Carbohydrates Questions in Gujarati

(D) . જેરૂસલેમ આર્ટિકોક ($Helianthus$ $tuberosus$) માં,સંગ્રહિત ખોરાક $Inulin$ (ઇન્યુલિન) ના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે.
$Inulin$ એ ફ્રુક્ટોઝ એકમોની સાંકળ ધરાવતો એક પોલીસેકરાઇડ છે.
તે સામાન્ય રીતે $Asteraceae$ કુળની વનસ્પતિઓના મૂળ અને કંદમાં જોવા મળે છે (દા.ત.,જેરૂસલેમ આર્ટિકોક,ડહાલિયા).
તે કોષોની અંદર ઘણીવાર પંખા આકારના સ્ફટિકો તરીકે જોવા મળે છે.

(C) ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં ગ્લુકોઝના સંગ્રહનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે.
તે મુખ્યત્વે યકૃત અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
યકૃત રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ કરે છે,જ્યારે સ્નાયુઓ સ્નાયુઓના સંકોચન માટે ઊર્જા પૂરી પાડવા માટે ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ કરે છે.

(C) $ATP$ $(Adenosine \text{ } Triphosphate)$ ને કોષનું ઉર્જા ચલણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે તેના ઉચ્ચ-ઉર્જા ફોસ્ફેટ બંધોમાં રાસાયણિક ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે, જે વિવિધ કોષીય કાર્યો કરવા માટે મુક્ત થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) ગ્લાયકોજન એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓ અને ફૂગમાં ઉર્જા સંગ્રહના સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે. પ્રાણી કોષોમાં,તે મુખ્યત્વે યકૃત અને સ્નાયુ કોષોમાં સંગ્રહિત થાય છે. આ કોષોની અંદર,ગ્લાયકોજન $Cytoplasm$ (કોષરસ) માં કણિકાઓ તરીકે જોવા મળે છે.

(A) સ્ટાર્ચ અને સેલ્યુલોઝ એ પોલીસેકેરાઈડ્સ છે,જે જટિલ કાર્બોદિતો છે.
આ સંયોજનો સરળ શર્કરા,ખાસ કરીને ગ્લુકોઝ (એક મોનોસેકેરાઈડ) ના ઘણા પુનરાવર્તિત એકમોના બનેલા પોલિમર છે.
તેથી,સરળ શર્કરા એ આ જટિલ કાર્બોદિતોના બંધારણીય એકમો છે.

(A) ફ્રુક્ટોઝ એ કુદરતી રીતે જોવા મળતી મોનોસેકેરાઈડ છે જે ઘણા ફળોમાં જોવા મળે છે અને તેને ફળની શર્કરા (fruit sugar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે કુદરતી રીતે મળતી તમામ શર્કરાઓમાં સૌથી વધુ ગળી છે.
તેનો સાપેક્ષ ગળપણનો આંક (sweetness index) આશરે $170$ છે,જ્યારે ગ્લુકોઝનો ગળપણનો આંક $70$ અને સુક્રોઝનો $100$ છે.

(C) વનસ્પતિઓ સેલ્યુલોઝની બનેલી કોષદીવાલ અને સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં કાર્બોદિતોના સંગ્રહ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$1$. સેલ્યુલોઝ એ બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિ કોષદીવાલને મજબૂતી આપે છે.
$2$. સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઈડ છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા ગ્લુકોઝમાંથી સંશ્લેષિત થાય છે.
તેથી,સેલ્યુલોઝ અને સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓના લાક્ષણિક ઘટકો છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ડાયસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ છે જે મોનોસેકેરાઇડના બે એકમોના બનેલા હોય છે,જેમ કે સુક્રોઝ,માલ્ટોઝ અને લેક્ટોઝ.
માલ્ટોઝ એ ગ્લુકોઝના બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોના જોડાણથી બને છે.

(C) ઇન્યુલિન એ ફ્રુક્ટોઝનો બહુલક (polymer) છે,જેને ફ્રુક્ટન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેને પોલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે સામાન્ય રીતે ડહાલિયા ($Dahlia$ $pinnata$) જેવી વનસ્પતિઓના મૂળ અને કંદમાં જોવા મળે છે.

