^3(x - 2)} = \frac{(1 + y)^2}{y^3(y - 1)} = \frac{1 + 2y + y^2}{y^3(y - 1)} = -\frac{1 + 2y + y^2}{y^3(1 - y)}$.
$(1 + 2y + y^2)$ ને $(y - 1)$ વડે ભાગતા $(y^2 + 2y + 1) = (y - 1)(y + 3) + 4$ મળે છે.
આમ,$\frac{y^2 + 2y + 1}{y^3(y - 1)} = \frac{(y - 1)(y + 3) + 4}{y^3(y - 1)} = \frac{y + 3}{y^3} + \frac{4}{y^3(y - 1)}$.
$\frac{4}{y^3(y - 1)}$ માટે આંશિક અપૂર્ણાંકોનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{-1}{(x - 1)^3} + \frac{-3}{(x - 1)^2} + \frac{-4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$ મળે છે.
31
EasyMCQ
જો $\frac{x^3 - 6x^2 + 10x - 2}{x^2 - 5x + 6} = f(x) + \frac{A}{x - 2} + \frac{B}{x - 3}$ હોય,તો $f(x) = $
A
$x - 1$
B
$x + 1$
C
$x$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\frac{x^3 - 6x^2 + 10x - 2}{x^2 - 5x + 6}$ છે.
પ્રથમ,અંશને છેદ વડે ભાગાકાર કરતા:
છેદ $x^2 - 5x + 6 = (x - 2)(x - 3)$ છે.
ભાગાકાર કરતા આપણને $(x - 1) + \frac{-x + 4}{(x - 2)(x - 3)}$ મળે છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત વાપરતા,$f(x) = x - 1$ મળે છે.
32
EasyMCQ
$\frac{x^4 + 24x^2 + 28}{(x^2 + 1)^3}$ ના આંશિક અપૂર્ણાંકો શું છે?
A
$\frac{1}{x^2 + 1} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} + \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$
B
$\frac{1}{x^2 + 1} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} - \frac{5}{(x^2 + 1)^2}$
C
$\frac{1}{x^2 + 1} - \frac{22}{(x^2 + 1)^2} - \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $\frac{x^4 + 24x^2 + 28}{(x^2 + 1)^3} = \frac{A_1 x + B_1}{x^2 + 1} + \frac{A_2 x + B_2}{(x^2 + 1)^2} + \frac{A_3 x + B_3}{(x^2 + 1)^3}$.
તેથી,$x^4 + 24x^2 + 28 = (A_1 x + B_1)(x^2 + 1)^2 + (A_2 x + B_2)(x^2 + 1) + (A_3 x + B_3)$.
ધારો કે $x^2 = y$. તો $\frac{y^2 + 24y + 28}{(y + 1)^3} = \frac{A}{y + 1} + \frac{B}{(y + 1)^2} + \frac{C}{(y + 1)^3}$.
ધારો કે $y + 1 = t$,તેથી $y = t - 1$. તો $y^2 + 24y + 28 = (t - 1)^2 + 24(t - 1) + 28 = t^2 - 2t + 1 + 24t - 24 + 28 = t^2 + 22t + 5$.
આમ,$\frac{t^2 + 22t + 5}{t^3} = \frac{1}{t} + \frac{22}{t^2} + \frac{5}{t^3}$.
$t = x^2 + 1$ મૂકતા,આપણને $\frac{1}{x^2 + 1} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} + \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$ મળે છે.
33
DifficultMCQ
$\frac{1}{(1 - x)(3 - x)}$ ના વિસ્તરણમાં ${x^n}$ નો સહગુણક શું છે?
A
$\frac{3^{n+1} - 1}{2 \cdot 3^{n+1}}$
B
$\frac{3^{n+1} - 1}{3^{n+1}}$
C
$\frac{3^{n+1} + 1}{2 \cdot 3^{n+1}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે પદાવલિને વિભાજિત કરવા માટે આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\frac{1}{(1 - x)(3 - x)} = \frac{1}{2} \left( \frac{1}{1 - x} - \frac{1}{3 - x} \right) = \frac{1}{2} \left[ (1 - x)^{-1} - \frac{1}{3} (1 - x/3)^{-1} \right]$.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1 - z)^{-1} = \sum_{n=0}^{\infty} z^n$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{2} \sum_{n=0}^{\infty} \left( 1 - \frac{1}{3^{n+1}} \right) x^n$.
તેથી,${x^n}$ નો સહગુણક $\frac{3^{n+1} - 1}{2 \cdot 3^{n+1}}$ છે.
34
DifficultMCQ
જો વિધેય $\frac{1}{(1 - ax)(1 - bx)}$ નું $x$ ના ઘાતાંકોમાં વિસ્તરણ $a_0 + a_1x + a_2x^2 + a_3x^3 + \dots$ હોય,તો $a_n$ શું થાય?
A
$\frac{b^n - a^n}{b - a}$
B
$\frac{a^n - b^n}{b - a}$
C
$\frac{a^{n+1} - b^{n+1}}{b - a}$
D
$\frac{b^{n+1} - a^{n+1}}{b - a}$

