Carbohydrates Questions in Gujarati

(B) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિત છે જે જલવિભાજન દ્વારા મોનોસેકેરાઇડના બે અણુઓ આપે છે.
આ પ્રક્રિયા મંદ ઍસિડ અથવા ચોક્કસ ઉત્સેચકો (જેમ કે સુક્રેઝ,માલ્ટેઝ) દ્વારા ઉદ્દીપિત થઈ શકે છે.
તેથી,વિધાન $P$ સાચું છે.
જલવિભાજન દરમિયાન,બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોને જોડતો ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે,જેનાથી તેના બંધારણીય મોનોસેકેરાઇડ એકમો મુક્ત થાય છે.
તેથી,વિધાન $Q$ પણ સાચું છે.

(A) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે કાર્બોદિતનું સામાન્ય સૂત્ર ખરેખર $C_n(H_2O)_n$ અથવા $C_n(H_2O)_m$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ અને $m$ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ છે.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે મૉનોસેકેરાઇડ્સ (સરળ શર્કરા) માં હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $2:1$ હોય છે,જે પાણીમાં રહેલા ગુણોત્તર સમાન છે. તેથી,મૉનોસેકેરાઇડ્સ માટે,સૂત્ર $C_n(H_2O)_n$ માં પરિણમે છે,જેનો અર્થ છે કે $n = m$.
આમ,બંને વિધાનો સાચાં છે અને $n$ તથા $m$ ની સમાનતા એ સમજાવે છે કે શા માટે સામાન્ય સૂત્રને $C_n(H_2O)_n$ તરીકે લખી શકાય છે,તેથી વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

(B) વિધાન $X$ સાચું છે કારણ કે સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલિસેકેરાઇડ છે.
વિધાન $Y$ ખોટું છે કારણ કે ગ્લુકોઝ એ પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત ખોરાક નથી; તેના બદલે,પ્રાણીઓ ખોરાકનો સંગ્રહ ગ્લાયકોજન સ્વરૂપે કરે છે.
તેથી,વિધાન $X$ સાચું છે અને વિધાન $Y$ ખોટું છે.

(B) આ બંધારણીય સૂત્ર $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય શૃંખલા દર્શાવે છે.
આ બંધારણમાં,દરેક એકાંતરે આવતો ગ્લુકોઝ એકમ ઉલટાયેલો ($180^{\circ}$ પરિભ્રમણ પામેલો) હોય છે,જે સેલ્યુલોઝની લાક્ષણિકતા છે.
સ્ટાર્ચ અને ગ્લાયકોજન $\alpha$-ગ્લુકોઝ એકમોના બનેલા હોય છે જેમાં $\alpha-1,4$ અને $\alpha-1,6$ બંધ હોય છે,જ્યારે સેલ્યુલોઝ એ $\beta$-ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે.
તેથી,આપેલ બંધારણ સેલ્યુલોઝ દર્શાવે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ ગ્લુકોઝના એકમોની સાંકળ દર્શાવે છે જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.
પાસપાસેના ગ્લુકોઝ વલયોના કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચેના જોડાણને જોતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે આ બંધ એક ગ્લુકોઝ એકમના $C-1$ સ્થાનને બીજા ગ્લુકોઝ એકમના $C-4$ સ્થાન સાથે જોડે છે.
$C-1$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહનું અભિવિન્યાસ $\beta$ સ્વરૂપમાં છે (વલયના સમતલની સાપેક્ષમાં ઉપરની તરફ).
તેથી,આ જોડાણ $\beta\ 1-4$ ગ્લાયકોસિડીક બંધ છે,જે સેલ્યુલોઝની લાક્ષણિકતા છે.

(C) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર બે ગ્લુકોઝ અણુઓ વચ્ચેની સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા ડાયસેકેરાઇડ બનવાની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે, તે બે $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમોમાંથી માલ્ટોઝનું નિર્માણ દર્શાવે છે.
'$A$' તરીકે દર્શાવેલ બંધ એ $\alpha$-$1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ છે।
લેક્ટોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાંથી બને છે, જ્યારે સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાંથી બને છે।
સ્ટાર્ચ એ પોલિસેકેરાઇડ છે, ડાયસેકેરાઇડ નથી।

(B) આપેલ આકૃતિ બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો (ગ્લુકોઝના અણુઓ) વચ્ચેની સંઘનન પ્રક્રિયા દર્શાવે છે,જેના દ્વારા ડાયસેકેરાઇડ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ મુક્ત થાય છે અને બે શર્કરાના એકમો ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાય છે.
બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો વચ્ચેના આ વિશિષ્ટ જોડાણને ગ્લાયકોસિડિક બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ ગ્લાયકોસિડિક બંધનું સૂચન કરે છે.

