Carbohydrates Questions in Gujarati

(C) કાર્બોદિત એ શરીર માટે ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. જ્યારે તેનું વધુ પ્રમાણમાં સેવન કરવામાં આવે છે,ત્યારે શરીર વધારાના ગ્લુકોઝને યકૃત અને સ્નાયુઓમાં ટૂંકા ગાળાના સંગ્રહ માટે ગ્લાયકોજનમાં રૂપાંતરિત કરે છે. જ્યારે આ સંગ્રહ સ્થાનો ભરાઈ જાય છે,ત્યારે બાકીના વધારાના કાર્બોદિતો 'ડી નોવો લિપોજેનેસિસ' (de novo lipogenesis) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ (ચરબી) માં રૂપાંતરિત થાય છે અને એડિપોઝ પેશીઓમાં સંગ્રહિત થાય છે,જેનાથી શરીરમાં ચરબીનું પ્રમાણ વધે છે.

(D) મનુષ્યમાં $Cellulase$ ઉત્સેચકનો અભાવ હોય છે,જે $Cellulose$ માં રહેલા $\beta-1,4$ ગ્લાયકોસિડિક બંધોને તોડવા માટે જરૂરી છે.
$Cellulose$ એ વનસ્પતિ કોષદીવાલમાં જોવા મળતી બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે.
જ્યારે મનુષ્ય $Glycogen$ (સંગ્રહિત ઉર્જા),$Glucose$ (મોનોસેકેરાઈડ) અને $Dextrin$ (સ્ટાર્ચનું વિઘટન ઉત્પાદન) નું પાચન કરી શકે છે,પરંતુ જરૂરી પાચક ઉત્સેચકના અભાવને કારણે તેઓ $Cellulose$ નું પાચન કરી શકતા નથી.

(C) ભૂખમરાની સ્થિતિ દરમિયાન,શરીર સૌપ્રથમ સરળતાથી ઉપલબ્ધ સંગ્રહિત ઉર્જા સ્ત્રોતનો ઉપયોગ કરે છે.
$1$. મનુષ્યમાં મુખ્ય સંગ્રહિત કાર્બોદિત $Glycogen$ છે,જે યકૃત અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
$2$. એકવાર $Glycogen$ નો જથ્થો વપરાઈ જાય,પછી શરીર ઉર્જા મેળવવા માટે સંગ્રહિત $Fats$ (મેદસ્વી પેશી) નું વિઘટન કરવાનું શરૂ કરે છે.
$3$. જ્યારે અન્ય તમામ અનામત સ્ત્રોતો ખતમ થઈ જાય ત્યારે જ $Proteins$ નો ઉપયોગ ઉર્જા માટે કરવામાં આવે છે.
$4$. પ્રશ્ન ભૂખમરા દરમિયાન વપરાતા સંગ્રહિત ખોરાક વિશે પૂછે છે (જેનો અર્થ તાત્કાલિક અનામત છે),તેથી $Glycogen$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે સૌથી પહેલા વપરાય છે.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિનું આધારક દ્રવ્ય (matrix) કોન્ડ્રીઓટીન સલ્ફેટ નામના જટિલ પોલિસેકેરાઈડથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે એક પ્રકારનો પ્રોટીઓગ્લાયકેન છે.
$A$. કોન્ડ્રીઓટીન (ખાસ કરીને કોન્ડ્રીઓટીન સલ્ફેટ) એ કાસ્થિના આધારક દ્રવ્યમાં જોવા મળતો સાચો ઘટક છે.
$B$. કેસિન એ દૂધમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
$C$. ઓસેઈન એ હાડકામાં જોવા મળતું પ્રોટીન આધારક દ્રવ્ય છે.
$D$. કાર્ટિલેજીન એ કોઈ ચોક્કસ પ્રોટીઓગ્લાયકેન માટેનો પ્રમાણિત જૈવિક શબ્દ નથી.

