NEET 2022 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે બેક્ટેરિયા સ્વયંપોષી (પ્રકાશસંશ્લેષી અથવા રસાયણસંશ્લેષી) અથવા વિષમપોષી હોઈ શકે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે સ્લાઈમ મોલ્ડ્સ એ પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિના સભ્યો છે,મોનેરાના નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે $Mycoplasma$ માં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે $Cyanobacteria$ (નીલ-હરિત લીલ) પ્રકાશસંશ્લેષી સ્વયંપોષી છે અને તેને સૃષ્ટિ $Monera$ માં આદિકોષકેન્દ્રી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) વિદ્યુતીય ચેતાસંધિમાં,પૂર્વ-ચેતાકોષીય અને પશ્ચ-ચેતાકોષીય પટલ એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે,જેના કારણે વિદ્યુત પ્રવાહ એક ચેતાકોષમાંથી બીજા ચેતાકોષમાં સીધો વહી શકે છે. આનાથી વિદ્યુતીય ચેતાસંધિમાં આવેગનું વહન ખૂબ જ ઝડપી બને છે,જે ઘણીવાર રાસાયણિક ચેતાસંધિ કરતા પણ ઝડપી હોય છે.
રાસાયણિક ચેતાસંધિમાં,પૂર્વ-ચેતાકોષીય અને પશ્ચ-ચેતાકોષીય પટલ વચ્ચે પ્રવાહીથી ભરેલી જગ્યા હોય છે જેને ચેતાસંધિ ફાટ (synaptic cleft) કહેવાય છે. રાસાયણિક ચેતાસંધિમાં આવેગનું વહન હંમેશા વિદ્યુતીય ચેતાસંધિ કરતા ધીમું હોય છે કારણ કે તેમાં ન્યુરોટ્રાન્સમીટરનું મુક્ત થવું,પ્રસરણ અને જોડાણ જેવી પ્રક્રિયાઓ સામેલ છે.
તેથી,એ વિધાન કે રાસાયણિક ચેતાસંધિ દ્વારા આવેગનું વહન હંમેશા વિદ્યુતીય ચેતાસંધિ કરતા ઝડપી હોય છે,તે અયોગ્ય છે.

(C) કેટલાક પૃષ્ઠવંશીઓના અંડકોષોમાં,$Meiosis-I$ (અર્ધીકરણ-$I$) નો $Diplotene$ (ડિપ્લોટીન) તબક્કો મહિનાઓ અથવા વર્ષો સુધી સ્થગિત રહી શકે છે.
આ લાંબા સમય સુધી ચાલતા તબક્કાને $Dictyotene$ (ડિક્ટિઓટીન) તબક્કો કહેવામાં આવે છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું સંઘનન ઘટે છે અને તે અંડકોષના વિકાસ માટે જરૂરી પદાર્થોના સંશ્લેષણ માટે સક્રિય બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) કેલ્વિન ચક્રમાં,રિડક્શન તબક્કામાં $3$-ફોસ્ફોગ્લિસરેટ ($3$-$PGA$) નું ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ $3$-ફોસ્ફેટ (ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ) માં રૂપાંતર થાય છે.
$CO_2$ ના એક અણુના સ્થાપન માટે,રિડક્શન તબક્કામાં $1$ અણુ $ATP$ (ફોસ્ફોરાયલેશન માટે) અને $1$ અણુ $NADPH$ (રિડક્શન માટે) ની જરૂર પડે છે.
જોકે,$3$ અણુ $CO_2$ માંથી ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટના એક અણુના ઉત્પાદન માટે રિડક્શન તબક્કામાં કુલ $6$ $ATP$ અને $6$ $NADPH$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,એક $CO_2$ અણુના સ્થાપન માટે,રિડક્શન તબક્કા માટે $1$ $ATP$ અને $1$ $NADPH$ ની જરૂરિયાત રહે છે.

(D) $Pericycle$ (પરિચક્ર) એ વનસ્પતિના મૂળમાં $Endodermis$ (અંતઃસ્તર) અને વાહક પેશીની વચ્ચે આવેલું કોષોનું સ્તર છે.
પાર્શ્વ મૂળના નિર્માણ દરમિયાન,$Pericycle$ ના કોષો વિભાજન પામીને મૂળના આદિપિંડ (root primordium) બનાવે છે.
તે જ રીતે,દ્વિદળી મૂળમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન,આદિદારુ (protoxylem) ની સામે આવેલા $Pericycle$ ના કોષો વિભાજન પામીને વાહક એધાના વલયનો ભાગ બનાવે છે.
તેથી,$Pericycle$ એ પાર્શ્વ મૂળ અને વાહક એધા બંનેની શરૂઆત માટે જવાબદાર છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. એડેનાઈન એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે જે $Purines$ (પ્યુરીન) શ્રેણીમાં આવે છે.
$2$. એન્થોસાયનિન એ દ્વિતીયક ચયાપચયક છે જે $Pigment$ (રંજકદ્રવ્ય) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$3$. કાઈટીન એ ફૂગની કોષદીવાલ અને સંધિપાદ પ્રાણીઓના બાહ્ય કંકાલમાં જોવા મળતું બંધારણીય $Polysaccharide$ (પોલીસેકેરાઈડ) છે.
$4$. કોડાઈન એ દ્વિતીયક ચયાપચયક છે જે $Alkaloid$ (આલ્કેલોઈડ) તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) - (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)$ છે.

(B) સાચું જોડાણ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Chlamydomonas$ (ક્લેમિડોમોનાસ) એ એકકોષી લીલ છે,તેથી $(a) - (iii)$.
$2$. $Cycas$ (સાયકસ) એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,તેથી $(b) - (iv)$.
$3$. $Selaginella$ (સિલેજીનેલા) એ ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે,તેથી $(c) - (ii)$.
$4$. $Sphagnum$ (સ્ફેગ્નમ) એ મોસ (દ્વિઅંગી) છે,તેથી $(d) - (i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i)$ છે.

(B) આપેલ પુષ્પ આકૃતિ નીચેના લક્ષણો દર્શાવે છે:
$1$. પુષ્પ નિયમિત (actinomorphic) છે,જે $\oplus$ સંજ્ઞા દ્વારા દર્શાવેલ છે.
$2$. તેમાં બે ચક્રમાં ચાર વજ્રપત્રો છે (valvate aestivation).
$3$. તેમાં ચાર દલપત્રો છે જે ક્રોસ જેવી ગોઠવણીમાં છે (cruciform,valvate aestivation).
$4$. તેમાં બે ચક્રમાં છ પુંકેસરો છે (tetradynamous સ્થિતિ: બે બહારના ટૂંકા અને ચાર અંદરના લાંબા).
$5$. બીજાશય ઉચ્ચસ્થ અને દ્વિસ્ત્રીકેસરી છે,જે યુક્તસ્ત્રીકેસરી છે અને તેમાં આભાસી પટલ (replum) જોવા મળે છે.
આ લક્ષણો $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(B) $TCA$ ચક્ર (ક્રેબ્સ ચક્ર) માં,ડિકાર્બોક્સિલેશન એટલે $CO_2$ ના સ્વરૂપમાં કાર્બન પરમાણુ દૂર થવો.
$1$. પ્રથમ ડિકાર્બોક્સિલેશન ત્યારે થાય છે જ્યારે આઈસોસિટ્રેટ $(6C)$ નું રૂપાંતર આઈસોસિટ્રેટ ડીહાઈડ્રોજનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $\alpha$-કીટોગ્લુટારેટ $(5C)$ માં થાય છે.
$2$. બીજું ડિકાર્બોક્સિલેશન ત્યારે થાય છે જ્યારે $\alpha$-કીટોગ્લુટારેટ $(5C)$ નું રૂપાંતર $\alpha$-કીટોગ્લુટારેટ ડીહાઈડ્રોજનેઝ સંકુલ દ્વારા સક્સિનિલ-$CoA$ $(4C)$ માં થાય છે.
તેથી,એક $TCA$ ચક્ર દરમિયાન ડિકાર્બોક્સિલેશન બે વાર થાય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. પોરિન્સ એ પ્રોટીન છે જે કણાભસૂત્ર,રંજકકણ અને કેટલાક બેક્ટેરિયાના બાહ્ય પટલમાં મોટા છિદ્રો બનાવે છે. તેથી,$a - iv$.
$b$. લેગ-હિમોગ્લોબિન એ શિંબી કુળની વનસ્પતિઓની મૂળગંડિકાઓમાં જોવા મળતું રંજકદ્રવ્ય છે,જે તેમને ગુલાબી રંગ આપે છે. તેથી,$b - i$.
$c$. પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ પ્રક્રિયા દરમિયાન થાઈલેકોઈડના લ્યુમેનમાં $H^{+}$ નો સંગ્રહ થાય છે. તેથી,$c - ii$.
$d$. શ્વસનને એમ્ફિબોલિક પથ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં અપચય (વિઘટન) અને ચય (સંશ્લેષણ) બંને પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$d - iii$.
આમ,સાચો ક્રમ $(a) - (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)$ છે.

(B) વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે વનસ્પતિમાં વૃદ્ધિ અને વિકાસનું નિયંત્રણ કરે છે.
સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પદાર્થોનો એક પ્રકાર છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન અથવા સાયટોકાઈનેસિસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
રાસાયણિક રીતે,સાયટોકાઈનિન એ એડેનાઈનના વ્યુત્પન્ન છે (ખાસ કરીને $N^6$-સબસ્ટિટ્યુટેડ એડેનાઈન વ્યુત્પન્ન).
તેના ઉદાહરણોમાં ઝીટીનનો સમાવેશ થાય છે,જે મકાઈના દાણા અને નાળિયેરના દૂધમાંથી અલગ કરવામાં આવ્યું હતું.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(D) અખરોટ કે બદામ જેવા નટ્સની ફળની દીવાલ અત્યંત સખત હોય છે અને તે બીજને રક્ષણ આપે છે.
આ સખતપણું $Sclerenchyma$ (દ્રઢોત્તક) પેશીની હાજરીને કારણે હોય છે,ખાસ કરીને $Sclerenchyma$ કોષોનો એક પ્રકાર જેને $Sclereids$ (દ્રઢકોષો) કહેવામાં આવે છે.
$Sclereids$ એ મૃત કોષો છે જેની કોષદીવાલ ખૂબ જ જાડી અને લિગ્નિનયુક્ત હોય છે,જે વનસ્પતિના ભાગોને યાંત્રિક આધાર અને મજબૂતી આપે છે.
જોકે $Sclereids$ એ $Sclerenchyma$ નો જ એક પ્રકાર છે,પરંતુ ફળની દીવાલ (અંતઃકવચ) અને બીજાવરણ જેવી વિશિષ્ટ રચનાઓના સંદર્ભમાં $Sclereids$ એ સૌથી સચોટ જવાબ છે.