(B) મોનોસેકેરાઈડ્સ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે,જેનું જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી. તેઓ તેમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પેન્ટોઝ ($5$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતા,દા.ત.,રાઈબોઝ) અને હેક્સોઝ ($6$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતા,દા.ત.,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ) એ મોનોસેકેરાઈડ્સના સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણો છે.

(B) જ્યારે મકાઈને ઉકળતા પાણીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે,ત્યારે ગરમીને કારણે મકાઈમાં રહેલા જટિલ કાર્બોદિતો (જેમ કે સ્ટાર્ચ અથવા ડાયસેકેરાઈડ્સ) નું સરળ શર્કરા એટલે કે મોનોસેકેરાઈડ્સમાં જળવિભાજન થાય છે.
મોનોસેકેરાઈડ્સ કુદરતી રીતે જટિલ કાર્બોદિતો કરતા વધુ મીઠા હોય છે.
તેથી,ઠંડુ થયા પછી,આ મોનોસેકેરાઈડ્સની હાજરીને કારણે દ્રાવણ મીઠું લાગે છે.

(B) સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતો એક રેખીય,તંતુમય પોલિસેકેરાઇડ છે.
તે $\beta(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોની લાંબી શૃંખલાનું બનેલું છે.
તે ઘણા બધા ગ્લુકોઝ મોનોમર્સનું બનેલું હોવાથી,તેને ગ્લુકોઝના પોલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું વર્ગીકરણ તેમાં રહેલા શર્કરાના એકમોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
મોનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે,જે એક જ શર્કરાના એકમનું બનેલું હોય છે જેને વધુ નાના કાર્બોહાઇડ્રેટ અણુઓમાં જળવિભાજિત કરી શકાતું નથી.
તેના ઉદાહરણોમાં ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝનો સમાવેશ થાય છે.
સ્ટાર્ચ એ પોલિસેકેરાઇડ છે અને કેનસુગર (સુક્રોઝ) એ ડાયસેકેરાઇડ છે.

(A) સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે,જે શેરડી અને બીટમાં જોવા મળતી સામાન્ય ખાંડ છે.
તે $D$-ગ્લુકોઝના એક અણુ અને $D$-ફ્રુક્ટોઝના એક અણુના જોડાણથી બને છે.
આ બે મોનોસેકેરાઇડ્સ ગ્લુકોઝના એનોમેરિક કાર્બન અને ફ્રુક્ટોઝના એનોમેરિક કાર્બન વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(D) $Leuconostoc \ mesenteroides$ બેક્ટેરિયામાં ડેક્સટ્રાન-સુક્રેઝ નામનો ઉત્સેચક હોય છે.
આ ઉત્સેચક સુક્રોઝમાંથી ડેક્સટ્રાન તરીકે ઓળખાતા જટિલ શાખિત પોલીસેકેરાઇડના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
ડેક્સટ્રાન એ ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે જે અમુક બેક્ટેરિયામાં સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઇડ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે,જેમ કે બ્લડ પ્લાઝ્મા વોલ્યુમ એક્સપાન્ડર તરીકે પણ થાય છે.

(A) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે,જે ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો પોલિમર છે. સ્ટાર્ચની શૃંખલા બનતી વખતે,ગ્લુકોઝ મોનોમર્સ વચ્ચે ઘનીકરણ (condensation) પ્રક્રિયા દરમિયાન પાણીના અણુઓ દૂર થાય છે. સ્ટાર્ચનું સામાન્ય રાસાયણિક સૂત્ર $(C_6H_{10}O_5)_n$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ પોલિમર શૃંખલામાં રહેલા ગ્લુકોઝ એકમોની સંખ્યા દર્શાવે છે.