(C) આ પ્રક્રિયા બે ગ્લુકોઝ અણુઓના સંઘનન દ્વારા ડાયસેકેરાઇડ (માલ્ટોઝ) બનવાની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
પ્રથમ ગ્લુકોઝ અણુમાં,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ $C-1$ સ્થાન પર છે,અને બીજા ગ્લુકોઝ અણુમાં,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $C-4$ સ્થાન પર છે.
પ્રથમ ગ્લુકોઝના $C-1$ અને બીજા ગ્લુકોઝના $C-4$ વચ્ચે બનતા બંધને $\alpha\ 1-4$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ $\alpha\ 1-4$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ સૂચવે છે.

(B) આ પ્રક્રિયા બે ગ્લુકોઝ અણુઓના સંઘનન દ્વારા ડાયસેકેરાઈડ બનવાની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે,તે બે $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝ એકમો વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધનું નિર્માણ દર્શાવે છે.
બે ગ્લુકોઝ અણુઓના સંઘનનથી માલ્ટોઝ બને છે અને એક પાણીનો અણુ $(H_2O)$ મુક્ત થાય છે.
તેથી,બનતી નીપજ માલ્ટોઝ છે.

(D) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર લેક્ટોઝના નિર્માણને દર્શાવે છે.
લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝના એક અણુ અને ગેલેકટોઝના એક અણુ વચ્ચે થતી સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ મુક્ત થાય છે અને બે હેકસોઝ શર્કરાના એકમો વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ રચાય છે.
તેથી,આ બંધારણમાં ગ્લુકોઝ અને ગેલેકટોઝ બંને સંકળાયેલ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ $C_n(H_2O)_m$ એ કાર્બોદિત $(c)$ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર છે।
$(2)$ $C_n(H_2O)_{n-1}$ એ ડાયસેકેરાઈડ $(d)$ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર છે, જ્યાં $n$ એ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા છે।
$(3)$ $C_n(H_2O)_n$ એ મોનોસેકેરાઈડ $(a)$ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર છે, જેમ કે ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$।
$(4)$ $n(C_5H_{10}O_5)$ એ પોલિસેકેરાઈડ $(b)$ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર છે, જે મોનોસેકેરાઈડ એકમોના પોલિમર છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-c, 2-d, 3-a, 4-b)$ છે।

(B) $-C-O-C-$ જોડાણ ત્યારે બને છે જ્યારે બે મોનોસેકેરાઇડ્સ નિર્જલીકરણ પ્રક્રિયા (પાણીના અણુને દૂર કરીને) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાય છે.
બે શર્કરાના અણુઓ વચ્ચેના આ વિશિષ્ટ પ્રકારના ઇથર જોડાણને ગ્લાયકોસિડિક બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પેપ્ટાઇડ બંધ પ્રોટીનમાં જોવા મળે છે $(-CO-NH-)$,જ્યારે એસ્ટર બંધ સામાન્ય રીતે લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડમાં જોવા મળે છે.

(B) $Glucose$ અને $Fructose$ માંથી $Sucrose$ બનવાની પ્રક્રિયા એ સંઘનન (condensation) પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લાયકોસિડિક બંધ બનાવવા માટે બે મોનોસેકેરાઇડ્સમાંથી પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
પાણીના અણુને દૂર કરવાની આ પ્રક્રિયાને નિર્જલીકરણ (dehydration) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,'$X$' એ નિર્જલીકરણ સૂચવે છે.