(B) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહે છે.
- ઇમ્બ્રિકેટ: આ પ્રકારમાં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર વ્યાપ્ત હોય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં હોતી નથી,જે $Cassia$ અને ગુલમોહરમાં જોવા મળે છે.
- વાલ્વેટ: જ્યારે વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રો એકબીજાને માત્ર કિનારીએથી સ્પર્શે છે,ત્યારે તેને વાલ્વેટ કહે છે,જેમ કે $Calotropis$ માં.
- વેક્સિલરી: વટાણા અને વાલના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાર્શ્વીય દલપત્રો (પક્ષક) પર વ્યાપ્ત હોય છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્રસ્થ દલપત્રો (નૌતલ) પર વ્યાપ્ત હોય છે. આને વેક્સિલરી કલિકાંતરવિન્યાસ કહે છે.
- ટ્વિસ્ટેડ: જો એક દલપત્રની કિનારી બીજાની કિનારી પર વ્યાપ્ત હોય,જેમ કે જાસૂદ,ભીંડા અને કપાસમાં.
તેથી,સાચી જોડ છે: $a-ii, b-i, c-iv, d-iii$.

(B) વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,જે પ્રક્રિયા દ્વારા પરિપક્વ,વિભેદિત પેરેન્કાઇમા કોષો સમસૂત્રીભાજન દ્વારા વિભાજન કરવાની ક્ષમતા પાછી મેળવે છે તેને $Dedifferentiation$ (અવિભેદન) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા અવિભેદિત કોષોના સમૂહના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે જેને $Callus$ (કેલસ) કહેવાય છે.
$Differentiation$ (વિભેદન) એ પ્રક્રિયા છે જેમાં કોષો વિશિષ્ટ કોષોમાં પરિપક્વ થવા માટે માળખાકીય ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
$Redifferentiation$ (પુનઃવિભેદન) એ પ્રક્રિયા છે જેમાં અવિભેદિત કોષો (જેમ કે કેલસમાં રહેલા કોષો) ફરીથી વિશિષ્ટ બનવા માટે વધુ ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,સાચી ઘટના $Dedifferentiation$ છે.

(B) અર્ધીકરણની $prophase-I$ (પૂર્વાવસ્થા-$I$) ના $pachytene$ (પેકીટીન) તબક્કા દરમિયાન,વ્યતિકરણ (crossing over) ની ઘટના જોવા મળે છે.
વ્યતિકરણ એ સમજાત રંગસૂત્રોની અ-ભાતૃ રંગસૂત્રિકાઓ (non-sister chromatids) વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે છે.
આ પ્રક્રિયા $recombinase$ (રિકોમ્બિનેઝ) તરીકે ઓળખાતા ઉત્સેચક સંકુલ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$Recombinase$ એ $DNA$ શૃંખલાઓને તોડવાની અને ફરીથી જોડવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે,જે જનીનિક પુનઃસંયોજન (genetic recombination) સુનિશ્ચિત કરે છે.

(A) $TCA$ ચક્ર (ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ ચક્ર),જેને ક્રેબ્સ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં કણાભસૂત્રના આધારકમાં ઉત્સેચકીય પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે.
આ ચક્રમાં,આઇસોસાઇટ્રેટ $(6-C)$ ઓક્સિડેટિવ ડિકાર્બોક્સિલેશન પ્રક્રિયા દ્વારા $\alpha$-કીટોગ્લુટેરિક એસિડ $(5-C)$ બનાવે છે.
આ ચક્રનું એકમાત્ર પગલું છે જેમાં $5-C$ સંયોજન ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $\alpha$-કીટોગ્લુટેરિક એસિડ છે.

(D) સાધ્ય પ્રસરણ (facilitated diffusion) માં,વાહક પ્રોટીન પટલની આરપાર અણુઓના પરિવહનમાં સામેલ હોય છે.
જ્યારે કોઈ અણુ અન્ય અણુઓથી સ્વતંત્ર રીતે પટલની આરપાર ગતિ કરે છે,ત્યારે તેને $Uniport$ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે બે અણુઓ પટલની આરપાર સમાન દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે તેને $Symport$ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે બે અણુઓ પટલની આરપાર વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે તેને $Antiport$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,બે અણુઓની સમાન દિશામાં ગતિ માટેનો સાચો શબ્દ $Symport$ છે.

(C) વનસ્પતિઓમાં જલવાહક રસનું ઉર્ધ્વગમન મુખ્યત્વે બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (transpiration pull) દ્વારા થાય છે,જે પર્ણોમાંથી પાણીના બાષ્પીભવન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા પાણીના ભૌતિક ગુણધર્મો પર આધાર રાખે છે,ખાસ કરીને સંસક્તિ (પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ) અને આસક્તિ (જલવાહક પેશીની સપાટી સાથે પાણીના અણુઓનું આકર્ષણ).
પૃષ્ઠતાણ સાથે મળીને,આ બળો એક સતત પાણીનો સ્તંભ બનાવે છે જે વાયુરંધ્રમાંથી પાણીનું બાષ્પીભવન થતાં જલવાહક પેશી દ્વારા ઉપરની તરફ ખેંચાય છે.
જોકે મૂળદાબ કેટલીક વનસ્પતિઓમાં પાણીના વહનમાં ફાળો આપે છે,પરંતુ તે ઊંચા વૃક્ષોમાં રસના ઉર્ધ્વગમન માટેની પ્રાથમિક પદ્ધતિ નથી.

(B) રાઈઝોમ એ રૂપાંતરિત ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ છે જે જમીનની સપાટીની નીચે આડી દિશામાં (જમીન પર પથરાયેલું) વૃદ્ધિ પામે છે.
તે જાડું,માંસલ અને શાખિત હોવા માટે જાણીતું છે.
તેમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો હોય છે,જ્યાં ગાંઠો પર ઘણીવાર શલ્કપત્રો અને કક્ષકલિકાઓ જોવા મળે છે.
રાઈઝોમની અગ્રસ્થ કલિકા સામાન્ય રીતે સતત આડી વૃદ્ધિને સરળ બનાવવા માટે જમીનની અંદર જ રહે છે,જમીનની ઉપર નહીં.
તેથી,એ વિધાન કે અગ્રસ્થ કલિકા જમીનની ઉપર રહે છે તે ખોટું છે.

(B) $Nitrogenase$ ઉત્સેચક,જે જૈવિક નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે જવાબદાર છે,તે આણ્વિક ઓક્સિજન $(O_2)$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે.
કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓની મૂળગંડિકાઓમાં $Leghemoglobin$ નામનું ગુલાબી રંગનું રંજકદ્રવ્ય જોવા મળે છે.
$Leghemoglobin$ એ ઓક્સિજન સ્કેવેન્જર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $O_2$ સાથે જોડાઈને મૂળગંડિકાની અંદર ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઓછું જાળવી રાખે છે.
આ ઓછું ઓક્સિજનયુક્ત વાતાવરણ $Nitrogenase$ ઉત્સેચકને ઓક્સિડેટીવ નુકસાનથી બચાવવા માટે આવશ્યક છે,જેથી તે નાઈટ્રોજન સ્થાપનની પ્રક્રિયામાં અસરકારક રીતે કાર્ય કરી શકે.

(C) વનસ્પતિઓ પર્યાવરણ અથવા જીવનના તબક્કાઓના પ્રતિભાવમાં વિવિધ પ્રકારની રચનાઓ બનાવવા માટે અલગ-અલગ માર્ગો અનુસરે છે. આ ક્ષમતાને $Plasticity$ (સુઘટ્યતા) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,કપાસ,કોથમીર અને લાર્કસપરમાં જોવા મળતી વિષમપર્ણીતા (heterophylly) એ સુઘટ્યતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યાં છોડના બાળ અવસ્થાના પર્ણો પુખ્ત અવસ્થાના પર્ણો કરતા આકારમાં અલગ હોય છે.
$Redifferentiation$ (પુનઃવિભેદન) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં અવિભેદિત કોષો વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે અને ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે પરિપક્વ બને છે.
$Differentiation$ (વિભેદન) એ પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વર્ધનશીલ કોષો બંધારણીય ફેરફારોમાંથી પસાર થઈને પરિપક્વ કોષો બને છે.
$Development$ (વિકાસ) એ એક શબ્દ છે જેમાં સજીવ તેના જીવનચક્ર દરમિયાન બીજના અંકુરણથી લઈને વૃદ્ધત્વ સુધીના તમામ ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે.

(B) $Azotobacter$ અને $Beijerinckia$ એ જમીનમાં જોવા મળતા મુક્તજીવી,જારક,નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયાના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$Rhizobium$ અને $Frankia$ એ સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપકો છે.
$Anabaena$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે (જે ઘણીવાર સહજીવી અથવા મુક્તજીવી હોય છે,પરંતુ નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે $Azotobacter$ ની જેમ સખત જારક નથી).
$Rhodospirillum$ એ અજારક નાઈટ્રોજન સ્થાપક છે.
$Pseudomonas$ અને $Thiobacillus$ એ વિનાઈટ્રીફિકેશનની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે,નાઈટ્રોજન સ્થાપનમાં નહીં.

(C) પ્રાથમિક પ્રોટીનને પોલીપેપ્ટાઈડ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા એમિનો એસિડની રેખીય શૃંખલા ધરાવે છે.
પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં,એક એમિનો એસિડનો કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ બીજા એમિનો એસિડના એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પેપ્ટાઈડ બંધ $(-CO-NH-)$ બનાવે છે.
પ્રાથમિક બંધારણ આ એમિનો એસિડના ચોક્કસ ક્રમ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે જે આ સહસંયોજક પેપ્ટાઈડ બંધો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,તેથી આ રેખીય ગોઠવણીને વર્ણવવા માટે 'પોલીપેપ્ટાઈડ' શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) આકૃતિમાં લીલી લીલ $Chara$ દર્શાવવામાં આવી છે.
$Chara$ એ ક્લોરોફાયસી વર્ગની લીલ છે.
ક્લોરોફાયસીના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેમને સામાન્ય રીતે લીલી લીલ કહેવામાં આવે છે.
$2$. ક્લોરોફિલ $a$ અને $b$ રંજકદ્રવ્યોની હાજરીને કારણે વનસ્પતિ દેહ સામાન્ય રીતે ઘાસ જેવો લીલો હોય છે.
$3$. ખોરાક સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે.
$4$. $Chara$ એ એક સદની (monoecious) વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ વનસ્પતિ દેહ પર નર (પુંધાની) અને માદા (અંડધાની) પ્રજનન અંગો ધરાવે છે.
વિધાનોનું મૂલ્યાંકન:
$(a)$ તે ક્લોરોફાયસીનું સભ્ય છે: સાચું.
$(b)$ ખોરાક સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે: સાચું.
$(c)$ તે એક સદની વનસ્પતિ છે જે અંડધાની અને પુંધાની દર્શાવે છે: સાચું.
$(d)$ ખોરાક લેમિનારીન અથવા મેનિટોલના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે: ખોટું (આ ફીઓફાયસીનું લક્ષણ છે).
$(e)$ તે ક્લોરોફિલ $a, c$ અને ફ્યુકોઝેન્થિન રંજકદ્રવ્યોની પ્રભુતા દર્શાવે છે: ખોટું (આ ફીઓફાયસીનું લક્ષણ છે).
તેથી,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(B) કોષરસસ્તર મુખ્યત્વે લિપિડના દ્વિસ્તરનું બનેલું હોય છે,જેનો અંદરનો ભાગ હાઇડ્રોફોબિક (જલવિરાગી) હોય છે.
જે પદાર્થો હાઇડ્રોફોબિક અથવા લિપિડમાં દ્રાવ્ય હોય છે,તે સાદા પ્રસરણ દ્વારા લિપિડના દ્વિસ્તરમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
જોકે,હાઇડ્રોફિલિક (જલઅનુરાગી) ભાગ ધરાવતા પદાર્થો ધ્રુવીય અથવા વીજભારિત હોય છે અને તે લિપિડના દ્વિસ્તરના અધ્રુવીય,હાઇડ્રોફોબિક ભાગમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,હાઇડ્રોફિલિક પદાર્થોને કોષરસસ્તર ઓળંગવા માટે વિશિષ્ટ વહન પ્રોટીન (જેમ કે ચેનલ અથવા વાહક પ્રોટીન) ની જરૂર પડે છે.

