Biomacromolecuals Questions in Gujarati

(A) કાઈટિન એ ફૂગની કોષદીવાલ અને સંધિપાદ પ્રાણીઓના બાહ્ય કંકાલમાં જોવા મળતી એક બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે.
તે $N$-એસીટાઈલગ્લુકોસેમાઈન $(C_{8}H_{15}NO_{6})$ નો પોલીમર છે.
પોલીમરાઈઝેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,મોનોમર્સ વચ્ચે બનતા દરેક ગ્લાયકોસિડિક બંધ માટે પાણીનો એક અણુ $(H_{2}O)$ દૂર થાય છે.
તેથી,પોલીમર શૃંખલામાં રહેલા પુનરાવર્તિત એકમ (મોનોમર) નું સૂત્ર $C_{8}H_{13}O_{5}N$ થાય છે.
કાઈટિન પોલીમરનું સામાન્ય સૂત્ર $(C_{8}H_{13}O_{5}N)_{n}$ છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ એ કાઈટિનના પુનરાવર્તિત એકમ માટેનું સાચું રાસાયણિક સૂત્ર દર્શાવે છે.

(A) જૈવ-રાસાયણિક વિશ્લેષણના સંદર્ભમાં,જ્યારે પ્રોટીન જેવા મહાઅણુઓને ફિલ્ટર દ્વારા પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમને 'રેન્ટેટ' અથવા 'એસિડ-અદ્રાવ્ય અંશ' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. $NCERT$ મુજબ,આ મહાઅણુઓનું આણ્વીય વજન સામાન્ય રીતે $10,000$ ડાલ્ટન $(Da)$ કરતા વધારે હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પ્રોટીનનું લાક્ષણિક કદ દર્શાવતું મૂલ્ય $> 12000 \ Da$ છે.

(C) હાઇડ્રેશનનું પાણી એ પાણીના અણુઓનો સંદર્ભ આપે છે જે દ્રાવણ અથવા કલીલ પ્રણાલીમાં હાઇડ્રોફિલિક દ્રાવ્યના કણો (જેમ કે પ્રોટીન અથવા પોલીસેકેરાઈડ્સ) સાથે રાસાયણિક રીતે જોડાયેલા હોય છે.
આ પાણીના અણુઓ દ્રાવ્ય કણોની આસપાસ હાઇડ્રેશન કવચ બનાવે છે,જે તેમને સ્થિર કરવામાં અને તેમને એકઠા થતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,તે હાઇડ્રોફિલિક દ્રાવ્યના કણો સાથે સંકળાયેલું છે.

(C) $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) નું $ADP$ (એડેનોસિન ડાયફોસ્ફેટ) અને અકાર્બનિક ફોસ્ફેટ $(Pi)$ માં જળવિભાજન એ ઉર્જા મુક્ત કરતી પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રમાણભૂત પરિસ્થિતિઓમાં આશરે $7.3 \ kcal/mol$ ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
તેને કેલરીમાં ફેરવતા,$7.3 \ kcal = 7,300 \ cal$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$12,000 \ cal$ એ કોષીય પરિસ્થિતિઓમાં ઉચ્ચ-ઉર્જા ફોસ્ફેટ બંધોના જળવિભાજન દરમિયાન મુક્ત થતી ઉર્જા માટેનું સૌથી નજીકનું અનુમાન છે.

(C) $\text{વિટામિન}$ એ કુદરતી રીતે જોવા મળતા કાર્બનિક પદાર્થો છે જે સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે અલ્પ માત્રામાં જરૂરી છે। તેમને ખોરાક દ્વારા પૂરા પાડવા પડે છે કારણ કે તેઓ સામાન્ય રીતે સજીવ દ્વારા સંશ્લેષિત કરી શકાતા નથી।

(C) રેટિનોલ એ વિટામિન $A_1$ નું રાસાયણિક નામ છે.
તેની આણ્વિય રચનામાં બીટા-આયોનોન રિંગ સાથે જોડાયેલી પોલીઈન શૃંખલા હોય છે.
રેટિનોલનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{20}H_{30}O$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ એ પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સનો સમૂહ છે જે કોષીય ચયાપચયમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$A$. રાઈબોફ્લેવિન એ વિટામિન $B_2$ છે.
$B$. નિયાસિન એ વિટામિન $B_3$ છે.
$C$. સાયનોકોબાલામિન એ વિટામિન $B_{12}$ છે.
$D$. ટોકોફેરોલ એ વિટામિન $E$ છે,જે ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે અને તે વિટામિન $B$ સમૂહનો ભાગ નથી.