(A) ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્સોઝ શર્કરા છે જે ગ્લુકોઝ કરતા ઘણી વધારે ગળી હોય છે. પાકતા ફળોમાં ફ્રુક્ટોઝનો સંગ્રહ કરીને,વનસ્પતિઓ પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓને આકર્ષે છે,જે બીજના ફેલાવામાં મદદ કરે છે. ઉત્ક્રાંતિ અને પારિસ્થિતિક દ્રષ્ટિકોણથી,ફ્રુક્ટોઝની મીઠાશ એ એક જૈવિક સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે જેથી ફળ પાકે ત્યારે જ ખાવામાં આવે,જેનાથી વનસ્પતિની પ્રજનન સફળતા સુનિશ્ચિત થાય છે.

(C) કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્રકાશસંશ્લેષણ એવા સજીવો દ્વારા કરવામાં આવે છે જેમાં ક્લોરોફિલ અથવા અન્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો હોય છે,જેમ કે લીલી વનસ્પતિઓ,લીલ અને અમુક બેક્ટેરિયા (દા.ત.,સાયનોબેક્ટેરિયા).
ફૂગ અને વાયરસ પરપોષી અથવા પરોપજીવી હોય છે અને તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાના કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું સંશ્લેષણ કરી શકતા નથી.
તેથી,કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ ઉત્પન્ન કરતા સજીવોનો સાચો સમૂહ કેટલાક બેક્ટેરિયા (પ્રકાશસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા),લીલ અને લીલી વનસ્પતિના કોષો છે.

(D) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે $\beta(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $\beta-D-glucose$ એકમોની લાંબી શૃંખલાનું બનેલું છે.
તે માત્ર એક જ પ્રકારના મોનોમર (ગ્લુકોઝ) નું બનેલું હોવાથી,તેને હોમોગ્લાયકન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ગ્લુકોઝ એ હેક્સોઝ શર્કરા ($6$ કાર્બન અણુઓ ધરાવતી શર્કરા) હોવાથી,સેલ્યુલોઝને ખાસ કરીને હોમોગ્લાયકન હેક્સોસન કહેવામાં આવે છે.

(D) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝના બે અણુઓના સંઘનનથી બને છે.
આ બે ગ્લુકોઝ એકમો $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,માલ્ટોઝનું સાચું બંધારણ બે ગ્લુકોઝ એકમો છે.

(A) કેલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે,જે મુખ્યત્વે $\beta-1,3$-ગ્લુકેન છે,જે એક પ્રકારની જટિલ શર્કરા છે.
તે વનસ્પતિ કોષદીવાલમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને તે એનિલિન બ્લુ ડાય સાથે વાદળી રંગ આપે છે.
જ્યારે તેનું સંપૂર્ણ જળવિભાજન કરવામાં આવે છે,ત્યારે કેલોઝ ગ્લુકોઝના એકમોમાં વિભાજિત થાય છે.

(B) રાઇબ્યુલોઝ એ $5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા છે જે $C-2$ સ્થાન પર કીટોન સમૂહ ધરાવે છે.
તેથી,તેને કીટોઝ શર્કરા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
રાઇબ્યુલોઝ ફોસ્ફેટ એ આ કીટોઝ શર્કરાનું ફોસ્ફોરાયલેટેડ સ્વરૂપ છે,જે કેલ્વિન ચક્રમાં રાઇબ્યુલોઝ-$1,5$-બિસફોસ્ફેટ $(RuBP)$ ના પુરોગામી તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(D) પેન્ટોઝ શર્કરા એ મોનોસેકેરાઈડ્સ છે જેમાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
ઝાયલ્યુલોઝ,રાઈબોઝ અને રાઈબ્યુલોઝ એ તમામ પેન્ટોઝ શર્કરાના ઉદાહરણો છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ વિકલ્પોમાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.

(D) સેડોહેપ્ટ્યુલોઝ એ એક કીટોઝ શર્કરા છે જેની આણ્વિય રચનામાં $7$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
તે પેન્ટોઝ ફોસ્ફેટ પાથવે અને કેલ્વિન ચક્ર (પ્રકાશસંશ્લેષણ) માં એક મહત્વપૂર્ણ મધ્યવર્તી સંયોજન છે.
પૂર્વગ 'સેડો-' તેના મૂળને દર્શાવે છે,અને '-હેપ્ટ-' એ $7$ કાર્બન પરમાણુઓની હાજરી સૂચવે છે.