(B) આપેલ બંધારણ એક ડાયસેકેરાઈડ દર્શાવે છે જેમાં બે ગ્લુકોઝના એકમો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.
આ બંધારણમાં,ગ્લાયકોસિડિક બંધ પ્રથમ ગ્લુકોઝ અણુના કાર્બન-$1$ અને બીજા ગ્લુકોઝ અણુના કાર્બન-$4$ વચ્ચે રચાય છે.
આ પ્રકારના જોડાણને $1, 4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) સાચું જોડકું નીચે મુજબ છે:
$(1)$ સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલિસેકેરાઇડ છે, જે મંડકણ સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે, તેથી $(1-d)$.
$(2)$ ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત પોલિસેકેરાઇડ છે, જે મુખ્યત્વે યકૃત અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે, તેથી $(2-c)$.
$(3)$ રીબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે જે $ATP$, $RNA$ વગેરે જેવા ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના બંધારણીય ઘટક તરીકે હોય છે, તેથી $(3-b)$.
$(4)$ ગ્લુકોઝ એ કોષીય શ્વસનમાં પ્રાથમિક ઇંધણ તરીકે વપરાતી સૌથી સામાન્ય મોનોસેકેરાઇડ શર્કરા છે, તેથી $(4-a)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(1-d), (2-c), (3-b), (4-a)$ છે.

(A) કાર્બોદિત એ માનવ શરીર માટે ઊર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે. આપણી દૈનિક ક્રિયાઓમાં,આપણે પ્રોટીન,લિપિડ અથવા ન્યુક્લિઇક ઍસિડ જેવા અન્ય મહાઅણુઓની તુલનામાં કાર્બોદિત (જેમ કે સ્ટાર્ચ,ગ્લુકોઝ અને સુક્રોઝ) નો ઉપયોગ સૌથી વધુ માત્રામાં કરીએ છીએ,જેથી આપણી ચયાપચયની ઊર્જાની જરૂરિયાતો પૂરી થઈ શકે.

(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ બંધારણ પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ રિબોઝ શર્કરા છે કારણ કે તેના $2'$ કાર્બન પરમાણુ સાથે હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ જોડાયેલ છે.
ડિઓક્સિરિબોઝ શર્કરામાં,$2'$ કાર્બન પરમાણુ પર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ ને બદલે માત્ર હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ હોય છે.
તેથી,આપેલ બંધારણ રિબોઝ શર્કરા છે.

(C) આપેલ બંધારણ એ પાંચ સભ્યોની રીંગ (ફ્યુરાનોઝ રીંગ) છે જેમાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ છે.
કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહોની તપાસ કરીને,આપણે શર્કરાને ઓળખી શકીએ છીએ.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પેન્ટોઝ રીંગના $C-2$ અને $C-3$ બંને સ્થાનો પર $-OH$ સમૂહો હાજર છે.
હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહોની આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી રિબોઝ શર્કરાની લાક્ષણિકતા છે.
ડીઓક્સિરિબોઝમાં $C-2$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહનો અભાવ હોય છે.
ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ હેક્ઝોઝ શર્કરા (છ સભ્યોની રીંગ) છે,જે આ બંધારણ સાથે મેળ ખાતી નથી.
તેથી,સાચો જવાબ રિબોઝ શર્કરા છે.

(C) $ATP$ (એડિનોસાઇન ટ્રાયફૉસ્ફેટ) એ એડિનોસાઇન અણુ (એડેનાઇન + રાઇબોઝ શર્કરા) અને ત્રણ ફૉસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે.
પ્રથમ ફૉસ્ફેટ સમૂહ રાઇબોઝ શર્કરાના $5'$ કાર્બન સાથે ફૉસ્ફોએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ત્યારબાદના બે ફૉસ્ફેટ સમૂહો એકબીજા સાથે ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ફૉસ્ફોએનહાઇડ્રાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,એડિનોસાઇન (ખાસ કરીને રાઇબોઝ શર્કરા) અને પ્રથમ ફૉસ્ફેટ સમૂહ વચ્ચેનો બંધ ફૉસ્ફોએસ્ટર બંધ છે.

(B) $Lactose$, જેને દૂધની શર્કરા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો: $Glucose$ અને $Galactose$ થી બનેલું છે.
$Lactase$ ઉત્સેચકની હાજરીમાં જળવિભાજન થવાથી, આ બે એકમો વચ્ચેનો ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે, જેના પરિણામે $Glucose$ નો એક અણુ અને $Galactose$ નો એક અણુ મળે છે.
$Lactose + H_2O \xrightarrow{Lactase} Glucose + Galactose$.

(C) લેક્ટોઝ એ દૂધમાં જોવા મળતી ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે.
તે બે મોનોસેકેરાઈડ એકમોની બનેલી છે: $D$-ગ્લુકોઝ અને $D$-ગેલેક્ટોઝ.
જળવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,આ બે એકમો વચ્ચેનો ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે,જેના પરિણામે ગ્લુકોઝનો એક અણુ અને ગેલેક્ટોઝનો એક અણુ મળે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $\text{Lactose} + H_2O \xrightarrow{\text{Lactase}} \text{Glucose} + \text{Galactose}$.