(A) શેરડીનો રસ મુખ્યત્વે સુક્રોઝ ધરાવે છે,જે એક ડાયસેકેરાઈડ છે. પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન અને પ્રકાંડમાં સંગ્રહ થતી વખતે,શેરડીમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. તેથી,શેરડીના રસમાં સુક્રોઝ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું મિશ્રણ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શેરડીના રસમાં જોવા મળતી શર્કરાઓનું સૌથી સચોટ પ્રતિનિધિત્વ $Sucrose + Glucose + Fructose$ છે. જોકે,સામાન્ય રીતે શેરડીના રસમાં આ ત્રણેય શર્કરાઓનું મિશ્રણ જોવા મળે છે.

(D) ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) એ એક ધાન્ય પાક છે અને માનવ આહારમાં કાર્બોહાઈડ્રેટનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
મગફળી ચરબી અને પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ હોય છે.
ચણા એ કઠોળ છે,જે પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે.
જુવાર પણ એક ધાન્ય છે,પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ઘઉં કાર્બોહાઈડ્રેટના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે જાણીતા છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી ઘઉં સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(A) બટાટા $(Solanum \text{ } tuberosum)$ માં સ્ટાર્ચની કણિકાઓ એમાયલોપ્લાસ્ટમાં સંગ્રહિત થાય છે.
આ કણિકાઓ આકારમાં $ovoid$ (અંડાકાર) હોય છે.
તેઓ $eccentric$ (અસમકેન્દ્રી) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે હિલમ (સ્ટાર્ચ જમા થવાની શરૂઆતનું બિંદુ) કણિકાની એક બાજુએ આવેલું હોય છે.
તેઓ $simple$ (સરળ) હોય છે કારણ કે દરેક કણિકા કોઈ પણ જટિલ રચના વગર એક જ એકમની બનેલી હોય છે.

(C) ડાયસેકકેરાઈડ એ શર્કરા (કાર્બોદિત) છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે મોનોસેકકેરાઈડ એકમોની બનેલી હોય છે.
ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ બધા મોનોસેકકેરાઈડ (સરળ શર્કરા) છે.
સુક્રોઝ એ ડાયસેકકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝના એક અણુ અને ફ્રુક્ટોઝના એક અણુના જોડાણથી બને છે.

(A) મોનોસેકકેરાઈડ એ કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેનું જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી।
$\text{ગ્લુકોઝ}$ $(C_6H_{12}O_6)$ એ મોનોસેકકેરાઈડનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
$\text{સુક્રોઝ}$ એ ડાયસેકકેરાઈડ છે (જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો છે)।
$\text{સ્ટાર્ચ}$ અને $\text{સેલ્યુલોઝ}$ એ પોલિસેકકેરાઈડ છે (જે ગ્લુકોઝના એકમોના જટિલ પોલિમર છે)।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(D) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે જે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમો: ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝની બનેલી છે.
તેને સામાન્ય રીતે દૂધની શર્કરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયાને આ રીતે દર્શાવી શકાય છે: $\text{Glucose} + \text{Galactose} \rightarrow \text{Lactose} + \text{H}_2\text{O}$.

(D) રુધિરમાં રહેલી સરળ શર્કરા $Glucose$ (ગ્લુકોઝ) છે.
$Glucose$ એ એક મોનોસેકેરાઇડ છે અને તે માનવ શરીરના કોષો માટે ઊર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે.
કાર્બોદિતોના પાચન પછી,તેનું રૂપાંતર $Glucose$ માં થાય છે,જે ત્યારબાદ રુધિરપ્રવાહમાં શોષાય છે અને વિવિધ પેશીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

(A) આપણો ખોરાક મુખ્ય ઘટકો જેવા કે કાર્બોદિત,પ્રોટીન અને ચરબી,તેમજ વિટામિન્સ અને ખનિજો જેવા ગૌણ ઘટકો ધરાવે છે. આમાં,કાર્બોદિત એ ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે અને તે આપણા દૈનિક આહારનો મોટો ભાગ બનાવે છે. તેથી,આપણો ખોરાક મુખ્યત્વે કાર્બોદિત ધરાવે છે.