(A) $\text{ગ્લુકોઝ}$ એ એક સાદી શર્કરા $(monosaccharide)$ છે જેનો કોષો દ્વારા કોષીય શ્વસન દરમિયાન $ATP$ ઉત્પન્ન કરવા માટે સીધો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેને ચરબી અથવા પ્રોટીન જેવી જટિલ પાચન કે રૂપાંતરણ પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડતી નથી, તેથી તે શરીર માટે ઉર્જાનો પ્રાથમિક અને ત્વરિત સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
ચરબી અને પ્રોટીનનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ત્યારે જ ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે થાય છે જ્યારે $\text{ગ્લુકોઝ}$નું સ્તર ઘટી જાય અથવા ચોક્કસ ચયાપચયની સ્થિતિમાં હોય.

(A) એડેનોસિન ડાયફોસ્ફેટ $(ADP)$ એ એડેનોસિન અણુ (એડેનાઇન + રાઇબોઝ) અને બે ફોસ્ફેટ જૂથોનું બનેલું છે.
$ADP$ ની રચનામાં,બે ફોસ્ફેટ જૂથો વચ્ચે માત્ર એક જ ઉચ્ચ-ઊર્જા ફોસ્ફોએનહાઇડ્રાઇડ બંધ હોય છે.
જ્યારે $ADP$ નું જળવિભાજન થાય છે,ત્યારે તે ઊર્જા મુક્ત કરે છે: $ADP \xrightarrow{\text{hydrolysis}} AMP + Pi + 7.3 \text{ kcal}$.
તેથી,$ADP$ માં એક ઉચ્ચ-ઊર્જા બંધ હોય છે.

(B) $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) ને કોષનું ઉર્જા ચલણ કહેવામાં આવે છે. તે જૈવિક પ્રક્રિયાઓમાં તાત્કાલિક ઉર્જાના સ્થાનાંતરણ માટે વપરાતું પ્રાથમિક અણુ છે. જોકે ચરબી અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ પ્રતિ ગ્રામ વધુ ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે,પરંતુ $ATP$ એ કોષીય કાર્ય માટે રાસાયણિક ઉર્જાનો સૌથી સરળતાથી ઉપલબ્ધ અને સીધો સ્ત્રોત છે.

(D) સ્ટાર્ચ એ ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે અને આપેલા તમામ વિકલ્પો (ઘઉંનો સ્ટાર્ચ,ચોખાનો સ્ટાર્ચ અને બટાકાનો સ્ટાર્ચ) રાસાયણિક રીતે સમાન મોનોમરિક એકમો એટલે કે ગ્લુકોઝના અણુઓથી બનેલા છે.
સ્ટ્રોત ગમે તે હોય,સ્ટાર્ચનું રાસાયણિક બંધારણ સમાન હોવાથી,$1 \text{ ગ્રામ}$ સ્ટાર્ચના સંપૂર્ણ ઓક્સિડેશનથી મુક્ત થતી ઉર્જા આ તમામ સ્ત્રોતો માટે સમાન હોય છે.
તેથી,પ્રતિ ગ્રામ ઉત્પન્ન થતી ઉર્જા ઘઉંના સ્ટાર્ચ,ચોખાના સ્ટાર્ચ અને બટાકાના સ્ટાર્ચ માટે સમાન છે.

(C) ગ્લાયકોજન એ એક જટિલ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેને પોલીસેકેરાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પ્રાણીઓમાં ગ્લુકોઝના સંગ્રહનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે. તે ગ્લાયકોજેનેસિસ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્લુકોઝના અણુઓમાંથી સંશ્લેષિત થાય છે અને મુખ્યત્વે યકૃત અને કંકાલ સ્નાયુઓના કોષોમાં સંગ્રહિત થાય છે જેથી રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જળવાઈ રહે અને ચયાપચયની જરૂરિયાત દરમિયાન ઉર્જા પૂરી પાડી શકાય.