(B) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો છે.
માલ્ટેઝ ઉત્સેચક અથવા મંદ એસિડ દ્વારા થતા જળવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,માલ્ટોઝ તેના ઘટક મોનોસેકેરાઈડ્સમાં વિભાજિત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $\text{C}_{12}\text{H}_{22}\text{O}_{11} + \text{H}_2\text{O} \xrightarrow{\text{Maltase}} 2\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$ (ગ્લુકોઝ + ગ્લુકોઝ).
તેથી,માલ્ટોઝના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝના બે અણુઓ પ્રાપ્ત થાય છે.

(D) ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા સંયોજનો એવા છે જે જળવિભાજન (hydrolysis) દરમિયાન મોટી માત્રામાં મુક્ત ઊર્જા મુક્ત કરે છે,જે સામાન્ય રીતે ફૉસ્ફોએનહાઇડ્રાઇડ બંધની હાજરીને કારણે હોય છે.
$ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફૉસ્ફેટ) અને $GTP$ (ગ્વાનોસિન ટ્રાયફૉસ્ફેટ) માં બે ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ફૉસ્ફોએનહાઇડ્રાઇડ બંધ હોય છે.
ક્રિએટીન ફૉસ્ફેટ એ સ્નાયુ કોષોમાં જાણીતું ઉચ્ચ-ઊર્જા સંગ્રહ કરતું અણુ છે.
$AMP$ (એડેનોસિન મોનોફૉસ્ફેટ) માં માત્ર એક જ ફૉસ્ફેટ સમૂહ હોય છે જે રાઇબોઝ શર્કરા સાથે ફૉસ્ફોએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે,જે ઓછી ઊર્જા ધરાવતો બંધ છે. તેથી,$AMP$ ને ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતું સંયોજન ગણવામાં આવતું નથી.

(A) આપેલ બંધારણ પેન્ટોઝ શર્કરા,ખાસ કરીને રાઈબોઝ દર્શાવે છે.
રાઈબોઝ અણુમાં,$2'$ સ્થાન પરનો કાર્બન (જેને '$X$' તરીકે દર્શાવેલ છે) હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ અને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(OH)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આપેલ બંધારણને જોતા,'$X$' સ્થાન એ રાઈબોઝ વલયના $2'$ કાર્બનને અનુરૂપ છે.
તેથી,આ સ્થાન પર જોડાયેલ જૂથ ઉપરની તરફ હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને નીચેની તરફ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ છે,જે વિકલ્પ $A$ સાથે સુસંગત છે.

(B) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર તેના ચક્રીય સ્વરૂપમાં પેન્ટોઝ શર્કરા દર્શાવે છે.
કાર્બન પરમાણુઓનું અવલોકન કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $2'$ સ્થાન પર,હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ ને બદલે હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ છે.
રિબોઝમાં $2'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ હોય છે,જ્યારે ડીઓક્સિરિબોઝમાં આ સ્થાન પર ઓક્સિજન પરમાણુનો અભાવ હોય છે,તેથી તેને 'ડીઓક્સી' કહેવામાં આવે છે.
તેથી,દર્શાવેલ બંધારણ $2$-ડીઓક્સિરિબોઝ છે.

(B) આપેલ બંધારણ એ તેના ચક્રીય સ્વરૂપમાં પેન્ટોઝ શર્કરા ($5$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા) છે.
બીજા કાર્બન પરમાણુ $(C_2)$ નું અવલોકન કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે તેની સાથે $-OH$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
ડીઓક્સિરીબોઝ શર્કરામાં,બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે માત્ર હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ જોડાયેલ હોય છે,જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુનો અભાવ હોય છે.
આ આકૃતિમાં બીજા કાર્બન પર $-OH$ સમૂહ હોવાથી,તે રિબોઝ શર્કરા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
કાયટીન એ એક બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે જે સંધિપાદ (arthropods) ના બાહ્યકંકાલનું નિર્માણ કરે છે.
તે એક જટિલ કાર્બોદિત (નાઈટ્રોજનયુક્ત પોલીસેકેરાઈડ) છે જેમાં $N$-એસીટાઈલ ગ્લુકોસેમાઈન એકમો $(1, 4)$ $\beta$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
આ કાયટીનયુક્ત બાહ્યકંકાલ સંધિપાદના શરીરને મજબૂતી,રક્ષણ અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.

