Carbohydrates Questions in Gujarati

(C) કાર્બોદિત એ કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનો છે.
તેમને શર્કરાના એકમોની સંખ્યાના આધારે મોનોસેકેરાઇડ,ડાયસેકેરાઇડ અને પોલીસેકેરાઇડમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$A$. પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ એ ન્યુક્લિઓટાઇડના પોલિમર છે (દા.ત.,$DNA$,$RNA$).
$B$. પોલીપેપ્ટાઇડ એ પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા એમિનો એસિડની સાંકળો છે.
$C$. પોલીસેકેરાઇડ એ ઘણા મોનોસેકેરાઇડ એકમોના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતા જટિલ કાર્બોદિત છે (દા.ત.,સ્ટાર્ચ,સેલ્યુલોઝ,ગ્લાયકોજન).
$D$. ગ્લાયકોલિપિડ એ લિપિડ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા કાર્બોદિત સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) ઇન્સ્યુલીન એ ફ્રુક્ટોઝ એકમોનો બનેલો પોલિસેકેરાઇડ છે. ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્ઝોઝ છે, પરંતુ કાર્બોદિતોના વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં, ઇન્સ્યુલીન એ ખાસ કરીને ફ્રુક્ટન (ફ્રુક્ટોઝનો પોલિમર) છે. સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ (બંને હેક્ઝોઝ) નો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે. સ્ટાર્ચ અને ગ્લાયકોજન એ ગ્લુકોઝ (હેક્ઝોઝ) ના પોલિમર છે. ઇન્સ્યુલીન એ ફ્રુક્ટોઝનો પોલિમર છે. ઇન્સ્યુલીન એ $\beta(2 \to 1)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ફ્રુક્ટોઝ એકમોની શૃંખલા છે.

(C) લેક્ટોઝ એ ગેલેક્ટોઝ અને ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે. તેને સામાન્ય રીતે દૂધની શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે સસ્તન પ્રાણીઓના દૂધમાં જોવા મળતો મુખ્ય કાર્બોદિત પદાર્થ છે. શેરડીમાં સુક્રોઝ હોય છે,અને ફળોમાં સામાન્ય રીતે ફ્રુક્ટોઝ અને ગ્લુકોઝ હોય છે.

(C) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહિત કાર્બોદિત તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ગ્લુકોઝના બે પ્રકારના પોલિમરનો બનેલો છે: $1$. એમાયલોઝ,જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ ગ્લુકોઝ એકમોની અશાખિત શૃંખલા છે. $2$. એમાયલોપેક્ટીન,જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને શાખાના સ્થાને $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા છે. તેથી,સ્ટાર્ચમાં અશાખિત (એમાયલોઝ) અને શાખિત (એમાયલોપેક્ટીન) બંને પ્રકારની રચનાઓ જોવા મળે છે.

(D) લેક્ટોઝ,જેને દૂધની શર્કરા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો: $D$-ગ્લુકોઝ અને $D$-ગેલેક્ટોઝના જોડાણથી બનેલી છે.
તે મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓના દૂધમાં જોવા મળતો મુખ્ય કાર્બોદિત પદાર્થ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) કાર્બોદિત એ કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનના બનેલા જૈવ-અણુઓ છે.
મોનોસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તે ડાયસેકેરાઇડ્સ અને પોલિસેકેરાઇડ્સ જેવા જટિલ કાર્બોદિતો માટે મોનોમર તરીકે કાર્ય કરે છે.
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ પ્રકૃતિમાં જોવા મળતો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં અને સામાન્ય મોનોસેકેરાઇડ છે,જે સજીવો માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે અને સ્ટાર્ચ,સેલ્યુલોઝ અને ગ્લાયકોજન જેવા ઘણા પોલિસેકેરાઇડ્સના નિર્માણ માટે પાયાના એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી સૌથી અગત્યની શર્કરા છે કારણ કે તે કોષીય શ્વસન માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે. તે રુધિરમાં વહન પામતી મુખ્ય શર્કરા છે અને કોષો દ્વારા ગ્લાયકોલિસિસ અને ક્રેબ્સ ચક્ર દ્વારા $ATP$ ઉત્પન્ન કરવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) શેરડી $(Saccharum \text{ } officinarum)$ માં કાર્બોદિતો મુખ્યત્વે સુક્રોઝ સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે.
સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના એક-એક અણુના ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તે વનસ્પતિઓમાં વહન પામતી મુખ્ય શર્કરા છે અને શેરડીના પ્રકાંડમાં તે ઉચ્ચ સાંદ્રતામાં સંગ્રહિત થાય છે.