Solution

(D) આપેલ વિધેય $f(x) = \frac{1}{(1 - ax)(1 - bx)}$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{(1 - ax)(1 - bx)} = \frac{A}{1 - ax} + \frac{B}{1 - bx}$.
$A$ અને $B$ ની કિંમત શોધતા,$A = \frac{a}{a - b}$ અને $B = \frac{b}{b - a}$ મળે છે.
તેથી,$f(x) = \frac{a}{a - b}(1 - ax)^{-1} + \frac{b}{b - a}(1 - bx)^{-1}$.
દ્વિપદી શ્રેણી $(1 - z)^{-1} = \sum_{n=0}^{\infty} z^n$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = \frac{a}{a - b} \sum_{n=0}^{\infty} (ax)^n + \frac{b}{b - a} \sum_{n=0}^{\infty} (bx)^n$.
$x^n$ નો સહગુણક $a_n = \frac{a}{a - b} a^n + \frac{b}{b - a} b^n$ છે.
$a_n = \frac{a^{n+1}}{a - b} + \frac{b^{n+1}}{b - a} = \frac{b^{n+1} - a^{n+1}}{b - a}$.
35
MediumMCQ
જો $\frac{x^3}{(2x - 1)(x + 2)(x - 3)} = p + \frac{q}{2x - 1} + \frac{r}{x + 2} + \frac{s}{x - 3}$ હોય,તો નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$p = 1$
B
$p = 2$
C
$p = \frac{1}{2}$
D
$6q - 3r + 2s = 3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x^3}{(2x - 1)(x + 2)(x - 3)} = p + \frac{q}{2x - 1} + \frac{r}{x + 2} + \frac{s}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(2x - 1)(x + 2)(x - 3)$ વડે ગુણતા:
$x^3 = p(2x - 1)(x + 2)(x - 3) + q(x + 2)(x - 3) + r(2x - 1)(x - 3) + s(2x - 1)(x + 2)$.
$x^3$ ના સહગુણકને સરખાવતા: $1 = 2p \Rightarrow p = \frac{1}{2}$.
અચળ પદ શોધવા માટે,સમીકરણમાં $x = 0$ મૂકતા:
$0 = 6p - 6q + 3r - 2s$.
$p = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$0 = 3 - 6q + 3r - 2s \Rightarrow 6q - 3r + 2s = 3$.
36
DifficultMCQ
જો $\frac{2x + 3}{(x + 1)(x - 3)} = \frac{a}{x + 1} + \frac{b}{x - 3}$ હોય,તો $a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{9}{4}$
D
$\frac{-1}{4}$

