Gujarati

Molecular orbital theory Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · Chemical Bonding and Molecular Structure · Molecular orbital theory

501+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 501 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં બે અયુગ્મિત $e^-$ છે અને બંધક્રમાંક $2$ છે?
A
$B_2$
B
$N_2$
C
$O_2^{2-}$
D
$O_2$

Solution

(D) આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત $(MOT)$ મુજબ:
$1$. $O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$ છે.
$2$. તેમાં $\pi^*$ એન્ટિબોન્ડિંગ કક્ષકોમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$3$. બંધક્રમાંક = $\frac{N_b - N_a}{2} = \frac{10 - 6}{2} = 2$.
$4$. આમ,$O_2$ બંને શરતોનું પાલન કરે છે.
152
DifficultMCQ
ખોટું વિધાન પસંદ કરો.
A
$O_3$ અને $O_2^{2-}$ બંને ડાયમેગ્નેટિક છે.
B
$O_2, O_2^+, O_3$ માંથી સૌથી ઓછી $O-O$ બંધ લંબાઈ $O_2^+$ માં છે.
C
$O_2, O_2^+, O_2^-$ માંથી,માત્ર $O_2$ પેરામેગ્નેટિક છે.
D
$O_2, O_2^+, O_2^-$ માંથી,મહત્તમ સ્પિન ચુંબકીય મોમેન્ટ $O_2$ ની છે.

Solution

(C) $1$. $O_2$ નો બંધ ક્રમ $2$ છે અને તેની એન્ટિબોન્ડિંગ $\pi^*$ કક્ષકોમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તેને પેરામેગ્નેટિક બનાવે છે.
$2$. $O_2^+$ નો બંધ ક્રમ $2.5$ છે અને તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તેને પેરામેગ્નેટિક બનાવે છે.
$3$. $O_2^-$ નો બંધ ક્રમ $1.5$ છે અને તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તેને પેરામેગ્નેટિક બનાવે છે.
$4$. $O_2, O_2^+$ અને $O_2^-$ ત્રણેયમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે બધા પેરામેગ્નેટિક છે. તેથી,'માત્ર $O_2$ પેરામેગ્નેટિક છે' તે વિધાન ખોટું છે.
153
EasyMCQ
ઓક્સિજનની પેરામેગ્નેટિક પ્રકૃતિને શેના દ્વારા સમજાવી શકાય છે?
A
લુઈસ-લેંગમ્યુર ખ્યાલ
B
ઈલેક્ટ્રોન-ઓક્ટેટ ખ્યાલ
C
ઈલેક્ટ્રોન એફિનિટી ખ્યાલ
D
મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ ખ્યાલ

Solution

(D) ઓક્સિજન અણુ $(O_2)$ ની પેરામેગ્નેટિક પ્રકૃતિ એન્ટિબોન્ડિંગ $\pi^* 2p_x$ અને $\pi^* 2p_y$ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સમાં બે અયુગ્મિત ઈલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે છે. આ વર્તણૂકને લુઈસ સ્ટ્રક્ચર અથવા ઓક્ટેટના નિયમ દ્વારા સમજાવી શકાતી નથી,જે સૂચવે છે કે બધા ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે. મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થીયરી $(MOT)$ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સમાં ઈલેક્ટ્રોનના વિતરણને ધ્યાનમાં લઈને આને સફળતાપૂર્વક સમજાવે છે.
154
DifficultMCQ
જો $Hund$ નો નિયમ લાગુ ન પડે,તો નીચેનામાંથી કઈ જોડી પ્રતિચુંબકીય $(diamagnetic)$ છે?
A
$B_2, O_2^+$
B
$C_2, O_2$
C
$O_2^-, N_2$
D
$N_2, NO$

Solution

(B) જો $Hund$ નો નિયમ અનુસરવામાં ન આવે,તો ઇલેક્ટ્રોન પહેલા સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવતી કક્ષકોમાં જોડી બનાવશે.
$B_2$ ($10$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^0$. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$C_2$ ($12$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2$. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2, \pi^* 2p_y^0$. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2, \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય છે.
આ ધારણા હેઠળ $C_2$ અને $O_2$ બંને પ્રતિચુંબકીય હોવાથી,વિકલ્પ $B$ સાચી જોડી છે.
155
DifficultMCQ
$O_2$ ના આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંતના સંદર્ભમાં સાચા વિધાનોનો સમૂહ પસંદ કરો:
$A$. $O_2$ માં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવાથી બંધ ક્રમાંક ઘટે છે.
$B$. $O_2$ માં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવાથી બંધ ક્રમાંક વધે છે.
$C$. $O_2$ માંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવાથી બંધ લંબાઈ વધે છે.
$D$. $O_2$ માંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવાથી બંધ લંબાઈ ઘટે છે.
A
$A, B$
B
$A, D$
C
$B, C$
D
$B, D$

Solution

(B) $O_2$ ની આણ્વીય કક્ષક રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$ છે.
$O_2$ નો બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 6}{2} = 2$ છે.
જ્યારે $O_2$ માં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરીને $O_2^-$ બને છે,ત્યારે તે પ્રતિકારક (antibonding) $\pi^*$ કક્ષકમાં જાય છે. નવો બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 7}{2} = 1.5$ થાય છે. આમ,બંધ ક્રમાંક ઘટે છે (વિધાન $A$ સાચું છે).
જ્યારે $O_2$ માંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરીને $O_2^+$ બને છે,ત્યારે તે પ્રતિકારક $\pi^*$ કક્ષકમાંથી દૂર થાય છે. નવો બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 5}{2} = 2.5$ થાય છે. બંધ ક્રમાંક વધવાથી બંધ લંબાઈ ઘટે છે (વિધાન $D$ સાચું છે).
તેથી,સાચો સમૂહ $A$ અને $D$ છે.
156
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ આણ્વીય કક્ષકમાં નોડલ સમતલોની સંખ્યા મહત્તમ છે?
A
$ \sigma 1s $
B
$ \sigma 2p_x $
C
$ \pi 2p_x $
D
$ \pi^* 2p_y $

Solution

(D) આપેલ આણ્વીય કક્ષકો માટે નોડલ સમતલોની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
$ \sigma 1s $: $0$ નોડલ સમતલ.
$ \sigma 2p_x $: $1$ નોડલ સમતલ (આ સમતલ આંતર-કેન્દ્રીય અક્ષને લંબ હોય છે).
$ \pi 2p_x $: $1$ નોડલ સમતલ (આંતર-કેન્દ્રીય અક્ષ પોતે જ નોડલ સમતલ તરીકે કાર્ય કરે છે).
$ \pi^* 2p_y $: $2$ નોડલ સમતલ (એક નોડલ સમતલ આંતર-કેન્દ્રીય અક્ષ છે અને બીજું આંતર-કેન્દ્રીય અક્ષને લંબ છે).
તેથી,$ \pi^* 2p_y $ માં નોડલ સમતલોની સંખ્યા મહત્તમ છે.
157
DifficultMCQ
બંધ મજબૂતીનો નીચેનામાંથી કયો ક્રમ સાચો છે?
A
$O_2^- > O_2 > O_2^+$
B
$O_2^- < O_2 < O_2^+$
C
$O_2^- > O_2 < O_2^+$
D
$O_2^- < O_2 > O_2^+$