(B) માનવ શરીરમાં ગ્લાયકોજનના સંગ્રહ માટે યકૃત એ મુખ્ય અંગ છે.
જ્યારે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધારે હોય છે,ત્યારે યકૃત વધારાના ગ્લુકોઝને ગ્લાયકોજેનેસિસ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્લાયકોજનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
જ્યારે શરીરને ઉર્જાની જરૂર હોય ત્યારે આ સંગ્રહિત ગ્લાયકોજનનું ફરીથી ગ્લુકોઝમાં વિઘટન (ગ્લાયકોજીનોલિસિસ) થાય છે અને તે રુધિરમાં મુક્ત થાય છે,આમ તે રુધિરમાં શર્કરાનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(B) સેલ્યુલોઝ એ જીવાવરણમાં જોવા મળતું સૌથી પુષ્કળ પ્રમાણમાં આવેલું કાર્બનિક સંયોજન છે. તે એક બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિઓમાં કોષદીવાલનો મુખ્ય ઘટક બનાવે છે. પૃથ્વી પર વનસ્પતિઓ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા સજીવો હોવાથી,સેલ્યુલોઝને સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો કાર્બનિક અણુ માનવામાં આવે છે.

(A) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે જે બે મોનોસેકેરાઈડ એકમો: $Glucose$ (ગ્લુકોઝ) અને $Galactose$ (ગેલેક્ટોઝ) ની બનેલી હોય છે.
તે સામાન્ય રીતે દૂધમાં જોવા મળે છે અને પાચન દરમિયાન $Lactase$ (લેક્ટેઝ) ઉત્સેચક દ્વારા તેના ઘટક મોનોસેકેરાઈડ્સમાં વિઘટિત થાય છે.

(A) મનુષ્યો મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં કાર્બોદિત ગ્રહણ કરે છે,જે એક પોલીસેકેરાઈડ છે અને વનસ્પતિઓમાં ઊર્જાનો મુખ્ય સંગ્રહિત સ્ત્રોત છે.
જોકે સેલ્યુલોઝ પણ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતો કાર્બોદિત છે,પરંતુ મનુષ્યોમાં તેના પાચન માટે જરૂરી $cellulase$ ઉત્સેચકનો અભાવ હોય છે,તેથી તેનો ઉપયોગ ઊર્જાના સીધા સ્ત્રોત તરીકે થઈ શકતો નથી.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સ્ટાર્ચ એ ઊર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે.

(A) સ્વસ્થ મનુષ્યમાં સામાન્ય ઉપવાસ દરમિયાન રૂધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય રીતે $70$ થી $100\, mg/100\, ml$ (અથવા $0.07 - 0.1\, g/100\, ml$) ની વચ્ચે જળવાઈ રહે છે.
આ સાંદ્રતા કોષોને,ખાસ કરીને મગજ અને રક્તકણોને સતત ઉર્જા પૂરી પાડવા માટે આવશ્યક છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$0.08 - 0.1\, g/100\, ml$ એ સામાન્ય રૂધિર ગ્લુકોઝ સાંદ્રતા માટેની શારીરિક શ્રેણી દર્શાવે છે.

(A) શેરડીનો રસ મુખ્યત્વે પાણી અને શર્કરાઓનો બનેલો હોય છે. શેરડીના રસમાં રહેલી શર્કરામાં સુક્રોઝ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું મિશ્રણ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શેરડીના રસમાં રહેલી શર્કરાનું સૌથી સચોટ નિરૂપણ સુક્રોઝ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ છે. શેરડીના રસમાં સુક્રોઝ મુખ્ય ડાયસેકેરાઇડ તરીકે અને ગ્લુકોઝ તથા ફ્રુક્ટોઝ મોનોસેકેરાઇડ તરીકે હાજર હોય છે.