(C) કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ,લિપિડ્સ અને પ્રોટીન જેવા જૈવિક મહાઅણુઓ તેમના મૂળભૂત ઘટકો (મોનોમર્સ) માંથી નિર્જલીકરણ સંશ્લેષણ (dehydration synthesis) અથવા સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે ઘટકો વચ્ચે સહસંયોજક બંધ બનાવવા માટે પાણીનો એક અણુ $(H_2O)$ દૂર કરવામાં આવે છે,જે તેમને જોડીને એક મોટો પોલિમર બનાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. આપેલા વિકલ્પોમાં સહસંયોજક બંધ સૌથી મજબૂત રાસાયણિક બંધ છે કારણ કે તેમાં પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ભાગીદારી થાય છે,જે બંધાયેલા પરમાણુઓના ધન વીજભારિત ન્યુક્લિયસ અને વહેંચાયેલા ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચે મજબૂત સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ પેદા કરે છે. આની સરખામણીમાં,આયનિક બંધ,હાઈડ્રોજન બંધ અને વેન્ડર વાલ્સ બળો જૈવિક અને રાસાયણિક સંદર્ભમાં સામાન્ય રીતે નબળા હોય છે.

(A) ઇન્યુલીન એ એક પોલિસેકેરાઇડ છે, જે ખાસ કરીને ફ્રુક્ટોઝનો પોલીમર છે, જે ડહાલિયા જેવી કેટલીક વનસ્પતિઓના મૂળ અને કંદમાં સંગ્રહિત કાર્બોદિત તરીકે કાર્ય કરે છે.
રેફાઇડ્સ એ કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટના સોય જેવા આકારના સ્ફટિકો છે જે ઘણી વનસ્પતિ કોષોની રસધાનીઓમાં જોવા મળે છે.
ઇન્યુલીન અને રેફાઇડ્સ બંનેને વનસ્પતિ કોષોમાં સંગ્રહિત પદાર્થો અથવા સમાવિષ્ટ પદાર્થો તરીકે ગણવામાં આવે છે.
તેથી, તેમને ખોરાક સંગ્રહિત પદાર્થો અથવા સંગ્રહિત ઉત્પાદનો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) કોષ (જીવદ્રવ્ય) ના કુલ દળના ટકાવારી મુજબ સરેરાશ બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$1$. પાણી: $70-90\%$
$2$. પ્રોટીન: $10-15\%$
$3$. ન્યુક્લિક એસિડ: $5-7\%$
$4$. કાર્બોદિત (કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ): $3\%$
$5$. લિપિડ: $2\%$
$6$. આયનો: $1\%$
આ આધારે,કાર્બનિક ઘટકોનો ઘટતો ક્રમ આ મુજબ છે: પ્રોટીન $(10-15\%)$ > ન્યુક્લિક એસિડ $(5-7\%)$ > કાર્બોદિત $(3\%)$ > લિપિડ $(2\%)$.
તેથી,સાચો ક્રમ પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,કાર્બોદિત,લિપિડ છે.

(B) પોલિમર એ એક મોટો અણુ છે જે મોનોમર તરીકે ઓળખાતા ઘણા પુનરાવર્તિત એકમોનો બનેલો હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sucrose$,$Fructose$ અને $Lactose$ એ કાર્બોદિતો છે જે મોનોસેકેરાઈડ અથવા ડાયસેકેરાઈડ (નાના અણુઓ) તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$Glycogen$ એ એક પોલિસેકેરાઈડ છે,જે ગ્લુકોઝના ઘણા એકમોના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બનતો જટિલ કાર્બોદિત છે.
તેથી,$Glycogen$ એ સાચો પોલિમર છે.

(D) જૈવિક તંત્રમાં,મેક્રોમોલેક્યુલ્સ (બૃહદ અણુઓ) એ પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ અને પોલીસેક્કેરાઈડ જેવા મોટા અણુઓ છે,જેનું આણ્વીય દળ ઊંચું ($10,000$ ડાલ્ટનથી વધુ) હોય છે.
એમિનો એસિડ એ પ્રોટીનના મોનોમર્સ છે.
ન્યુક્લિઓટાઈડ એ ન્યુક્લિક એસિડના મોનોમર્સ છે.
મોનોસેક્કેરાઈડ એ પોલીસેક્કેરાઈડના મોનોમર્સ છે.
એમિનો એસિડ,ન્યુક્લિઓટાઈડ અને મોનોસેક્કેરાઈડ એ નાના અણુઓ (મોનોમર્સ) હોવાથી અને તેમનું આણ્વીય દળ ઓછું હોવાથી,તેમને મેક્રોમોલેક્યુલ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી. તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે કારણ કે તે મેક્રોમોલેક્યુલ્સ નથી.