Solution

(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{2x + 3}{(x + 1)(x - 3)} = \frac{a}{x + 1} + \frac{b}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x + 1)(x - 3)$ વડે ગુણતા: $2x + 3 = a(x - 3) + b(x + 1)$.
$x = -1$ લેતા: $2(-1) + 3 = a(-1 - 3)$ $\Rightarrow 1 = -4a$ $\Rightarrow a = -\frac{1}{4}$.
$x = 3$ લેતા: $2(3) + 3 = b(3 + 1)$ $\Rightarrow 9 = 4b$ $\Rightarrow b = \frac{9}{4}$.
તેથી,$a + b = -\frac{1}{4} + \frac{9}{4} = \frac{8}{4} = 2$.
37
DifficultMCQ
જો $\frac{3x + a}{x^2 - 3x + 2} = \frac{A}{x - 2} - \frac{10}{x - 1}$ હોય,તો:
A
$a = 7$
B
$A = 13$
C
$A = -13$
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{3x + a}{(x - 2)(x - 1)} = \frac{A}{x - 2} - \frac{10}{x - 1}$.
બંને બાજુ $(x - 2)(x - 1)$ વડે ગુણતા:
$3x + a = A(x - 1) - 10(x - 2)$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$3x + a = Ax - A - 10x + 20$.
$3x + a = (A - 10)x + (20 - A)$.
બંને બાજુ $x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$3 = A - 10 \implies A = 13$.
$a = 20 - A \implies a = 20 - 13 = 7$.
આમ,$a = 7$ અને $A = 13$ બંને સાચા છે.
38
DifficultMCQ
જો $\frac{3x + 4}{(x + 1)^2(x - 1)} = \frac{A}{(x - 1)} + \frac{B}{(x + 1)} + \frac{C}{(x + 1)^2}$ હોય,તો $A = $
A
$\frac{-1}{2}$
B
$\frac{15}{4}$
C
$\frac{7}{4}$
D
$\frac{-1}{4}$

Solution

(C) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{3x + 4}{(x + 1)^2(x - 1)} = \frac{A}{(x - 1)} + \frac{B}{(x + 1)} + \frac{C}{(x + 1)^2}$
બંને બાજુ $(x + 1)^2(x - 1)$ વડે ગુણતા:
$3x + 4 = A(x + 1)^2 + B(x + 1)(x - 1) + C(x - 1)$
$A$ શોધવા માટે,સમીકરણમાં $x = 1$ મૂકતા:
$3(1) + 4 = A(1 + 1)^2 + B(1 + 1)(1 - 1) + C(1 - 1)$
$7 = A(2)^2 + 0 + 0$
$7 = 4A$
$A = \frac{7}{4}$
39
DifficultMCQ
$\frac{x^2}{(x - 1)^3(x - 2)}$ નો આંશિક અપૂર્ણાંક શું છે?
A
$\frac{-1}{(x - 1)^3} + \frac{3}{(x - 1)^2} - \frac{4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
B
$\frac{-1}{(x - 1)^3} - \frac{3}{(x - 1)^2} + \frac{4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
C
$\frac{-1}{(x - 1)^3} + \frac{-3}{(x - 1)^2} + \frac{-4}{(x - 1)} + \frac{4}{(x - 2)}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $(x - 1) = y$,તેથી $x = y + 1$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{x^2}{(x - 1)^3(x - 2)} = \frac{(1 + y)^2}{y^3(y - 1)} = \frac{1 + 2y + y^2}{y^3(y - 1)}$.
$(y^2 + 2y + 1)$ ને $(y - 1)$ વડે ભાગતા:
$\frac{y^2 + 2y + 1}{y - 1} = (y + 3) + \frac{4}{y - 1}$.
આમ,$\frac{1 + 2y + y^2}{y^3(y - 1)} = \frac{1}{y^3} \left( \frac{y^2 + 2y + 1}{y - 1} \right) = \frac{1}{y^3} \left( y + 3 + \frac{4}{y - 1} \right) = \frac{1}{y^2} + \frac{3}{y^3} + \frac{4}{y^3(y - 1)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત મુજબ,$\frac{x^2}{(x - 1)^3(x - 2)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{(x - 1)^2} + \frac{C}{(x - 1)^3} + \frac{D}{x - 2}$.
સહગુણકો શોધતા $A = -4, B = -3, C = -1, D = 4$ મળે છે.
તેથી,પદાવલિ $\frac{-4}{x - 1} - \frac{3}{(x - 1)^2} - \frac{1}{(x - 1)^3} + \frac{4}{x - 2}$ છે.
40
DifficultMCQ
$\frac{3x - 1}{(1 - x + x^2)(2 + x)}$ નો આંશિક અપૂર્ણાંક શોધો.
A
$\frac{x}{x^2 - x + 1} + \frac{1}{x + 2}$
B
$\frac{1}{x^2 - x + 1} + \frac{x}{x + 2}$
C
$\frac{x}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x + 2}$
D
$\frac{-1}{x^2 - x + 1} + \frac{x}{x + 2}$