(D) સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત કાર્બોદિત છે.
કોઈપણ પદાર્થ આદર્શ સંગ્રહિત પદાર્થ બને તે માટે તે રાસાયણિક રીતે સ્થિર (નિષ્ક્રિય) હોવો જોઈએ અને કોષના જલક્ષમતા (water potential) પર અસર ન કરવો જોઈએ (આસૃતિની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય).
$(2)$ રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય: સ્ટાર્ચ એક મોટો અને જટિલ પોલીસેકેરાઈડ છે જે કોષની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં દખલ કરતું નથી.
$(4)$ આસૃતિની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય: તે એક મોટો અને અદ્રાવ્ય અણુ હોવાથી,તે કોષરસમાં ઓગળતું નથી,તેથી તે કોષના આસૃતિ દબાણ પર અસર કરતું નથી.
આથી,ગુણધર્મો $(2)$ અને $(4)$ સ્ટાર્ચને આદર્શ સંગ્રહિત પદાર્થ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) ગ્લાયકોસિડિક બંધ એ એક પ્રકારનો સહસંયોજક બંધ છે જે કાર્બોહાઇડ્રેટ (શર્કરા) ના અણુને બીજા અણુ સાથે જોડે છે.
સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલું છે,જે $\alpha-1,4$ અને $\alpha-1,6$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે જે પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
લિપિડ્સ (ખાસ કરીને ટ્રાયગ્લિસરાઇડ્સ) ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલના બનેલા હોય છે જે એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,ગ્લાયકોસિડિક બંધ સ્ટાર્ચ જેવા કાર્બોહાઇડ્રેટ્સમાં જોવા મળે છે.

(D) ફ્રુક્ટોઝ એ $C_6H_{12}O_6$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતી મોનોસેકેરાઇડ શર્કરા છે.
તેમાં કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ આવેલો હોવાથી તેને કીટોઝ કહેવામાં આવે છે.
તેમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ હોવાથી તેને હેક્ઝોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,ફ્રુક્ટોઝ એ કીટો હેક્ઝોઝ શર્કરા છે.

(D) કાર્બોહાઇડ્રેટ્સને તેમની જટિલતાના આધારે મોનોસેકેરાઇડ્સ,ડાયસેકેરાઇડ્સ અને પોલિસેકેરાઇડ્સમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
મોનોસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે,જેને વધુ નાના શર્કરાના એકમોમાં જળવિભાજિત કરી શકાતું નથી.
ગ્લુકોઝ,ગેલેક્ટોઝ અને રાઇબોઝ એ બધા મોનોસેકેરાઇડ્સના ઉદાહરણો છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) કીટોહેક્ઝોઝ એ છ કાર્બન અણુઓ અને કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી મોનોસેકેરાઈડ શર્કરા છે.
ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ આલ્ડોહેક્ઝોઝ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં છ કાર્બન અણુઓ અને આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.
રાઈબોઝ એ આલ્ડોપેન્ટોઝ છે,જેમાં પાંચ કાર્બન અણુઓ અને આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.
ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્ઝોઝ છે,કારણ કે તેમાં છ કાર્બન અણુઓ અને $C-2$ સ્થાન પર કીટોન સમૂહ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે બે ઘટકોનું બનેલું છે: એમાયલોઝ અને એમાયલોપેક્ટીન.
એમાયલોઝ એક કુંતલાકાર અણુ છે જે આયોડિનના અણુઓ $(I_2)$ ને તેની રચનામાં જકડી શકે છે.
જ્યારે સ્ટાર્ચ આયોડિન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે તે લાક્ષણિક વાદળી રંગનું સંકીર્ણ બનાવે છે.
આ પ્રતિક્રિયાનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે જૈવિક નમૂનાઓમાં સ્ટાર્ચની હાજરી ચકાસવા માટે કરવામાં આવે છે.

(D) સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ અને માલ્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઈડ્સ છે,જે બે મોનોસેકેરાઈડ એકમોના જોડાણથી બનેલા હોય છે.
સેલ્યુલોઝ એ પોલીસેકેરાઈડ છે,જે ઘણા બધા મોનોસેકેરાઈડ એકમો (ખાસ કરીને ગ્લુકોઝ) ની લાંબી શૃંખલા ધરાવતો જટિલ કાર્બોદિત છે.
તેથી,સેલ્યુલોઝ એ અસંગત વિકલ્પ છે.