(D) વિટામિન $D$ એ ચરબીમાં દ્રાવ્ય સેકોસ્ટેરોઇડ્સનો એક સમૂહ છે જે કેલ્શિયમ,મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફેટના આંતરડાના શોષણને વધારવા માટે જવાબદાર છે.
તેનું રાસાયણિક નામ $Calciferol$ (કેલ્સિફેરોલ) છે.
રિબોફ્લેવિન એ વિટામિન $B_2$ છે.
એસ્કોર્બિક એસિડ એ વિટામિન $C$ છે.
નિયાસિન એ વિટામિન $B_3$ છે.

(A) વિટામિન $D$ એ ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે શરીરમાં કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસના શોષણ માટે આવશ્યક છે.
તેને રાસાયણિક રીતે $Calciferol$ (કેલ્સિફેરોલ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- $Ascorbic$ $acid$ (એસ્કોર્બિક એસિડ) એ વિટામિન $C$ નું રાસાયણિક નામ છે.
- $Retinol$ (રેટિનોલ) એ વિટામિન $A$ નું રાસાયણિક નામ છે.
- $Folic$ $acid$ (ફોલિક એસિડ) એ વિટામિન $B9$ નું રાસાયણિક નામ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) પેપર ઉદ્યોગમાં,પલ્પિંગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાષ્ઠીય પદાર્થમાંથી સેલ્યુલોઝના તંતુઓને અલગ કરવાનો છે. લાકડું મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને લીગ્નીનનું બનેલું હોય છે. લીગ્નીન એક બંધનકર્તા પદાર્થ તરીકે કાર્ય કરે છે જે સેલ્યુલોઝના તંતુઓને એકસાથે જકડી રાખે છે. ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પેપર પલ્પ બનાવવા માટે,લીગ્નીનને દૂર કરવું આવશ્યક છે,જે સેલ્યુલોઝના તંતુઓને અલગ કરવા અને કાગળ બનાવવા માટે પ્રક્રિયા કરવાની મંજૂરી આપે છે. તેથી,લીગ્નીન દૂર કરવું એ પલ્પ ઉત્પાદનમાં સૌથી મહત્વનું પગલું છે.

(D) વિટામિન $D$ નું રાસાયણિક નામ કેલ્સિફેરોલ છે.
વિટામિન $D$ એ ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે શરીરને કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસ શોષવામાં મદદ કરે છે,જે હાડકાં અને દાંતના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
રિબોફલેવિન એ વિટામિન $B_2$ છે,એસ્કોર્બિક એસિડ એ વિટામિન $C$ છે,અને નિએસિન એ વિટામિન $B_3$ છે.

(A) જૈવ અણુઓને તેમના આણ્વીય દળના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: સૂક્ષ્મ અણુઓ (micromolecules) અને મહા અણુઓ (macromolecules).
$1$. સૂક્ષ્મ અણુઓનું આણ્વીય દળ ઓછું હોય છે (સામાન્ય રીતે $1000 \ Da$ થી ઓછું). તેના ઉદાહરણોમાં એમિનો એસિડ,મોનોસેકેરાઇડ્સ (જેમ કે ગ્લુકોઝ) અને ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. મહા અણુઓનું આણ્વીય દળ વધારે હોય છે (સામાન્ય રીતે $1000 \ Da$ થી વધુ). તેના ઉદાહરણોમાં પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) અને પોલીસેકેરાઇડ્સ (જેમ કે ગ્લાયકોજન) નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ગ્લુકોઝ એ એક મોનોસેકેરાઇડ છે જેનું આણ્વીય દળ આશરે $180 \ Da$ છે,જે તેને સૂક્ષ્મ અણુ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) કોષીય પ્રવાહી $(ICF)$ ની આયનીય રચના બાહ્યકોષીય પ્રવાહી $(ECF)$ કરતા અલગ હોય છે.
કોષની અંદરના વાતાવરણમાં,મુખ્ય ધન આયન $K^+$ (પોટેશિયમ) છે,જ્યારે મુખ્ય ઋણ આયન તરીકે કાર્બનિક ફોસ્ફેટ અને પ્રોટીન હોય છે.
$Cl^-$ (ક્લોરાઇડ) મુખ્યત્વે બાહ્યકોષીય ઋણ આયન છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી ફોસ્ફેટ એ સાચો આંતરકોષીય ઋણ આયન છે.