Solution

(B) $O_2^-$,$O_2$,અને $O_2^+$ માટે બંધ ક્રમાંક અનુક્રમે $1.5$,$2.0$,અને $2.5$ છે.
બંધ મજબૂતી એ બંધ ક્રમાંકના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,બંધ મજબૂતીનો ક્રમ $O_2^+ > O_2 > O_2^-$ છે,જે $O_2^- < O_2 < O_2^+$ ને સમાન છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
158
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયામાં $(2C - 1e^-)$ બંધ હોય છે?
A
$H_2^+$
B
$O_2$
C
$H_2$
D
$O_2^{2-}$

Solution

(A) $(2C - 1e^-)$ બંધ એ એક-ઇલેક્ટ્રોન બંધ દર્શાવે છે જ્યાં બે ન્યુક્લિયસ એક ઇલેક્ટ્રોન શેર કરે છે.
$H_2^+$ આયન માટે,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $\sigma 1s^1$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે બે હાઇડ્રોજન ન્યુક્લિયસ વચ્ચે માત્ર એક ઇલેક્ટ્રોન શેર થયેલ છે,જે $(2C - 1e^-)$ બંધ બનાવે છે.
159
MediumMCQ
$N_2^+$ માં એક અથવા વધુ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી કેટલી આણ્વીય કક્ષકો (molecular orbitals) હાજર છે?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) $N_2^+$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(7 + 7 - 1) = 13$ છે.
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત મુજબ,$N_2^+$ માટેની ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^1$ છે.
એક અથવા વધુ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી આણ્વીય કક્ષકો: $\sigma 1s, \sigma^* 1s, \sigma 2s, \sigma^* 2s, \pi 2p_x, \pi 2p_y, \sigma 2p_z$ છે.
આ કક્ષકોની ગણતરી કરતા,કુલ $7$ આણ્વીય કક્ષકો મળે છે.
160
MediumMCQ
$N_2^+$ આણ્વીય આયન માટેના આણ્વીય કક્ષક ચિત્રમાં,$\sigma_{2p_z}$ આણ્વીય કક્ષકમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(D) $N_2^+$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(7 \times 2) - 1 = 13$ છે.
$N_2^+$ માટેની આણ્વીય કક્ષક રચના $\sigma_{1s}^2, \sigma_{1s}^{*2}, \sigma_{2s}^2, \sigma_{2s}^{*2}, \pi_{2p_x}^2, \pi_{2p_y}^2, \sigma_{2p_z}^1$ છે.
આમ,$\sigma_{2p_z}$ આણ્વીય કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $1$ છે.
161
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું આપેલ આણ્વીય કક્ષક આકૃતિનું શ્રેષ્ઠ વર્ણન કરે છે?
Question diagram
A
$A$ બંધનકર્તા $\pi$ કક્ષક
B
$A$ અબંધનકારક કક્ષક
C
એક પ્રતિબંધનકર્તા $\sigma$ કક્ષક
D
એક પ્રતિબંધનકર્તા $\pi$ કક્ષક

Solution

(D) આપેલી આકૃતિ બે $p-$કક્ષકોના અસમાન તબક્કાના (out-of-phase) ઓવરલેપને દર્શાવે છે.
આ આંતરક્રિયામાં,વિરુદ્ધ ચિહ્નો ($+$ અને $-$) વાળા લોબ્સ એકબીજાની નજીક છે,જે વિનાશક વ્યતિકરણ તરફ દોરી જાય છે.
આ પ્રકારનો પાર્શ્વીય ઓવરલેપ પ્રતિબંધનકર્તા $\pi$ આણ્વીય કક્ષક બનાવે છે,જેને $\pi^* \ MO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
162
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે?
A
$NO^{+}$
B
$CO$
C
$O_2^{2-}$
D
$B_2$

Solution

(D) ચુંબકીય પ્રકૃતિ નક્કી કરવા માટે,આપણે કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ગણીએ છીએ અને આણ્વીય કક્ષકો ભરીએ છીએ:
$NO^{+} : 14 \text{ ઇલેક્ટ્રોન}$ $\Rightarrow KK, \sigma(2s)^2, \sigma^*(2s)^2, (\pi 2p_x)^2 = (\pi 2p_y)^2, (\sigma 2p_z)^2$ (બધા યુગ્મિત,પ્રતિચુંબકીય)
$CO : 14 \text{ ઇલેક્ટ્રોન} \Rightarrow KK, \sigma(2s)^2, \sigma^*(2s)^2, (\pi 2p_x)^2 = (\pi 2p_y)^2, (\sigma 2p_z)^2$ (બધા યુગ્મિત,પ્રતિચુંબકીય)
$O_2^{2-} : 18 \text{ ઇલેક્ટ્રોન}$ $\Rightarrow KK, \sigma(2s)^2, \sigma^*(2s)^2, \sigma(2p_z)^2, (\pi 2p_x)^2 = (\pi 2p_y)^2, \pi^*(2p_x)^2 = \pi^*(2p_y)^2$ (બધા યુગ્મિત,પ્રતિચુંબકીય)
$B_2 : 10 \text{ ઇલેક્ટ્રોન} \Rightarrow KK, \sigma(2s)^2, \sigma^*(2s)^2, \pi(2p_x)^1 = \pi(2p_y)^1$ (અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,અનુચુંબકીય)
તેથી,$B_2$ અનુચુંબકીય છે.
163
DifficultMCQ
વિધાન અને કારણને સમજ્યા પછી, સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
વિધાન : $H_2$ ના બંધનકારક આણ્વીય કક્ષક $(MO)$ માં, કેન્દ્રોની વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે.
કારણ : બંધનકારક $MO$ એ $\psi_A + \psi_B$ છે, જે સંયોજાતા ઇલેક્ટ્રોન તરંગોનું વિનાશક વ્યતિકરણ દર્શાવે છે.
A
વિધાન ખોટું છે, કારણ સાચું છે.
B
વિધાન સાચું છે, કારણ ખોટું છે.
C
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
D
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે, પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

Solution

(B) વિધાન સાચું છે કારણ કે બંધનકારક આણ્વીય કક્ષક $(MO)$ માં, ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા બે કેન્દ્રો વચ્ચેના વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત હોય છે, જે આકર્ષણ અને સ્થિરતા તરફ દોરી જાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે બંધનકારક $MO$ એ પરમાણ્વીય કક્ષકોના રચનાત્મક વ્યતિકરણ $(\psi_A + \psi_B)$ દ્વારા રચાય છે, વિનાશક વ્યતિકરણ દ્વારા નહીં. વિનાશક વ્યતિકરણ એ પ્રતિકારક આણ્વીય કક્ષક $(\psi_A - \psi_B)$ માં પરિણમે છે.
164
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કોની પાસે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે?
A
$N_2$
B
$O_2^-$
C
$N_2^{2+}$
D
$O_2^{2-}$

Solution

(B) $O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે આણ્વીય કક્ષક વિન્યાસ: $KK(\sigma 2s)^2(\sigma^* 2s)^2(\sigma 2p_x)^2(\pi 2p_y)^2(\pi 2p_z)^2(\pi^* 2p_y)^2(\pi^* 2p_z)^1$ છે.
$\pi^* 2p_z$ કક્ષકમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,$O_2^-$ પેરામેગ્નેટિક છે.
$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) અને $N_2^{2+}$ ($12$ ઇલેક્ટ્રોન) તથા $O_2^{2-}$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન) માં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે.
165
MediumMCQ
$N_2, O_2, O_2^-$ વચ્ચે બંધ વિયોજન ઉર્જાનો સાચો ક્રમ નીચેનામાંથી કઈ ગોઠવણીમાં દર્શાવેલ છે?
A
$N_2 > O_2^- > O_2$
B
$O_2^- > O_2 > N_2$
C
$N_2 > O_2 > O_2^-$
D
$O_2 > O_2^- > N_2$