(D) તૃણાહારી પ્રાણીઓ,જેમ કે ઢોર,મુખ્યત્વે ઘાસ અને પાંદડા જેવા વનસ્પતિજન્ય પદાર્થો પર નભે છે.
આ વનસ્પતિજન્ય પદાર્થોમાં કોષદીવાલનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જે $Cellulose$ (સેલ્યુલોઝ) ની બનેલી હોય છે.
$Cellulose$ એ એક જટિલ કાર્બોદિત (પોલિસેકેરાઈડ) છે જે વનસ્પતિ કોષદીવાલના મુખ્ય બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,તૃણાહારી પ્રાણીઓના ખોરાકમાં $Cellulose$ એ મુખ્ય ઘટક છે.

(C) પાણીના અણુ $(H_2O)$ માં, ઓક્સિજન પરમાણુ અને હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચેના સહસંયોજક બંધની લંબાઈ આશરે $96\ pm$ (પીકોમીટર) હોય છે. આ મૂલ્ય સ્પેક્ટ્રોસ્કોપિક માપન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે અને તે પાણીના અણુ માટે એક પ્રમાણભૂત ભૌતિક અચળાંક છે.

(D) મોનોસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે. તેમના ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો છે.
$2$. તેઓ પાણીમાં સરળતાથી દ્રાવ્ય હોય છે.
$3$. મોનોસેકેરાઇડ્સ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો સૌથી નાનો એકમ હોવાથી,તેનું વધુ જળવિભાજન (hydrolysis) કરી શકાતું નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) મૉનોસેકેરાઇડ એ સૌથી સરળ કાર્બોદિત છે જેનું જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી.
મૉનોસેકેરાઇડનું સામાન્ય રાસાયણિક સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે.
આ સૂત્રમાં,$n$ નું મૂલ્ય અણુમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા દર્શાવે છે.
મોટાભાગના કુદરતી રીતે મળી આવતા મૉનોસેકેરાઇડ માટે,$n$ નું મૂલ્ય $3$ થી $7$ ની વચ્ચે હોય છે. જો કે,પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમ અને સામાન્ય ઉદાહરણો જેવા કે ટ્રાયોઝ $(n=3)$,ટેટ્રોઝ $(n=4)$,પેન્ટોઝ $(n=5)$ અને હેક્ઝોઝ $(n=6)$ ના સંદર્ભમાં,સૌથી સામાન્ય શ્રેણી $3$ થી $6$ ગણવામાં આવે છે.

(C) કીટોપેન્ટોઝ એ એવી શર્કરા છે જેમાં પાંચ કાર્બન પરમાણુઓ અને કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.
$Ribulose$ (રીબ્યુલોઝ) એ કીટોપેન્ટોઝ શર્કરાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$DHAP$ (ડાયહાઈડ્રોક્સી એસિટોન ફોસ્ફેટ) એ કીટોટ્રાયોઝ છે.
$PGAL$ (ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ $3-$ફોસ્ફેટ) એ એલ્ડોટ્રાયોઝ છે.
$PGA$ (ફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડ) એ ત્રણ કાર્બન ધરાવતો કાર્બનિક એસિડ છે,તે શર્કરા નથી.

(D) કાર્બોદિતોનું સામાન્ય સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે,જેમાં હાઇડ્રોજન $(H)$ અને ઓક્સિજન $(O)$ પરમાણુઓનું પ્રમાણ $2:1$ હોય છે.
ડિઑક્સિરિબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ છે.
ડિઑક્સિરિબોઝમાં $H$ અને $O$ પરમાણુઓનું પ્રમાણ $10:4$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2.5:1$ થાય છે,$2:1$ નહીં.
અન્ય શર્કરાઓ જેવી કે ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ $(C_3H_6O_3)$,રિબ્યુલોઝ $(C_5H_{10}O_5)$ અને ગેલૅક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ માં $2:1$ નું પ્રમાણ જળવાય છે.