(C) સજીવોમાં જોવા મળતા કાર્બનિક સંયોજનોને સામૂહિક રીતે $Biomolecules$ (જૈવિક અણુઓ) કહેવામાં આવે છે. તેમાં કાર્બોદિત,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનો સમાવેશ થાય છે,જે સજીવકોષોના બંધારણ અને કાર્ય માટે આવશ્યક છે.

(A) કાર્બનિક સંયોજનો એવા રાસાયણિક સંયોજનો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં કાર્બન-હાઇડ્રોજન બંધ હોય છે.
જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,કાર્બનિક અણુઓ (જેમ કે કાર્બોદિત,લિપિડ્સ,પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ) માં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા તત્વો કાર્બન $(C)$,હાઇડ્રોજન $(H)$ અને ઓક્સિજન $(O)$ છે.
જોકે નાઇટ્રોજન $(N)$,સલ્ફર $(S)$ અને ફોસ્ફરસ $(P)$ પણ પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ જેવા ચોક્કસ જૈવ-અણુઓમાં હાજર હોય છે,પરંતુ કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન મોટાભાગના કાર્બનિક સંયોજનોનો પાયાનો માળખો બનાવે છે.

(C) કાર્બનિક સંયોજનો મુખ્યત્વે કાર્બનની શૃંખલા પર આધારિત હોય છે.
કાર્બન પરમાણુઓ કેટેનેશનનો વિશિષ્ટ ગુણધર્મ ધરાવે છે,જે તેમને $C-C$ બંધ દ્વારા લાંબી શૃંખલાઓ અને જટિલ રચનાઓ બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે.
વધુમાં,કાર્બન હાઇડ્રોજન $(C-H)$ અને ઓક્સિજન $(C-O)$ સાથે સ્થાયી સહસંયોજક બંધ બનાવે છે,જે સજીવોમાં જોવા મળતા વિવિધ જૈવ-અણુઓના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,$C-C$,$C-H$ અને $C-O$ બંધોનું સંયોજન સરળ અને જટિલ કાર્બનિક રચનાઓના નિર્માણ માટે પાયારૂપ છે.

(C) પાણી એ $Proteins$ (પ્રોટીન) અને $Nucleic$ $acids$ (ન્યુક્લિઇક ઍસિડ) જેવા મહાઅણુઓની બંધારણીય સ્થિરતામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.
$Proteins$ માં,હાઇડ્રોફોબિક અસર પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાના ગૂંચળામય બંધારણ (folding) માટે જવાબદાર છે,જેમાં હાઇડ્રોફોબિક એમિનો ઍસિડ જલીય વાતાવરણથી દૂર અંદરની તરફ ગોઠવાય છે.
$Nucleic$ $acids$ ($DNA$ અને $RNA$) માં,પાણીના અણુઓ ફોસ્ફેટ બેકબોન અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ સાથે આંતરક્રિયા કરે છે,જે હાઇડ્રોજન બંધ અને હાઇડ્રેશન શેલ દ્વારા દ્વિ-કુંતલમય બંધારણને સ્થિર કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) અણુમાં પરમાણુઓ વચ્ચેના બંધની લંબાઈ સામાન્ય રીતે ખૂબ જ નાની હોય છે, જે એન્ગસ્ટ્રોમ અથવા પિકોમીટરના ક્રમમાં હોય છે。
પાણીના અણુ $(H_2O)$ માં, $H$ પરમાણુ અને $O$ પરમાણુ વચ્ચેના સહસંયોજક બંધની લંબાઈ આશરે $95.8 \, pm$ $(0.958 \, \mathring{A})$ હોય છે。
તેથી, આણ્વિક જીવવિજ્ઞાન અને રસાયણશાસ્ત્રમાં આ બંધની લંબાઈ દર્શાવવા માટે વપરાતો પ્રમાણિત એકમ પિકોમીટર $(pm)$ છે。

(A) પાણી $(H_2O)$ ના અણુઓ ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય સ્વભાવ ધરાવે છે.
આ ધ્રુવીયતાને કારણે એક પાણીના અણુનો ઓક્સિજન પરમાણુ બીજા પાસપાસેના પાણીના અણુના હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે નિર્બળ સ્થિત-વિદ્યુત આકર્ષણ બનાવે છે.
આ પ્રકારના આંતર-આણ્વીય આકર્ષણને હાઇડ્રોજન-બંધ કહેવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોજન-બંધ પાણીના સંસક્તિ ગુણધર્મો માટે જવાબદાર છે,જે તેને ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી સ્વરૂપમાં રહેવા દે છે,જ્યારે સમાન કદના અન્ય અણુઓ વાયુ સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે.