(A) કપાસના રેસાઓ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે.
સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે સેંકડોથી હજારોની સંખ્યામાં $\beta(1 \rightarrow 4)$ લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય શૃંખલા ધરાવે છે.
તે વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું કાર્બનિક સંયોજન છે અને વનસ્પતિની કોષદીવાલને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(A) કાઈટિન એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે,જે મુખ્યત્વે બંધારણીય પોલિસેકેરાઇડ છે.
તે $N$-એસીટાઈલગ્લુકોઝામીન એકમોનો બનેલો પોલિમર છે.
તે ફૂગની કોષદીવાલ અને સંધિપાદ (આર્થ્રોપોડા) સમુદાયના પ્રાણીઓ જેવા કે કીટકો અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓના બાહ્ય કંકાલમાં જોવા મળે છે.
તેથી,તેને પોલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) રાઈબોઝ એ $5$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતી મોનોસેકેરાઈડ છે,તેથી તેને પેન્ટોઝ શર્કરા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેમાં $C-1$ સ્થાન પર આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે,જે તેને આલ્ડોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે.
તેથી,રાઈબોઝ એ આલ્ડો પેન્ટોઝ શર્કરા છે.

(C) કાર્બોદિતોનું જૈવિક મહત્વ નીચે મુજબ છે:
$1$. બંધારણીય ઘટકો: સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતો મુખ્ય કાર્બોદિત છે.
$2$. ખોરાકનો સંગ્રહ: વનસ્પતિમાં સ્ટાર્ચ અને પ્રાણીઓમાં ગ્લાયકોજન મુખ્ય ઉર્જા સંગ્રહક અણુઓ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$5$. ન્યુક્લિક એસિડની રચના: રાઈબોઝ અને ડીઓક્સિરાઈબોઝ શર્કરા અનુક્રમે $RNA$ અને $DNA$ ના આવશ્યક ઘટકો છે.
વિધાન $3$ (પ્રોટીન સંશ્લેષણ) અને $4$ (ઉત્સેચકો) મુખ્યત્વે પ્રોટીનના કાર્યો છે,કાર્બોદિતોના નહીં.
તેથી,સાચા વિધાનો $1, 2$ અને $5$ છે.

(D) $\text{ગ્લાયકોજન}$ જેવી પોલીસેકેરાઈડ એ ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે।
પોલીસેકેરાઈડ શૃંખલામાં, જમણી બાજુના છેડાને રિડ્યુસિંગ છેડો અને ડાબી બાજુના છેડાને નોન-રિડ્યુસિંગ છેડો કહેવામાં આવે છે।
$\text{ગ્લાયકોજન}$ એ શાખિત પોલિમર છે જેમાં દરેક શાખા એક નોન-રિડ્યુસિંગ છેડો ધરાવે છે, જ્યારે મુખ્ય શૃંખલા એક રિડ્યુસિંગ છેડો ધરાવે છે।
$DNA$, $RNA$ અને $\text{પ્રોટીન}$ કાર્બોદિતોના સંદર્ભમાં આ પ્રકારના રિડ્યુસિંગ અને નોન-રિડ્યુસિંગ છેડાની નામકરણ પદ્ધતિ અનુસરતા નથી।

(A) પોલિસેકરાઇડમાં,વ્યક્તિગત મોનોસેકરાઇડ એકમો એકબીજા સાથે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
આ બંધ બે મોનોસેકરાઇડ્સના કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચે નિર્જલીકરણ પ્રક્રિયા (પાણીના અણુને દૂર કરવા) દ્વારા રચાય છે.
પેપ્ટાઇડ બંધ પ્રોટીનમાં એમિનો એસિડને જોડે છે,એસ્ટર બંધ લિપિડમાં જોવા મળે છે,અને ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ ન્યુક્લિક એસિડમાં ન્યુક્લિયોટાઇડ્સને જોડે છે.

(C) ગ્લાયકોજન એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓ અને ફૂગમાં ઉર્જા સંગ્રહના સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલું શાખિત પોલિમર છે.
ગ્લુકોઝ એ એક પ્રકારની શર્કરા છે જે આલ્ડોહેક્સોઝની શ્રેણીમાં આવે છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ અને છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,ગ્લાયકોજનનો પુનરાવર્તિત એકમ ગ્લુકોઝ છે,જે એક આલ્ડોહેક્સોઝ છે.