Solution

(C) ધારો કે $\frac{3x - 1}{(x^2 - x + 1)(x + 2)} = \frac{Ax + B}{x^2 - x + 1} + \frac{C}{x + 2}$.
બંને બાજુ $(x^2 - x + 1)(x + 2)$ વડે ગુણતા:
$3x - 1 = (Ax + B)(x + 2) + C(x^2 - x + 1)$.
$C$ શોધવા માટે,$x = -2$ મુકતા:
$3(-2) - 1 = C((-2)^2 - (-2) + 1) \implies -7 = C(4 + 2 + 1) \implies -7 = 7C \implies C = -1$.
$x^2$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$0 = A + C \implies A = -C = 1$.
અચળ પદોને સરખાવતા:
$-1 = 2B + C \implies -1 = 2B - 1 \implies 2B = 0 \implies B = 0$.
$A, B, C$ ની કિંમતો મુકતા:
$\frac{3x - 1}{(x^2 - x + 1)(x + 2)} = \frac{x}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x + 2}$.
41
DifficultMCQ
$x$ ની વધતી જતી ઘાતમાં $\frac{5x + 6}{(2 + x)(1 - x)}$ ના વિસ્તરણમાં $x^n$ નો સહગુણક શું હશે?
A
$\frac{-2}{3} \frac{(-1)^n}{2^n} + \frac{11}{3}$
B
$\frac{2}{3} + \frac{(-1)^n}{2^n} - \frac{11}{3}$
C
$-\frac{2}{3} + \frac{(-1)^n}{3} - \frac{11}{2^n}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને: $\frac{5x + 6}{(2 + x)(1 - x)} = \frac{-4/3}{2 + x} + \frac{11/3}{1 - x}$.
તેને પદાવલિ તરીકે લખતા: $\frac{-2/3}{1 + x/2} + \frac{11/3}{1 - x}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{-2}{3} \sum_{n=0}^{\infty} (-\frac{x}{2})^n + \frac{11}{3} \sum_{n=0}^{\infty} x^n$.
તેથી,$x^n$ નો સહગુણક $\frac{-2}{3} \frac{(-1)^n}{2^n} + \frac{11}{3}$ મળે છે.
42
DifficultMCQ
$\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો.
A
$\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} + \frac{1}{x - 3}$
B
$-\frac{1}{x - 1} + \frac{3}{x - 2} - \frac{2}{x - 3}$
C
$\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x + 1}{(x - 1)(x - 2)(x - 3)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2} + \frac{C}{x - 3}$.
બંને બાજુ $(x - 1)(x - 2)(x - 3)$ વડે ગુણતા:
$x + 1 = A(x - 2)(x - 3) + B(x - 1)(x - 3) + C(x - 1)(x - 2)$.
$x = 1$ માટે: $1 + 1 = A(1 - 2)(1 - 3) \implies 2 = 2A \implies A = 1$.
$x = 2$ માટે: $2 + 1 = B(2 - 1)(2 - 3) \implies 3 = -B \implies B = -3$.
$x = 3$ માટે: $3 + 1 = C(3 - 1)(3 - 2) \implies 4 = 2C \implies C = 2$.
આમ,આંશિક અપૂર્ણાંક $\frac{1}{x - 1} - \frac{3}{x - 2} + \frac{2}{x - 3}$ છે.
43
DifficultMCQ
$\frac{x^2 + 13x + 15}{(2x + 3)(x + 3)^2}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં ફેરવો.
A
$\frac{1}{x + 3} - \frac{1}{2x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$
B
$\frac{1}{2x + 3} - \frac{1}{x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$
C
$\frac{1}{2x + 3} + \frac{1}{x + 3} - \frac{5}{(x + 3)^2}$
D
$\frac{1}{2x + 3} - \frac{1}{x + 3} - \frac{5}{(x + 3)^2}$