(D) કાર્બોદિતને રાસાયણિક રીતે પોલીહાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ અથવા પોલીહાઈડ્રોક્સી કીટોન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,અથવા એવા પદાર્થો જે જળવિભાજન દ્વારા આ સંયોજનો આપે છે.
$1$. 'પોલીહાઈડ્રોક્સી' શબ્દ અનેક હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહોની હાજરી સૂચવે છે.
$2$. 'આલ્ડિહાઈડ' શબ્દ આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે,જે આલ્ડોઝની લાક્ષણિકતા છે.
$3$. 'કીટોન' શબ્દ કાર્બોનિલ $(C = O)$ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે,જે કીટોઝની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,કાર્બોદિતમાં હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોની સાથે આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સમૂહ પણ હોય છે.

(C) કાર્બોદિતો એ પોલીહાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન છે જેનું સામાન્ય સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે.
આ સામાન્ય સૂત્રમાં,હાઈડ્રોજન $(H)$ પરમાણુઓ અને ઓક્સિજન $(O)$ પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $2:1$ હોય છે.
જોકે,બધા જ કાર્બોદિતો આ ગુણોત્તરનું ચુસ્તપણે પાલન કરતા નથી.
ઉદાહરણ તરીકે,ડીઓક્સિરાઈબોઝ $(C_5H_{10}O_4)$ એ એક એવો કાર્બોદિત છે જેમાં $H$ અને $O$ નો ગુણોત્તર $2:1$ હોતો નથી.
તેથી,આ ગુણોત્તર $2:1$ હોઈ શકે છે અથવા $2:1$ ન પણ હોય.

(D) મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તેનું જળવિભાજન કરીને વધુ નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી.
તેઓ સામાન્ય રીતે $(CH_2O)_n$ સૂત્રને અનુસરે છે,જ્યાં $n$ નું મૂલ્ય $3$ થી $7$ ની વચ્ચે હોય છે.
મોનોસેકેરાઇડના ગુણધર્મોમાં સ્વાદે ગળ્યા હોવા,સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો અને પાણીમાં દ્રાવ્ય હોવાનો સમાવેશ થાય છે.
તેઓ કદમાં નાના હોવાથી કોષરસસ્તરમાંથી વહન પ્રોટીન દ્વારા પસાર થઈ શકે છે.
વિકલ્પ $D$ અસંગત છે કારણ કે મોનોસેકેરાઇડ એ પોલીહાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન છે; તેમાં સામાન્ય રીતે $-NH_2$ (એમિનો),$-COOH$ (કાર્બોક્સિલ) અથવા $-X$ (હેલોજન) સમૂહો તેમના મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે હોતા નથી.

(D) કાર્બોદિતોનું વર્ગીકરણ તેમના જળવિભાજન દ્વારા સરળ એકમોમાં રૂપાંતરિત થવાની ક્ષમતાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના પોલીહાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી.
$2$. ડાયસેકેરાઇડ,ઓલિગોસેકેરાઇડ અને પોલીસેકેરાઇડ એ જટિલ કાર્બોદિતો છે,જેનું જળવિભાજન કરીને બે કે તેથી વધુ મોનોસેકેરાઇડ એકમો મેળવી શકાય છે.
તેથી,મોનોસેકેરાઇડ એ સાચો જવાબ છે.

(B) આલ્ડોટ્રાયોઝ એ ત્રણ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે. આલ્ડોટ્રાયોઝમાં,આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હંમેશા છેડાના સ્થાન પર હોય છે,જે $C-1$ કાર્બન છે.
કીટોટ્રાયોઝ એ ત્રણ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં કિટોન સમૂહ હોય છે. કીટોટ્રાયોઝમાં,કિટોન સમૂહ $(>C=O)$ આંતરિક સ્થાન પર હોય છે,જે $C-2$ કાર્બન છે.
તેથી,આલ્ડિહાઇડ સમૂહ પ્રથમ કાર્બન પર અને કિટોન સમૂહ દ્વિતીય કાર્બન પર હોય છે.

(C) $DNA$ એટલે ડીઑક્સિરિબોન્યુક્લિક એસિડ,જે તેના ન્યુક્લિયોટાઇડ બંધારણમાં $2'$-ડીઑક્સિરિબોઝ શર્કરા ધરાવે છે.
$ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ,જે તેના એડેનોસિન ભાગમાં રીબોઝ શર્કરા ધરાવે છે.
તેથી,$DNA$ અને $ATP$ માં અનુક્રમે ડીઑક્સિરિબોઝ અને રીબોઝ શર્કરા આવેલી હોય છે.

(D) દૂધમાં લેક્ટોઝ નામની ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા હોય છે.
પાચન દરમિયાન,લેક્ટેઝ ઉત્સેચક લેક્ટોઝનું વિઘટન કરીને બે મોનોસેકેરાઈડ્સ બનાવે છે: ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ.
ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ બંને $C_6H_{12}O_6$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતા આઈસોમર્સ છે અને તેમને આલ્ડોહેક્સોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ અને છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.

(C) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિત છે જે ત્યારે બને છે જ્યારે બે મોનોસેકેરાઇડ એકબીજા સાથે ગ્લાયકોસીડિક બંધ દ્વારા જોડાય છે.
સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ જેવા સામાન્ય ડાયસેકેરાઇડ બે હેક્સોઝ શર્કરાના એકમો (દા.ત.,ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અથવા ગેલેક્ટોઝ) ના સંઘનનથી બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સુક્રોઝ એક ગ્લુકોઝ અણુ અને એક ફ્રુક્ટોઝ અણુના જોડાણથી બને છે,જે બંને હેક્સોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ છે.

(A) બે મોનોસેકેરાઇડ્સ વચ્ચે થતી સંઘનન (condensation) પ્રક્રિયા દ્વારા ડાયસેકેરાઇડ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ દૂર થઈને ગ્લાયકોસિડિક બંધ રચાય છે.
પાણીના એક અણુમાં હાઇડ્રોજન $(H)$ ના $2$ પરમાણુ અને ઓક્સિજન $(O)$ નો $1$ પરમાણુ હોય છે.
તેથી,જ્યારે ડાયસેકેરાઇડ બને છે,ત્યારે $H$ ના $2$ અને $O$ નો $1$ પરમાણુ દૂર થાય છે.

(D) ડાયસેકેરાઇડ્સ એ બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોના સંઘનન (condensation) દ્વારા બનતા કાર્બોદિતો છે.
$1$. તેમનું સામાન્ય અણુસૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{11}$ (સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ જેવા સામાન્ય ડાયસેકેરાઇડ્સ માટે) છે,જે $C_n(H_2O)_{n-1}$ સ્વરૂપમાં બંધબેસે છે.
$2$. તેઓ સ્ફટિકમય,સ્વાદમાં ગળ્યા અને પાણીમાં દ્રાવ્ય શર્કરા છે.
$3$. જોકે,મોનોસેકેરાઇડ્સની સરખામણીમાં ડાયસેકેરાઇડ્સ મોટા અને ધ્રુવીય અણુઓ (મેક્રોમોલેક્યુલ્સ) છે.
$4$. તેમના કદ અને ધ્રુવીયતાને કારણે,તેઓ સાદા પ્રસરણ દ્વારા કોષરસસ્તરના લિપિડ દ્વિસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી અને કોષમાં પ્રવેશવા માટે વિશિષ્ટ પરિવહન પ્રોટીનની જરૂર પડે છે.
તેથી,તેઓ કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકે છે તે વિધાન તેમના ગુણધર્મો સાથે અસંગત છે.

(B) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિત છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા મોનોસેકેરાઇડના બે એકમોનો બનેલો હોય છે.
જળવિભાજન (Hydrolysis) એ એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેમાં આ ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડવા માટે પાણીનો અણુ ઉમેરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો મુક્ત થાય છે.
તેથી,સાચી પ્રક્રિયા જળવિભાજન છે.

(A) ડાયસેકેરાઇડ્સ એ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોના બનેલા હોય છે.
$1$. માલ્ટોઝ એ $D$-ગ્લુકોઝના બે એકમોનો બનેલો છે.
$2$. લેક્ટોઝ એ $D$-ગેલેક્ટોઝ અને $D$-ગ્લુકોઝનો બનેલો છે.
$3$. સુક્રોઝ એ $D$-ગ્લુકોઝ અને $D$-ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો છે.
આમ,$D$-ગ્લુકોઝ ત્રણેય ડાયસેકેરાઇડ્સમાં હાજર હોવાથી,તે સામાન્ય મોનોસેકેરાઇડ છે.

(C) પોલીસેકેરાઇડ એ ઘણા મોનોસેકેરાઇડ એકમોના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતા જટિલ કાર્બોદિતો છે.
પોલીસેકેરાઇડના નિર્માણ દરમિયાન,દરેક ગ્લાયકોસિડિક બંધના નિર્માણમાં પાણીના એક અણુ $(H_2O)$ નો લોપ થાય છે.
હેક્સોઝ એકમો (જેમ કે ગ્લુકોઝ,$C_6H_{12}O_6$) ના $n$ સંખ્યાના પોલિમર માટે,સામાન્ય સૂત્ર નીચે મુજબ તારવવામાં આવે છે:
$n(C_6H_{12}O_6) - (n-1)H_2O = C_{6n}H_{12n}O_{6n} - C_{2n-2}H_{2n-2}O_{n-1} = C_{6n}H_{10n+2}O_{5n+1}$.
$n$ ના મોટા મૂલ્યો માટે,આ સૂત્ર $(C_6H_{10}O_5)_n$ માં પરિણમે છે,જે સ્ટાર્ચ,સેલ્યુલોઝ અને ગ્લાયકોજેન જેવા સંગ્રહિત અને બંધારણીય પોલીસેકેરાઇડ માટે પ્રમાણભૂત બંધારણીય સૂત્ર છે.

(D) સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઇડ છે. તે ગ્લુકોઝનો પોલીમર છે અને બે અલગ ઘટકોનો બનેલો છે:
$1$. $Amylose$ (એમાયલોઝ): $\alpha-D-glucose$ એકમોની રેખીય,શાખાવિહીન શૃંખલા,જે $\alpha-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
$2$. $Amylopectin$ (એમાયલોપેક્ટિન): $\alpha-D-glucose$ એકમોનો શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલીમર,જેમાં $\alpha-1,4-glycosidic$ બંધ અને શાખાના બિંદુઓ પર $\alpha-1,6-glycosidic$ બંધ બંને જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) પ્રાણીઓમાં કાર્બોદિતો ગ્લાયકોજન સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે.
ગ્લાયકોજન એ ગ્લુકોઝનો શાખિત પોલિમર છે અને તે મુખ્યત્વે યકૃત અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતો બંધારણીય પોલીસેકેરાઇડ છે.
સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઇડ છે.
લિગ્નિન એ વનસ્પતિઓની કોષદીવાલમાં જોવા મળતો જટિલ કાર્બનિક પોલિમર છે,તે પોલીસેકેરાઇડ નથી.

(C) માલ્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝના બે અણુઓના સંઘનનથી બને છે.
આ બે ગ્લુકોઝ એકમો $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચી રચના ગ્લુકોઝ + ગ્લુકોઝ છે.

(C) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિત છે જે બે મોનોસેકેરાઇડના જોડાણથી બને છે.
આ મોનોસેકેરાઇડ એકમો એક સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જેને ગ્લાયકોસિડિક બંધ કહેવામાં આવે છે.
આ બંધ નિર્જલીકરણ સંશ્લેષણ (dehydration synthesis) પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,જેમાં પાણીનો એક અણુ દૂર થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ (ગ્લાયકોસિડિક બંધ) છે.

(A) મોનોસેકેરાઇડ એ સૌથી સરળ કાર્બોદિત છે જેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી.
તેઓ મુખ્યત્વે તેમના અણુમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$3$ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા મોનોસેકેરાઇડને ટ્રાયોઝ,$4$ ધરાવતાને ટેટ્રોઝ,$5$ ધરાવતાને પેન્ટોઝ અને $6$ ધરાવતાને હેક્ઝોઝ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તેમના વર્ગીકરણનો સાચો આધાર કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા છે.

(C) ડાયસેકેરાઇડ એ બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો $(C_6H_{12}O_6)$ ના સંઘનન (condensation) દ્વારા બને છે,જેમાં એક પાણીનો અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
મોનોસેકેરાઇડનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n}O_n$ છે.
જ્યારે બે મોનોસેકેરાઇડ જોડાય છે,ત્યારે મળતું ડાયસેકેરાઇડનું સૂત્ર $(C_6H_{12}O_6 + C_6H_{12}O_6) - H_2O = C_{12}H_{24}O_{12} - H_2O = C_{12}H_{22}O_{11}$ થાય છે.

(A) મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તે એક જ શર્કરાના એકમનું બનેલું હોય છે,જે તેમને વિશિષ્ટ વહન પ્રોટીન અથવા પ્રસરણ દ્વારા કોષરસસ્તરમાંથી સરળતાથી પસાર થવા દે છે. તેનાથી વિપરીત,ડાયેસેકેરાઇડ બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોના બનેલા હોય છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તેમના મોટા કદ અને જટિલતાને કારણે,ડાયેસેકેરાઇડ સીધા કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી અને કોષ દ્વારા શોષાય તે પહેલાં તેમને વિશિષ્ટ ઉત્સેચકો દ્વારા મોનોસેકેરાઇડમાં જળવિભાજન કરવું પડે છે.

(C) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે મોનોસેકેરાઇડ નાના અને પાણીમાં દ્રાવ્ય અણુઓ છે જે વિશિષ્ટ વહન પ્રોટીન અથવા સાનુકૂલિત પ્રસરણ દ્વારા કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકે છે.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી.
મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ હોવાથી,તે કદમાં નાના હોય છે અને કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકે છે. તેથી,વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

(D) કાર્બોદિતોનું વર્ગીકરણ જળવિભાજન દરમિયાન મળતા શર્કરાના એકમોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. મોનોસેકેરાઇડ્સ: આ સાદી શર્કરા છે જેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના કાર્બોદિતો મેળવી શકાતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝ.
$2$. ડાયસેકેરાઇડ્સ: આ એવા કાર્બોદિતો છે જેનું જળવિભાજન કરવાથી મોનોસેકેરાઇડના બે અણુઓ મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે માલ્ટોઝ (ગ્લુકોઝ + ગ્લુકોઝ),લેક્ટોઝ (ગ્લુકોઝ + ગેલેક્ટોઝ) અને સુક્રોઝ (ગ્લુકોઝ + ફ્રુક્ટોઝ).
$3$. ગેલેક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ હોવાથી,તે ડાયસેકેરાઇડ નથી.

(A) કાર્બોદિત એ કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનના બનેલા કાર્બનિક સંયોજનો છે.
મોનોસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તે વધુ જટિલ કાર્બોદિતો (ડાયસેકેરાઇડ્સ અને પોલિસેકેરાઇડ્સ) માટે મોનોમર તરીકે કાર્ય કરે છે.
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ પ્રકૃતિમાં સૌથી વધુ જોવા મળતો અને સામાન્ય મોનોસેકેરાઇડ છે,જે સજીવો માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે અને સ્ટાર્ચ,સેલ્યુલોઝ અને ગ્લાયકોજેન જેવા ઘણા પોલિસેકેરાઇડ્સના પાયાના એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે.
ફ્રુક્ટોઝ પણ એક મોનોસેકેરાઇડ છે,પરંતુ તે ગ્લુકોઝ કરતા ઓછું સામાન્ય છે.
સુક્રોઝ અને માલ્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઇડ્સ છે,જેનો અર્થ છે કે તે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોના બનેલા છે.

(A) ડાયમર એ એક અણુ અથવા આણ્વિક સંકુલ છે જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા બે સમાન અથવા સમાન પેટા-એકમો (મોનોમર્સ) થી બનેલું હોય છે.
સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ (દ્વિશર્કરા) છે જે બે મોનોસેકેરાઇડ્સના સંઘનનથી બને છે: $1$ અણુ ગ્લુકોઝ અને $1$ અણુ ફ્રુક્ટોઝ.
સેલ્યુલોઝ અને કાઇટીન એ પોલીસેકેરાઇડ્સ છે (ઘણા મોનોસેકેરાઇડ એકમોના પોલિમર).
ગ્લુકોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે (એક જ એકમ).
તેથી,સુક્રોઝ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે બે મોનોસેકેરાઇડ્સનો ડાયમર છે.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે જે સેંકડોથી હજારોની સંખ્યામાં $\beta(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધથી જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝના એકમોની બનેલી રેખીય શૃંખલા છે.
તે ઘણા બધા મોનોસેકેરાઇડ એકમોના જોડાણથી બનેલું હોવાથી,તેને પોલીસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે વનસ્પતિ કોષદીવાલના મુખ્ય બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $1$. સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના એક-એક અણુના ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બનેલું છે. જળવિભાજન દરમિયાન,તે તેના ઘટક મોનોસેકેરાઈડ્સ: ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં વિભાજિત થાય છે.
$2$. લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝના એક-એક અણુનું બનેલું છે. જળવિભાજન દરમિયાન,તે ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં વિભાજિત થાય છે.
$3$. બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે. જોકે,કારણ $(R)$ એ લેક્ટોઝના જળવિભાજનનું વર્ણન કરે છે,જે એક અલગ રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે અને તે સુક્રોઝ શા માટે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં વિભાજિત થાય છે તેની સમજૂતી આપતું નથી. તેથી,$R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) $1$. ડાયસેકેરાઇડ્સ (જેમ કે સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ) એ શર્કરા છે,અને વ્યાખ્યા મુજબ,તે સ્વાદે ગળ્યા હોય છે. તેથી,વિધાન $S$ સાચું છે.
$2$. ડાયસેકેરાઇડ્સ મોટા,ધ્રુવીય અને પાણીમાં દ્રાવ્ય અણુઓ છે. તેમના કદ અને ધ્રુવીયતાને કારણે,તેઓ સાદા પ્રસરણ દ્વારા કોષરસસ્તરના લિપિડ દ્વિસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી. તેમને કોષમાં પ્રવેશવા માટે વિશિષ્ટ વાહક પ્રોટીનની જરૂર પડે છે. તેથી,વિધાન $R$ પણ સાચું છે.
$3$. જોકે,તેઓ કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી (તેમના કદ અને ધ્રુવીયતાને કારણે) તે કારણ નથી કે તેઓ ગળ્યા કેમ છે. તેથી,$R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(D) મોનોસેકેરાઇડ્સનું સામાન્ય સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે,જ્યાં $n$ એ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
ટ્રાયોઝ $(n=3)$ માટે,સૂત્ર $C_3H_6O_3$ છે.
પેન્ટોઝ $(n=5)$ માટે,સૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે.
હેક્સોઝ $(n=6)$ માટે,સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે.
ડાયસેકેરાઇડ્સ બે મોનોસેકેરાઇડ્સના સંઘનનથી બને છે જેમાં એક પાણીનો અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
ડાયસેકેરાઇડનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{11}$ છે (દા.ત.,સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ,માલ્ટોઝ).
તેથી,ડાયસેકેરાઇડ માટે આપેલ સૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{12}$ ખોટું છે.

(D) $1$. આલ્ડોટ્રાયોઝ એ $3$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,જેમ કે ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ. ડાયહાઇડ્રોક્સિ ઍસિટોન ફૉસ્ફેટ એ કીટોટ્રાયોઝ છે.
$2$. આલ્ડોપેન્ટોઝ એ $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,જેમ કે રિબોઝ અથવા ડિઓક્સિરિબોઝ. રિબ્યુલોઝ એ કીટોપેન્ટોઝ છે.
$3$. આલ્ડોહેકસોઝ એ $6$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે,જેમ કે ગ્લુકોઝ અથવા ગેલેક્ટોઝ. ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેકસોઝ છે.
$4$. ડિઓક્સિરિબોઝ એ $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા $(C_5H_{10}O_4)$ છે જે આલ્ડિહાઇડ સમૂહ ધરાવે છે (તેના ખુલ્લા શૃંખલા સ્વરૂપમાં),તેથી તે આલ્ડોપેન્ટોઝ છે. આમ,આ યોગ્ય જોડ છે.

(D) પોલીસેકેરાઇડ એ મોનોસેકેરાઇડની લાંબી શૃંખલા ધરાવતા પોલિમર છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
બે મોનોસેકેરાઇડ (જેમ કે ગ્લુકોઝ,$C_6H_{12}O_6$) વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ બનતી વખતે,પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
હેક્ઝોઝ શર્કરા $(C_6H_{12}O_6)$ ના $n$ એકમો ધરાવતા પોલિમર માટે,સામાન્ય સૂત્ર $n$ એકમોમાંથી $(n-1)$ પાણીના અણુઓને બાદ કરીને મેળવવામાં આવે છે.
સૂત્ર: $n(C_6H_{12}O_6) - (n-1)(H_2O) = nC_6H_{12}O_6 - nH_2O + H_2O = n(C_6H_{10}O_5) + H_2O$.
મોટા પોલિમર માટે,અંતિમ પાણીનો અણુ નગણ્ય ગણાય છે,તેથી સામાન્ય સૂત્ર $-(C_6H_{10}O_5)_n$ મળે છે.

(C) મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતોનો સૌથી સરળ પ્રકાર છે અને તેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી. તેથી,'જળવિભાજન પામી શકે' તે વિધાન અસંગત છે. મોનોસેકેરાઇડ સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે,સ્વાદે ગળ્યા હોય છે અને કદમાં નાના હોવાથી કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકે છે.

(A) મોનોસેકેરાઇડ એ સૌથી સરળ કાર્બોદિત છે જેનું જળવિભાજન કરીને નાના કાર્બોદિત એકમો મેળવી શકાતા નથી.
મોટાભાગના મોનોસેકેરાઇડનું સામાન્ય સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે,જ્યાં $n$ એ $3$ થી $7$ ની વચ્ચેની પૂર્ણાંક સંખ્યા છે.
આ સૂત્રને $C_n(H_2O)_n$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.

(B) ડાયહાઇડ્રોક્સિ એસિટોન એ એક સરળ મોનોસેકેરાઇડ છે,જે ખાસ કરીને ટ્રાયોઝ શર્કરા છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_3H_6O_3$ છે.
સૂત્ર મુજબ,તેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ગ્લિસરાલ્ડીહાઇડ એ ટ્રાયોઝ શર્કરા છે,જેનો અર્થ છે કે તે ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતી મોનોસેકેરાઇડ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_3H_6O_3$ છે.
ગ્લાયકોલિસિસના સંદર્ભમાં,ગ્લિસરાલ્ડીહાઇડ-$3$-ફોસ્ફેટ $(G3P)$ એક મુખ્ય મધ્યવર્તી સંયોજન છે જે પણ ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
તેથી,ગ્લિસરાલ્ડીહાઇડમાં કાર્બન પરમાણુઓની સાચી સંખ્યા $3$ છે.

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તેમાં એક એડેનાઈન બેઈઝ,એક રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહો આવેલા હોય છે.
$ATP$ માં રહેલી શર્કરા રાઈબોઝ છે,જે એક પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
પેન્ટોઝ શર્કરાનું સામાન્ય અણુસૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે.
તેથી,$ATP$ માં રહેલી રાઈબોઝ શર્કરાનું સાચું અણુસૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે.