(A) પાણીના અણુ $(H_2O)$ માં, ઓક્સિજન પરમાણુ અને હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચેની સહસંયોજક બંધ લંબાઈ આશરે $95.84 \text{ pm}$ (પીકોમીટર) હોય છે। આ મૂલ્ય આણ્વિય ભૂમિતિમાં એક પ્રમાણભૂત માપ છે।

(C) કોષમાં પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ જેવા મહાઅણુઓનું ત્રિપરિમાણીય બંધારણ કોષના જલીય માધ્યમ પર ખૂબ આધાર રાખે છે.
પાણીના અણુઓ હાઇડ્રોજન બંધ અને હાઇડ્રોફોબિક અસર દ્વારા આ બંધારણોને સ્થિર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
અણુના હાઇડ્રોફોબિક ભાગો પાણી સાથેના સંપર્કને ટાળવા માટે અંદરની તરફ વળે છે,જ્યારે હાઇડ્રોફિલિક ભાગો સપાટી પર રહે છે,જે મહાઅણુના ચોક્કસ $3D$ આકારને નક્કી કરે છે.
તેથી,જૈવિક મહાઅણુઓની બંધારણીય અખંડિતતા જાળવવા માટે પાણી આવશ્યક છે.

(D) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે ફૉસ્ફરસ એ હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટનો મુખ્ય ખનિજ ઘટક છે,જે પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના હાડકાં અને દાંતનું બંધારણ બનાવે છે.
વિધાન $Q$ ખોટું છે કારણ કે ફૉસ્ફરસ એ બાયોટિન કે થાયેમીનનો બંધારણીય ઘટક નથી. ફૉસ્ફરસ મુખ્યત્વે ન્યુક્લિક એસિડ $(DNA/RNA)$,ફોસ્ફોલિપિડ્સ,$ATP$ અને અમુક સહઉત્સેચકોમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે આ વિશિષ્ટ વિટામિનોનો ભાગ નથી.

(B) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે પ્રોટીન,ન્યુક્લીક એસિડ અને પોલીસેકેરાઈડ જેવા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ (જૈવિક મહાઅણુઓ) એવા પોલિમરિક સંયોજનો છે જેનો અણુભાર સામાન્ય રીતે $10,000 \text{ Daltons}$ થી વધુ હોય છે.
કારણ $R$ પણ એક સાચી વૈજ્ઞાનિક હકીકત છે,કારણ કે કાર્બનની સંયોજકતા $4$ છે,જે તેને ઘણા તત્વો સાથે સ્થાયી સહસંયોજક બંધ બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે,જેનાથી જટિલ કાર્બનિક અણુઓનું નિર્માણ શક્ય બને છે.
જોકે,કાર્બનની સંયોજકતા એ એક સામાન્ય રાસાયણિક ગુણધર્મ છે અને તે સીધી રીતે એ સમજાવતું નથી કે શા માટે જૈવિક પોલિમરનો અણુભાર ખાસ કરીને $10,000 \text{ Daltons}$ થી વધુ હોય છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(D) લિગ્નીન એ એક જટિલ કાર્બનિક પૉલિમર છે જે વનસ્પતિની કોષદીવાલને મજબૂતી આપે છે. જોકે તે કાર્બોદિત નથી,પરંતુ પાઠ્યપુસ્તકોમાં જૈવિક વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં તેને ઘણીવાર બંધારણીય દ્રવ્યો સાથે જોડવામાં આવે છે. કાઇટિન એ $N$-એસીટાઇલગ્લુકોઝામીન એકમોનું બનેલું જાણીતું બંધારણીય પૉલિસેકેરાઇડ છે. ઘણા પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાન અભ્યાસક્રમોમાં,બંનેને તેમના બંધારણીય આધાર પૂરા પાડવાના કાર્યને કારણે જટિલ બંધારણીય પૉલિમર અથવા પૉલિસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$D$ એ આ બંધારણીય ઘટકો માટે સૌથી યોગ્ય વર્ગીકરણ છે.

(A) જૈવિક તંત્રમાં,અણુઓને તેમના અણુભારના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $1000 \text{ Dalton}$ કરતાં ઓછો અણુભાર ધરાવતા અણુઓને સૂક્ષ્મ અણુઓ (micro-molecules) કહેવામાં આવે છે.
$2$. $1000 \text{ Dalton}$ કરતાં વધુ અણુભાર ધરાવતા અણુઓને મહાઅણુઓ (macro-molecules) કહેવામાં આવે છે.
$3$. સૂક્ષ્મ અણુઓના ઉદાહરણોમાં એમિનો એસિડ,સાદા શર્કરાના અણુઓ અને ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. મહાઅણુઓના ઉદાહરણોમાં પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ અને પોલીસેકેરાઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.