Solution

(A) ધારો કે $\frac{x^2 + 13x + 15}{(2x + 3)(x + 3)^2} = \frac{A}{2x + 3} + \frac{B}{x + 3} + \frac{C}{(x + 3)^2}$.
બંને બાજુ $(2x + 3)(x + 3)^2$ વડે ગુણતા:
$x^2 + 13x + 15 = A(x + 3)^2 + B(2x + 3)(x + 3) + C(2x + 3)$.
$x = -3$ લેતા: $9 - 39 + 15 = C(-6 + 3) \implies -15 = -3C \implies C = 5$.
$x = -\frac{3}{2}$ લેતા: $\frac{9}{4} - \frac{39}{2} + 15 = A(\frac{3}{2})^2 \implies -9 = 9A \implies A = -1$.
$x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $1 = A + 2B \implies 1 = -1 + 2B \implies B = 1$.
આમ,આંશિક અપૂર્ણાંક $\frac{1}{x + 3} - \frac{1}{2x + 3} + \frac{5}{(x + 3)^2}$ છે.
44
DifficultMCQ
$\frac{3x^3 - 8x^2 + 10}{(x - 1)^4}$ નું આંશિક અપૂર્ણાંક સ્વરૂપ શું છે?
A
$\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$
B
$\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} + \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$
C
$\frac{3}{(x - 1)} - \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $u = x - 1$,તેથી $x = u + 1$.
અંશમાં આ કિંમત મૂકતા: $3(u + 1)^3 - 8(u + 1)^2 + 10$.
$= 3(u^3 + 3u^2 + 3u + 1) - 8(u^2 + 2u + 1) + 10$.
$= 3u^3 + 9u^2 + 9u + 3 - 8u^2 - 16u - 8 + 10$.
$= 3u^3 + u^2 - 7u + 5$.
હવે,$u^4$ વડે ભાગતા: $\frac{3u^3 + u^2 - 7u + 5}{u^4} = \frac{3}{u} + \frac{1}{u^2} - \frac{7}{u^3} + \frac{5}{u^4}$.
$u = x - 1$ પાછું મૂકતા: $\frac{3}{(x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)^2} - \frac{7}{(x - 1)^3} + \frac{5}{(x - 1)^4}$.
45
DifficultMCQ
$\frac{x^4 + 24x^2 + 28}{(x^2 + 1)^3}$ નું આંશિક અપૂર્ણાંક વિભાજન શું છે?
A
$\frac{1}{(x^2 + 1)} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} + \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$
B
$\frac{1}{(x^2 + 1)} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} - \frac{5}{(x^2 + 1)^2}$
C
$\frac{1}{(x^2 + 1)} - \frac{22}{(x^2 + 1)^2} - \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $u = x^2 + 1$,તેથી $x^2 = u - 1$.
અંશમાં આ કિંમત મૂકતા: $x^4 + 24x^2 + 28 = (u - 1)^2 + 24(u - 1) + 28$.
$= (u^2 - 2u + 1) + 24u - 24 + 28 = u^2 + 22u + 5$.
હવે,પદાવલિ $\frac{u^2 + 22u + 5}{u^3}$ બને છે.
$= \frac{u^2}{u^3} + \frac{22u}{u^3} + \frac{5}{u^3} = \frac{1}{u} + \frac{22}{u^2} + \frac{5}{u^3}$.
$u = x^2 + 1$ પાછું મૂકતા,આપણને $\frac{1}{x^2 + 1} + \frac{22}{(x^2 + 1)^2} + \frac{5}{(x^2 + 1)^3}$ મળે છે.
46
DifficultMCQ
જો $\frac{2x}{x^3 - 1} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}$ હોય,તો:
A
$A = B = C$
B
$A = B \neq C$
C
$A \neq B = C$
D
$A \neq B \neq C$