(C) ફ્રુક્ટોઝ એ $C_6H_{12}O_6$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતી મોનોસેકેરાઇડ શર્કરા છે.
તેમાં કિટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ આવેલો હોય છે,તેથી તેને કિટોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ હોવાથી,તેને હેક્ઝોઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આથી,ફ્રુક્ટોઝ એ કિટોહેક્ઝોઝ શર્કરા છે.

(A) ડાયસેકેરાઈડ બે મોનોસેકેરાઈડ એકમો $(C_nH_{2n}O_n)$ ના સંઘનન દ્વારા બને છે,જેમાં એક પાણીનો અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને આ રીતે દર્શાવી શકાય: $2(C_nH_{2n}O_n) - H_2O = C_{2n}H_{4n}O_{2n} - H_2O = C_{2n}H_{4n-2}O_{2n-1}$.
આનું સાદું રૂપ $C_n(H_2O)_{n-1}$ થાય છે,જ્યાં $n$ એ ડાયસેકેરાઈડમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા દર્શાવે છે (દા.ત.,સુક્રોઝ માટે,$n=12$,જે $C_{12}(H_2O)_{11}$ સૂત્ર આપે છે).

(A) મૉનોસેકેરાઇડ એ સૌથી સરળ કાર્બોદિત છે જેનું વધુ જલવિભાજન કરીને નાના કાર્બોદિત એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી. આનું કારણ એ છે કે તેઓ એક જ પોલિહાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન એકમના બનેલા હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે. કારણ $R$ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે મૉનોસેકેરાઇડ એ એક અણુયુક્ત સરળ શર્કરા છે,જે તેનું જલવિભાજન ન થઈ શકવાનું મૂળભૂત કારણ છે. આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) કાર્બોદિતો રાસાયણિક રીતે પોલીહાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન તરીકે અથવા એવા પદાર્થો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે જળવિભાજન પર આ પદાર્થો આપે છે.
ઐતિહાસિક રીતે,ઘણા કાર્બોદિતોનું સામાન્ય સૂત્ર $C_n(H_2O)_m$ જોવા મળ્યું હતું,જે સૂચવે છે કે તેઓ 'કાર્બનના હાઈડ્રેટ્સ' છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ને $C_6(H_2O)_6$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $n=6$ અને $m=6$ છે.
તેથી,સામાન્ય સૂત્ર $C_n(H_2O)_m$ છે.

(B) ગ્લાયકોજન એ ગ્લુકોઝનું શાખિત શૃંખલા ધરાવતું પોલીસેકેરાઇડ છે,જે એમાયલોપૅક્ટિનને સમાન છે.
એમાયલોઝ એ ગ્લુકોઝનું રેખીય,અશાખિત પોલીમર છે,જ્યારે એમાયલોપૅક્ટિન એ અત્યંત શાખિત પોલીમર છે.
ગ્લાયકોજન પણ અત્યંત શાખિત બંધારણ ધરાવતું હોવાથી,તે બંધારણીય રીતે એમાયલોપૅક્ટિનને સમાન છે.

(A) આપેલ આકૃતિ બે ગ્લુકોઝ એકમોના જોડાણથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ દર્શાવે છે. આ વિશિષ્ટ બંધારણ માલ્ટોઝનું છે,જે બે $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝના અણુઓ વચ્ચે થતી સંઘનન (નિર્જલીકરણ) પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે. આ પ્રક્રિયામાં,પાણીનો એક અણુ દૂર થાય છે અને એક ગ્લુકોઝ અણુના $C_1$ અને બીજા ગ્લુકોઝ અણુના $C_4$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ રચાય છે.

(C) મોનોસેકેરાઇડ એ સૌથી સરળ કાર્બોદિત પદાર્થો છે જેનું સામાન્ય રાસાયણિક સૂત્ર $(CH_2O)_n$ છે,જ્યાં $n$ એ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા છે $(n \ge 3)$.
આ સૂત્રમાં,દરેક $1$ કાર્બન પરમાણુ દીઠ $2$ હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને $1$ ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$C:H:O$ નું પ્રમાણ $1:2:1$ થાય છે.