(B) રસાયણ-આસૃતિ પરિકલ્પના મુજબ,$ATP$ નું સંશ્લેષણ થાઈલેકોઈડ પટલની આરપાર પ્રોટોન ઢાળના નિર્માણ સાથે જોડાયેલું છે.
$(a)$ પાણીના અણુનું વિભાજન થાઈલેકોઈડ પટલની અંદરની બાજુએ થાય છે,જે લ્યુમેનમાં પ્રોટોન $(H^+)$ મુક્ત કરે છે.
$(b)$ પાણીના વિભાજન અને સ્ટ્રોમામાંથી પ્રોટોનના પમ્પિંગને કારણે પ્રોટોન થાઈલેકોઈડના લ્યુમેનમાં એકઠા થાય છે.
$(c)$ ઈલેક્ટ્રોનનો પ્રાથમિક ગ્રાહક ઈલેક્ટ્રોનને ઈલેક્ટ્રોન પરિવહન તંત્રમાં સ્થાનાંતરિત કરે છે,જે પ્રોટોનની ગતિને સરળ બનાવે છે.
$(d)$ $NADP$ રિડક્ટેઝ ઉત્સેચક પટલની સ્ટ્રોમા બાજુએ આવેલો હોય છે. તે $Fd$ માંથી ઈલેક્ટ્રોન અને સ્ટ્રોમામાંથી પ્રોટોનનો ઉપયોગ કરીને $NADP^+$ નું $NADPH + H^+$ માં રિડક્શન કરે છે.
$(e)$ સ્ટ્રોમામાં પ્રોટોનની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે કારણ કે તેનો ઉપયોગ $NADP$ રિડક્ટેઝ દ્વારા થાય છે અને તેને લ્યુમેનમાં પમ્પ કરવામાં આવે છે,તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(d)$ સાચા છે.

(C) અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ને પાંચ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: લેપ્ટોટીન,ઝાયગોટીન,પેકીટીન,ડીપ્લોટીન અને ડાયાકીનેસિસ.
$1$. $(b)$ રંગસૂત્રો માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ધીમે ધીમે દ્રશ્યમાન થવાની ઘટના લેપ્ટોટીન દરમિયાન થાય છે.
$2$. $(a)$ સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બનવાની પ્રક્રિયા (Synapsis) ઝાયગોટીન દરમિયાન થાય છે.
$3$. $(c)$ સમજાત રંગસૂત્રોની અ-ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ વચ્ચે વ્યતિકરણ (Crossing over) પેકીટીન દરમિયાન થાય છે.
$4$. $(e)$ સાયનેપ્ટોનેમલ સંકુલનું વિઘટન ડીપ્લોટીન દરમિયાન થાય છે.
$5$. $(d)$ કાયઝ્માનું અંતિમકરણ ડાયાકીનેસિસ દરમિયાન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(b), (a), (c), (e), (d)$ છે.

(B) લાયસોઝોમ્સમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) હોય છે જે ખાસ કરીને એસિડિક વાતાવરણમાં,સામાન્ય રીતે $pH$ $5.0$ ની આસપાસ કાર્ય કરવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
આ ઉત્સેચકોને તેમની રચનાત્મક અખંડિતતા અને ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ જાળવી રાખવા માટે એસિડિક માધ્યમની જરૂર હોય છે.
જો લાયસોઝોમની અંદરનો $pH$ વધારીને આલ્કલાઇન સ્તર પર લઈ જવામાં આવે,તો તે વાતાવરણ આ ઉત્સેચકો માટે અયોગ્ય બની જાય છે.
પરિણામે,જલવિભાજક ઉત્સેચકો તેમનું કાર્યાત્મક બંધારણ ગુમાવશે અને નિષ્ક્રિય થઈ જશે.

(A) માલ્ટેઝ ઉત્સેચક માલ્ટોઝ પર કાર્ય કરીને તેને ગ્લુકોઝના બે અણુઓમાં તોડે છે.
વિકલ્પ $A$ જણાવે છે કે માલ્ટોઝ ગ્લુકોઝ + ગેલેક્ટોઝમાં તૂટે છે,જે ખોટું છે.
સુક્રોઝનું પાચન સુક્રેઝ દ્વારા ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં થાય છે.
લેક્ટોઝનું પાચન લેક્ટેઝ દ્વારા ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં થાય છે.
ડાયપેપ્ટાઈડ્સનું પાચન ડાયપેપ્ટાઈડેઝ દ્વારા એમિનો એસિડમાં થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલી પ્રક્રિયા ખોટી છે.

(D) ઢોરમાં મેડ કાઉ ડિસીઝ (બોવાઇન સ્પોન્જીફોર્મ એન્સેફાલોપથી) અને મનુષ્યોમાં $Creutzfeldt-Jakob$ રોગ $(CJD)$ પ્રાયોન (Prions) દ્વારા થાય છે.
પ્રાયોન એ અસામાન્ય રીતે ગડી થયેલા પ્રોટીન છે જે સામાન્ય પ્રોટીનમાં પણ અસામાન્ય ગડી (folding) પ્રેરી શકે છે.
તેઓ ચેપી કારકો છે જેમાં ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અથવા $RNA$)નો અભાવ હોય છે અને તે વાયરસ કરતા કદમાં નાના હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સ્લાઇડિંગ ફિલામેન્ટ સિદ્ધાંત જણાવે છે કે સ્નાયુનું સંકોચન ત્યારે થાય છે જ્યારે પાતળા એક્ટિન તંતુઓ જાડા માયોસિન તંતુઓ પર સરકે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$A$-બેન્ડની લંબાઈ અચળ રહે છે કારણ કે માયોસિન તંતુઓની લંબાઈ બદલાતી નથી.
જેમ એક્ટિન તંતુઓ સાર્કોમિયરના કેન્દ્ર તરફ ખેંચાય છે,તેમ $I$-બેન્ડ ટૂંકો થાય છે.
$H$-ઝોન પણ ટૂંકો થાય છે અથવા અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
પરિણામે,સાર્કોમિયરની એકંદર લંબાઈ ઘટે છે,જે સ્નાયુના સંકોચન તરફ દોરી જાય છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે. એમિનો એસિડ ઉભયગુણી (amphoteric) હોય છે કારણ કે તેમાં એસિડિક કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ અને બેઝિક એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ બંને હોય છે. દ્રાવણની $pH$ ના આધારે આ સમૂહો આયનીકરણ પામી શકે છે,જેના પરિણામે અલગ-અલગ બંધારણીય સ્વરૂપો જોવા મળે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે. ઝ્વિટરઆયોન (Zwitterion) એ એક દ્વિધ્રુવી આયન છે જેમાં ધન અને ઋણ બંને વીજભાર હોય છે,જેના પરિણામે કુલ વીજભાર શૂન્ય થાય છે. આ સ્થિતિ એક ચોક્કસ $pH$ પર જોવા મળે છે જેને આઈસોઈલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ $(pI)$ કહેવાય છે. ખૂબ જ એસિડિક $pH$ પર,એમિનો એસિડ મુખ્યત્વે ધન આયન (cationic) સ્વરૂપમાં $(-NH_3^+)$ હોય છે,અને ખૂબ જ બેઝિક $pH$ પર,તે મુખ્યત્વે ઋણ આયન (anionic) સ્વરૂપમાં $(-COO^-)$ હોય છે. તેથી,તે તમામ એસિડિક કે બેઝિક $pH$ પર ઝ્વિટરઆયોન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.

(C) બ્રોન્કિઓલ્સ અને ફેલોપિયન ટ્યુબમાં પક્ષ્મલ અધિચ્છદ (ciliated epithelium) જોવા મળે છે.
પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષોનું બનેલું હોય છે જેની મુક્ત સપાટી પર વાળ જેવી રચનાઓ હોય છે જેને પક્ષ્મ (cilia) કહેવામાં આવે છે.
આ પક્ષ્મ અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
ફેલોપિયન ટ્યુબમાં,પક્ષ્મ અંડકોષને ગર્ભાશય તરફ ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
બ્રોન્કિઓલ્સમાં,પક્ષ્મ શ્લેષ્મ અને ફસાયેલા ધૂળના કણોને શ્વસન માર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.

(A) ગાઉટ એ કંકાલ તંત્રનો એક ચયાપચયિક વિકાર છે.
તે સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે.
આ જમાવટને કારણે અસરગ્રસ્ત સાંધાઓમાં સોજો,ફૂલવું અને તીવ્ર દુખાવો થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) વાઇટલ કેપેસિટી $(VC)$ એટલે બળપૂર્વકના ઉચ્છવાસ પછી વ્યક્તિ જેટલી હવા અંદર લઈ શકે તે મહત્તમ કદ. તેમાં એક્સપાયરેટરી રિઝર્વ વોલ્યુમ $(ERV)$,ટાઇડલ વોલ્યુમ $(TV)$ અને ઇન્સ્પાયરેટરી રિઝર્વ વોલ્યુમ $(IRV)$ નો સમાવેશ થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,$VC = ERV + TV + IRV$.
વિધાન $(a)$ સાચું છે કારણ કે તે $VC$ ના ઘટકો દર્શાવે છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે કારણ કે તે $VC$ ની વ્યાખ્યા આપે છે કે બળપૂર્વકના ઉચ્છવાસ પછી વ્યક્તિ મહત્તમ કેટલી હવા અંદર લઈ શકે છે.
વિધાન $(e)$ પણ સાચું છે કારણ કે બળપૂર્વકના શ્વાસ પછી વ્યક્તિ જેટલી હવા બહાર કાઢી શકે છે તે $VC$ (કુલ વિનિમયક્ષમ હવા) ની સમકક્ષ છે.
તેથી,વિધાનો $(a), (c)$ અને $(e)$ સાચા છે.