Solution

(C) બંધ ક્રમાંક એ બંધ વિયોજન ઉર્જાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને બંધ ક્રમાંકની ગણતરી:
$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: બંધ ક્રમાંક = $(10-4)/2 = 3$.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: બંધ ક્રમાંક = $(10-6)/2 = 2$.
$O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: બંધ ક્રમાંક = $(10-7)/2 = 1.5$.
બંધ ક્રમાંકનો ક્રમ $N_2 (3) > O_2 (2) > O_2^- (1.5)$ હોવાથી,બંધ વિયોજન ઉર્જાનો ક્રમ પણ $N_2 > O_2 > O_2^-$ થશે.
166
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયો અણુ પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) છે?
A
$N_2$
B
$NO$
C
$CO$
D
$O_3$

Solution

(B) અણુઓની મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ ગોઠવણી કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$NO$ માટે:
કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 7(N) + 8(O) = 15$.
મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ ગોઠવણી $KK(\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^1$ છે.
$\pi^* 2p_x$ ઓર્બિટલમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO$ પેરામેગ્નેટિક છે.
તેનાથી વિપરીત,$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન),$CO$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન),અને $O_3$ ($24$ ઇલેક્ટ્રોન) માં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,તેથી તેઓ ડાયામેગ્નેટિક છે.
167
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ આયનીકરણ પ્રક્રિયામાં બંધ ઉર્જામાં વધારો થાય છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) થી ડાયામેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) માં બદલાય છે?
A
$NO \to NO^{+}$
B
$N_2 \to N_2^{+}$
C
$C_2 \to C_2^{+}$
D
$O_2 \to O_2^{+}$

Solution

(A) $NO$ માટે (કુલ $15$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $(B.O)$ $= 2.5$,ચુંબકીય વર્તણૂક પેરામેગ્નેટિક છે.
$NO^{+}$ માટે (કુલ $14$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $(B.O)$ $= 3.0$,ચુંબકીય વર્તણૂક ડાયામેગ્નેટિક છે.
બંધ ક્રમાંક વધતો હોવાથી,બંધ ઉર્જા પણ વધે છે.
આમ,પ્રક્રિયા $NO \to NO^{+}$ બંને શરતોનું પાલન કરે છે.
168
DifficultMCQ
બંધ ક્રમાંક સામાન્ય રીતે આણ્વિય સ્પીસીઝની સ્થિરતાનો ખ્યાલ આપે છે. તમામ અણુઓ,જેમ કે $H_2$,$Li_2$ અને $B_2$ સમાન બંધ ક્રમાંક ધરાવે છે,છતાં તેઓ સમાન રીતે સ્થિર નથી. તેમની સ્થિરતાનો ક્રમ શું છે?
A
$H_2 > B_2 > Li_2$
B
$Li_2 > H_2 > B_2$
C
$Li_2 > B_2 > H_2$
D
$H_2 > Li_2 > B_2$

Solution

(D) ત્રણેય અણુઓ માટે બંધ ક્રમાંક $1$ છે.
આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના નીચે મુજબ છે:
$H_2: (\sigma 1s)^2$ ($0$ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન)
$Li_2: (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2$ ($2$ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન)
$B_2: (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\pi 2p_y)^1 (\pi 2p_z)^1$ ($4$ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન)
સ્થિરતા એ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,સ્થિરતાનો સાચો ક્રમ $H_2 > Li_2 > B_2$ છે.
169
MediumMCQ
$O_2^+$,$O_2$,$O_2^-$ અને $O_2^{2-}$ માટે $O-O$ બંધની આંતરકેન્દ્રીય અંતર અનુક્રમે કેટલા છે?
A
$1.30 \ \mathring{A}, 1.49 \ \mathring{A}, 1.12 \ \mathring{A}, 1.21 \ \mathring{A}$
B
$1.49 \ \mathring{A}, 1.21 \ \mathring{A}, 1.12 \ \mathring{A}, 1.30 \ \mathring{A}$
C
$1.21 \ \mathring{A}, 1.12 \ \mathring{A}, 1.49 \ \mathring{A}, 1.30 \ \mathring{A}$
D
$1.12 \ \mathring{A}, 1.21 \ \mathring{A}, 1.30 \ \mathring{A}, 1.49 \ \mathring{A}$

Solution

(D) મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થિયરી મુજબ,જેમ આપણે એન્ટિ-બોન્ડિંગ ઓર્બિટલ્સમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરીએ છીએ તેમ બંધ ક્રમાંક (bond order) ઘટે છે.
બંધ ક્રમાંક નીચે મુજબ છે:
$O_2^+ (2.5), O_2 (2.0), O_2^- (1.5), O_2^{2-} (1.0)$.
બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,બંધ લંબાઈ વધે છે જેમ બંધ ક્રમાંક ઘટે છે.
બંધ લંબાઈનો ક્રમ: $O_2^+ < O_2 < O_2^- < O_2^{2-}$.
તેથી,અનુરૂપ બંધ લંબાઈ અનુક્રમે $1.12 \ \mathring{A}, 1.21 \ \mathring{A}, 1.30 \ \mathring{A}, 1.49 \ \mathring{A}$ છે.
170
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝમાં સૌથી નાની બંધ લંબાઈ છે?
A
$NO^{-}$
B
$NO^{+}$
C
$O_2$
D
$NO$

Solution

(B) બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થિયરીનો ઉપયોગ કરીને દરેક સ્પીસીઝ માટે બંધ ક્રમાંકની ગણતરી:
$NO^{-}$ (કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $16$): $B.O. = \frac{10-6}{2} = 2$
$O_2$ (કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $16$): $B.O. = \frac{10-6}{2} = 2$
$NO^{+}$ (કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $14$): $B.O. = \frac{10-4}{2} = 3$
$NO$ (કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $15$): $B.O. = \frac{10-5}{2} = 2.5$
$NO^{+}$ નો બંધ ક્રમાંક સૌથી વધુ $(3)$ હોવાથી,તેની બંધ લંબાઈ સૌથી ઓછી છે.
171
DifficultMCQ
જોકે $CN^{-}$ આયન અને $N_2$ અણુ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે,છતાં $N_2$ અણુ રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે કારણ કે
A
બંધનકર્તા કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની વધુ સંખ્યાની હાજરી
B
ઉચ્ચ બંધ ઉર્જા
C
બંધની ધ્રુવીયતાનો અભાવ
D
અસમાન ઇલેક્ટ્રોન વિતરણ

Solution

(C) $N_2$ અણુમાં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ સમાન વિદ્યુતઋણતા ધરાવે છે,જેના પરિણામે બિન-ધ્રુવીય સહસંયોજક બંધ બને છે.
વધુમાં,$N \equiv N$ ટ્રિપલ બોન્ડ ખૂબ જ ઉચ્ચ બંધ વિયોજન ઉર્જા $(941 \ kJ/mol)$ ધરાવે છે,જે તેને $CN^{-}$ આયનની તુલનામાં રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
172
MediumMCQ
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત મુજબ,$Li_2^+$ અને $Li_2^-$ ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$Li_2^+$ અસ્થાયી છે અને $Li_2^-$ સ્થાયી છે
B
$Li_2^+$ સ્થાયી છે અને $Li_2^-$ અસ્થાયી છે
C
બંને સ્થાયી છે
D
બંને અસ્થાયી છે