(A) $Chitin$ (કાઈટીન) એ $N$-એસીટાઈલગ્લુકોસેમાઈન એકમોનું બનેલું નાઈટ્રોજનયુક્ત પોલિસેકેરાઈડ છે. તે એક બંધારણીય પોલિસેકેરાઈડ છે જે સંધિપાદ (arthropods) ના બાહ્ય કંકાલમાં અને ફૂગની કોષદીવાલમાં જોવા મળે છે.

(C) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જે ત્યારે બને છે જ્યારે બે મોનોસેકેરાઇડ્સ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાય છે。
$\text{માલ્ટોઝ}$ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝના બે અણુઓનો બનેલો છે $(C_6H_{12}O_6 + C_6H_{12}O_6 \rightarrow C_{12}H_{22}O_{11} + H_2O)$。
ગેલેક્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ્સ છે。
ડેક્સટ્રિન એ પોલીસેકેરાઇડ (ગ્લુકોઝનું ટૂંકી શૃંખલા ધરાવતું પોલિમર) છે。

(A) . ગ્લુકોઝને શરીરનું મુખ્ય કોષીય બળતણ માનવામાં આવે છે.
તે કાર્બોહાઇડ્રેટનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેનો ઉપયોગ કોષો કોષીય શ્વસનની પ્રક્રિયા દ્વારા $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) ઉત્પન્ન કરવા માટે કરે છે.
જોકે ચરબી અને પ્રોટીન જેવા અન્ય પદાર્થો પણ ઉર્જા પ્રદાન કરી શકે છે,પરંતુ મોટાભાગના કોષોમાં તાત્કાલિક ઉર્જાની જરૂરિયાતો માટે ગ્લુકોઝ સૌથી સરળતાથી ઉપલબ્ધ અને પસંદગીનો સ્ત્રોત છે.

(C) સ્ટાર્ચ અને સેલ્યુલોઝ બંને પોલીસેકેરાઈડ્સ છે,જે જટિલ કાર્બોદિતો છે.
તેઓ સરળ શર્કરાના ઘણા પુનરાવર્તિત એકમોના બનેલા પોલિમર છે,ખાસ કરીને $D-glucose$ ના અણુઓ જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ સરળ શર્કરા છે.

(C) $Glycogen$ (ગ્લાયકોજન) એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓમાં ઉર્જા સંગ્રહના મુખ્ય સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે. જ્યારે શરીરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,ત્યારે તે $Glycogen$ માં રૂપાંતરિત થાય છે અને મુખ્યત્વે યકૃત (liver) અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે,જેથી જરૂર પડે ત્યારે તેનો અનામત બળતણ તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
કાર્બોદિત એ મોટાભાગના પ્રાણીઓના ખોરાકમાં ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
તે કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનના બનેલા કાર્બનિક સંયોજનો છે.
કાર્બોદિતના મુખ્ય સ્ત્રોતોમાં અનાજ (જેમ કે ચોખા,ઘઉં અને મકાઈ),ફળો,દૂધ અને બટાકાનો સમાવેશ થાય છે.
ચોખા એ મુખ્ય ખોરાક છે જે સ્ટાર્ચની ઉચ્ચ સાંદ્રતા પૂરી પાડે છે,જે એક જટિલ કાર્બોદિત છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
કાર્બોદિતોનું વર્ગીકરણ શર્કરાના એકમોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે:
$1$. મોનોસેકેરાઈડ્સ: આ સાદી શર્કરા છે જેનું વધુ જળવિભાજન થઈ શકતું નથી (દા.ત.,ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ,ગેલેક્ટોઝ).
$2$. ડાયસેકેરાઈડ્સ: આ બે મોનોસેકેરાઈડ એકમોના જોડાણથી બને છે (દા.ત.,સુક્રોઝ,માલ્ટોઝ,લેક્ટોઝ).
$3$. પોલીસેકેરાઈડ્સ: આ જટિલ કાર્બોદિતો છે જે મોનોસેકેરાઈડ એકમોની લાંબી શૃંખલાઓ ધરાવે છે (દા.ત.,સ્ટાર્ચ,ગ્લાયકોજન,સેલ્યુલોઝ,ડેક્સટ્રિન).
તેથી,સ્ટાર્ચ,ગ્લાયકોજન અને સેલ્યુલોઝ એ બધા પોલીસેકેરાઈડ્સ છે.