(B) હિપેટિક પોર્ટલ સિસ્ટમ એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચે અસ્તિત્વ ધરાવતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
તે પાચન માર્ગમાંથી શોષાયેલા પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ અશુદ્ધ રુધિરને સીધું યકૃતમાં લઈ જાય છે,જેથી યકૃતમાં તેનું પ્રોસેસિંગ,ડિટોક્સિફિકેશન અને સંગ્રહ થઈ શકે,ત્યારબાદ તે હિપેટિક શિરા દ્વારા સામાન્ય રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં પ્રવેશે છે.
આ તંત્ર ચયાપચયના નિયમન અને આંતરડામાંથી શોષાયેલા પદાર્થોના ગાળણ માટે આવશ્યક છે.

(A) વંદાનું પાચનતંત્ર નીચે મુજબની રચનાઓ ધરાવે છે:
$1$. $a$. અન્નસંગ્રહાશય (Crop): તે પાતળી દીવાલવાળી કોથળી છે જે ખોરાકના સંગ્રહ માટે વપરાય છે.
$2$. $b$. પ્રોવેન્ટ્રિક્યુલસ (ગિઝાર્ડ): તેની દીવાલ જાડી અને સ્નાયુબદ્ધ હોય છે અને તેમાં કાઇટિનના દાંત હોય છે,જે ખોરાકના કણોને દળવામાં મદદ કરે છે.
$3$. $c$. યકૃત અંધાંત્ર (Hepatic caecae): આ $6-8$ આંધળી નલિકાઓ છે જે અગ્રઆંત્ર અને મધ્યઆંત્રના જોડાણ પર આવેલી હોય છે,જે પાચક રસોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$4$. $d$. માલ્પિઘિયન નલિકાઓ: આ $100-150$ પીળા રંગની પાતળી તંતુમય રચનાઓ છે જે મધ્યઆંત્ર અને પશ્ચઆંત્રના જોડાણ પર આવેલી હોય છે,જે હિમોલિમ્ફમાંથી નાઇટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a) - (iv), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iii)$ છે.

(B) ન્યુમોટેક્સિક કેન્દ્ર એ માનવ મગજના $Pons$ (સેતુ) માં આવેલો એક વિશિષ્ટ ભાગ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય શ્વસન લય કેન્દ્રના કાર્યોનું નિયમન કરવાનું છે.
તે શ્વાસ લેવાના સમયગાળાને ઘટાડીને શ્વસન દરને બદલે છે,જેના પરિણામે શ્વસન દર વધે છે.

(B) $1$. કંકાલ સ્નાયુ તંતુઓ બહુકોષકેન્દ્રીય (syncytial) હોય છે અને સમાંતર જૂથોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,એકકોષકેન્દ્રીય નથી.
$2$. હૃદયના સ્નાયુ કોષો આંતરવર્તી તકતીઓ (intercalated discs) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે સંદેશાવ્યવહાર જંકશન (gap junctions) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષોને એક એકમ તરીકે સંકોચન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
$3$. રુધિરવાહિનીઓની દીવાલો મુખ્યત્વે લીસા સ્નાયુ પેશીની બનેલી હોય છે,સ્તંભાકાર અધિચ્છદની નહીં.
$4$. લીસા સ્નાયુઓ એકકોષકેન્દ્રીય અને અનૈચ્છિક હોય છે,બહુકોષકેન્દ્રીય નથી.

(A) $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) એ પેપ્ટાઈડ હોર્મોન છે. પેપ્ટાઈડ હોર્મોન્સ પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને તે લક્ષ્ય કોષોના કોષરસસ્તરના લિપિડ દ્વિસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,તેઓ લક્ષ્ય કોષની સપાટી પર હાજર ચોક્કસ કોષરસસ્તર-આધારિત ગ્રાહીઓ સાથે આંતરક્રિયા કરે છે,જે વિધાન $(A)$ માં દર્શાવેલ છે.
ગ્રાહી સાથે જોડાણ થયા પછી,આ હોર્મોન્સ કોષની અંદર ચક્રીય $AMP$ $(cAMP)$ અથવા $Ca^{2+}$ જેવા દ્વિતીય સંદેશાવાહકોનું નિર્માણ કરે છે,જે પછી કોષીય ચયાપચય અને શારીરિક પ્રતિક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે. આ પદ્ધતિ કારણ $(R)$ માં યોગ્ય રીતે વર્ણવેલ છે.
હોર્મોન કોષમાં પ્રવેશ કરી શકતું નથી,તેથી સંકેત મોકલવા માટે દ્વિતીય સંદેશાવાહક પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે,તેથી કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ માટે સાચી સમજૂતી છે.

(C) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં હૃદયની રચના અલગ-અલગ હોય છે:
$1$. $Scoliodon$ (ડોગફિશ) એ કાસ્થિ મત્સ્ય છે,જેમાં બે ખંડોવાળું હૃદય (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક) હોય છે.
$2$. $Hippocampus$ (સી-હોર્સ) એ અસ્થિ મત્સ્ય છે,જેમાં પણ બે ખંડોવાળું હૃદય હોય છે.
$3$. $Chelone$ (લીલો દરિયાઈ કાચબો) એ સરીસૃપ વર્ગનું પ્રાણી છે. મોટાભાગના સરીસૃપો,જેમાં કાચબાનો સમાવેશ થાય છે,તેમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે.
$4$. $Pteropus$ (વડવાગળ) એ સસ્તન પ્રાણી છે,જેમાં ચાર ખંડોવાળું હૃદય હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Chelone$ છે.

(A) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,વિકાસ પામતા ગર્ભને ટેકો આપવા માટે માતાનો ચયાપચયનો દર નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
આ વધેલી ચયાપચયની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે,થાયરોઇડ ગ્રંથિ વધુ સક્રિય બને છે,જેના પરિણામે માતાના રુધિરમાં થાયરોક્સિનનું સ્તર વધે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે ગર્ભાવસ્થામાં માતાના શરીરમાં વિવિધ શારીરિક અને ચયાપચયના અનુકૂલનોનો સમાવેશ થાય છે.
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વધેલી ચયાપચયની જરૂરિયાતોને કારણે થાયરોક્સિનમાં વધારો એ સીધું પરિણામ હોવાથી,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) સાયક્લોસ્ટોમ્સ એ જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓનો સમૂહ છે.
વિધાન $(a)$ સાચું છે: તેઓમાં ભીંગડા અને યુગ્મિત મીનપક્ષોનો અભાવ હોય છે.
વિધાન $(b)$ ખોટું છે: તેઓનું મુખ ગોળાકાર હોય છે,પરંતુ તેઓ જડબાવિહીન (Agnatha) હોય છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે: તેઓમાં શ્વસન માટે $6-15$ જોડ ઝાલર ફાટો હોય છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: સાયક્લોસ્ટોમ્સ દરિયાઈ છે પરંતુ પ્રજનન માટે મીઠા પાણીમાં સ્થળાંતર કરે છે (એનાડ્રોમસ સ્થળાંતર),ત્યારબાદ તેઓ મૃત્યુ પામે છે.
તેથી,વિધાન $(b)$ અને $(d)$ ખોટા છે.

(D) ઈનેમલ એ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે. તે દાંતના તાજ (crown) ને આવરે છે અને યાંત્રિક ઘસારો અને રાસાયણિક ધોવાણ સામે રક્ષણાત્મક સ્તર પૂરું પાડે છે. તે દાંતની રચનાત્મક અખંડિતતા અને આકાર જાળવવા માટે આવશ્યક છે,જે તેમને ચાવવાની ક્રિયાના દબાણને સહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ હાડકાં માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે,જે નરમ પેશીઓ અને અંગોને ટેકો આપે છે અને રક્ષણ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(b)$ અંગોના હાડકાં વજન વહન અને હલનચલન માટે જવાબદાર છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(c)$ અસ્થિમજ્જા (Bone marrow),અસ્થિબંધ નહીં,તે રક્તકણોના ઉત્પાદનનું સ્થળ છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(d)$ મેદપૂર્ણ પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે ચરબીનો સંગ્રહ કરવા માટે વિશિષ્ટ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(e)$ કંડરા (Tendons) સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે,જ્યારે અસ્થિબંધ (Ligaments) એક હાડકાને બીજા હાડકા સાથે જોડે છે. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(d)$ સાચા છે. સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Meiosis-I$ ના $Zygotene$ તબક્કા દરમિયાન,સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બને છે,જેને $Synapsis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ જોડાણ $Synaptonemal$ $complex$ ના નિર્માણ દ્વારા સરળ બને છે.
જોડાયેલા સમજાત રંગસૂત્રોને $Bivalents$ અથવા $Tetrads$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Bivalents$ અથવા $Tetrads$ નું નિર્માણ એ $Zygotene$ તબક્કાની લાક્ષણિકતા છે,જે $Synaptonemal$ $complex$ સાથે સંકળાયેલ છે.

(C) વર્ગીકરણ સહાયક 'કૂંચી' (key) નો ઉપયોગ સમાનતાઓ અને અસમાનતાઓના આધારે વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓની ઓળખ માટે થાય છે. વિધાન $(a)$ સાચું છે.
કૂંચી પ્રકૃતિમાં વિશ્લેષણાત્મક છે કારણ કે તેમાં સજીવને ઓળખવા માટે લક્ષણોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. વિધાન $(b)$ સાચું છે.
કૂંચીઓ સામાન્ય રીતે વિરોધાભાસી લક્ષણોની જોડી પર આધારિત હોય છે જેને 'કપલેટ' કહેવાય છે. વિધાન $(c)$ સાચું છે.
દરેક વર્ગીકરણ શ્રેણી જેવી કે કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ માટે ઓળખના હેતુસર અલગ-અલગ વર્ગીકરણ કૂંચીઓની જરૂર પડે છે. તેથી,એક જ કૂંચીનો ઉપયોગ તમામ શ્રેણીઓ માટે થઈ શકતો નથી. વિધાન $(d)$ ખોટું છે.
કૂંચીમાંના દરેક વિધાનને 'લીડ' કહેવામાં આવે છે. વિધાન $(e)$ સાચું છે.
આમ,વિધાનો $(a), (b), (c)$ અને $(e)$ સાચા છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. બહુધ્રુવીય ચેતાકોષોમાં એક અક્ષતંતુ અને બે કે તેથી વધુ શિખાતંતુઓ હોય છે અને તે મસ્તિષ્ક બાહ્યક (Cerebral cortex) માં જોવા મળે છે $(a - ii)$.
$2$. દ્વિધ્રુવીય ચેતાકોષોમાં એક અક્ષતંતુ અને એક શિખાતંતુ હોય છે અને તે આંખના નેત્રપટલ (Retina) માં જોવા મળે છે $(b - iii)$.
$3$. મજ્જાપડયુક્ત ચેતાતંતુઓ કરોડરજ્જુની ચેતાઓ અને મસ્તિષ્ક ચેતાઓમાં જોવા મળે છે $(c - iv)$.
$4$. મજ્જાપડવિહીન ચેતાતંતુઓ સામાન્ય રીતે સ્વાયત્ત અને દૈહિક ચેતાતંત્રમાં જોવા મળે છે $(d - i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a - ii, b - iii, c - iv, d - i)$ છે.

(D) વંદામાં મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો $Malpighian$ $tubules$ (માલ્પિઘિયન નલિકાઓ) છે.
ઉત્સર્જન અથવા નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરાના સંગ્રહમાં સામેલ અન્ય રચનાઓમાં $Fat$ $body$ (મેદકાય),$Urecose$ $glands$ (યુરિકોઝ ગ્રંથિઓ) અને $Nephrocytes$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Hepatic$ $caeca$ (યકૃત અંધાંત્ર) એ અન્નમાર્ગના અગ્રઆંત્ર અને મધ્યાંત્રના જોડાણ પર આવેલી અંધ નલિકાઓ છે,જે મુખ્યત્વે પાચક રસોના સ્ત્રાવ સાથે સંકળાયેલી છે,ઉત્સર્જન સાથે નહીં.
તેથી,$Hepatic$ $caeca$ એ સાચો જવાબ છે.

(A) માનવ રુધિરમાં રચનાત્મક તત્વોની વિપુલતા નીચે મુજબ છે:
$1$. રક્તકણો $(RBCs)$: $5.0-5.5$ મિલિયન/$mm^3$ (સૌથી વધુ વિપુલ).
$2$. ત્રાકકણો (Platelets): $150,000-350,000$ પ્રતિ $mm^3$.
$3$. ન્યુટ્રોફિલ્સ: કુલ $WBCs$ ના $60-65\%$.
$4$. મોનોસાઇટ્સ: કુલ $WBCs$ ના $6-8\%$.
$5$. ઇઓસિનોફિલ્સ: કુલ $WBCs$ ના $2-3\%$.
ચોક્કસ સંખ્યાઓની સરખામણી કરતા, વિપુલતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: રક્તકણો > ત્રાકકણો > ન્યુટ્રોફિલ્સ > મોનોસાઇટ્સ > ઇઓસિનોફિલ્સ.
આમ, સાચો ક્રમ $(c), (a), (b), (e), (d)$ છે.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે: $DNA$ પોલિમરેઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે માત્ર વધતી જતી શૃંખલાના $3^{\prime}$ છેડા પર ન્યુક્લિયોટાઈડ ઉમેરીને $DNA$ નું સંશ્લેષણ કરે છે. તેથી,પોલિમરાઈઝેશન હંમેશા $5^{\prime} \rightarrow 3^{\prime}$ દિશામાં થાય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: કારણ કે $DNA$ શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોય છે અને $DNA$ પોલિમરેઝ માત્ર $5^{\prime} \rightarrow 3^{\prime}$ દિશામાં જ સંશ્લેષણ કરી શકે છે,તેથી એક શૃંખલા (લીડિંગ સ્ટ્રેન્ડ) પર પ્રતિકૃતિ રેપ્લિકેશન ફોર્ક તરફ સતત થાય છે,જ્યારે બીજી શૃંખલા (લેગિંગ સ્ટ્રેન્ડ) પર ઓકાઝાકી ફ્રેગમેન્ટ્સ તરીકે ઓળખાતા ટૂંકા ટુકડાઓમાં અસતત રીતે થાય છે.
નિષ્કર્ષ: બંને વિધાનો સાચા છે.

(C) હાઈડ્રાર્ક ઉત્તરાધિકાર વધુ ભેજવાળા વિસ્તારોમાં થાય છે અને ઉત્તરાધિકારી શ્રેણી જલીય સ્થિતિમાંથી મેસિક (મધ્યવર્તી) સ્થિતિ તરફ આગળ વધે છે.
હાઈડ્રાર્ક ઉત્તરાધિકારમાં,અગ્રગામી જાતિઓ નાના ફાઈટોપ્લેન્કટોન્સ (જેમ કે બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી,ગ્રીન આલ્ગી અને ડાયેટમ્સ) હોય છે.
આ સજીવો ખુલ્લા જળાશયમાં વસાહત કરનારા પ્રથમ સજીવો છે,જે અંતે વધુ જટિલ સમુદાયોના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે સિકલ સેલ એનિમિયા અને હિમોફિલિયા બંને પ્રચ્છન્ન વિકારો છે. ખાસ કરીને,સિકલ સેલ એનિમિયા એ ઓટોસોમલ પ્રચ્છન્ન લક્ષણ છે,જ્યારે હિમોફિલિયા એ $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન લક્ષણ છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે બંને સ્થિતિઓ રુધિરને અસર કરે છે. સિકલ સેલ એનિમિયામાં અસામાન્ય હિમોગ્લોબિનનું નિર્માણ થાય છે જે રક્તકણોના આકારને વિકૃત કરે છે,અને હિમોફિલિયા એ રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયામાં ખામી સર્જતો વિકાર છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.

(A) રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ,ખાસ કરીને $EcoRI$ જેવા ઉત્સેચકો,$DNA$ શૃંખલાઓને ચોક્કસ બિંદુઓ પર કાપે છે જેને ઓળખ ક્રમ અથવા પેલિન્ડ્રોમિક સાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે આ ઉત્સેચકો $DNA$ ને પેલિન્ડ્રોમિક સાઇટના કેન્દ્રથી થોડે દૂર કાપે છે,ત્યારે તેઓ છેડા પર એકલ-શૃંખલાયુક્ત ભાગો છોડે છે.
આ બહાર નીકળેલા ભાગોને સ્ટીકી એન્ડ્સ (ચીકણા છેડા) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ તેમના પૂરક કાપેલા ભાગો સાથે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે તે સ્ટીકી એન્ડ્સના નિર્માણનું વર્ણન કરે છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે આ સ્ટીકી એન્ડ્સનું નિર્માણ ખાસ કરીને પેલિન્ડ્રોમિક ક્રમના કેન્દ્રથી દૂર કરવામાં આવેલા સ્ટેગર્ડ કટ (અસમાન કાપ) ને કારણે થાય છે.
તેથી,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલ એમેઝોન રેઈન ફોરેસ્ટની જૈવવિવિધતાના ડેટા મુજબ,પ્રજાતિઓની અંદાજિત સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
$1$. અપૃષ્ઠવંશીઓ: $1,25,000$
$2$. વનસ્પતિઓ: $40,000$
$3$. માછલીઓ: $3,000$
$4$. પક્ષીઓ: $1,300$
$5$. સસ્તન પ્રાણીઓ: $427$
તેથી,ઉતરતો ક્રમ આ મુજબ છે: અપૃષ્ઠવંશીઓ $(b) >$ વનસ્પતિઓ $(a) >$ માછલીઓ $(c) >$ પક્ષીઓ $(e) >$ સસ્તન પ્રાણીઓ $(d)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(b) > (a) > (c) > (e) > (d)$ છે.

(A) નિવસનતંત્રીય અનુક્રમણની પ્રક્રિયા એવા ખાલી વિસ્તારમાં શરૂ થાય છે જ્યાં અગાઉ કોઈ જીવન અસ્તિત્વમાં નહોતું.
$1$. સજીવોનો જે પ્રથમ સમૂહ આવા ઉજ્જડ વિસ્તારમાં વસવાટ કરે છે તેને પાયોનિયર (અગ્રગામી) જાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. ઉદાહરણોમાં ખુલ્લા ખડકો પર જોવા મળતી લાઈકેન અથવા નવા તળાવમાં જોવા મળતા ફાઈટોપ્લાન્કટોન (વનસ્પતિ પ્લવકો) નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. આ જાતિઓ પર્યાવરણમાં ફેરફાર કરે છે,જેથી તે પછીની જાતિઓ માટે અનુકૂળ બને છે.
$4$. તેથી,સાચો જવાબ પાયોનિયર જાતિ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનો લાક્ષણિક પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તે નીચેના ઘટકો ધરાવે છે:
$1$. અંડછિદ્ર તરફ અંડપ્રસાધન,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. અંડતલ તરફ ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$3$. એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જે અંતે જોડાઈને દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
તેથી,સાચું બંધારણ એક અંડકોષ,બે સહાયક કોષો,ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો છે.

(B) પરિસ્થિતિકીય ઉત્તરાધિકાર એ આપેલ વિસ્તારની પ્રજાતિઓની રચનામાં થતો ક્રમિક અને અનુમાનિત ફેરફાર છે.
ભલે ઉત્તરાધિકાર શુષ્ક વિસ્તાર (xerarch) માં શરૂ થાય કે ભીના વિસ્તાર (hydrarch) માં,તે અંતે એક સ્થિર,પરિપક્વ સમુદાય તરફ દોરી જાય છે જેને ચરમ સમુદાય (climax community) કહેવામાં આવે છે.
બંને કિસ્સાઓમાં,ચરમ સમુદાય મધ્યમ ભેજવાળી સ્થિતિ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,જેને $Mesic$ (મધ્યવર્તી) પર્યાવરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,તમામ ઉત્તરાધિકાર $Mesic$ ચરમ સમુદાય તરફ આગળ વધે છે.

(D) $DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવાની પ્રક્રિયાને $Gel$ $electrophoresis$ (જેલ ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$DNA$ ના ટુકડાઓને વિદ્યુતક્ષેત્રની હાજરીમાં જેલ મેટ્રિક્સ (સામાન્ય રીતે એગરોઝ) માંથી પસાર કરવામાં આવે છે.
$DNA$ અણુઓ ઋણ વીજભારિત હોવાથી,તેઓ એનોડ (ધન ધ્રુવ) તરફ ગતિ કરે છે.
નાના ટુકડાઓ જેલના છિદ્રોમાંથી મોટા ટુકડાઓની સરખામણીમાં ઝડપથી અને વધુ દૂર સુધી ગતિ કરે છે,જેનાથી તેમનું અસરકારક અલગીકરણ શક્ય બને છે.

(A) સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ (ટકાઉ વિકાસ) પરની વિશ્વ સમિટ $2002$ માં દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગમાં યોજાઈ હતી.
આ સમિટ દરમિયાન,$190$ દેશોએ $2010$ સુધીમાં વૈશ્વિક,પ્રાદેશિક અને સ્થાનિક સ્તરે જૈવવિવિધતાના નુકસાનના વર્તમાન દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો હાંસલ કરવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

(A) કૃત્રિમ સંકરણમાં,ધ્યેય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે માત્ર ઇચ્છિત પરાગરજ જ પરાગાસન પર પહોંચે.
$(a)$ જો છોડ એકલિંગી પુષ્પો ઉત્પન્ન કરે છે,તો માદા પુષ્પની કલિકાઓને કોથળી ચડાવવાની જરૂર નથી કારણ કે તેમાં પરાગાશય હોતા નથી,આમ તે સ્વ-પરાગનયનને કુદરતી રીતે અટકાવે છે.
$(b)$ એકલિંગી પુષ્પોમાં પુંકેસર (પરાગાશય) હોતા નથી,તેથી વંધ્યીકરણ (પરાગાશય દૂર કરવાની પ્રક્રિયા) ની જરૂર નથી.
$(c)$ આ વિધાન ખોટું છે; કોથળી ચડાવવાની પ્રક્રિયા વંધ્યીકરણ પછી તરત જ કરવામાં આવે છે,પર-પરાગનયન પછી નહીં.
$(d)$ દ્વિલિંગી પુષ્પોમાં સ્વ-પરાગનયન અટકાવવા માટે આ પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયા છે.
$(e)$ આ વિધાન ખોટું છે; સ્ત્રીપૂર્વપક્વતાનો ઉપયોગ યોગ્ય પિતૃઓની પસંદગી કરીને સંકરણ માટે કરી શકાય છે.
આમ,$(a), (b)$ અને $(d)$ સાચા છે.

(C) મોટાભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન પ્રદેહ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે.
જોકે,બીટ અને મરી જેવા કેટલાક બીજમાં,પ્રદેહનો અમુક ભાગ અવશેષ તરીકે જળવાઈ રહે છે.
આ અવશેષી,જળવાઈ રહેલા પ્રદેહને પરિભ્રૂણપોષ (perisperm) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) વારસાગમનનો રંગસૂત્રીય વાદ $1902$ માં $Sutton$ અને $Boveri$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત જણાવે છે કે રંગસૂત્રો એ આનુવંશિકતાના વાહકો છે અને અર્ધીકરણ દરમિયાન મેન્ડેલિયન કારકો (જનીનો) ની જોડીનું અલગીકરણ એ સમજાત રંગસૂત્રોની જોડીના અલગીકરણને સમાંતર છે.
$Thomas$ $Morgan$ ને $Drosophila$ $melanogaster$ (ફળમાખી) નો ઉપયોગ કરીને આ સિદ્ધાંતના પ્રાયોગિક ચકાસણી માટે ઓળખવામાં આવે છે.
$Gregor$ $Mendel$ આનુવંશિકતાના પિતા છે જેમણે વારસાગમનના નિયમો આપ્યા હતા.
$Robert$ $Brown$ કોષના કોષકેન્દ્રની શોધ માટે જાણીતા છે.

$(A)$. પવિત્ર ઉપવનો એ જંગલના એવા વિસ્તારો છે જેમને સ્થાનિક સમુદાયો દ્વારા ખૂબ જ આદર આપવામાં આવે છે અને તેનું રક્ષણ કરવામાં આવે છે, જેમ કે મેઘાલયમાં ખાસી અને જયંતિયા હિલ્સ $(a-iv)$.
$b$. પ્રાણી ઉદ્યાન એ એવી જગ્યા છે જ્યાં પ્રાણીઓને પાંજરામાં રાખવામાં આવે છે અને લોકો માટે પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે। આ $Ex-situ$ (બાહ્ય-સ્થાન) સંરક્ષણની એક પદ્ધતિ છે $(b-iii)$.
$c$. નાઈલ પર્ચ એ લેક વિક્ટોરિયામાં દાખલ કરવામાં આવેલી વિદેશી જાતિનું ઉદાહરણ છે, જેના કારણે સિચલિડ માછલીઓની $200$ થી વધુ પ્રજાતિઓ લુપ્ત થઈ ગઈ હતી $(c-i)$.
$d$. એમેઝોન રેઈનફોરેસ્ટને ઘણીવાર 'પૃથ્વીના ફેફસાં' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કુલ ઓક્સિજનના લગભગ $20\%$ યોગદાન આપે છે $(d-ii)$.
તેથી, સાચી જોડ $(a-iv, b-iii, c-i, d-ii)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. જનીન ગન $(a)$: તે યજમાન કોષોમાં વિદેશી $DNA$ ના સીધા સ્થળાંતર માટે વપરાતી બાયોલિસ્ટિક પદ્ધતિ છે $(ii)$.
$2$. જનીન થેરાપી $(b)$: તેમાં આનુવંશિક વિકારની સારવાર માટે ખામીયુક્ત જનીનને સામાન્ય, તંદુરસ્ત જનીન દ્વારા બદલવાનો સમાવેશ થાય છે $(i)$.
$3$. જનીન ક્લોનિંગ $(c)$: તે ચોક્કસ $DNA$ ટુકડા અથવા અણુની ઘણી સમાન નકલો બનાવવાની પ્રક્રિયા છે $(iv)$.
$4$. જિનોમ $(d)$: તે સજીવના કોષોમાં હાજર આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ ના સંપૂર્ણ સેટનો સંદર્ભ આપે છે $(iii)$.
તેથી, સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

(C) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. બેક્ટેરિયોફેજ $\phi \times 174$ માં $5386$ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ હોય છે $(a-ii)$.
$2$. બેક્ટેરિયોફેજ લેમ્બડામાં $48502$ બેઝ જોડી હોય છે $(b-i)$.
$3$. ઇશ્ચેરીકિયા કોલી $(E. coli)$ માં $4.6 \times 10^6$ બેઝ જોડી હોય છે $(c-iv)$.
$4$. માનવ $DNA$ ની એકકીય માત્રા $3.3 \times 10^9$ બેઝ જોડી છે $(d-iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) - (ii), (b) - (i), (c) - (iv), (d) - (iii)$ છે.

(C) એપોમિક્સિસ એ અલિંગી પ્રજનનનું એક સ્વરૂપ છે જે લિંગી પ્રજનનની નકલ કરે છે,જેમાં ફલન વગર બીજ ઉત્પન્ન થાય છે.
સંકર પાકોમાં મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે ઇચ્છનીય લક્ષણો આગામી પેઢીમાં અલગ થઈ જાય છે,જેનો અર્થ છે કે ખેડૂતોએ દર વર્ષે નવા સંકર બીજ ખરીદવા પડે છે.
જો આ સંકર જાતોમાં એપોમિક્ટિક જનીન દાખલ કરવામાં આવે,તો ઉત્પન્ન થયેલા બીજ પિતૃ છોડની ક્લોન (આબેહૂબ નકલ) હશે.
પરિણામે,લક્ષણોનું કોઈ અલગીકરણ થશે નહીં અને ખેડૂતો સંકર ઓજસ અથવા ઇચ્છિત લક્ષણો ગુમાવ્યા વિના પછીના વાવેતર માટે આ બીજનો સંગ્રહ અને પુનઃઉપયોગ કરી શકશે.

(C) ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલો ઉચ્ચ જૈવવિવિધતા અને સ્થિર આબોહવા દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે જે આખા વર્ષ દરમિયાન વનસ્પતિના વિકાસને ટેકો આપે છે.
અનુકૂળ આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓને કારણે,ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં ઘણી વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ વર્ષના અલગ-અલગ સમયે ફળો આપે છે.
ખોરાકના સ્ત્રોતો (ફળો) ની આ સતત ઉપલબ્ધતા ફળાહારી પક્ષીઓની મોટી વસ્તીને ટેકો આપે છે,કારણ કે તેઓ કોઈપણ ઋતુમાં ખોરાકની અછતનો સામનો કરતા નથી.
તેથી,ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલોમાં ફળાહારી પક્ષીઓની વિપુલતાનું મુખ્ય કારણ આખા વર્ષ દરમિયાન ફળોની ઉપલબ્ધતા છે.

(D) વર્ણવેલ લક્ષણો,જેમ કે નાનું ગોળ માથું,જીભમાં ખાંચા,આંશિક રીતે ખુલ્લું મોઢું,લાક્ષણિક હથેળીની રેખાઓ સાથેની પહોળી હથેળી,અને અવરોધાયેલ શારીરિક,મનોપ્રેરક અને માનસિક વિકાસ,એ $Down$ સિન્ડ્રોમના લક્ષણો છે.
$Down$ સિન્ડ્રોમ એ રંગસૂત્ર $21$ ની એક વધારાની નકલ હોવાને કારણે થતી આનુવંશિક વિકૃતિ છે,જેને રંગસૂત્ર $21$ ની ટ્રાયસોમી કહેવામાં આવે છે.
આના પરિણામે સામાન્ય $46$ ને બદલે કુલ $47$ રંગસૂત્રો જોવા મળે છે.

(B) વનસ્પતિ કોષોમાંથી જનીનિક દ્રવ્ય $(DNA)$ અલગ કરવા માટે,કોષદીવાલનું પાચન કરવું જરૂરી છે. વનસ્પતિ કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે,તેથી ઉત્સેચક $(a)$ સેલ્યુલેઝની જરૂર પડે છે.
ફૂગની કોષદીવાલ કાઈટિનની બનેલી હોય છે,તેથી તેને તોડવા અને જનીનિક દ્રવ્ય મુક્ત કરવા માટે ઉત્સેચક $(b)$ કાઈટિનેઝની જરૂર પડે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)$ સેલ્યુલેઝ અને $(b)$ કાઈટિનેઝ છે.

(A) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલા પારિસ્થિતિકીય ડેટાના આધારે સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
- $a$. મહાસાગરોમાં ઓગળેલ કાર્બન: વૈશ્વિક કાર્બનનો $71 \%$ ભાગ મહાસાગરોમાં ઓગળેલો જોવા મળે છે $(ii)$.
- $b$. પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા કાર્બનનું વાર્ષિક સ્થાપન: પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા વાર્ષિક આશરે $4 \times 10^{13} \ kg$ કાર્બનનું સ્થાપન થાય છે $(iii)$.
- $c$. વનસ્પતિઓ દ્વારા ગ્રહણ કરાયેલ $PAR$ (પ્રકાશસંશ્લેષણીય સક્રિય વિકિરણ): વનસ્પતિઓ આપાત $PAR$ ના માત્ર $2$ થી $10 \%$ જેટલા ભાગનું જ ગ્રહણ કરે છે $(iv)$.
- $d$. મહાસાગરોની ઉત્પાદકતા: મહાસાગરોની વાર્ષિક ચોખ્ખી પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા આશરે $55$ અબજ ટન છે $(i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) - (ii), (b) - (iii), (c) - (iv), (d) - (i)$ છે.

(C) વટાણાના છોડમાં,લીલો રંગ $(G)$ એ પીળા રંગ $(g)$ પર પ્રભાવી છે,અને ફૂલેલી શીંગનો આકાર $(I)$ એ સંકોચાયેલી શીંગ $(i)$ પર પ્રભાવી છે.
પિતૃ સંકરણ લીલી-ફૂલેલી $(GGII)$ અને પીળી-સંકોચાયેલી $(ggii)$ વચ્ચે થાય છે.
$F_1$ પેઢી $GgIi$ (લીલી-ફૂલેલી) મળે છે.
દ્વિ-સંકરણમાં,$F_2$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
સ્વરૂપ પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$9$ (લીલી,ફૂલેલી) : $3$ (લીલી,સંકોચાયેલી) : $3$ (પીળી,ફૂલેલી) : $1$ (પીળી,સંકોચાયેલી).
કુલ ભાગ $9+3+3+1 = 16$ છે.
પીળી અને ફૂલેલી શીંગોનું પ્રમાણ $3/16$ છે.
ટકાવારી = $(3/16) \times 100 = 18.75 \%$.

(B) રોગકારક બેક્ટેરિયા ઘણીવાર $R$-પ્લાઝમિડ્સ (પ્રતિકારક પ્લાઝમિડ્સ) ની હાજરી દ્વારા એન્ટિબાયોટિક્સ સામે પ્રતિકારક શક્તિ મેળવે છે.
આ નાના,ગોળાકાર,રંગસૂત્ર બહારના $DNA$ અણુઓ છે જે બેક્ટેરિયલ રંગસૂત્રથી સ્વતંત્ર રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
પ્લાઝમિડ્સ એવા જનીનો ધરાવે છે જે એન્ટિબાયોટિક્સનું વિઘટન અથવા ફેરફાર કરવા સક્ષમ ઉત્સેચકો માટે સંકેત આપે છે,જેનાથી તે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે.
બેક્ટેરિયા સંયુગ્મન (conjugation) દ્વારા આ પ્લાઝમિડ્સને અન્ય બેક્ટેરિયામાં સ્થાનાંતરિત કરી શકે છે,તેથી એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકાર વસ્તીમાં ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) $1997$ માં ઉત્પન્ન થયેલ ટ્રાન્સજેનિક ગાય '$Rosie$' એ પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય હતી. તેના દૂધમાં માનવ પ્રોટીન આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન જોવા મળ્યું હતું. આ પ્રોટીન દૂધને કુદરતી ગાયના દૂધની સરખામણીમાં માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત બનાવે છે,કારણ કે તે માનવ માતાના દૂધના બંધારણ સાથે ખૂબ જ સામ્યતા ધરાવે છે.

(D) ગ્રાફ્ટ રિજેક્શન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રાપ્તકર્તાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પ્રત્યારોપિત અંગને બહારના ('પર') પદાર્થ તરીકે ઓળખે છે.
આ ઓળખ મુખ્યત્વે $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ દ્વારા થાય છે,જે કોષ-માધ્યિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના મુખ્ય ઘટકો છે.
જ્યારે $T$-કોષો ગ્રાફ્ટ પરના વિદેશી એન્ટિજેન્સને ઓળખે છે,ત્યારે તેઓ પ્રત્યારોપિત પેશીનો નાશ કરવા માટે રોગપ્રતિકારક હુમલો શરૂ કરે છે.
તેથી,કોષ-માધ્યિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ એ ગ્રાફ્ટ રિજેક્શન માટે જવાબદાર મુખ્ય પદ્ધતિ છે.

(C) હર્શી અને ચેઝના મૂળ પ્રયોગમાં,તેઓએ $DNA$ ને લેબલ કરવા માટે કિરણોત્સર્ગી ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ અને પ્રોટીનને લેબલ કરવા માટે કિરણોત્સર્ગી સલ્ફર $(^{35}S)$ નો ઉપયોગ કર્યો હતો.
કારણ કે બેક્ટેરિયોફેજ દ્વારા ચેપ દરમિયાન $DNA$ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે અને પ્રોટીન પ્રવેશતું નથી,તેથી તેઓએ બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર કિરણોત્સર્ગી ફોસ્ફરસનું અવલોકન કર્યું,જે સાબિત કરે છે કે $DNA$ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
જો બંધારણ બદલાઈ ગયું હોત,તો $DNA$ માં સલ્ફર હોત અને પ્રોટીનમાં ફોસ્ફરસ હોત.
ચેપ લાગતા,$DNA$ (જેમાં હવે કિરણોત્સર્ગી સલ્ફર છે) બેક્ટેરિયલ કોષોમાં પ્રવેશ કરશે.
તેથી,બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર કિરણોત્સર્ગી સલ્ફર જોવા મળશે,જ્યારે કિરણોત્સર્ગી ફોસ્ફરસ પ્રોટીન કોટ સાથે બહાર રહેશે.

(B) ગૌસના સ્પર્ધાત્મક નિવારણના સિદ્ધાંત (Gause's Competitive Exclusion Principle) મુજબ,મર્યાદિત સંસાધન માટે સ્પર્ધા કરતી બે પ્રજાતિઓ અનિશ્ચિત સમય સુધી સાથે રહી શકતી નથી. જો કે,પ્રજાતિઓ 'સંસાધન વિભાજન' (resource partitioning) અપનાવીને સ્પર્ધા ટાળી શકે છે અને સહઅસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે. આમાં ખોરાક શોધવાની અલગ પદ્ધતિઓ પસંદ કરવી,જેમ કે દિવસના અલગ-અલગ સમયે ખોરાક લેવો અથવા અલગ-અલગ પ્રકારના ફૂલોની મુલાકાત લેવી,જે એક જ સંસાધન માટેની સીધી સ્પર્ધા ઘટાડે છે.

(A) ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ડિવાઇસ (IUDs) એ ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે જે ડોકટરો અથવા નિષ્ણાત નર્સ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
તેમને બિન-દવાયુક્ત IUDs (દા.ત.,લિપ્સ લૂપ),કોપર-મુક્ત કરતા IUDs (દા.ત.,CuT,Cu7,મલ્ટીલોડ $375$),અને હોર્મોન-મુક્ત કરતા IUDs (દા.ત.,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ,$LNG$-$20$) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પ્રોજેસ્ટોજેન્સ એ ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ અથવા ઇમ્પ્લાન્ટ્સમાં વપરાતા હોર્મોન્સનો એક પ્રકાર છે,પરંતુ તે પોતે $IUD$ તરીકે વર્ગીકૃત નથી.
તેથી,પ્રોજેસ્ટોજેન્સ એ સાચો જવાબ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ક્લેમિડોમોનાસ પ્રચલનશીલ અલિંગી બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે જેને ઝૂસ્પોર કહેવાય છે $(a-ii)$.
$2$. પેનિસિલિયમ કોનિડિયા તરીકે ઓળખાતા અલિંગી બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે $(b-i)$.
$3$. હાઈડ્રા બાહ્ય કલિકાઓના નિર્માણ દ્વારા પ્રજનન કરે છે $(c-iv)$.
$4$. વાદળી (જેમ કે સાયકોન) જેમ્યુલ્સ તરીકે ઓળખાતી આંતરિક કલિકાઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે $(d-iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-ii, b-i, c-iv, d-iii$ છે.

(B) પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા એટલે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન વનસ્પતિઓ દ્વારા ચોક્કસ સમયગાળામાં એકમ વિસ્તાર દીઠ ઉત્પન્ન થતા જૈવભાર અથવા કાર્બનિક દ્રવ્યનો જથ્થો.
તેને વજન $(g/m^2)$ અથવા ઉર્જા $(kcal/m^2)$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવવામાં આવે છે.

(C) જે પ્રજાતિઓ કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તાર પૂરતી મર્યાદિત હોય અને વિશ્વમાં અન્ય ક્યાંય કુદરતી રીતે જોવા મળતી ન હોય,તેમને $Endemic$ (સ્થાનિક) પ્રજાતિઓ કહેવામાં આવે છે.
પશ્ચિમ ઘાટ એ જૈવવિવિધતાનું હોટસ્પોટ છે જે ઉચ્ચ સ્તરની સ્થાનિકતા (endemism) માટે જાણીતું છે,જેનો અર્થ છે કે તેની ઘણી વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ તે પ્રદેશ માટે અનન્ય છે.
$Threatened$ (ભયગ્રસ્ત) પ્રજાતિઓ એવી છે જે નજીકના ભવિષ્યમાં લુપ્ત થવાની સંભાવના ધરાવે છે.
$Keystone$ (કીસ્ટોન) પ્રજાતિઓ એવી છે જે તેમની વિપુલતાની તુલનામાં તેમના પર્યાવરણ પર અપ્રમાણસર મોટી અસર કરે છે.
$Vulnerable$ (સંવેદનશીલ) પ્રજાતિઓ એવી છે કે જેમના અસ્તિત્વ અને પ્રજનનને જોખમમાં મૂકતી પરિસ્થિતિઓમાં સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી તેમના લુપ્ત થવાની સંભાવના રહેલી છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે $Spirulina$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) છે જેનો ઉપયોગ ગંદા પાણી પર ઉગાડીને પોષક તત્વોનું શોષણ કરીને અને બાયોમાસ ઉત્પન્ન કરીને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે થઈ શકે છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે $Spirulina$ ખરેખર પ્રોટીન,વિટામિન્સ,ખનિજો અને અન્ય પોષક તત્વોનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,જે તેને સિંગલ-સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ નો લોકપ્રિય સ્ત્રોત બનાવે છે.
જો કે,$Spirulina$ નું પોષક મૂલ્ય (કારણ) એ કારણ નથી કે તેનો ઉપયોગ પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે થાય છે (વિધાન). પ્રદૂષણ ઘટાડવાની ક્ષમતા તેની ચયાપચયની પ્રવૃત્તિ અને પોષક તત્વો લેવાની ક્ષમતાને કારણે છે,તેના પોષક બંધારણને કારણે નહીં.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) સ્તન ગ્રંથિઓ એ યુગ્મ રચનાઓ છે જેમાં ગ્રંથિમય પેશી અને ચરબી હોય છે. દરેક સ્તનની ગ્રંથિમય પેશી $15-20$ સ્તન ખંડોમાં વહેંચાયેલી હોય છે,જેમાં આલ્વેઓલી (દૂધના કોથળીઓ) નામના કોષોના સમૂહ હોય છે.
આલ્વેઓલીથી બહારની તરફ દૂધના સ્ત્રાવનો માર્ગ નીચે મુજબ છે:
$1$. આલ્વેઓલી $(c)$ દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. આલ્વેઓલીના કોષો દૂધને મેમરી ટ્યુબ્યુલ્સ $(e)$ માં સ્ત્રાવ કરે છે.
$3$. દરેક ખંડની નલિકાઓ જોડાઈને મેમરી ડક્ટ $(a)$ બનાવે છે.
$4$. ઘણી મેમરી ડક્ટ જોડાઈને એક પહોળી મેમરી એમ્પ્યુલા $(d)$ બનાવે છે,જે લેક્ટિફેરસ ડક્ટ $(b)$ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેના દ્વારા દૂધ બહાર નીકળે છે.
તેથી,પ્રોક્સિમલથી ડિસ્ટલનો સાચો ક્રમ છે: $(c) \rightarrow (e) \rightarrow (a) \rightarrow (d) \rightarrow (b)$.

(C) વંશાવળી વિશ્લેષણમાં,પારિવારિક સંબંધો અને લક્ષણો દર્શાવવા માટે પ્રમાણિત સંકેતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. હીરા જેવો આકાર અનિશ્ચિત જાતિની વ્યક્તિને દર્શાવે છે.
$2$. ભરેલો (ઘાટો) સંકેત (ચોરસ અથવા વર્તુળ) અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિને દર્શાવે છે.
$3$. લગ્ન (mating) ને ચોરસ (નર) અને વર્તુળ (માદા) ને જોડતી એક આડી રેખા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$4$. સગા સંબંધીઓ વચ્ચેના લગ્ન (consanguineous mating) ને ચોરસ અને વર્તુળને જોડતી બે આડી રેખાઓ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$5$. વિકલ્પ $C$ માં દર્શાવેલ સંકેત સામાન્ય લગ્ન દર્શાવે છે,સગા સંબંધીઓ વચ્ચેના લગ્ન નહીં. તેથી,વિકલ્પ $C$ એ ખોટી જોડી છે.

(B) $CNG$ (કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ) ને ડીઝલ કરતા વધુ સારું બળતણ માનવામાં આવે છે કારણ કે:
$1$. તેમાં પેટ્રોલ કે ડીઝલની જેમ ભેળસેળ કરી શકાતી નથી,જે તેની શુદ્ધતા જાળવી રાખે છે.
$2$. તે વધુ કાર્યક્ષમ રીતે બળે છે અને ખૂબ જ ઓછો ન બળેલું અવશેષ છોડે છે.
$3$. તે ડીઝલ કરતા સસ્તું છે.
તેથી,વિધાનો $(a)$,$(c)$ અને $(d)$ સાચા છે.
વિધાન $(b)$ ખોટું છે કારણ કે દબાણની જરૂરિયાતોને કારણે $CNG$ ભરવામાં ઘણીવાર વધુ સમય લાગે છે.
વિધાન $(e)$ ખોટું છે કારણ કે $CNG$ અત્યંત જ્વલનશીલ છે,જોકે તે હવાથી હલકું હોવાને કારણે લીકેજની સ્થિતિમાં ઝડપથી ફેલાઈ જાય છે,જે તેને સુરક્ષિત બનાવે છે.

(D) વનસ્પતિ કોષોમાં વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે $Agrobacterium$-મધ્યસ્થ રૂપાંતરણ,જીન ગન (બાયોલિસ્ટિક્સ) અને નિઃશસ્ત્ર રોગકારક વાહકો જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
બેક્ટેરિયોફેજ એ એવા વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. જોકે તેનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયલ કોષોમાં $DNA$ ક્લોનિંગ માટે વાહક તરીકે થાય છે,પરંતુ તેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ કોષોમાં સીધું વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવા માટે થતો નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) શુક્રકોષજનનની પ્રક્રિયામાં,એક પ્રાથમિક પૂર્વ શુક્રકોષ અર્ધીકરણ-$I$ માંથી પસાર થઈને બે દ્વિતીયક પૂર્વ શુક્રકોષો બનાવે છે.
દરેક દ્વિતીયક પૂર્વ શુક્રકોષ ત્યારબાદ અર્ધીકરણ-$II$ માંથી પસાર થઈને બે શુક્રકોષો (spermatids) બનાવે છે.
આમ,એક દ્વિતીયક પૂર્વ શુક્રકોષ બે શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
$400\,million$ શુક્રકોષો બનાવવા માટે જરૂરી દ્વિતીયક પૂર્વ શુક્રકોષોની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$\text{દ્વિતીયક પૂર્વ શુક્રકોષોની સંખ્યા} = \frac{\text{કુલ શુક્રકોષો}}{2} = \frac{400\,million}{2} = 200\,million$.

(B) હિમોફિલિયા એ $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન જનીનિક ખામી છે.
ધારો કે $X^H$ એ સામાન્ય જનીન છે અને $X^h$ એ હિમોફિલિક જનીન છે.
છોકરીની માતા હિમોફિલિક છે, તેથી તેનું જનીન બંધારણ $X^h X^h$ છે. તે તેની પુત્રીને એક $X^h$ રંગસૂત્ર આપે છે. છોકરી સામાન્ય હોવાથી, તેનું જનીન બંધારણ $X^H X^h$ (વાહક) હોવું જોઈએ.
પુરુષના પરિવારમાં હિમોફિલિયાનો કોઈ ઇતિહાસ નથી, તેથી તેનું જનીન બંધારણ $X^H Y$ છે.
સંકરણ: $X^H X^h$ (વાહક સ્ત્રી) $\times$ $X^H Y$ (સામાન્ય પુરુષ).
સંતતિના જનીન બંધારણ: $X^H X^H$ (સામાન્ય પુત્રી), $X^H X^h$ (વાહક પુત્રી), $X^H Y$ (સામાન્ય પુત્ર), $X^h Y$ (હિમોફિલિક પુત્ર).
સંભવિત સ્વરૂપ પ્રકારો: સામાન્ય પુત્રી, વાહક પુત્રી, સામાન્ય પુત્ર અને હિમોફિલિક પુત્ર.
આમ, સંભવિત સ્વરૂપ પ્રકારોમાં સામાન્ય પુત્રી, સામાન્ય પુત્ર, વાહક પુત્રી અને હિમોફિલિક પુત્રનો સમાવેશ થાય છે. વિકલ્પો $(b)$ અને $(c)$ આ શક્યતાઓને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(C) ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવતા સાધનો $(IUDs)$ વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે:
$1$. વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે $IUDs$ વાસ્તવમાં ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના કોષભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે.
$2$. વિધાન $(b)$ સાચું છે; કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ (જેમ કે $CuT$) માંથી મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને ઘટાડે છે.
$3$. વિધાન $(c)$ ખોટું છે કારણ કે $IUDs$ ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,જેથી તેમનો પ્રવેશ અટકે છે.
$4$. વિધાન $(d)$ સાચું છે; કોપર આયનો શુક્રકોષોની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે.
$5$. વિધાન $(e)$ ખોટું છે કારણ કે $IUDs$ ડોકટરો અથવા નિષ્ણાત નર્સ દ્વારા ગર્ભાશયની પોલાણમાં દાખલ કરવામાં આવે છે અને તેમાં કોઈ શસ્ત્રક્રિયાની જરૂર પડતી નથી.
તેથી,વિધાન $(b)$ અને $(d)$ સાચા છે.

(B) વિધાન $(a)$ સાચું છે: એગરોઝ એ જેલિડિયમ અને ગ્રાસિલેરિયા જેવી દરિયાઈ વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવતો કુદરતી પોલિમર છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે: એગરોઝ-જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસમાં,$DNA$ ના ટુકડાઓ જેલ મેટ્રિક્સની ચાળણી અસર દ્વારા તેમના કદ (આણ્વીય વજન) ના આધારે અલગ પડે છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે: ફોસ્ફેટ બેકબોનને કારણે $DNA$ અણુઓ ઋણ વીજભારિત હોય છે. તેથી,જ્યારે વિદ્યુત ક્ષેત્ર લાગુ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ એનોડ (ધન વીજભારિત ઇલેક્ટ્રોડ) તરફ ગતિ કરે છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: $DNA$ કેથોડ (ઋણ વીજભારિત ઇલેક્ટ્રોડ) તરફ ગતિ કરતું નથી.
આમ,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(C) ઉત્ક્રાંતિનો ઉત્પરિવર્તનવાદ હ્યુગો ડી વ્રીસ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,ઉત્ક્રાંતિ એ એક અસતત પ્રક્રિયા છે જે મોટા,અચાનક અને વારસાગત ફેરફારોને કારણે થાય છે જેને ઉત્પરિવર્તન (Mutation) કહેવામાં આવે છે.
આ ઉત્પરિવર્તનો ડાર્વિન દ્વારા સૂચિત નાની દિશાત્મક ભિન્નતાઓથી વિપરીત,યાદચ્છિક અને દિશાવિહીન હોય છે.
જાતિ નિર્માણ (Speciation) એક જ તબક્કાના મોટા ઉત્પરિવર્તનને કારણે થાય છે,જેને 'સાલ્ટેશન' (Saltation) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે એક જ તબક્કાનું મોટું ઉત્પરિવર્તન એ જાતિ નિર્માણનું કારણ છે.

(A) $mRNA$ પરનો કોડોન $5' UAC 3'$ છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો અનુસાર,$tRNA$ પરનો એન્ટિકોડોન $mRNA$ પરના કોડોનનો પૂરક હોય છે.
પૂરક બેઝ જોડાણ એન્ટિપેરેલલ દિશામાં થાય છે ($mRNA$ નો $5' \rightarrow 3'$ છેડો $tRNA$ ના $3' \rightarrow 5'$ છેડા સાથે જોડાય છે).
આપેલ કોડોન: $5' UAC 3'$.
તેનો પૂરક ક્રમ $3' AUG 5'$ થાય છે.
સામાન્ય રીતે,એન્ટિકોડોનનો ક્રમ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં લખવામાં આવે છે.
તેથી,$3' AUG 5'$ ને ઉલટાવતા $5' GUA 3'$ મળે છે.

(C) આંતરપ્રજનન એટલે એક જ જાતિના વધુ નજીકના સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચે $4-6$ પેઢી સુધી પ્રજનન કરાવવું.
$1$. તે સમયુગ્મજતા (homozygosity) વધારે છે,જે કોઈપણ પ્રાણીમાં શુદ્ધ વંશાવળી વિકસાવવા માટે જરૂરી છે.
$2$. તે શ્રેષ્ઠ જનીનોના સંચયમાં અને હાનિકારક પ્રચ્છન્ન જનીનોને ખુલ્લા પાડીને ઓછા ઇચ્છનીય જનીનોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે,જે પછી પસંદગી દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
$3$. તેથી,તે સમયુગ્મજતા ઘટાડે છે તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે આંતરપ્રજનન વાસ્તવમાં સમયુગ્મજતામાં વધારો કરે છે.

(D) જાતપ્રતિકારકતા (Innate immunity) ચાર પ્રકારના અવરોધો ધરાવે છે:
$1$. ભૌતિક અવરોધ: ત્વચા અને શ્વસન,પાચન અને પ્રજનન માર્ગનું શ્લેષ્મ સ્તર સૂક્ષ્મજીવોના પ્રવેશને અટકાવે છે. તેથી,$c - ii$.
$2$. દેહધાર્મિક અવરોધ: જઠરમાં એસિડ $(HCl)$,મુખમાં લાળ અને આંખના અશ્રુ સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે. તેથી,$d - iv$.
$3$. કોષીય અવરોધ: રુધિરમાં રહેલા અમુક પ્રકારના શ્વેતકણો (WBCs) જેવા કે ન્યુટ્રોફિલ્સ,મોનોસાઇટ્સ અને નેચરલ કિલર કોષો તેમજ પેશીઓમાં રહેલા મેક્રોફેજ સૂક્ષ્મજીવોનું ભક્ષણ કરીને તેનો નાશ કરે છે. તેથી,$a - iii$.
$4$. સાયટોકાઈન અવરોધ: વાયરસથી સંક્રમિત કોષો ઇન્ટરફેરોન્સ નામના પ્રોટીનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વાયરસના વધુ સંક્રમણથી બચાવે છે. તેથી,$b - i$.
તેથી,સાચી જોડ $(a) - (iii), (b) - (i), (c) - (ii), (d) - (iv)$ છે.

(B) ચારગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઇન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઇમિન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે,અને સાયટોસિન $(C)$ નું પ્રમાણ ગ્વાનિન $(G)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે કે $A = 30\%$,તેથી $T$ પણ $30\%$ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $C = 20\%$,તેથી $G$ પણ $20\%$ હોવું જોઈએ.
આમ,$T$ નું ટકાવારી પ્રમાણ $30\%$ અને $G$ નું $20\%$ થશે.