(C) ડાયહાઈડ્રોક્સિએસિટોન ફોસ્ફેટ $(DHAP)$ એ $3$ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા ફોસ્ફેટ છે.
તેમાં બીજા કાર્બન પર કીટોન સમૂહ આવેલો હોય છે,જે તેને કીટોઝ બનાવે છે.
તેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ હોવાથી,તેને ટ્રાયોઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,$DHAP$ એ કીટોટ્રાયોઝ શર્કરા છે.

(C) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિત છે જે જલવિભાજન દ્વારા મોનોસેકેરાઇડના બે અણુઓ આપે છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે બે રીતે કરી શકાય છે:
$1$. રાસાયણિક જલવિભાજન: ડાયસેકેરાઇડને મંદ ઍસિડ (જેમ કે મંદ $HCl$ અથવા $H_2SO_4$) સાથે ઉકાળવાથી ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે.
$2$. ઉત્સેચકીય જલવિભાજન: ચોક્કસ ઉત્સેચકો (જેમ કે સુક્રેઝ,માલ્ટેઝ અથવા લેક્ટેઝ) જૈવિક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે અને શારીરિક પરિસ્થિતિઓમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડે છે.
તેથી,ડાયસેકેરાઇડના જલવિભાજન માટે બંને પદ્ધતિઓ અસરકારક છે.

(D) જ્યારે બે મોનોસેકેરાઇડ એકબીજા સાથે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાય છે ત્યારે ડાયસેકેરાઇડ બને છે.
જલવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઉત્સેચક (જેમ કે સુક્રેઝ,માલ્ટેઝ અથવા લેક્ટેઝ) આ વિશિષ્ટ બંધને તોડવા માટે પાણીના અણુના ઉમેરાને સરળ બનાવે છે.
તેથી,બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોને મુક્ત કરવા માટે ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે.

(A) $Maltose$ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે $\alpha-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે $Glucose$ એકમોનો બનેલો છે. જળવિભાજન દરમિયાન,પાણીના અણુના ઉમેરાથી ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે,જેના પરિણામે $Glucose$ $(C_6H_{12}O_6)$ ના બે અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) રિબોઝ શર્કરા એ મોનોસેકેરાઇડ છે.
ગ્લાયકોસિડિક બંધ બે કે તેથી વધુ મોનોસેકેરાઇડ એકમો વચ્ચે જોડાઈને ડાયસેકેરાઇડ,ઓલિગોસેકેરાઇડ અથવા પોલીસેકેરાઇડ બનાવે ત્યારે રચાય છે.
રિબોઝ જેવા એકલ મોનોસેકેરાઇડ અણુમાં અન્ય કોઈ શર્કરાનો એકમ હોતો નથી જેની સાથે તે જોડાઈ શકે,તેથી તેમાં $0$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે.

(B) પ્રાણીઓમાં કાર્બોદિતોનો મુખ્ય સંગ્રહિત સ્વરૂપ $Glycogen$ (ગ્લાયકોજન) છે.
$Glycogen$ એ ગ્લુકોઝનું બહુ-શાખીય પોલિસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓ,ફૂગ અને બેક્ટેરિયામાં ઉર્જા સંગ્રહના સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Starch$ (સ્ટાર્ચ) એ વનસ્પતિઓમાં કાર્બોદિતોનો સંગ્રહિત સ્વરૂપ છે.
$Cellulose$ (સેલ્યુલોઝ) એ વનસ્પતિ કોષદીવાલમાં જોવા મળતું બંધારણીય પોલિસેકેરાઈડ છે.
$Lactose$ (લેક્ટોઝ) એ દૂધમાં જોવા મળતી ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આલ્ડોઝ શર્કરા એ મોનોસેકેરાઈડ છે જે કાર્બન શૃંખલાના છેડે આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ ધરાવે છે.
તેની સામે,કીટોઝ શર્કરા કાર્બન શૃંખલાની અંદર કીટોન સમૂહ $(>C=O)$ ધરાવે છે.
તેથી,આલ્ડોઝ શર્કરાનો લાક્ષણિક ક્રિયાશીલ સમૂહ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ છે.

(D) એમાયલોપૅક્ટિન એ સ્ટાર્ચમાં જોવા મળતો પોલિસેકેરાઇડ છે.
તે ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા ધરાવે છે, જેમાં રેખીય ભાગોમાં $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને શાખાઓના બિંદુઓ પર $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે।
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે એમાયલોપૅક્ટિન શાખિત છે, રેખીય નથી।
ગ્લાયકોજન બંધારણીય રીતે એમાયલોપૅક્ટિન જેવું જ છે પરંતુ તે વધુ શાખિત હોય છે।
એમાયલોપૅક્ટિન સ્ટાર્ચના લગભગ $80-85\%$ ભાગનું નિર્માણ કરે છે, તેથી તે તેનો મુખ્ય ઘટક છે।

(C) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે જે બે મોનોસેકેરાઇડ એકમોની બનેલી હોય છે.
જળવિભાજન દરમિયાન,લેક્ટેઝ ઉત્સેચક આ એકમો વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડે છે.
જળવિભાજનની પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Lactose + H_2O \xrightarrow{Lactase} Glucose + Galactose$.
તેથી,સાચી નીપજો ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ છે.

(C) આપેલ બંધારણ એ હેક્સોઝ શર્કરાનું ચક્રીય સ્વરૂપ છે,ખાસ કરીને ગ્લુકોઝ (ગ્લુકોપાયરાનોઝ). ગ્લુકોઝના હાવર્થ પ્રોજેક્શનમાં,$5$ મા સ્થાન પર રહેલો કાર્બન પરમાણુ હાઈડ્રોક્સિમિથાઈલ સમૂહ $(CH_2OH)$ સાથે જોડાયેલો હોય છે,જે આકૃતિમાં $X$ દ્વારા દર્શાવેલ છે. તેથી,$X$ એ $CH_2OH$ સમૂહને અનુરૂપ છે.

(C) હેક્ઝોઝ શર્કરાઓ,જેમ કે ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$,સજીવોમાં કોષીય શ્વસન માટે ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
ગ્લુકોઝ એ એક મોનોસેકેરાઇડ છે જે ગ્લાયકોલિસિસ અને ક્રેબ્સ ચક્ર દ્વારા $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે કોષનું ઉર્જા ચલણ છે.
ટ્રાયોઝ,પેન્ટોઝ અને ટેટ્રોઝ શર્કરાઓ સામાન્ય રીતે ચયાપચયની મધ્યવર્તી પ્રક્રિયાઓ અથવા બંધારણીય ઘટકો (જેમ કે $RNA$ માં રહેલ રાઈબોઝ) માં સામેલ હોય છે,ન કે શરીર માટે પ્રાથમિક ઉર્જા સ્ત્રોત તરીકે.

(C) કાર્બનનો પરમાણુ ક્રમાંક $6$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 4$ છે.
સ્થાયી અષ્ટક રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે,કાર્બનને અન્ય પરમાણુઓ સાથે $4$ ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી કરવાની જરૂર હોય છે.
તેથી,કાર્બનની સંયોજકતા $4$ છે.

(A) રિબોઝ એ $C_5H_{10}O_5$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતી પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
ડિઑક્સિરિબોઝ એ રિબોઝનું વ્યુત્પન્ન છે જેમાં બીજા કાર્બન $(2')$ સ્થાન પરથી એક ઓક્સિજન પરમાણુ દૂર કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે તેનું સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ બને છે.
તેથી,રિબોઝની સરખામણીમાં ડિઑક્સિરિબોઝમાં બીજા કાર્બન પરમાણુ $(C-2')$ પર એક ઓક્સિજન પરમાણુ ઓછો હોય છે.

(C) મૉનોસેકેરાઇડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે અને તેનું વધુ જલવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમોમાં રૂપાંતર કરી શકાતું નથી.
તેથી,'તેઓનું જલવિભાજન થાય છે' તે વિધાન ખોટું છે.
મૉનોસેકેરાઇડ સ્વાદમાં ગળ્યા,પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને તેમના નાના આણ્વિય કદને કારણે તેઓ કોષરસસ્તરમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.

(A) પૉલિસેકેરાઇડ એ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા મોનોસેકેરાઇડની લાંબી શૃંખલાઓ છે.
ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પૉલિસેકેરાઇડ છે,જેને ઘણીવાર 'પ્રાણી સ્ટાર્ચ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે યકૃત અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
પૅક્ટિન એ વનસ્પતિઓની કોષદીવાલમાં જોવા મળતું બંધારણીય પૉલિસેકેરાઇડ છે.
ક્યુટિન એ વનસ્પતિના ક્યુટિકલ પર જોવા મળતો મીણ જેવો,પાણીને અપાકર્ષતો પદાર્થ છે,તે પૉલિસેકેરાઇડ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ ગ્લાયકોજન છે.

(C) આલ્ડોઝ શર્કરા એ મોનોસેકેરાઈડ છે જેમાં કાર્બન શૃંખલાના અંતે આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે.
રિબોઝ,ડિઑક્સિરિબોઝ અને ગેલૅક્ટોઝ એ તમામ આલ્ડોઝ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહ હાજર હોય છે.
રિબ્યુલોઝ એ કીટોઝ શર્કરા છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કાર્બન શૃંખલાની અંદર,ખાસ કરીને $C-2$ સ્થાન પર કીટોન સમૂહ $(C=O)$ હોય છે.
તેથી,રિબ્યુલોઝ એ આલ્ડોઝ શર્કરા નથી.

(A) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે ફક્ત ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલું છે,જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,તેથી તે ગ્લુકોઝનો સમપોલિમર (homopolymer) છે. આ વિધાન સાચું છે.
પાચનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકો જટિલ સ્ટાર્ચના અણુઓને સરળ શર્કરાના એકમોમાં,ખાસ કરીને ગ્લુકોઝમાં તોડે છે. આ વિધાન પણ સાચું છે.
સ્ટાર્ચ ગ્લુકોઝનો સમપોલિમર હોવાથી,તેનું પાચન થતાં ગ્લુકોઝના એકમો મુક્ત થાય છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) આપેલ રાસાયણિક બંધારણ બે ગ્લુકોઝ એકમોના જોડાણથી બનતા ડાયસેકેરાઈડનું છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે બે ગ્લુકોઝ અણુઓ વચ્ચે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દર્શાવે છે.
આ વિશિષ્ટ જોડાણ અને ગોઠવણી માલ્ટોઝની લાક્ષણિકતા છે.
સુક્રોઝ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું છે,જ્યારે લૅક્ટોઝ ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝનું બનેલું છે.
ડેક્ટ્રોઝ એ ગ્લુકોઝનું જ બીજું નામ છે,જે એક મોનોસેકેરાઈડ છે.

(D) સમઘટકો એટલે એવા સંયોજનો કે જેમના અણુસૂત્ર સમાન હોય પરંતુ બંધારણીય ગોઠવણી અલગ હોય.
$1$. ફૉસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ $(C_3H_7O_6P)$ અને ડાયહાઇડ્રૉક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ $(C_3H_7O_6P)$ એ ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો છે.
$2$. ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ અને ગેલૅક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ એપિમર્સ (સ્ટીરિયો આઈસોમરનો એક પ્રકાર) છે.
$3$. ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ અને ફ્રુક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ એ ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો છે.
$4$. રિબોઝ $(C_5H_{10}O_5)$ અને ડિઑક્સિરિબોઝ $(C_5H_{10}O_4)$ ના અણુસૂત્ર અલગ છે કારણ કે ડિઑક્સિરિબોઝમાં રિબોઝની સરખામણીમાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ ઓછો હોય છે. તેથી,તેઓ સમઘટકો નથી.