(D) કાર્બનિક અણુઓ,જેમ કે પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ અને લિપિડ્સ,મુખ્યત્વે કાર્બન $(C)$,હાઇડ્રોજન $(H)$ અને ઓક્સિજન $(O)$ ના બનેલા હોય છે.
જો કે,તેમાં નાઇટ્રોજન $(N)$,ફૉસ્ફરસ $(P)$ અને સલ્ફર $(S)$ જેવા અન્ય તત્વો પણ જોવા મળે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પ્રોટીનમાં નાઇટ્રોજન અને ઘણીવાર સલ્ફર હોય છે,જ્યારે ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં નાઇટ્રોજન અને ફૉસ્ફરસ હોય છે.
તેથી,આપેલ તમામ તત્વો વિવિધ કાર્બનિક અણુઓમાં જોવા મળે છે.

(C) કાર્બનનો પરમાણુ ક્રમાંક $6$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 4$ છે.
સ્થાયી અષ્ટક રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે,કાર્બનને અન્ય પરમાણુઓ સાથે $4$ ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી કરવી પડે છે.
તેથી,કાર્બનની સંયોજકતા $4$ છે.

(D) જૈવિક અણુઓને તેમના આણ્વીય દળના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: સૂક્ષ્મ અણુઓ અને મહાઅણુઓ.
જૈવિક મહાઅણુઓ એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જેનું આણ્વીય દળ સામાન્ય રીતે $10,000 \ Da$ કરતા વધારે હોય છે.
ન્યુક્લિક ઍસિડ (જેમ કે $DNA$ અને $RNA$),પ્રોટીન,પોલીસેકેરાઈડ્સ અને લિપિડ્સ એ જૈવિક મહાઅણુઓના ઉદાહરણો છે.
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક ચયાપચયિક એ કદ પર આધારિત રચનાત્મક વર્ગીકરણ નથી,પરંતુ કાર્યાત્મક વર્ગીકરણ છે.
તેથી,ન્યુક્લિક ઍસિડ એ સાચો જવાબ છે.

(C) જૈવિક તંત્રમાં,જૈવઅણુઓને તેમના આણ્વીય ભારના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1000 \text{ Daltons}$ કરતા ઓછો આણ્વીય ભાર ધરાવતા જૈવઅણુઓને સૂક્ષ્મઅણુઓ (દા.ત.,એમિનો એસિડ,સરળ શર્કરા) કહેવામાં આવે છે.
$1000 \text{ Daltons}$ કરતા વધારે આણ્વીય ભાર ધરાવતા જૈવઅણુઓને મહાઅણુઓ (દા.ત.,પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,પોલીસેકેરાઈડ્સ) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$1000 \text{ Daltons}$ કરતા વધારે આણ્વીય ભાર ધરાવતો અણુ મહાઅણુ તરીકે વર્ગીકૃત થાય છે.

(A) કાર્બનિક અણુઓ એવા રાસાયણિક સંયોજનો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં કાર્બન-હાઇડ્રોજન બંધ હોય છે.
જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,કાર્બનિક અણુઓ (જેમ કે કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડ) ના મુખ્ય બંધારણ અને ક્રિયાશીલ સમૂહો બનાવતા તત્વો કાર્બન $(C)$,હાઇડ્રોજન $(H)$,ઑક્સિજન $(O)$ અને નાઇટ્રોજન $(N)$ છે.
જોકે ફૉસ્ફરસ $(P)$ અને સલ્ફર $(S)$ જેવા અન્ય તત્વો પણ ચોક્કસ જૈવ-અણુઓમાં હાજર હોય છે,પરંતુ કાર્બનિક અણુઓના બંધારણમાં સૌથી પાયાના અને વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા તત્વો $C, H, N$ અને $O$ છે.