(A) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝના એક-એક અણુથી બનેલું છે, જે $\beta-1,4-\text{ગ્લાયકોસિડિક}$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે。
જળવિભાજન એ પાણી સાથેની પ્રતિક્રિયાને કારણે સંયોજનનું રાસાયણિક વિઘટન છે。
લેક્ટોઝ જેવા ડાયસેકેરાઈડના એક અણુના જળવિભાજન માટે, બે મોનોસેકેરાઈડ એકમો વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડવા માટે પાણીના એક અણુની જરૂર પડે છે。
તેથી, વપરાતા પાણીના અણુઓની સંખ્યા $1$ છે。

(C) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત કાર્બોદિત તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે બે અલગ-અલગ ગ્લુકોઝ પોલિમરનું બનેલું છે: એમાયલોઝ અને એમાયલોપેક્ટિન.
$1$. એમાયલોઝ: આ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોની એક સીધી,શાખાવિહીન શૃંખલા છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
$2$. એમાયલોપેક્ટિન: આ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો શાખાયુક્ત પોલિમર છે,જેમાં $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને શાખાના બિંદુઓ પર $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ બંને જોવા મળે છે.
તેથી,સ્ટાર્ચ એ એમાયલોઝ અને એમાયલોપેક્ટિન બંનેનું બનેલું છે.

(B) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર એ આલ્ડોહેક્સોઝ શર્કરાનું ઓપન-ચેઈન સ્વરૂપ છે.
કાયરલ કાર્બન પર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહોની ગોઠવણી જોતા:
$1$. બીજા કાર્બન પર $-OH$ જમણી બાજુ છે.
$2$. ત્રીજા કાર્બન પર $-OH$ ડાબી બાજુ છે.
$3$. ચોથા કાર્બન પર $-OH$ ડાબી બાજુ છે.
$4$. પાંચમા કાર્બન પર $-OH$ જમણી બાજુ છે.
હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોની આ ચોક્કસ ગોઠવણી ગેલેકટોઝ શર્કરા દર્શાવે છે. તેની સરખામણીમાં,ગ્લુકોઝમાં ચોથા કાર્બન પર $-OH$ સમૂહ જમણી બાજુ હોય છે.

(C) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી ટ્રાયોઝ શર્કરા દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે $CH_2OH-C(=O)-CH_2OH$ છે,જે સૌથી સરળ કીટોઝ શર્કરા છે જેને ડાયહાઇડ્રોક્સિ એસિટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $3$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા (ટ્રાયોઝ) છે અને તે ગ્લિસરાલ્ડીહાઇડનું આઇસોમર (સમઘટક) છે.

(A) મૉનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે,જેનું વધુ જલવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી. આનું કારણ એ છે કે તેઓ માત્ર એક જ પૉલિહાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન એકમના બનેલા હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે. કારણ $R$ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે મૉનોસેકેરાઇડ એ એક જ એકમ ધરાવતી સરળ શર્કરા છે,જેના કારણે તેનું વધુ વિભાજન શક્ય નથી. આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે,જે ગ્લુકોઝના એકમોનો બનેલો પોલિમર છે. તે માત્ર એક જ પ્રકારના મોનોમર (ગ્લુકોઝ) નો બનેલો હોવાથી,તેને સમપોલિમર (homopolymer) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
સ્ટાર્ચના પાચનમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધોનું ઉત્સેચકીય જળવિભાજન થાય છે,જે પોલિમરને તેના ઘટક ગ્લુકોઝ એકમોમાં તોડી નાખે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે,અને સ્ટાર્ચ ગ્લુકોઝનો સમપોલિમર છે તે હકીકતનું કારણ એ છે કે તેના પાચનથી ગ્લુકોઝ પ્રાપ્ત થાય છે.

(C) મૉનોસેકેરાઇડ,જેમ કે ગ્લુકોઝ,કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે કારણ કે તેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી.
તેમના નાના કદ અને સરળ બંધારણને કારણે,મૉનોસેકેરાઇડ કોષરસસ્તરમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે (સાધ્ય પ્રસરણ અથવા સક્રિય વહન દ્વારા),જ્યારે જટિલ પૉલિસેકેરાઇડ્સ કદમાં મોટા હોવાથી સીધા કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,વિધાન $P$ સાચું છે,વિધાન $Q$ સાચું છે,અને વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ ની સાચી સમજૂતી છે.