(C) લેક્ટોઝ $({C_{12}}{H_{22}}{O_{11}})$ ને દૂધની શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝના એક અણુ અને ગેલેક્ટોઝના એક અણુ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બને છે.

(B) પ્રોટીન અને ચરબીની તુલનામાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ શરીર માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક અને સૌથી કાર્યક્ષમ સ્ત્રોત છે.
તેઓ ગ્લુકોઝમાં વિઘટિત થાય છે,જે કોષીય શ્વસન દરમિયાન ઓક્સિડેશન પામીને $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે.
વધારાના કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ શરીરના કોષોમાં ગ્લાયકોજન તરીકે સંગ્રહિત થાય છે અને જ્યારે પણ જરૂર પડે ત્યારે ઉર્જા ઉત્પાદન માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) ભૂખમરા દરમિયાન,શરીર સૌ પ્રથમ સરળતાથી ઉપલબ્ધ ઉર્જા ભંડારનો ઉપયોગ કરે છે. યકૃત અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત ગ્લાયકોજન એ ગ્લુકોઝનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે અને રક્તમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે સૌ પ્રથમ તેનું વિઘટન થાય છે. એકવાર ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ સમાપ્ત થઈ જાય પછી,શરીર ચરબીનું વિઘટન કરવાનું શરૂ કરે છે અને અંતે,પ્રોટીનનો ઉપયોગ છેલ્લા વિકલ્પ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(C) લેક્ટોઝને સામાન્ય રીતે દૂધની શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે $D-galactose$ ના એક અણુ અને $D-glucose$ ના એક અણુથી બનેલું છે,જે $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
દૂધમાં મુખ્ય કાર્બોદિત હોવા ઉપરાંત,તે કેટલીક વનસ્પતિઓના ફૂલોમાં પણ જોવા મળે છે.

(B) રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઈડ્રેટ છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સમૂહ હોય છે, જે તેને રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા દે છે.
તમામ મોનોસેકેરાઈડ્સ, જેમ કે ગ્લુકોઝ, ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝ, રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન હોય છે.
સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેના ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ બંનેના એનોમેરિક કાર્બન સામેલ હોય છે, જેનાથી કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઈડ કે કીટોન સમૂહ બાકી રહેતો નથી.
ગ્લુકોનિક એસિડ એ ગ્લુકોઝનું ઓક્સિડેશન ઉત્પાદન છે અને તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે કાર્ય કરતું નથી.
$\beta - \text{મિથાઈલ ગેલેક્ટોસાઈડ}$ એ ગ્લાયકોસાઈડ છે જેમાં એનોમેરિક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહને મિથોક્સી સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે, જે તેને નોન-રિડ્યુસિંગ બનાવે છે.
તેથી, ગેલેક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ મોનોસેકેરાઈડ છે અને રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) આયોડિન કસોટી એ સ્ટાર્ચની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી રાસાયણિક કસોટી છે,જે એક પ્રકારનો પોલીસેકેરાઈડ કાર્બોદિત છે.
જ્યારે સ્ટાર્ચ ધરાવતા નમૂનામાં આયોડિન દ્રાવણ $(I_2KI)$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે એક સંકુલ બનાવે છે જે લાક્ષણિક ભૂરા-કાળા રંગમાં પરિણમે છે.
તેથી,આયોડિન કસોટીનો ઉપયોગ ખાસ કરીને સ્ટાર્ચ (કાર્બોદિત) શોધવા માટે થાય છે.

(C) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝના બે એકમોનો બનેલો છે. જળવિભાજન પર,તે ગ્લુકોઝના બે અણુઓમાં વિભાજિત થાય છે. આનાથી વિપરીત,લેક્ટોઝ ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ આપે છે,જ્યારે સુક્રોઝ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ આપે છે.