(A) જીવંત પેશીઓના રાસાયણિક વિશ્લેષણમાં,એસિડ-દ્રાવ્ય અંશમાં નાના કાર્બનિક સંયોજનો જોવા મળે છે,જેને સૂક્ષ્મ જૈવિક અણુઓ અથવા સરળ જૈવિક અણુઓ કહેવામાં આવે છે.
આ અણુઓનો અણુભાર સામાન્ય રીતે $18$ થી $800$ ડાલ્ટન જેટલો હોય છે.
જીવવિજ્ઞાનના પ્રમાણિત વર્ગીકરણ મુજબ,જે જૈવિક અણુનો અણુભાર $1000$ ડાલ્ટન કરતાં ઓછો હોય તેને સૂક્ષ્મ જૈવિક અણુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી વ્યાખ્યા એ છે કે જેઓ $1000$ ડાલ્ટન કરતાં ઓછો અણુભાર ધરાવે છે.

(C) જૈવિક અણુઓને તેમના અણુભારના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: સૂક્ષ્મ અણુઓ (Micromolecules) અને મહાઅણુઓ (Macromolecules).
$1$. જે જૈવિક અણુઓનો અણુભાર $1000$ ડાલ્ટન કરતાં ઓછો હોય તેમને સૂક્ષ્મ અણુઓ કહેવાય છે (દા.ત.,એમિનો એસિડ,સાદી શર્કરા).
$2$. જે જૈવિક અણુઓનો અણુભાર $1000$ ડાલ્ટન કરતાં વધુ હોય તેમને જૈવિક મહાઅણુઓ કહેવાય છે (દા.ત.,પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,પોલીસેકેરાઈડ્સ).
તેથી,જૈવિક મહાઅણુઓની સાચી વ્યાખ્યા એ છે કે જેઓ $1000$ ડાલ્ટન કરતાં વધુ અણુભાર ધરાવે છે.

(A) પોલીસેકેરાઇડ્સ એ ઘણા મોનોસેકેરાઇડ એકમોના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતા જટિલ કાર્બોદિતો છે.
તેમનું આણ્વીય દળ ઊંચું હોય છે અને તેમના મોટા કદ અને જટિલ બંધારણને કારણે તેઓ સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
તેમના મોટા કદને કારણે તેઓ કોષરસસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેઓ સ્વાદે ગળ્યાં હોતા નથી (મોનોસેકેરાઇડ અને ડાયસેકેરાઇડથી વિપરીત) અને તેઓ સૌથી સરળ કાર્બોદિત પણ નથી (મોનોસેકેરાઇડ સૌથી સરળ છે).

$(B)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ પોલિપેપ્ટાઇડ: આ એમીનો એસિડના પોલિમર છે. તેથી, $(1-e)$.
$(2)$ પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ: આ ન્યુક્લિઓટાઈડના પોલિમર છે (દા.ત., $DNA$ અથવા $RNA$). તેથી, $(2-c)$.
$(3)$ પોલિસેકેરાઈડ: આ ગ્લુકોઝ જેવા મોનોસેકેરાઈડના પોલિમર છે. તેથી, $(3-a)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-e), (2-c), (3-a)$ છે, જે વિકલ્પ $(B)$ ને અનુરૂપ છે.

(B) પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બનતા જટિલ,ઉચ્ચ આણ્વીય દળ ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનો છે.
જૈવિક તંત્રમાં,તેમને મહાઅણુઓ (macro-molecules) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમનું આણ્વીય દળ ઘણું વધારે હોય છે અને તે પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી એમિનો એસિડની લાંબી શૃંખલાઓ ધરાવે છે.
તેથી,પ્રોટીનને મહાઅણુઓ માનવામાં આવે છે.

(D) પાયરોફૉસ્ફોરિક એસિડનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_4P_2O_7$ છે.
તે ઓર્થોફૉસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ના બે અણુઓના સંઘનન દ્વારા એક પાણીના અણુ $(H_2O)$ ના દૂર થવાથી બને છે.
તેની રચનામાં બે ફૉસ્ફેટ સમૂહો એક ઓક્સિજન પરમાણુ ($P-O-P$ બંધ) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,$H_4P_2O_7$ એ પાયરોફૉસ્ફેટનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(C) મહાઅણુઓ (જેમ કે પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,પોલીસેકેરાઈડ્સ અને લિપિડ્સ) એ ઊંચા આણ્વીય દળ ધરાવતા જટિલ જૈવિક અણુઓ છે. તેઓ નાના એકમો જેને મોનોમર્સ અથવા સાદા અણુઓ કહેવાય છે,તેના પોલિમરાઈઝેશન અથવા સંગઠન દ્વારા બને છે. તેથી,મહાઅણુઓ અણુઓના સંગઠનથી સર્જાય છે.

(D) જૈવિક પટલ અને પટલમય અંગિકાઓ લિપિડ્સ અને પ્રોટીન જેવી જટિલ રચનાઓ ધરાવે છે. આ રચનાઓ ફોસ્ફોલિપિડ્સ,પ્રોટીન અને કાર્બોદિત જેવા મહાઅણુઓના વિશિષ્ટ સંગઠન અને આંતરક્રિયા દ્વારા બને છે. જોકે આ મહાઅણુઓ પરમાણુઓ અને અણુઓમાંથી બનેલા હોય છે,પરંતુ કોષીય પટલનું બંધારણીય આયોજન ખાસ કરીને આ મહાઅણુઓના ઉચ્ચ-સ્તરીય સંગઠન પર આધાર રાખે છે.

(D) જૈવિક સંગઠનના ક્રમમાં,પરમાણુઓ જોડાઈને અણુઓ બનાવે છે. જ્યારે અણુઓ ચોક્કસ રીતે સંગઠિત થાય છે અને આંતરક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેઓ મહાઅણુઓ (જેમ કે પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,કાર્બોદિત અને લિપિડ) બનાવે છે. આ મહાઅણુઓ આગળ જઈને કોષીય ઘટકો અને અંગિકાઓ બનાવે છે,જે અંતે કોષના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે. તેથી,અણુઓના સંગઠનથી મહાઅણુઓ રચાય છે.

(D) જૈવિક આયોજનના ક્રમમાં,મહાઅણુઓ (જેમ કે પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડ) એ પાયાના ઘટકો છે જે કોષીય રચનાઓ બનાવવા માટે એકત્રિત થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,મહાઅણુઓ પટલો (જેમ કે કોષરસ પટલ) અને વિવિધ પટલીય અંગિકાઓ (જેમ કે કણાભસૂત્ર,અંતઃકોષરસજાળ અને ગોલ્ગી પ્રસાધન) બનાવવા માટે આયોજિત થાય છે.
તેથી,પટલો અને પટલીય અંગિકાઓ બંને મહાઅણુઓ દ્વારા આયોજિત થાય છે.

(C) જીવરસાયણ એ વિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોની અંદર થતી અને તેમને સંબંધિત રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો અભ્યાસ કરે છે.
તે જૈવિક પ્રણાલીઓના આણ્વિય સ્તર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
જોકે કોષો એ જીવનનો પાયાનો એકમ છે,જીવરસાયણ ખાસ કરીને કોષોના રાસાયણિક ઘટકો જેવા કે પ્રોટીન,લિપિડ્સ,કાર્બોદિતો અને ન્યુક્લિક એસિડ સાથે સંબંધિત છે,જે તમામ અણુઓ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તેથી,અણુઓ એ જીવરસાયણમાં અભ્યાસનો મુખ્ય વિષય છે.

(C) કાઈટિન એ એક બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે જે સંધિપાદ (arthropods) ના બાહ્ય કંકાલનું નિર્માણ કરે છે.
તે એક જટિલ કાર્બોદિત છે જેમાં $N$-એસીટાઈલ ગ્લુકોસેમાઈન એકમો $(1, 4)$ $\beta$-બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$N$-એસીટાઈલ ગ્લુકોસેમાઈન તેના બંધારણમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ધરાવતું હોવાથી,કાઈટિનને નાઈટ્રોજનયુક્ત પોલીસેકેરાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ સંધિપાદોને મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (કેસ્પેરિયન પટ્ટી) છે.
$\text{સ્ટાર્ચ}$, $\text{ગુંદર}$ અને $\text{સેલ્યુલોઝ}$ એ વનસ્પતિજન્ય ઉત્પાદનો અથવા સંગ્રહિત પદાર્થો (પોલિસેકેરાઈડ્સ અથવા સ્ત્રાવ) ના ઉદાહરણો છે.
$\text{કેસ્પેરિયન}$ $\text{પટ્ટી}$ એ વનસ્પતિના મૂળના અંતઃસ્તરમાં જોવા મળતો એક રચનાત્મક ઘટક છે, જે $\text{સ્યુબેરિન}$ (suberin) નો બનેલો હોય છે અને પાણીના વહનનું નિયમન કરે છે. તે અન્ય ત્રણ વિકલ્પોની જેમ સંગ્રહિત પદાર્થ કે સ્ત્રાવ નથી.

(B) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે ફક્ત $D-glucose$ એકમોનો બનેલો છે,જે $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તે માત્ર એક જ પ્રકારના મોનોમેરિક એકમ $(glucose)$ નો બનેલો હોવાથી,તેને સમપોલિમર (Homopolymer) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ગ્લાયકોજન પણ ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે,અને ફ્રુક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઈડ છે,જે સેલ્યુલોઝનો ઘટક નથી.