Solution

(C) $Li$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^1$ છે. $Li_2^+$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન $3+3-1 = 5$ છે. તેની રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^1$ છે. બંધ ક્રમાંક = $\frac{1}{2}(3 - 2) = 0.5$.
$Li_2^-$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન $3+3+1 = 7$ છે. તેની રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^1$ છે. બંધ ક્રમાંક = $\frac{1}{2}(4 - 3) = 0.5$.
બંનેનો બંધ ક્રમાંક ધન હોવાથી,બંને સ્થાયી છે.
173
MediumMCQ
$2 \ \pi$ અને અડધો $\sigma$ બંધ શેમાં હાજર છે?
A
$O_2^+$
B
$N_2$
C
$O_2$
D
$N_2^+$

Solution

(D) બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ ની ગણતરી $B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
$N_2^+$ માટે,કુલ ઇલેક્ટ્રોન $13$ છે. આણ્વીય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^1$ છે.
અહીં,$N_b = 9$ અને $N_a = 4$ છે. તેથી,$B.O. = \frac{1}{2} (9 - 4) = 2.5$.
$N_2^+$ માં,$N_2$ ના ત્રિ-બંધારણને બંધનકર્તા $\sigma 2p_z$ કક્ષકમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરીને બદલવામાં આવે છે,જેના પરિણામે $2 \ \pi$ બંધ અને $0.5 \ \sigma$ બંધ મળે છે.
174
DifficultMCQ
નીચેના અણુઓ / આયનો $C_2^{2-}, N_2^{2-}, O_2^{2-}, O_2$ માંથી કયું ડાયમેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) છે અને તેની બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી છે?
A
$O_2^{2-}$
B
$C_2^{2-}$
C
$O_2$
D
$N_2^{2-}$

Solution

$\textbf{(B) } C_2^{2-}: \sigma_{1s}^2, \sigma^*_{1s}{^2}, \sigma_{2s}^2, \sigma^*_{2s}{^2}, [\pi_{2p_x}^2 = \pi_{2p_y}^2], \sigma_{2p_z}^2. \text{ Bond Order (B.O.)} = \frac{10 - 4}{2} = 3 \text{ (diamagnetic)}.$
$N_2^{2-}: \sigma_{1s}^2, \sigma^*_{1s}{^2}, \sigma_{2s}^2, \sigma^*_{2s}{^2}, \sigma_{2p_z}^2, [\pi_{2p_x}^2 = \pi_{2p_y}^2], [\pi^*_{2p_x}{^1} = \pi^*_{2p_y}{^1}]. \text{ B.O.} = \frac{10 - 6}{2} = 2 \text{ (paramagnetic)}.$
$O_2^{2-}: \sigma_{1s}^2, \sigma^*_{1s}{^2}, \sigma_{2s}^2, \sigma^*_{2s}{^2}, \sigma_{2p_z}^2, [\pi_{2p_x}^2 = \pi_{2p_y}^2], [\pi^*_{2p_x}{^2} = \pi^*_{2p_y}{^2}]. \text{ B.O.} = \frac{10 - 8}{2} = 1 \text{ (diamagnetic)}.$
$O_2: \sigma_{1s}^2, \sigma^*_{1s}{^2}, \sigma_{2s}^2, \sigma^*_{2s}{^2}, \sigma_{2p_z}^2, [\pi_{2p_x}^2 = \pi_{2p_y}^2], [\pi^*_{2p_x}{^1} = \pi^*_{2p_y}{^1}]. \text{ B.O.} = \frac{10 - 6}{2} = 2 \text{ (paramagnetic)}.$
$\text{બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી, } C_2^{2-} \text{ જેનો B.O. } = 3 \text{ છે, તેની બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી છે અને તે ડાયમેગ્નેટિક છે.}$
175
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયો અણુ એનાયન (ઋણ આયન) બનવાથી સ્થિર થવાની અપેક્ષા રાખે છે?
A
$F_2$
B
$C_2$
C
$O_2$
D
$NO$

Solution

(B) એનાયન બનવા પર અણુની સ્થિરતા બંધ ક્રમાંક (bond order) માં થતા ફેરફાર પર આધાર રાખે છે. જો ઇલેક્ટ્રોન બંધકારક આણ્વીય કક્ષકમાં પ્રવેશે,તો બંધ ક્રમાંક વધે છે,જે સ્થિરતા તરફ દોરી જાય છે.
$C_2$ માટે: ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $\sigma 1s^2 \sigma^* 1s^2 \sigma 2s^2 \sigma^* 2s^2 \pi 2p_y^2 \pi 2p_z^2$ છે. બંધ ક્રમાંક = $(8-4)/2 = 2$.
$C_2^-$ માટે: રચના $\sigma 1s^2 \sigma^* 1s^2 \sigma 2s^2 \sigma^* 2s^2 \pi 2p_y^2 \pi 2p_z^2 \sigma 2p_x^1$ છે. બંધ ક્રમાંક = $(9-4)/2 = 2.5$.
બંધ ક્રમાંક $2$ થી વધીને $2.5$ થતો હોવાથી,$C_2$ એનાયન બનવાથી સ્થિર થાય છે.
176
DifficultMCQ
નીચેની સ્પીસીઝમાંથી,ડાયમેગ્નેટિક અણુ કયો છે?
A
$O_2$
B
$NO$
C
$B_2$
D
$CO$

Solution

(D) મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થીયરી $(MOT)$ મુજબ,$CO$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$ છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,$CO$ ડાયમેગ્નેટિક છે.
જ્યારે $O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માં $\pi^* 2p$ ઓર્બિટલ્સમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,$NO$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન) માં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,અને $B_2$ ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) માં $\pi 2p$ ઓર્બિટલ્સમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
177
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ આયનીકરણ પ્રક્રિયામાં,બંધ ક્રમાંક (bond order) વધ્યો છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક બદલાઈ છે?
A
$N_2 \to N_2^{\oplus}$
B
$C_2 \to C_2^{\oplus}$
C
$NO \to NO^{\oplus}$
D
$O_2 \to O_2^{\oplus}$

Solution

(C) ચાલો દરેક પ્રક્રિયા માટે બંધ ક્રમાંક અને ચુંબકીય વર્તણૂકનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $N_2$ ($14 \ e^-$,પ્રતિચુંબકીય,$B.O. = 3.0$) $\to N_2^{\oplus}$ ($13 \ e^-$,અનુચુંબકીય,$B.O. = 2.5$). બંધ ક્રમાંક ઘટે છે.
$2$. $C_2$ ($12 \ e^-$,પ્રતિચુંબકીય,$B.O. = 2.0$) $\to C_2^{\oplus}$ ($11 \ e^-$,અનુચુંબકીય,$B.O. = 1.5$). બંધ ક્રમાંક ઘટે છે.
$3$. $NO$ ($15 \ e^-$,અનુચુંબકીય,$B.O. = 2.5$) $\to NO^{\oplus}$ ($14 \ e^-$,પ્રતિચુંબકીય,$B.O. = 3.0$). બંધ ક્રમાંક વધે છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક અનુચુંબકીયમાંથી પ્રતિચુંબકીયમાં બદલાય છે.
$4$. $O_2$ ($16 \ e^-$,અનુચુંબકીય,$B.O. = 2.0$) $\to O_2^{\oplus}$ ($15 \ e^-$,અનુચુંબકીય,$B.O. = 2.5$). બંધ ક્રમાંક વધે છે પરંતુ ચુંબકીય વર્તણૂક અનુચુંબકીય જ રહે છે.
તેથી,સાચી પ્રક્રિયા $NO \to NO^{\oplus}$ છે.
178
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$(CH_3)_3COH$ એ $(CH_3)_3SiOH$ કરતા વધુ એસિડિક છે
B
ટ્રાયસિલાઈલ ફોસ્ફિનમાં $p\pi -d\pi$ બેકબોન્ડિંગ થાય છે
C
$SO_2$ અણુમાં બે $d\pi -p\pi$ બંધ હોય છે
D
$H_2SO_4$ અણુમાં મધ્યસ્થ પરમાણુની આસપાસના સંકરિત કક્ષકમાં $s$-ગુણધર્મનો અંશ $0.25$ છે