(A) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ એક સાદી શર્કરા છે જેને આલ્ડોહેક્સોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ અને છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
ગ્લુકોઝ જલીય દ્રાવણમાં ખુલ્લી શૃંખલા અને ચક્રીય (રિંગ) એમ બંને સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
તે એક પાયાનો મોનોસેકેરાઇડ છે અને સજીવો માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,તે એક આલ્ડોહેક્સોઝ છે તે વિધાન સાચું છે.

(B) સાચી જોડી $Polysaccharide - glycogen$ છે.
$1$. $Alanine$ એ એમિનો એસિડ છે,નાઇટ્રોજન બેઇઝ નથી.
$2$. $Glycogen$ એ ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે અને તેને પોલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$3$. $Trypsin$ એ ઉત્સેચક (પ્રોટીન) છે,એમિનો એસિડ નથી.
$4$. $Insulin$ એ અંતઃસ્ત્રાવ (પ્રોટીન) છે,ઉત્સેચક નથી.

(C) ફ્રુક્ટોઝ એ એક સાદી મોનોસેકેરાઇડ શર્કરા છે જે ઘણા ખોરાકમાં જોવા મળે છે અને તે ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝની સાથે ત્રણ આહાર સંબંધી મોનોસેકેરાઇડ્સમાંની એક છે,જે પાચન દરમિયાન સીધી લોહીમાં શોષાય છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે.
તેમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ હોવાથી,તેને હેક્ઝોઝ શર્કરા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) મોનોસેકેરાઈડ્સનું વર્ગીકરણ તેમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
ટ્રાયોઝ એવા મોનોસેકેરાઈડ્સ છે જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
$A$. રાઈબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે ($5$ કાર્બન).
$B$. રાઈબ્યુલોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે ($5$ કાર્બન).
$C$. ગ્લુકોઝ એ હેક્ઝોઝ શર્કરા છે ($6$ કાર્બન).
$D$. ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ એ ટ્રાયોઝ શર્કરા છે ($3$ કાર્બન).
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે ગ્લુકોઝ એકમોનું બનેલું છે.
જળવિભાજન દરમિયાન,પાણીના અણુના ઉમેરા દ્વારા ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે ગ્લુકોઝના બે અણુઓ બને છે.
તેથી,માલ્ટોઝના જળવિભાજનથી $Glucose + Glucose$ મળે છે.

(B) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે,જે ગ્લુકોઝ એકમોનો હોમોપોલિમર છે. તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે તે હોમોપોલિમર છે,હેટરોપોલિમર નથી.
વિધાન $R$ પણ ખોટું છે કારણ કે સેલ્યુલોઝ એ કાર્બોહાઈડ્રેટ (શર્કરા) છે,પ્રોટીન નથી,અને તે ગ્લુકોઝના મોનોમર્સથી બનેલું છે,એમિનો એસિડથી નહીં.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે સેંકડોથી હજારોની સંખ્યામાં $\beta(1 \rightarrow 4)$ જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોની બનેલી રેખીય શૃંખલા છે.
આ ગ્લુકોઝ એકમો $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સેલ્યુલોઝમાં જોવા મળતો બંધ ગ્લાયકોસિડિક બંધ છે.

(D) મોનોસેકેરાઈડ એ કાર્બોહાઈડ્રેટનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેને વધુ નાના શર્કરાના એકમોમાં જળવિભાજિત કરી શકાતું નથી。
$\text{સુક્રોઝ}$ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝથી બનેલું ડાયસેકેરાઈડ છે。
$\text{સ્ટાર્ચ}$ અને $\text{ગ્લાયકોજન}$ એ પોલીસેકેરાઈડ (ગ્લુકોઝના પોલિમર) છે。
$\text{ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ}$ એ ટ્રાયોઝ શર્કરા છે, જે એક પ્રકારનું મોનોસેકેરાઈડ છે。

(D) ગ્લાયકોજન એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે,જે એક જટિલ કાર્બોદિત છે.
તે પ્રાણીઓ અને ફૂગમાં ગ્લુકોઝના સંગ્રહનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે.
બંધારણીય રીતે,તે $\alpha-1,4$ અને $\alpha-1,6$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા ધરાવે છે.
તેથી,તે ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે.