Gujarati

Nucleic acids Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Biomolecules · Nucleic acids

210+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 210 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જૈવિક તંત્રમાં સૌથી મોટા ભૌતિક અને રાસાયણિક અણુઓ કયા છે?
A
કાર્બોદિતો
B
લિપિડ્સ
C
પ્રોટીન
D
ન્યુક્લિક એસિડ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ,ખાસ કરીને $DNA$ અને $RNA$,સજીવોમાં જોવા મળતા સૌથી મોટા મહાઅણુઓ (macromolecules) છે. $DNA$ ના અણુઓ અત્યંત ઊંચા આણ્વીય ભાર ધરાવી શકે છે,જે ઘણીવાર લાખો બેઝ જોડીઓ (base pairs) ના બનેલા હોય છે,જે તેમને સામાન્ય પ્રોટીન,કાર્બોદિતો અથવા લિપિડ્સ કરતા નોંધપાત્ર રીતે મોટા બનાવે છે.
2
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું રાઈબોઝ (પરંતુ ડીઓક્સિરાઈબોઝ નહીં) ન્યુક્લિયોટાઈડ છે?
A
સાયટોસિન — પેન્ટોઝ શર્કરા — ફોસ્ફેટ
B
ગ્વાનિન — પેન્ટોઝ શર્કરા — ફોસ્ફેટ
C
થાયમિન — પેન્ટોઝ શર્કરા — ફોસ્ફેટ
D
યુરેસિલ — પેન્ટોઝ શર્કરા — ફોસ્ફેટ

Solution

(D) ન્યુક્લિયોટાઈડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનું બનેલું હોય છે.
રાઈબોઝ શર્કરા $RNA$ ન્યુક્લિયોટાઈડમાં જોવા મળે છે,જ્યારે ડીઓક્સિરાઈબોઝ શર્કરા $DNA$ ન્યુક્લિયોટાઈડમાં જોવા મળે છે.
$RNA$ માં એડેનિન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને યુરેસિલ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે.
$DNA$ માં એડેનિન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને થાયમિન નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે.
થાયમિન એ $DNA$ (ડીઓક્સિરાઈબોઝ) માટે વિશિષ્ટ છે,જ્યારે યુરેસિલ એ $RNA$ (રાઈબોઝ) માટે વિશિષ્ટ છે.
તેથી,યુરેસિલ ધરાવતા ન્યુક્લિયોટાઈડમાં રાઈબોઝ શર્કરા હોવી જ જોઈએ.
3
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડના જળવિભાજનથી શું મળે છે?
A
માત્ર શર્કરા
B
માત્ર ફોસ્ફોરિક એસિડ
C
માત્ર નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સના પોલિમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: પેન્ટોઝ શર્કરા,ફોસ્ફોરિક એસિડ સમૂહ અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડના સંપૂર્ણ જળવિભાજનથી આ ત્રણેય ઘટકો મળે છે: શર્કરા,ફોસ્ફોરિક એસિડ અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
4
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્યુરિન (purine) છે?
A
પ્રોકેરિયોટ્સ (Prokaryotes)
B
ગ્વાનિન (Guanine)
C
થાયમિન (Thymine)
D
યુરેસિલ (Uracil)

Solution

(B) નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિન એ બેવડી વલય (double-ring) રચનાઓ છે,જેમાં એડેનાઇન $(A)$ અને ગ્વાનિન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન એ એકવલય (single-ring) રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસિન $(C)$,થાયમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,ગ્વાનિન એ પ્યુરિન છે.
5
EasyMCQ
$ATP$ એટલે શું?
A
એડેનોસિન $D$-રાઇબોઝ ટ્રાયફોસ્ફેટ
B
એડેનોસિન $L$-રાઇબોઝ ટ્રાયફોસ્ફેટ
C
એડેનાઇન $D$-રાઇબોઝ ટ્રાયફોસ્ફેટ
D
એડેનાઇન $L$-રાઇબોઝ ટ્રાયફોસ્ફેટ

Solution

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ. તે એક ન્યુક્લિયોટાઇડ છે જે એડેનાઇન બેઇઝ,$D$-રાઇબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનો બનેલો છે. $ATP$ માં રહેલી શર્કરા હંમેશા રાઇબોઝનું $D$-આઇસોમર સ્વરૂપ હોય છે,જે જૈવિક પ્રણાલીઓમાં કુદરતી રીતે જોવા મળે છે.
6
EasyMCQ
$ATP$ એ શું છે?
A
ન્યુક્લિયોટાઈડ
B
ન્યુક્લિયોસાઈડ
C
ન્યુક્લિક એસિડ
D
અંતઃસ્ત્રાવ (હોર્મોન)

Solution

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ. તે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે. તે નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું હોવાથી,તેને ન્યુક્લિયોટાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
7
MediumMCQ
થાઇમિન એ એક ............. છે.
A
ઉત્સેચક
B
વિટામિન
C
પિરિમિડિન
D
પ્યુરિન

Solution

(C) ન્યુક્લિક એસિડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝના બનેલા હોય છે,જેનું બે પ્રકારમાં વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિનમાં એડેનાઇન $(A)$ અને ગ્વાનિન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિનમાં સાયટોસિન $(C)$,થાઇમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,થાઇમિન એ એક પિરિમિડિન છે.
8
MediumMCQ
પાયરીમિડિન્સ (Pyrimidines) શું છે?
A
એક વલય ધરાવતા સંયોજનો
B
બે વલય ધરાવતા સંયોજનો
C
ત્રણ વલય ધરાવતા સંયોજનો
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પાયરીમિડિન્સ એ બેન્ઝીન અને પાયરીડિન જેવા વિષમચક્રીય એરોમેટિક કાર્બનિક સંયોજનો છે,જેમાં છ-સભ્યની વલયમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેઓ એક છ-સભ્યની વલય રચના ધરાવે છે.
તેની સરખામણીમાં,પ્યુરીન્સ એ બે વલય ધરાવતા સંયોજનો છે જે ઈમિડાઝોલ વલય સાથે જોડાયેલ પાયરીમિડિન વલયના બનેલા હોય છે.
તેથી,પાયરીમિડિન્સ એ એક વલય ધરાવતા સંયોજનો છે.
9
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડની શોધ કોણે કરી હતી?
A
વોટસન અને ક્રિક
B
ખોરાના
C
વિલ્કિન્સ
D
મીશર

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડની શોધ સૌપ્રથમ $1869$ માં ફ્રેડરિક મીશર દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે પરુના કોષોના કોષકેન્દ્રમાંથી તેને અલગ તારવ્યા હતા અને આ પદાર્થને 'ન્યુક્લિન' નામ આપ્યું હતું.
10
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડમાં હાજર પેન્ટોઝ શર્કરા કઈ છે?
A
રાઈબ્યુલોઝ
B
રાઈબોઝ
C
રેફિનોઝ
D
ઝાયલ્યુલોઝ

Solution

(B) ન્યુક્લિક એસિડ બે પ્રકારના હોય છે: $DNA$ (ડીઓક્સિરાઈબોન્યુક્લિક એસિડ) અને $RNA$ (રાઈબોન્યુક્લિક એસિડ).
$DNA$ માં $2$-ડીઓક્સિરાઈબોઝ શર્કરા હોય છે,જ્યારે $RNA$ માં રાઈબોઝ શર્કરા હોય છે.
આ બંને પેન્ટોઝ શર્કરા (પાંચ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા) છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,રાઈબોઝ એ $RNA$ અણુઓમાં જોવા મળતી પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
11
MediumMCQ
પ્યુરીન્સ (Purines) શું છે?
A
સિંગલ રિંગ સંયોજનો
B
ડબલ રિંગ સંયોજનો
C
સીધી શૃંખલા ધરાવતા સંયોજનો
D
ઉપરમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પ્યુરીન્સ એ વિષમચક્રીય એરોમેટિક કાર્બનિક સંયોજનો છે જે પિરિમિડિન રિંગ અને ઇમિડાઝોલ રિંગના જોડાણથી બનેલા હોય છે.
આ બંધારણ એક ડબલ-રિંગ સિસ્ટમ બનાવે છે.
પ્યુરીન્સના ઉદાહરણોમાં એડેનાઇન અને ગ્વાનાઇનનો સમાવેશ થાય છે,જે ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં જોવા મળતા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે.
12
EasyMCQ
ન્યુક્લિક એસિડ દ્વારા શોષાયેલ અલ્ટ્રાવાયોલેટ પ્રકાશ કેટલો હોય છે ($, \text{nm}$ માં)?
A
$26$
B
$75$
C
$260$
D
$1500$

Solution

(C) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમાં $DNA$ અને $RNA$ નો સમાવેશ થાય છે,તેમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ (પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ) હોય છે જે સંયુગ્મિત દ્વિબંધ ધરાવે છે.
આ બંધારણો ન્યુક્લિક એસિડને અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ પ્રકાશને અસરકારક રીતે શોષવાની ક્ષમતા આપે છે.
ન્યુક્લિક એસિડ માટે મહત્તમ શોષણ આશરે $260\, \text{nm}$ ની તરંગલંબાઇ પર થાય છે.
આ ગુણધર્મનો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં સ્પેક્ટ્રોફોટોમીટરનો ઉપયોગ કરીને નમૂનામાં $DNA$ અથવા $RNA$ ની સાંદ્રતા માપવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
13
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોના વલયમાં પાંચ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હાજર હોય છે?
A
યુરેસિલ
B
ગ્વાનિન
C
સાયટોસિન
D
થાયમિન

Solution

(B) નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ.
પ્યુરીન્સ (એડેનાઈન અને ગ્વાનિન) દ્વિ-વલય બંધારણ ધરાવે છે જેમાં વલયમાં ચાર નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
ગ્વાનિન $(C_5H_5N_5O)$ ના બંધારણમાં કુલ પાંચ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે,જેમાં ચાર નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ તેના ફ્યુઝ્ડ હેટરોસાયક્લિક વલય તંત્ર (પિરિમિડિન વલય અને ઈમિડાઝોલ વલય) નો ભાગ બનાવે છે.
યુરેસિલ,સાયટોસિન અને થાયમિન એ પિરિમિડિન્સ છે,જે તેમના એક-વલય બંધારણમાં માત્ર બે જ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
તેથી,ગ્વાનિન સાચો જવાબ છે કારણ કે તેમાં પાંચ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
14
MediumMCQ
ન્યુક્લિયોસાઇડ એ ન્યુક્લિયોટાઇડથી કઈ બાબતમાં અલગ પડે છે?
A
ફોસ્ફેટ
B
શર્કરા
C
ફોસ્ફેટ અને શર્કરા
D
નાઇટ્રોજન બેઇઝ

Solution

(A) ન્યુક્લિક એસિડ એ ન્યુક્લિયોટાઇડનો પોલિમર છે,જે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફોરિક એસિડના સમૂહનો બનેલો હોય છે.
જ્યારે ન્યુક્લિયોટાઇડમાં ફોસ્ફોરિક એસિડનો સમૂહ ગેરહાજર હોય,ત્યારે તેને ન્યુક્લિયોસાઇડ કહેવામાં આવે છે.
આમ,ન્યુક્લિયોસાઇડ માત્ર નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ અને શર્કરાના અણુનો બનેલો હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
15
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડમાં સામાન્ય રીતે કેટલા પ્રકારના ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ જોવા મળે છે?
A
એક
B
બે
C
ત્રણ
D
ચાર

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડમાં, દરેક પ્રકારના ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં સામાન્ય રીતે ચાર પ્રકારના ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ જોવા મળે છે.
$DNA$ માટે, ચાર ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ડીઓક્સિસાઇટિડિલિક એસિડ (ડીઓક્સિસાઇટિડિલેટ)
(ii) ડીઓક્સિથાઇમિડિલિક એસિડ (ડીઓક્સિથાઇમિડિલેટ)
(iii) ડીઓક્સિએડેનિલિક એસિડ (ડીઓક્સિએડેનિલેટ)
(iv) ડીઓક્સિગ્વાનિલિક એસિડ (ડીઓક્સિગ્વાનિલેટ)
$RNA$ માટે, ચાર ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ સાઇટિડિલિક એસિડ (સાઇટિડિલેટ)
(ii) યુરિડિલિક એસિડ (યુરિડિલેટ)
(iii) એડેનિલિક એસિડ (એડેનિલેટ)
(iv) ગ્વાનિલિક એસિડ (ગ્વાનિલેટ)
તેથી, સાચો જવાબ $\text{ચાર}$ છે.
16
MediumMCQ
ન્યુક્લિયોસાઇડ શેનાથી બનેલું છે?
A
માત્ર શર્કરા
B
માત્ર ફોસ્ફેટ
C
શર્કરા અને ફોસ્ફેટ
D
શર્કરા અને નાઇટ્રોજન બેઇઝ

Solution

(D) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ એક રાસાયણિક સંયોજન છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા પેન્ટોઝ શર્કરા (રીબોઝ અથવા ડીઓક્સિરીબોઝ) સાથે જોડાયેલા નાઇટ્રોજન બેઇઝનું બનેલું હોય છે.
જ્યારે ન્યુક્લિયોસાઇડમાં ફોસ્ફેટ જૂથ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિયોટાઇડ બને છે.
તેથી,ન્યુક્લિયોસાઇડ શર્કરા અને નાઇટ્રોજન બેઇઝનું બનેલું હોય છે.
17
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું કોષમાં વ્યાપકપણે વિતરિત થયેલું હોય છે?
A
$DNA$
B
$RNA$
C
હરિતકણ (Chloroplast)
D
રંગકણ (Chromoplast)

Solution

(B) $RNA$ કોષમાં વ્યાપકપણે વિતરિત થયેલું હોય છે કારણ કે તે કોષકેન્દ્રમાં (કોષકેન્દ્રિકાના ભાગ તરીકે),કોષરસમાં અને રીબોઝોમ્સના ઘટક તરીકે જોવા મળે છે. તેનાથી વિપરીત,$DNA$ મુખ્યત્વે કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ પૂરતું મર્યાદિત હોય છે. હરિતકણ અને રંગકણ એ વિશિષ્ટ અંગિકાઓ છે જેનું વિતરણ મર્યાદિત હોય છે.
18
EasyMCQ
ફોસ્ફરસ એ શેમાં રહેલું બંધારણીય તત્વ છે?
A
ચરબી
B
સ્ટાર્ચ
C
ન્યુક્લિઓટાઈડ
D
કાર્બોદિત

Solution

(C) ફોસ્ફરસ એ ન્યુક્લિઓટાઈડ્સનું મુખ્ય બંધારણીય ઘટક છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ) અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
ફોસ્ફેટ સમૂહ શર્કરા સાથે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે,જે $DNA$ અને $RNA$ ના બંધારણ માટે આવશ્યક છે.
19
MediumMCQ
$ATP$ ના ઉચ્ચ-ઊર્જા બંધો કોની વચ્ચે હોય છે?
A
$C-C$
B
$C-O$
C
$C-N$
D
$O-P$

Solution

(D) $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) એડેનાઇન બેઝ,રાઇબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે.
$ATP$ માં રહેલા ઉચ્ચ-ઊર્જા બંધો એ ફોસ્ફોએનહાઇડ્રાઇડ બંધો છે જે ફોસ્ફેટ સમૂહોને એકબીજા સાથે જોડે છે.
આ બંધો ખાસ કરીને એક ફોસ્ફેટ સમૂહના ઓક્સિજન પરમાણુ અને બાજુના ફોસ્ફેટ સમૂહના ફોસ્ફરસ પરમાણુ વચ્ચે આવેલા હોય છે ($O-P$ બંધ).
તેથી,ઉચ્ચ-ઊર્જા બંધો $O-P$ બંધો છે.
Solution diagram
20
MediumMCQ
એક $ATP$ અણુ બંધારણીય રીતે નીચેનામાંથી કયા અણુ સાથે સૌથી વધુ સમાનતા ધરાવે છે?
A
$RNA$ અણુ
B
$DNA$ અણુ
C
એમિનો એસિડ
D
ફેટી એસિડ

Solution

(A) $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) એ ન્યુક્લિયોટાઇડનું વ્યુત્પન્ન છે.
તે એડેનાઇન નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,રાઇબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનો બનેલો છે.
$RNA$ એ રાઇબોન્યુક્લિયોટાઇડ્સનું બનેલું હોવાથી (જેમાં પણ રાઇબોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે),$ATP$ બંધારણીય રીતે $RNA$ ના એકમ (મોનોમર) સાથે સૌથી વધુ સમાનતા ધરાવે છે.
21
MediumMCQ
$RNA$ માં ગેરહાજર તત્વ કયું છે?
A
નાઈટ્રોજન
B
સલ્ફર
C
ઓક્સિજન
D
હાઈડ્રોજન

Solution

(B) $RNA$ (રીબોન્યુક્લિક એસિડ) એ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો બનેલો પોલિમર છે. દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,રીબોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ ગ્રુપનો બનેલો હોય છે.
$1$. રીબોઝ શર્કરાનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે,જેમાં કાર્બન,હાઈડ્રોજન અને ઓક્સિજન હોય છે.
$2$. નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ (એડેનાઈન,ગ્વાનીન,સાયટોસીન,યુરેસીલ) માં કાર્બન,હાઈડ્રોજન,નાઈટ્રોજન અને ઓક્સિજન હોય છે.
$3$. ફોસ્ફેટ ગ્રુપ $(PO_4^{3-})$ માં ફોસ્ફરસ અને ઓક્સિજન હોય છે.
સલ્ફર એ $RNA$ બનાવતા ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનું ઘટક તત્વ નથી.
22
MediumMCQ
યુરિડિન મોનોફોસ્ફેટ શેમાં જોવા મળે છે?
A
તારાકેન્દ્ર (Centrosome)
B
લાયસોઝોમ
C
કોષદીવાલ
D
$RNA$

Solution

(D) યુરિડિન મોનોફોસ્ફેટ $(UMP)$ એ એક ન્યુક્લિયોટાઇડ છે જે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ યુરેસિલ,રાઇબોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ જૂથનો બનેલો છે.
યુરેસિલ એ $RNA$ માટે વિશિષ્ટ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે અને તે $DNA$ માં જોવા મળતું નથી,તેથી યુરિડિન મોનોફોસ્ફેટ એ $RNA$ અણુઓનો પાયાનો ઘટક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
23
MediumMCQ
ન્યુક્લિયોસાઇડ એ ન્યુક્લિયોટાઇડથી કઈ બાબતમાં અલગ પડે છે?
A
ફોસ્ફેટ
B
શર્કરા
C
નાઇટ્રોજન બેઇઝ
D
ફોસ્ફેટ અને શર્કરા

Solution

(A) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ નાઇટ્રોજન બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનું બનેલું હોય છે.
તેની સામે,ન્યુક્લિયોટાઇડ એ નાઇટ્રોજન બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનું બનેલું હોય છે.
તેથી,ન્યુક્લિયોસાઇડ એ ફોસ્ફેટ સમૂહની ગેરહાજરીને કારણે ન્યુક્લિયોટાઇડથી અલગ પડે છે.
24
MediumMCQ
ફોસ્ફરસ શેમાં હાજર હોય છે?
A
પ્રોટીન
B
$DNA$
C
$RNA$
D
$DNA$ અને $RNA$ બંને

Solution

(D) ફોસ્ફરસ એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો ઘટક છે.
તે ફોસ્ફેટ ગ્રુપ $(PO_4^{3-})$ ના સ્વરૂપમાં હોય છે,જે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા ન્યુક્લિયોટાઇડ બેકબોનના શર્કરાના અણુઓને જોડે છે.
પ્રોટીનમાં સામાન્ય રીતે ફોસ્ફરસ હોતું નથી,સિવાય કે તે ફોસ્ફોરાયલેટેડ હોય (દા.ત.,ફોસ્ફોપ્રોટીન),પરંતુ તે તમામ $DNA$ અને $RNA$ અણુઓ માટે બંધારણીય જરૂરિયાત છે.
તેથી,$DNA$ અને $RNA$ બંનેમાં ફોસ્ફરસ હોય છે.
25
MediumMCQ
ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ એ ન્યુક્લિક એસિડના બંધારણીય એકમો છે. દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ એ એક સંયુક્ત અણુ છે જે નીચેનામાંથી શેના દ્વારા બને છે?
A
$(Base-sugar-phosphate)_n$
B
Base-sugar-$OH$
C
Base-sugar-phosphate
D
Sugar-phosphate

Solution

(C) ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) ના પાયાના બંધારણીય એકમો અથવા મોનોમેરિક એકમો છે.
દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ ત્રણ અલગ-અલગ ઘટકોનો બનેલો હોય છે:
$1$. નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (પ્યુરીન્સ અથવા પિરિમિડિન્સ).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ (ફોસ્ફોરિક એસિડમાંથી મેળવેલ).
તેથી,સાચું બંધારણ બેઇઝ-શર્કરા-ફોસ્ફેટ છે.
26
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડનો એકમ કયો છે?
A
ન્યુક્લિઓટાઈડ
B
ન્યુક્લિઓસાઈડ
C
ન્યુક્લિક એસિડ
D
બધા જ

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) એ ન્યુક્લિઓટાઈડના પોલિમર છે.
એક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન),પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ) અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
ન્યુક્લિઓસાઈડમાં માત્ર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરા હોય છે,તેમાં ફોસ્ફેટ સમૂહનો અભાવ હોય છે.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડનો પુનરાવર્તિત બંધારણીય એકમ ન્યુક્લિઓટાઈડ છે.
27
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોને "જીવનનું રહસ્ય" માનવામાં આવે છે?
A
ફેટી એસિડ્સ
B
એમિનો એસિડ્સ
C
પ્રોટીન
D
ન્યુક્લિક એસિડ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) ને "જીવનનું રહસ્ય" માનવામાં આવે છે કારણ કે તે તમામ સજીવોના વિકાસ, કાર્ય, વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે જરૂરી આનુવંશિક માહિતીનો સંગ્રહ અને પ્રસાર કરે છે.
તેઓ જીવન માટે બ્લુપ્રિન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે પ્રોટીનના સંશ્લેષણને નિર્દેશિત કરે છે જે આવશ્યક જૈવિક પ્રક્રિયાઓ કરે છે.
28
EasyMCQ
$A.T.P.$ એ...
A
અંતઃસ્ત્રાવ છે.
B
પ્રોટીન છે.
C
એવો ઉત્સેચક છે જે ઓક્સિડેશનને પ્રેરે છે.
D
એવો અણુ કે જે ઊંચી ઉર્જા ધરાવતા બંધ ધરાવે છે.

Solution

(D) $A.T.P.$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તે એક ન્યુક્લિઓટાઈડ છે જે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનો બનેલો છે.
ફોસ્ફેટ સમૂહો વચ્ચેના બંધ એ ઊંચી ઉર્જા ધરાવતા ફોસ્ફોએનહાઈડ્રાઈડ બંધ છે.
જ્યારે આ બંધોનું જળવિભાજન થાય છે,ત્યારે મોટી માત્રામાં ઉર્જા મુક્ત થાય છે,જેનો ઉપયોગ કોષ દ્વારા વિવિધ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે કરવામાં આવે છે.
તેથી,$A.T.P.$ ને કોષનું ઉર્જા ચલણ (energy currency) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે તેના ઊંચી ઉર્જા ધરાવતા ફોસ્ફેટ બંધોમાં ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે.
29
MediumMCQ
નાઈટ્રોજન બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ એકબીજા સાથે જોડાઈને જે રચના બનાવે છે તેને ....... કહેવામાં આવે છે.
A
ન્યુક્લિઓસાઈડ
B
પોલિપેપ્ટાઈડ
C
ન્યુક્લિઓટાઈડ
D
એમિનો એસિડ

Solution

(C) $Nucleotide$ (ન્યુક્લિઓટાઈડ) એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ ઘટકોનો બનેલો છે:
$1$. નાઈટ્રોજન બેઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ.
જ્યારે નાઈટ્રોજન બેઝ પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે $Nucleoside$ (ન્યુક્લિઓસાઈડ) બનાવે છે. જ્યારે આ $Nucleoside$ માં ફોસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $Nucleotide$ (ન્યુક્લિઓટાઈડ) બને છે.
30
EasyMCQ
$ATP$ એ ............. છે.
A
ન્યુક્લિઓટાઈડ
B
ન્યુક્લિઓસાઈડ
C
ન્યુક્લિક એસિડ
D
વિટામિન

Solution

(A) $ATP$ નું પૂરું નામ એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ છે. તે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે. તે નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું હોવાથી,તેને ન્યુક્લિઓટાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
31
EasyMCQ
ન્યુક્લિક એસિડ $........$ ના પોલીમર છે.
A
એમિનો એસિડ
B
પેન્ટોઝ શર્કરા
C
ન્યુક્લિઓસાઈડ્સ
D
ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) એ ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ તરીકે ઓળખાતા પુનરાવર્તિત એકમોના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બનતા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ),અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડ એ ન્યુક્લિઓટાઈડ્સના પોલીમર છે.
32
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડના નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની નીચેનામાંથી કઈ જોડી તેની શ્રેણી સાથે ખોટી રીતે જોડાયેલી છે?
A
ગ્વાનીન,એડેનાઈન - પ્યુરીન્સ
B
એડેનાઈન,થાયમિન - પ્યુરીન્સ
C
થાયમિન,યુરેસીલ - પિરિમિડિન્સ
D
યુરેસીલ,સાયટોસીન - પિરિમિડિન્સ

Solution

(B) ન્યુક્લિક એસિડમાં રહેલા નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝને બે શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ.
$1$. પ્યુરીન્સ એ બે વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પિરિમિડિન્સ એ એક વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસીન $(C)$,થાયમિન $(T)$ અને યુરેસીલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $B$ માં,એડેનાઈન એ પ્યુરીન છે,પરંતુ થાયમિન એ પિરિમિડિન છે. તેથી,'એડેનાઈન,થાયમિન - પ્યુરીન્સ' ની જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.
33
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્યુરિન છે?
A
એડેનાઇન
B
ગ્વાનીન
C
થાયમિન
D
યુરેસિલ

Solution

(A, B) ન્યુક્લિક એસિડમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ હોય છે જે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિન એ બેવડી રીંગ ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં એડેનાઇન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન એ એક રીંગ ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસિન $(C)$,થાયમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,એડેનાઇન અને ગ્વાનીન બંને પ્યુરિન છે. સામાન્ય રીતે આવા પ્રશ્નોમાં,બંને સાચા હોઈ શકે છે,પરંતુ અહીં એડેનાઇન અને ગ્વાનીન બંને પ્યુરિનના ઉદાહરણો છે.
34
MediumMCQ
$DNA$ એ ......... છે.
A
બાયોમેક્રોમોલેક્યુલ
B
એસિડિક ગુણધર્મ ધરાવે છે
C
ન્યુક્લિઓટાઈડનો પોલીમર
D
ઉપરનાં બધાં જ

Solution

(D) $DNA$ $(Deoxyribonucleic \text{ acid})$ એ ન્યુક્લિક એસિડનો એક પ્રકાર છે.
$1$. તે ઊંચા આણ્વીય દળ ધરાવતો મોટો અણુ છે, તેથી તેને બાયોમેક્રોમોલેક્યુલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે।
$2$. તેના બંધારણમાં ફોસ્ફેટ સમૂહની હાજરીને કારણે તે એસિડિક ગુણધર્મ ધરાવે છે।
$3$. બંધારણીય રીતે, તે ન્યુક્લિઓટાઈડ તરીકે ઓળખાતા પુનરાવર્તિત એકમોની બનેલી લાંબી શૃંખલા (પોલીમર) છે।
તેથી, આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
35
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો બંધ ન્યુક્લિઈક એસિડ સાથે સંબંધિત નથી?
A
$H$-બંધ
B
એસ્ટર બંધ
C
ગ્લાયકોસીડીક બંધ
D
પેપ્ટાઈડ બંધ

Solution

(D) ન્યુક્લિઈક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) એ ન્યુક્લિઓટાઈડના પોલીમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ, પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનો બનેલો હોય છે.
$1$. $H$-બંધ $DNA$ ની બે શૃંખલાઓના નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ વચ્ચે જોવા મળે છે (દા.ત., $A=T$, $G \equiv C$).
$2$. ગ્લાયકોસીડીક બંધ ($N$-ગ્લાયકોસીડીક લિંકેજ) નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝને પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડે છે.
$3$. એસ્ટર બંધ (ખાસ કરીને ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ) ફોસ્ફેટ સમૂહને શર્કરાના અણુ સાથે જોડે છે.
$4$. પેપ્ટાઈડ બંધ પ્રોટીનનું લાક્ષણિક બંધારણ છે, જે એમિનો એસિડના પોલીમર છે, અને તે ન્યુક્લિઈક એસિડમાં જોવા મળતા નથી.
36
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડમાં નાઈટ્રોજન બેઈઝના કેટલા પ્રકાર જોવા મળે છે?
A
ત્રણ
B
ચાર
C
પાંચ
D
આઠ

Solution

(C) ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં પાંચ મુખ્ય પ્રકારના નાઈટ્રોજન બેઈઝ જોવા મળે છે.
તેમને બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્યુરીન્સ: એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$.
$2$. પિરિમિડિન્સ: સાયટોસીન $(C)$,થાઈમીન $(T)$ અને યુરેસીલ $(U)$.
$DNA$ માં $A, G, C,$ અને $T$ હોય છે,જ્યારે $RNA$ માં $A, G, C,$ અને $U$ હોય છે.
આમ,ન્યુક્લિક એસિડમાં કુલ $5$ પ્રકારના નાઈટ્રોજન બેઈઝ જોવા મળે છે.
37
MediumMCQ
ન્યુક્લિઈક એસિડમાં થાયમીન અથવા મિથાઈલેટેડ યુરેસીલ હાજર હોય છે. તે ....... હોવું જોઈએ.
A
$DNA$
B
$RNA$
C
$DNA$ અથવા $RNA$
D
$RNA$ ના બેક્ટેરિયા

Solution

(A) ન્યુક્લિઈક એસિડ બે પ્રકારના હોય છે: $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિઈક એસિડ) અને $RNA$ (રીબોન્યુક્લિઈક એસિડ).
$DNA$ માં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ એડેનાઈન,ગ્વાનીન,સાયટોસીન અને થાયમીન હોય છે.
થાયમીનને રાસાયણિક રીતે $5$-મિથાઈલયુરેસીલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$RNA$ માં થાયમીનને બદલે યુરેસીલ હોય છે.
તેથી,થાયમીન (મિથાઈલેટેડ યુરેસીલ) ખાસ કરીને $DNA$ માં જોવા મળે છે.
38
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું માત્ર $RNA$ માં જ જોવા મળે છે અને $DNA$ માં નથી?
A
એડેનાઈન
B
થાયમીન
C
ગ્વાનીન
D
યુરેસીલ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહના બનેલા હોય છે.
$DNA$ માં ચાર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ એડેનાઈન $(A)$,ગ્વાનીન $(G)$,સાયટોસીન $(C)$ અને થાયમીન $(T)$ હોય છે.
$RNA$ માં ચાર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ એડેનાઈન $(A)$,ગ્વાનીન $(G)$,સાયટોસીન $(C)$ અને યુરેસીલ $(U)$ હોય છે.
થાયમીન $DNA$ માં હાજર હોય છે,પરંતુ $RNA$ માં તેના સ્થાને યુરેસીલ હોય છે.
તેથી,યુરેસીલ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે જે માત્ર $RNA$ માં જ જોવા મળે છે.
39
MediumMCQ
ન્યુક્લિઈક એસિડ ...... માં જોવા મળે છે.
A
કોષકેન્દ્ર
B
કોષરસ
C
કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ
D
કોષકેન્દ્ર અને રિબોઝોમ

Solution

(C) ન્યુક્લિઈક એસિડ,ખાસ કરીને $DNA$ અને $RNA$,આવશ્યક જૈવ-અણુઓ છે.
$DNA$ મુખ્યત્વે સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળે છે,જ્યારે $RNA$ કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ બંનેમાં જોવા મળે છે.
વધુમાં,$RNA$ એ રિબોઝોમનો મુખ્ય ઘટક છે.
તેથી,ન્યુક્લિઈક એસિડ કોષના કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ બંનેમાં હાજર હોય છે.
40
MediumMCQ
ન્યુક્લિઓસાઈડ શેનું બનેલું હોય છે?
A
ન્યુક્લિઈક એસિડનો પોલીમર
B
ફોસ્ફોરિક એસિડ + બેઈઝ
C
ફોસ્ફોરિક એસિડ + બેઈઝ + શર્કરા
D
શર્કરા + બેઈઝ

Solution

(D) ન્યુક્લિઓસાઈડ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
જ્યારે ન્યુક્લિઓસાઈડમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિઓટાઈડ બનાવે છે.
તેથી,ન્યુક્લિઓસાઈડનું બંધારણ $Sugar + Base$ (શર્કરા + બેઈઝ) છે.
41
MediumMCQ
ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ એ ન્યુક્લિક એસિડના બંધારણીય ઘટકો છે. દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ...... દ્વારા સંયુક્ત અણુની રચના બનાવે છે:
A
બેઈઝ - શર્કરા - $OH$
B
બેઈઝ - શર્કરા - ફોસ્ફેટ
C
શર્કરા - ફોસ્ફેટ
D
બેઈઝ - શર્કરા - ફોસ્ફેટ સમૂહ

Solution

(B) ન્યુક્લિઓટાઈડ એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ અલગ-અલગ રાસાયણિક ઘટકોનો બનેલો હોય છે:
$1$. નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($RNA$ માં રાઈબોઝ અથવા $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઈબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ.
આ ત્રણેય ઘટકો એકબીજા સાથે જોડાઈને એક ન્યુક્લિઓટાઈડ એકમ બનાવે છે. તેથી,સાચું બંધારણ બેઈઝ - શર્કરા - ફોસ્ફેટ છે.
42
MediumMCQ
ન્યુક્લિક એસિડનો એકમ ..... છે.
A
ફોસ્ફોરિક એસિડ
B
નાઈટ્રોજન બેઝ
C
પેન્ટોઝ શર્કરા
D
ન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સ

Solution

(D) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,એ ન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સના પોલીમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજન બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ) અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડનો પાયાનો પુનરાવર્તિત એકમ ન્યુક્લિઓટાઈડ છે.
43
MediumMCQ
ન્યુક્લિઓસાઈડ એ ન્યુક્લિઓટાઈડથી નીચેનામાંથી કોની ગેરહાજરીને કારણે અલગ પડે છે?
A
ફોસ્ફેટ
B
શર્કરા
C
ફોસ્ફેટ અને શર્કરા
D
નાઈટ્રોજન બેઝ

Solution

(A) ન્યુક્લિઓસાઈડ એ પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ નાઈટ્રોજન બેઝનો બનેલો હોય છે.
જ્યારે ન્યુક્લિઓસાઈડમાં ફોસ્ફેટ ગ્રુપ ઉમેરવામાં આવે ત્યારે ન્યુક્લિઓટાઈડ બને છે.
તેથી,ન્યુક્લિઓસાઈડ અને ન્યુક્લિઓટાઈડ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત એ છે કે ન્યુક્લિઓટાઈડમાં ફોસ્ફેટ ગ્રુપ હોય છે,જે ન્યુક્લિઓસાઈડમાં ગેરહાજર હોય છે.
44
EasyMCQ
ન્યુક્લિક એસિડનો પાયાનો એકમ ....... છે.
A
ન્યુક્લિઓટાઈડ
B
ન્યુક્લિઓસાઈડ
C
ન્યુક્લિક એસિડ
D
આપેલ તમામ

Solution

(A) ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) એ ન્યુક્લિઓટાઈડના પોલીમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ) અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
ન્યુક્લિઓસાઈડમાં માત્ર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરા હોય છે,તેમાં ફોસ્ફેટ સમૂહનો અભાવ હોય છે.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડ બનાવવા માટે જે પાયાનો એકમ પોલીમરાઈઝ થાય છે તે ન્યુક્લિઓટાઈડ છે.
45
MediumMCQ
ન્યુક્લિઓટાઈડ શેનો બનેલો છે?
A
નાઈટ્રોજન બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફોરિક એસિડ
B
નાઈટ્રોજન,હેક્સોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફોરિક એસિડ
C
નાઈટ્રોજન બેઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરા
D
નાઈટ્રોજન બેઝ,ટ્રાયોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફોરિક એસિડ

Solution

(A) ન્યુક્લિઓટાઈડ એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ આવશ્યક ઘટકોનો બનેલો છે:
$1$. નાઈટ્રોજન બેઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($RNA$ માં રાઈબોઝ અથવા $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઈબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ (ફોસ્ફોરિક એસિડમાંથી મેળવેલ).
જ્યારે નાઈટ્રોજન બેઝ પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તેને ન્યુક્લિઓસાઈડ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે ન્યુક્લિઓસાઈડમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિઓટાઈડ બનાવે છે.
46
MediumMCQ
ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ન્યુક્લિઓટાઈડ એ ....... ધરાવતા ન્યુક્લિઓટાઈડ છે.
A
ઊંચા આણ્વીય ભાર
B
એક કરતા વધારે ફોસ્ફેટ સમૂહ
C
એક કરતા વધારે નાઈટ્રોજન બેઝ
D
એક કરતા વધારે શર્કરાના અવશેષો

Solution

(B) ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ન્યુક્લિઓટાઈડ,જેમ કે $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ),$GTP$ (ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) વગેરે,શર્કરાના અણુ સાથે જોડાયેલા એક કરતા વધારે ફોસ્ફેટ સમૂહોની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
આ ફોસ્ફેટ સમૂહો ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ફોસ્ફોએનહાઈડ્રાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
જ્યારે આ બંધોનું જળવિભાજન થાય છે,ત્યારે મોટી માત્રામાં ઊર્જા મુક્ત થાય છે,જેનો ઉપયોગ વિવિધ કોષીય પ્રક્રિયાઓ માટે થાય છે.
તેથી,ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ન્યુક્લિઓટાઈડની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એક કરતા વધારે ફોસ્ફેટ સમૂહની હાજરી છે.
47
EasyMCQ
ન્યુક્લિક એસિડ ......ના પોલિમર છે.
A
ન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સ
B
ન્યુક્લિઓસાઈડ્‌સ
C
એમિનો એસિડ
D
નાઈટ્રોજન બેઝ

Solution

(A) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ છે જેને પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સ નામના પુનરાવર્તિત એકમોના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
એક ન્યુક્લિઓટાઈડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઈટ્રોજન બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઈબોઝ) અને ફોસ્ફેટ ગ્રુપ.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડ એ ન્યુક્લિઓટાઈડ્‌સના પોલિમર છે.
48
MediumMCQ
ન્યુક્લિઓટાઈડમાં ફોસ્ફેટ અને શર્કરા વચ્ચેનો બંધ........છે.
A
$H$-બંધ
B
ફોસ્ફોડાયેસ્ટર બંધ
C
સહસંયોજક બંધ
D
સલ્ફાઈડ બંધ

Solution

(C) ન્યુક્લિઓટાઈડમાં,ફોસ્ફેટ સમૂહ શર્કરા (પેન્ટોઝ શર્કરા) ના $5'$-કાર્બન સાથે સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે,જેને એસ્ટર બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,જ્યારે ફોસ્ફેટ સમૂહ શર્કરા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે ફોસ્ફોએસ્ટર બંધ બનાવે છે.
પ્રશ્નમાં એક જ ન્યુક્લિઓટાઈડમાં ફોસ્ફેટ અને શર્કરા વચ્ચેના બંધ વિશે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી,તે એક સહસંયોજક ફોસ્ફોએસ્ટર બંધ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'સહસંયોજક બંધ' એ ફોસ્ફેટ અને શર્કરા વચ્ચેના જોડાણનું સૌથી સચોટ વર્ણન છે.

Biomolecules — Nucleic acids · Frequently Asked Questions

1Are these Biomolecules questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Biomolecules Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.