Solution

(B) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $(CH_3)_3SiOH$ એ $(CH_3)_3COH$ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે $Si-O$ બંધ વધુ ધ્રુવીય છે અને $Si$ પરમાણુ $p\pi -d\pi$ બેકબોન્ડિંગ દ્વારા સંયુગ્મી બેઝને સ્થિર કરી શકે છે. તેથી,$A$ ખોટું છે.
$B$: ટ્રાયસિલાઈલ ફોસ્ફિનમાં,મધ્યસ્થ પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $Si$ ની ખાલી $d$-કક્ષકોમાં દાન પામે છે,જે $p\pi -d\pi$ બેકબોન્ડિંગ છે. આ સાચું છે.
$C$: $SO_2$ માં,બે $S=O$ બંધ હોય છે. દરેક $S=O$ બંધ એક $\sigma$ બંધ અને એક $d\pi -p\pi$ બંધનો બનેલો હોય છે. તેથી,બે $d\pi -p\pi$ બંધ હોય છે. આ પણ સાચું છે.
$D$: $H_2SO_4$ માં,મધ્યસ્થ $S$ પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે. $s$-ગુણધર્મનો અંશ $1/4 = 0.25$ છે. આ પણ સાચું છે.
179
DifficultMCQ
$F_2$ અને $OF$ અણુઓ માટે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(a)$ બંને માટે બંધ ક્રમાંક એક છે
$(b)$ $OF$ અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે પરંતુ $F_2$ પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) છે
$(c)$ $F_2$ નું પરમાણુઓમાં વિયોજન થવાની શક્યતા $OF$ કરતા વધારે છે
$(d)$ બંનેમાં $ABMO$ કરતા $BMO$ માં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા વધારે છે
નીચેનામાંથી કયા વિધાનો અનુક્રમે સાચા $(T)$ અથવા ખોટા $(F)$ છે?
A
$FTTT$
B
$TFTF$
C
$TTTF$
D
$TTFF$

Solution

(A) $1$. $F_2$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2 = \pi^* 2p_y^2$ છે. બંધ ક્રમાંક = $(10-8)/2 = 1$. તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$2$. $OF$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^2 = \pi^* 2p_y^1$ છે. બંધ ક્રમાંક = $(10-7)/2 = 1.5$. તે અનુચુંબકીય છે.
$3$. વિધાન $(a)$: ખોટું,કારણ કે $F_2$ નો બંધ ક્રમાંક $1$ અને $OF$ નો $1.5$ છે.
$4$. વિધાન $(b)$: સાચું,$OF$ અનુચુંબકીય છે અને $F_2$ પ્રતિચુંબકીય છે.
$5$. વિધાન $(c)$: સાચું,$F_2$ નો બંધ ક્રમાંક $(1)$ $OF$ $(1.5)$ કરતા ઓછો હોવાથી,તેનું વિયોજન કરવું સરળ છે.
$6$. વિધાન $(d)$: સાચું,બંને માટે,$BMO$ ઇલેક્ટ્રોન $(10)$ > $ABMO$ ઇલેક્ટ્રોન ($F_2$ માટે $8$,$OF$ માટે $7$).
180
DifficultMCQ
ખોટું વિધાન પસંદ કરો.
A
$O_3$ અને $O_2^{2-}$ બંને પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) છે.
B
$O_2$,$O_2^+$,અને $O_3$ માંથી,સૌથી ઓછી $O-O$ બંધ લંબાઈ $O_2^+$ માં છે.
C
$O_2$,$O_2^+$,અને $O_2^-$ માંથી,માત્ર $O_2$ અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે.
D
$O_2$,$O_2^+$,અને $O_2^-$ માંથી,મહત્તમ સ્પિન ચુંબકીય મોમેન્ટ $O_2$ ની છે.

Solution

(C) $1$. $O_3$ પ્રતિચુંબકીય છે (બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે). $O_2^{2-}$ (પેરોક્સાઇડ આયન) માં $18$ ઇલેક્ટ્રોન છે,બધા યુગ્મિત છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય છે. વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. બંધ ક્રમાંક: $O_2$ $(2.0)$,$O_2^+$ $(2.5)$,$O_3$ (આશરે $1.5$). ઉચ્ચ બંધ ક્રમાંક એટલે ટૂંકી બંધ લંબાઈ. $O_2^+$ નો બંધ ક્રમાંક સૌથી વધુ છે,તેથી તેની $O-O$ બંધ લંબાઈ સૌથી ઓછી છે. વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. આણ્વિય કક્ષક ગોઠવણી: $O_2$ માં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે (અનુચુંબકીય). $O_2^+$ માં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે (અનુચુંબકીય). $O_2^-$ માં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે (અનુચુંબકીય). વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે $O_2^+$,$O_2$,અને $O_2^-$ બધા અનુચુંબકીય છે.
$4$. સ્પિન ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM)$: $O_2$ માટે $n=2$ $(\mu = 2.83 \ BM)$,$O_2^+$ માટે $n=1$ $(\mu = 1.73 \ BM)$,$O_2^-$ માટે $n=1$ $(\mu = 1.73 \ BM)$. $O_2$ ની સ્પિન ચુંબકીય મોમેન્ટ મહત્તમ છે. વિધાન $D$ સાચું છે.
181
MediumMCQ
નીચેના અણુઓમાં સૌથી ઓછી $O-O$ બંધ લંબાઈ શેમાં છે?
A
$O_2F_2$
B
$O_2$
C
$H_2O_2$
D
$O_3$

Solution

(B) $O-O$ બંધ લંબાઈ નક્કી કરવા માટે, આપણે દરેક સ્પીસીઝનો બંધ ક્રમાંક (bond order) જોઈએ:
$1$. $O_2$ માટે, બંધ ક્રમાંક $2.0$ છે (બંધ લંબાઈ $\approx 121 \text{ pm}$).
$2$. $O_3$ માટે, બંધ ક્રમાંક $1.5$ છે (રેઝોનન્સ હાઇબ્રિડ, બંધ લંબાઈ $\approx 128 \text{ pm}$).
$3$. $H_2O_2$ માટે, બંધ ક્રમાંક $1.0$ છે (બંધ લંબાઈ $\approx 148 \text{ pm}$).
$4$. $O_2F_2$ માટે, બંધ ક્રમાંક $1.0$ છે, પરંતુ ફ્લોરિનની ઉચ્ચ વિદ્યુતઋણતા અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના અપાકર્ષણને કારણે, $O-O$ બંધ નોંધપાત્ર રીતે લાંબો છે (બંધ લંબાઈ $\approx 149 \text{ pm}$).
આ સરખામણી કરતા, $O_2$ નો બંધ ક્રમાંક સૌથી વધુ છે અને તેથી તેની $O-O$ બંધ લંબાઈ સૌથી ઓછી છે.
182
MediumMCQ
$SO_2$ અણુના સંદર્ભમાં સાચું વિધાન કયું છે?
A
બે $p\pi - d\pi$ બંધ
B
અણુમાં $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,$2 \sigma$ બંધ અને $2 \pi$ બંધ છે
C
બે $p\pi - p\pi$ બંધ
D
એક $p\pi - p\pi$ અને એક $p\pi - d\pi$ બંધ