(C) $\text{ગ્લાયકોજન}$ એ ગ્લુકોઝનો શાખિત પોલિમર છે। તે મુખ્યત્વે પ્રાણીઓના સ્નાયુઓ અને યકૃતમાં સંગ્રહિત થાય છે અને સ્ટાર્ચ સાથે તેની રચનાત્મક સમાનતાને કારણે, તેને સામાન્ય રીતે 'પ્રાણી સ્ટાર્ચ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।

(D) હેપરિન એ શરીરમાં કુદરતી રીતે જોવા મળતું પ્રતિ-સ્કંદક (anticoagulant) છે.
રાસાયણિક રીતે,તેને મ્યુકોપોલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,જે ખાસ કરીને મ્યુકોઇટિન-પોલિસલ્ફ્યુરિક એસિડ છે.
તે ગ્લુકોસામાઇન અને ગ્લુક્યુરોનિક એસિડના પુનરાવર્તિત એકમોથી બનેલું એક જટિલ પોલિસેકેરાઇડ છે,જે સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે એસ્ટરિફાઇડ થયેલ હોય છે.

(D) $Hyaluronic \text{ acid}$ (હાયલ્યુરોનિક એસિડ) અસ્થિબંધ અને કંડરાને લુબ્રિકેટ કરે છે અને તે હાડકાના સાંધાના સાયનોવિયલ પ્રવાહી, આંખના વિટ્રિયસ હ્યુમર વગેરેનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.

(A) મગજ મુખ્યત્વે ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે $Glucose$ (ગ્લુકોઝ) પર આધાર રાખે છે.
$Glucose$ એ એક સરળ શર્કરા છે જે રુધિર-મગજ અવરોધ (blood-brain barrier) ને સરળતાથી ઓળંગીને ચેતાકોષીય પ્રવૃત્તિ અને પટલ સ્થિતિમાન જાળવવા માટે જરૂરી $ATP$ પૂરો પાડે છે.
જોકે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં અન્ય પદાર્થોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે,પરંતુ સામાન્ય મગજના કાર્ય માટે $Glucose$ એ આવશ્યક બળતણ છે.

(A) મધ એ મધમાખીઓ દ્વારા ફૂલોના રસમાંથી બનાવવામાં આવતી કુદરતી પેદાશ છે.
તે મુખ્યત્વે સાદી શર્કરાઓ,ખાસ કરીને ફ્રુક્ટોઝ $(45\%)$ અને ગ્લુકોઝ $(32-37\%)$ ધરાવે છે.
ફ્રુક્ટોઝ અને ગ્લુકોઝ બંને સાદી શર્કરા હોવાથી,તેમને મોનોસેકેરાઈડ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) આપેલા વિકલ્પોમાંથી ચોખાને કાર્બોહાઈડ્રેટ્સનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેમાં આશરે $75-80\%$ સ્ટાર્ચ હોય છે,જે એક જટિલ કાર્બોહાઈડ્રેટ છે. જોકે મકાઈ,ઘઉં અને જવમાં પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ હોય છે,પરંતુ ચોખા મુખ્ય ખોરાક તરીકે વ્યાપકપણે જાણીતા છે જે માનવ વપરાશ માટે સૌથી વધુ પ્રમાણમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ પૂરા પાડે છે.

(A) કાર્બોદિત મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. પ્રકાશસંશ્લેષણ એવા સજીવો દ્વારા કરવામાં આવે છે જેમનામાં હરિતદ્રવ્ય અથવા પ્રકાશ ઉર્જાને ગ્રહણ કરવા માટે સક્ષમ રંજકદ્રવ્યો હોય છે. આમાં હરિત વનસ્પતિઓ,લીલ અને કેટલાક પ્રકાશસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા (જેમ કે સાયનોબેક્ટેરિયા) નો સમાવેશ થાય છે. ફૂગ અને વાઈરસમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા હોતી નથી,તેથી તેઓ આ રીતે કાર્બોદિત ઉત્પન્ન કરી શકતા નથી. આમ,સાચો વિકલ્પ કેટલાક બેક્ટેરિયા,લીલ અને હરિત વનસ્પતિ કોષો છે.