Solution

(C) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{2x}{x^3 - 1} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}$.
$x^3 - 1 = (x - 1)(x^2 + x + 1)$ હોવાથી,$2x = A(x^2 + x + 1) + (Bx + C)(x - 1)$.
$x = 1$ લેતા: $2(1) = A(1^2 + 1 + 1) + 0 \implies 2 = 3A \implies A = \frac{2}{3}$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $2x = Ax^2 + Ax + A + Bx^2 - Bx + Cx - C$.
$x^2$ ના સહગુણકો સરખાવતા: $A + B = 0 \implies B = -A = -\frac{2}{3}$.
અચળ પદો સરખાવતા: $A - C = 0 \implies C = A = \frac{2}{3}$.
આમ,$A = \frac{2}{3}$,$B = -\frac{2}{3}$,અને $C = \frac{2}{3}$.
આ કિંમતો સરખાવતા,$A = C \neq B$.
47
DifficultMCQ
$\frac{x^2 + 1}{(2x - 1)(x^2 - 1)}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો.
A
$\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{1}{3(x + 1)} + \frac{1}{(x - 1)}$
B
$\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{1}{3(x + 1)} + \frac{1}{3(x - 1)}$
C
$\frac{1}{2x - 1} + \frac{5}{(x + 1)} - \frac{3}{(x - 1)}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $\frac{x^2 + 1}{(2x - 1)(x - 1)(x + 1)} = \frac{A}{2x - 1} + \frac{B}{x - 1} + \frac{C}{x + 1}$.
બંને બાજુ $(2x - 1)(x - 1)(x + 1)$ વડે ગુણતા:
$x^2 + 1 = A(x - 1)(x + 1) + B(2x - 1)(x + 1) + C(2x - 1)(x - 1)$.
$x = 1/2$ માટે: $5/4 = -3/4 A \implies A = -5/3$.
$x = 1$ માટે: $2 = 2B \implies B = 1$.
$x = -1$ માટે: $2 = 6C \implies C = 1/3$.
આમ,આંશિક અપૂર્ણાંક $\frac{-5}{3(2x - 1)} + \frac{1}{(x - 1)} + \frac{1}{3(x + 1)}$ છે.
48
DifficultMCQ
$\frac{2x}{x^4 + x^2 + 1}$ ને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરો.
A
$\frac{x + 1}{x^2 - x + 1} + \frac{x - 1}{x^2 + x - 1}$
B
$\frac{x - 1}{x^2 - x + 1} - \frac{x + 1}{x^2 + x + 1}$
C
$\frac{x}{x^2 - x + 1} + \frac{x + 1}{x^2 + x - 1}$
D
$\frac{1}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x^2 + x + 1}$

Solution

(D) આપણી પાસે પદાવલિ $\frac{2x}{x^4 + x^2 + 1}$ છે.
પ્રથમ,છેદના અવયવો પાડો: $x^4 + x^2 + 1 = (x^2 + 1)^2 - x^2 = (x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)$.
હવે,આપણે અપૂર્ણાંકને આંશિક અપૂર્ણાંક તરીકે દર્શાવીએ: $\frac{2x}{(x^2 - x + 1)(x^2 + x + 1)} = \frac{Ax + B}{x^2 - x + 1} + \frac{Cx + D}{x^2 + x + 1}$.
આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન દ્વારા,આપણને મળે છે $\frac{2x}{x^4 + x^2 + 1} = \frac{1}{x^2 - x + 1} - \frac{1}{x^2 + x + 1}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
49
DifficultMCQ
જો $\frac{(x - a)(x - b)}{(x - c)(x - d)} = \frac{A}{x - c} - \frac{B}{x - d} + C$ હોય,તો $C = $
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\frac{(x - a)(x - b)}{(x - c)(x - d)} = \frac{A}{x - c} - \frac{B}{x - d} + C$ છે.
$C$ શોધવા માટે,આપણે ડાબી બાજુએ બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું.
અંશ $(x - a)(x - b) = x^2 - (a + b)x + ab$ છે.
છેદ $(x - c)(x - d) = x^2 - (c + d)x + cd$ છે.
$x^2 - (a + b)x + ab$ ને $x^2 - (c + d)x + cd$ વડે ભાગતા:
$\frac{x^2 - (a + b)x + ab}{x^2 - (c + d)x + cd} = 1 + \frac{(c + d - a - b)x + (ab - cd)}{x^2 - (c + d)x + cd}$.
આને આપેલ સ્વરૂપ $\frac{A}{x - c} - \frac{B}{x - d} + C$ સાથે સરખાવતા,આપણને $C = 1$ મળે છે.

Basic of Logarithms — Partial fractions · Frequently Asked Questions

1Are these Basic of Logarithms questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Basic of Logarithms Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.