Solution

(D) $SO_2$ અણુનો આકાર વળેલો (bent) હોય છે જેમાં મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
સલ્ફરની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ne] 3s^2 3p^4$ છે.
ઉત્તેજિત અવસ્થામાં,સલ્ફર બે $\sigma$ બંધ અને બે $\pi$ બંધ બનાવે છે.
એક $\pi$ બંધ સલ્ફર અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી બને છે ($p\pi - p\pi$ બંધ),અને બીજો $\pi$ બંધ સલ્ફરના $d$-કક્ષક અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષકના અતિવ્યાપનથી બને છે ($p\pi - d\pi$ બંધ).
તેથી,અણુમાં એક $p\pi - p\pi$ બંધ અને એક $p\pi - d\pi$ બંધ હોય છે.
183
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ કક્ષક $\pi$-બંધ તેમજ $\delta$-બંધ બનાવી શકતી નથી?
A
$d_{xy}$
B
$d_{z^2}$
C
$d_{x^2-y^2}$
D
$d_{yz}$

Solution

(B) $d_{z^2}$ કક્ષક $z$-અક્ષ પર મુખ્ય લોબ અને $xy$-સમતલમાં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાના વલય સાથે વિશિષ્ટ આકાર ધરાવે છે.
આ ભૂમિતિને કારણે,તે $z$-અક્ષ પર હેડ-ઓન ઓવરલેપ દ્વારા $\sigma$-બંધ બનાવી શકે છે.
જોકે,તે $\pi$-બંધ બનાવી શકતી નથી કારણ કે તેના લોબ્સ પાસે લેટરલ ઓવરલેપ માટે જરૂરી ઓરિએન્ટેશન નથી,અને તે $\delta$-બંધ બનાવી શકતી નથી કારણ કે તેમાં ફેસ-ટુ-ફેસ ઓવરલેપ માટે જરૂરી ચાર-લોબવાળી રચનાનો અભાવ છે.
184
MediumMCQ
$KO_2$,$KAlO_2$,$CaO_2$ અને $NO_2^+$ માંથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન શેમાં હાજર છે?
A
$NO_2^+$ અને $CaO_2$
B
$KO_2$ અને $KAlO_2$
C
માત્ર $KO_2$
D
માત્ર $CaO_2$

Solution

(C) અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરી નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સ્પીસીઝની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $KO_2$ (પોટેશિયમ સુપરઓક્સાઇડ): તે $K^+$ અને $O_2^-$ આયનો ધરાવે છે. સુપરઓક્સાઇડ આયન $(O_2^-)$ માં $17$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થિયરી મુજબ,તેની રચનામાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે અને તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$2$. $KAlO_2$: આ એક આયનીય સંયોજન છે જેમાં $K^+$ અને $AlO_2^-$ આયનો હોય છે. $AlO_2^-$ આયનમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બેકી હોય છે અને બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે.
$3$. $CaO_2$ (કેલ્શિયમ પેરોક્સાઇડ): તે $Ca^{2+}$ અને $O_2^{2-}$ (પેરોક્સાઇડ આયન) ધરાવે છે. પેરોક્સાઇડ આયનમાં $18$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જે બધા યુગ્મિત હોય છે.
$4$. $NO_2^+$ (નાઈટ્રોનિયમ આયન): તેમાં $16$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે.
તેથી,માત્ર $KO_2$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
185
AdvancedMCQ
$H^{+}_2$ આયનના નિર્માણને દર્શાવતી આપેલી આકૃતિને ધ્યાનમાં લો,જે આંતરકેન્દ્રીય અંતર વિરુદ્ધ સિસ્ટમની સ્થિતિ ઊર્જા પર આધારિત છે.
કયું વિધાન સાચું છે?
Question diagram
A
$Curve-1$ એ $H^{+}_2$ આયન માટે સિસ્ટમની સૌથી સ્થિર સ્થિતિ દર્શાવે છે
B
$Curve-2$ એ $H^{+}_2$ આયન માટે સિસ્ટમની સૌથી સ્થિર સ્થિતિ દર્શાવે છે
C
$Curve-1$ સૂચવે છે કે આણ્વીય હાઇડ્રોજન આયન રચાય છે
D
$Curve-2$ એ એન્ટિબોન્ડિંગ પ્રદેશનું ઊર્જા સ્તર દર્શાવે છે

Solution

(B) $H^{+}_2$ આયનના નિર્માણ માટેની સ્થિતિ ઊર્જા આકૃતિ બે વક્ર દર્શાવે છે.
$Curve-2$ ચોક્કસ આંતરકેન્દ્રીય અંતરે સ્થિતિ ઊર્જામાં ન્યૂનતમ મૂલ્ય દર્શાવે છે,જે સ્થિર બોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલના નિર્માણને અનુરૂપ છે.
$Curve-1$ આંતરકેન્દ્રીય અંતર ઘટતા સ્થિતિ ઊર્જામાં સતત વધારો દર્શાવે છે,જે એન્ટિબોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલને અનુરૂપ છે જ્યાં કોઈ સ્થિર બંધ બનતો નથી.
તેથી,$Curve-2$ એ $H^{+}_2$ આયન માટે સિસ્ટમની સૌથી સ્થિર સ્થિતિ દર્શાવે છે,કારણ કે તે બંધ નિર્માણ માટે જરૂરી ઊર્જાનું ન્યૂનતમ મૂલ્ય દર્શાવે છે.
186
DifficultMCQ
આણ્વિય કક્ષક $(s)$ વિશેનું અસત્ય વિધાન કયું છે?
A
જો આંતરકેન્દ્રીય અક્ષને લંબ અને બંધિત પરમાણુઓના કેન્દ્રોની વચ્ચે નોડલ સમતલ હોય,તો તે પ્રતિબંધક (antibonding) $M.O.$ છે.
B
જો આંતરકેન્દ્રીય અક્ષમાં નોડલ સમતલ હોય,તો તે $\pi$ બંધનકર્તા (bonding) $M.O.$ છે.
C
$\sigma$-બંધનકર્તા આણ્વિય કક્ષકમાં આંતરકેન્દ્રીય અક્ષ ધરાવતા નોડલ સમતલો હોતા નથી.
D
$\delta$-બંધનકર્તા આણ્વિય કક્ષકમાં આંતરકેન્દ્રીય અક્ષ ધરાવતા ત્રણ નોડલ સમતલો હોય છે.

Solution

(D) $\sigma$ બંધનકર્તા $M.O.$ માં આંતરકેન્દ્રીય અક્ષ ધરાવતું કોઈ નોડલ સમતલ હોતું નથી.
$\pi$ બંધનકર્તા $M.O.$ માં આંતરકેન્દ્રીય અક્ષ ધરાવતું એક નોડલ સમતલ હોય છે.
$\delta$ બંધનકર્તા $M.O.$ માં આંતરકેન્દ્રીય અક્ષ ધરાવતા બે નોડલ સમતલો હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે કારણ કે $\delta$ કક્ષકમાં $3$ નહીં પણ $2$ નોડલ સમતલો હોય છે.
187
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝ તેના $HOMO-LUMO$ ઇલેક્ટ્રોનિક સંક્રમણમાં મહત્તમ ઉર્જાનું શોષણ કરે છે?
A
$O_2$
B
$N_2^-$
C
$C_2$
D
$N_2$

Solution

(D) $HOMO$ અને $LUMO$ વચ્ચેનો ઉર્જા તફાવત બંધ ક્રમાંક અને આણ્વીય કક્ષકોની સ્થિરતા સાથે સંબંધિત છે.
$N_2$ (બંધ ક્રમાંક $3$) માટે,$HOMO$ એ $\sigma 2p_z$ છે અને $LUMO$ એ $\sigma^* 2p_z$ છે. ઉર્જા તફાવત ખૂબ મોટો છે.
$C_2$ (બંધ ક્રમાંક $2$) માટે,$HOMO$ એ $\pi 2p$ છે અને $LUMO$ એ $\sigma 2p_z$ છે.
$O_2$ (બંધ ક્રમાંક $2$) માટે,$HOMO$ એ $\pi^* 2p$ છે અને $LUMO$ એ $\sigma^* 2p$ છે.
$N_2^-$ (બંધ ક્રમાંક $2.5$) માટે,$HOMO$ એ $\pi^* 2p$ છે અને $LUMO$ એ $\sigma^* 2p$ છે.
ઉર્જા તફાવતોની સરખામણી કરતા,$N_2$ માં તેના $HOMO$ અને $LUMO$ વચ્ચે સૌથી વધુ ઉર્જા તફાવત જોવા મળે છે,જે બંધનકર્તા $\sigma 2p_z$ અને પ્રતિકારક $\sigma^* 2p_z$ કક્ષકો વચ્ચેના મોટા વિભાજનને કારણે છે.
તેથી,$N_2$ તેના $HOMO-LUMO$ ઇલેક્ટ્રોનિક સંક્રમણ માટે મહત્તમ ઉર્જાની જરૂરિયાત ધરાવે છે.
188
AdvancedMCQ
જો $P$ થી $T$ એ બીજા આવર્તના $p-$બ્લોક તત્વો હોય,તો નીચેનામાંથી કયો આલેખ $P_2$ થી $T_2$ (સંબંધિત અણુઓ) માં રહેલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન અને તેમના બંધ ક્રમાંક વચ્ચેનો સાચો સંબંધ દર્શાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) બીજા આવર્તના $p-$બ્લોક તત્વો $B, C, N, O, F$ છે. ધારો કે $P=B, Q=C, R=N, S=O, T=F$. સંબંધિત દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ $B_2, C_2, N_2, O_2, F_2$ છે.
અણુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન બંધ ક્રમાંક
$B_2$ $(P_2)$ $6$ $1.0$
$C_2$ $(Q_2)$ $8$ $2.0$
$N_2$ $(R_2)$ $10$ $3.0$
$O_2$ $(S_2)$ $12$ $2.0$
$F_2$ $(T_2)$ $14$ $1.0$

જેમ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ થી $10$ સુધી વધે છે,તેમ બંધ ક્રમાંક $1.0$ થી $3.0$ સુધી વધે છે. જેમ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $10$ થી $14$ સુધી વધે છે,તેમ બંધ ક્રમાંક $3.0$ થી $1.0$ સુધી ઘટે છે. આ વલણ વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ આલેખ દ્વારા રજૂ થાય છે.
189
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
$I$) બંધ લંબાઈનો ક્રમ: $H_2^- = H_2^+ > H_2$
$II$) $O_2^+, NO, N_2^-$ નો બંધ ક્રમાંક $2.5$ સમાન છે
$III$) બંધ ક્રમાંક શૂન્ય સહિત ચાર સુધીની કોઈપણ કિંમત ધારણ કરી શકે છે
$IV$) $NO_3^-$ અને $BO_3^{3-}$ માં $X-O$ બંધ માટે સમાન બંધ ક્રમાંક હોય છે (જ્યાં $X$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુ છે)
A
$I, II$ અને $III$
B
$I$ અને $IV$
C
$II$ અને $IV$
D
$I$ અને $II$

Solution

(B) બંધ ક્રમાંક $= \frac{1}{2} [\text{બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા} - \text{બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા}]$.
$I$) $H_2^-$ નો બંધ ક્રમાંક $= 0.5$,$H_2^+$ નો બંધ ક્રમાંક $= 0.5$,$H_2$ નો બંધ ક્રમાંક $= 1$. બંધ લંબાઈ બંધ ક્રમાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,ક્રમ $H_2^- = H_2^+ > H_2$ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$II$) $O_2^+, NO, N_2^-$ ત્રણેયનો બંધ ક્રમાંક $2.5$ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$III$) બંધ ક્રમાંક શૂન્ય હોઈ શકે છે,પરંતુ સામાન્ય સ્થિતિમાં સ્થાયી અણુઓ માટે તે ચાર હોઈ શકે નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
$IV$) $NO_3^-$ માં $N-O$ બંધનો ક્રમાંક $1.33$ છે,જ્યારે $BO_3^{3-}$ માં $B-O$ બંધનો ક્રમાંક $1$ છે. આ વિધાન ખોટું છે.
190
DifficultMCQ
$N_2$ અને $O_2$ ને અનુક્રમે મોનોકેટાયન $N_2^+$ અને $O_2^+$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$N_2^+$ માં,$N-N$ બંધ નબળો પડે છે.
B
$O_2^+$ માં,$O-O$ બંધ ક્રમ વધે છે.
C
$O_2^+$ માં,પેરામેગ્નેટિઝમ ઘટે છે.
D
$N_2^+$ ડાયામેગ્નેટિક બને છે.

Solution

(D) બંધ ક્રમ (Bond order) $= 1/2 \times (N_B - N_{AB})$.
$N_2$ માટે ($10$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમ $= 3$.
$N_2^+$ માટે ($9$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમ $= 2.5$. બંધ ક્રમ ઘટવાથી $N-N$ બંધ નબળો પડે છે. $N_2^+$ માં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$O_2$ માટે ($12$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમ $= 2$.
$O_2^+$ માટે ($11$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમ $= 2.5$. બંધ ક્રમ વધવાથી $O-O$ બંધ મજબૂત બને છે. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2$ થી ઘટીને $1$ થવાથી પેરામેગ્નેટિઝમ ઘટે છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે કારણ કે $N_2^+$ પેરામેગ્નેટિક છે,ડાયામેગ્નેટિક નથી.
191
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયા રૂપાંતરણમાં,બંધ ક્રમાંક (bond order) વધ્યો છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક બદલાઈ છે?
A
$C^{+}_2 \to C_2$
B
$NO^{+} \to NO$
C
$O_2 \to O^{+}_2$
D
$N_2 \to N^{+}_2$

Solution

(A) દરેક રૂપાંતરણ માટે,આપણે બંધ ક્રમાંક $(BO)$ અને ચુંબકીય વર્તણૂક ગણીએ છીએ:
$(a)$ $C^{+}_2$ ($7$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 1.5$,પેરામેગ્નેટિક) $\to C_2$ ($8$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 2.0$,ડાયામેગ્નેટિક). અહીં,$BO$ વધે છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક બદલાય છે.
$(b)$ $NO^{+}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 3.0$,ડાયામેગ્નેટિક) $\to NO$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 2.5$,પેરામેગ્નેટિક). અહીં,$BO$ ઘટે છે.
$(c)$ $O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 2.0$,પેરામેગ્નેટિક) $\to O^{+}_2$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 2.5$,પેરામેગ્નેટિક). અહીં,$BO$ વધે છે પરંતુ ચુંબકીય વર્તણૂક સમાન રહે છે.
$(d)$ $N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 3.0$,ડાયામેગ્નેટિક) $\to N^{+}_2$ ($13$ ઇલેક્ટ્રોન,$BO = 2.5$,પેરામેગ્નેટિક). અહીં,$BO$ ઘટે છે.
192
MediumMCQ
$CO$ અણુનું $H.O.M.O.$ (Highest Occupied Molecular Orbital) શું છે?
A
થોડા એન્ટિ-બોન્ડિંગ ગુણધર્મ ધરાવતું નોન-બોન્ડિંગ $M.O.$
B
થોડા બોન્ડિંગ ગુણધર્મ ધરાવતું નોન-બોન્ડિંગ $M.O.$
C
શુદ્ધ નોન-બોન્ડિંગ $M.O.$
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થિયરી અને કૌલસન મોડેલ મુજબ,$CO$ અણુનું $H.O.M.O.$ એ નોન-બોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ $(M.O.)$ છે જે થોડો એન્ટિ-બોન્ડિંગ ગુણધર્મ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
193
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે?
A
$d_{x^2-y^2}$ પરમાણ્વીય કક્ષક - એક નોડલ સમતલ
B
$P_y$ પરમાણ્વીય કક્ષક - બે નોડલ સમતલ
C
$\sigma_{Px}$ - $\Psi$ (gerade)
D
$P_{py}$ - $\Psi$ (ungerade)

Solution

(C) $\sigma_{Px}$ બંધનકારક આણ્વીય કક્ષક $p_x$ કક્ષકોના સીધા ઓવરલેપ દ્વારા રચાય છે.
તેમાં સંમિતિનું કેન્દ્ર હોય છે,જે તેને gerade $(g)$ બનાવે છે.
તેથી,સાચી જોડી $\sigma_{Px} - \Psi$ (gerade) છે.
194
MediumMCQ
$CN^{-}$,$CO$ અને $NO^{+}$ પ્રજાતિઓ વચ્ચેની સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓ કઈ છે?
A
બંધ ક્રમાંક ત્રણ અને પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic)
B
બંધ ક્રમાંક ત્રણ અને નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ્સ
C
અનુચુંબકીય (paramagnetic) અને પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ્સ
D
અનુચુંબકીય (paramagnetic) અને $\pi-$સ્વીકારક લિગાન્ડ્સ

Solution

(A) $CN^{-}$,$CO$,અને $NO^{+}$ પ્રજાતિઓ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે,જેમાં દરેક $14$ ઈલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત મુજબ,આ પ્રજાતિઓ માટે બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a) = \frac{1}{2} (10 - 4) = 3$.
બધા ઈલેક્ટ્રોન તેમની આણ્વીય કક્ષકોમાં યુગ્મિત હોવાથી,તેઓ પ્રતિચુંબકીય છે.
વધુમાં,તેઓ બધા પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ્સ અને $\pi-$સ્વીકારક લિગાન્ડ્સ તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,તેમની સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓનું સૌથી સચોટ વર્ણન એ છે કે તેમનો બંધ ક્રમાંક $3$ છે અને તેઓ પ્રતિચુંબકીય છે.
195
EasyMCQ
ડાયનાઇટ્રોજન ટેટ્રોક્સાઇડ $(N_2O_4)$ માં:
A
બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે અનુચુંબકીય છે.
B
બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે પ્રતિચુંબકીય છે.
C
એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે અનુચુંબકીય છે.
D
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી અને તે પ્રતિચુંબકીય છે.

Solution

(D) $N_2O_4$ ની રચનામાં બે $NO_2$ એકમો $N-N$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$N_2O_4$ માં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,એટલે કે તેમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી.
તેથી,$N_2O_4$ પ્રતિચુંબકીય છે.
196
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું અનુચુંબકીય છે અને તેના બંધારણમાં ત્રણ-ઇલેક્ટ્રોન બંધ ધરાવે છે?
A
$N_2O$
B
$NO$
C
$N_2O_3$
D
$N_2O_5$

Solution

(B) $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) અણુમાં કુલ $11$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેના આણ્વીય કક્ષક બંધારણમાં ત્રણ-ઇલેક્ટ્રોન બંધ (બંધ ક્રમાંક $2.5$) હાજર હોય છે.
પ્રતિકારક $\pi^*$ કક્ષકમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO$ અનુચુંબકીય છે.
197
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે?
A
$NO$
B
$N_2O_4$
C
$P_4O_6$
D
$N_2O_5$

Solution

(A) $NO$ માં કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5 + 6 = 11$ છે. તેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે અનુચુંબકીય છે.
198
EasyMCQ
$CN^-$ અને $N_2$ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે,પરંતુ $CN^-$ ની સરખામણીમાં $N_2$ રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે. તેનું કારણ છે:
A
ઊંચી બંધશક્તિ.
B
બંધની ધ્રુવીયતા.
C
અસમાન ઇલેક્ટ્રોન વહેંચણી.
D
બંધન કક્ષકોમાં વધુ સંખ્યાના ઇલેક્ટ્રોનની હાજરી.

Solution

(A) $N_2$ અને $CN^-$ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે,બંનેમાં $14$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$N_2$ માં મજબૂત ત્રિ-બંધ $(N \equiv N)$ ની હાજરીને કારણે તેની બંધ વિયોજન ઉર્જા $(941 \ kJ \ mol^{-1})$ ખૂબ ઊંચી હોય છે.
આ ઊંચી બંધ ઉર્જાને કારણે $N_2$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય રહે છે.
તેની સામે,$CN^-$ એક આયન છે અને તટસ્થ $N_2$ અણુની તુલનામાં ઋણ વીજભાર અને અલગ ઇલેક્ટ્રોનિક વાતાવરણને કારણે વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
199
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા રૂપાંતરણમાં,બંધ ક્રમાંક (bond order) વધ્યો છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક બદલાઈ છે?
A
$C_2^+ \to C_2$
B
$NO^+ \to NO$
C
$O_2 \to O_2^+$
D
$N_2 \to N_2^+$

Solution

(A) આપેલ રૂપાંતરણો માટે બંધ ક્રમાંક $(BO)$ અને ચુંબકીય વર્તણૂક નીચે મુજબ છે:
$1$. $C_2^+ (BO = 1.5, \text{અનુચુંબકીય}) \to C_2 (BO = 2, \text{પ્રતિચુંબકીય})$. અહીં,$BO$ વધે છે અને ચુંબકીય વર્તણૂક બદલાય છે.
$2$. $NO^+ (BO = 3, \text{પ્રતિચુંબકીય}) \to NO (BO = 2.5, \text{અનુચુંબકીય})$. અહીં,$BO$ ઘટે છે.
$3$. $O_2 (BO = 2, \text{અનુચુંબકીય}) \to O_2^+ (BO = 2.5, \text{અનુચુંબકીય})$. અહીં,$BO$ વધે છે પરંતુ ચુંબકીય વર્તણૂક સમાન રહે છે.
$4$. $N_2 (BO = 3, \text{પ્રતિચુંબકીય}) \to N_2^+ (BO = 2.5, \text{અનુચુંબકીય})$. અહીં,$BO$ ઘટે છે.
તેથી,સાચું રૂપાંતરણ $C_2^+ \to C_2$ છે.

Chemical Bonding and Molecular Structure — Molecular orbital theory · Frequently Asked Questions

1Are these Chemical Bonding and Molecular Structure questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemical Bonding and Molecular Structure Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.