KCET 2021 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(A) સાચો ક્રમ છે: સિનેપ્સિસ $\rightarrow$ ક્રોસિંગ ઓવર $\rightarrow$ કાયઝમેટા $\rightarrow$ ટર્મિનલાઇઝેશન.
અર્ધીકરણ $I$ ની પૂર્વાવસ્થા-$I$ (Prophase $I$) ને $5$ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: લેપ્ટોટીન,ઝાયગોટીન,પેકીટીન,ડીપ્લોટીન અને ડાયાકીનેસિસ.
$1$. સિનેપ્સિસ: સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બનવાની પ્રક્રિયા ઝાયગોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
$2$. ક્રોસિંગ ઓવર: સમજાત રંગસૂત્રોની અ-બહેન રંગસૂત્રિકાઓ (non-sister chromatids) વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
$3$. કાયઝમેટા: ક્રોસિંગ ઓવરના સ્થાને બનતી $X$ આકારની રચનાઓ ડીપ્લોટીન તબક્કા દરમિયાન દ્રશ્યમાન થાય છે.
$4$. ટર્મિનલાઇઝેશન: કાયઝમેટાનું રંગસૂત્રોના છેડા તરફ ખસવું એ ડાયાકીનેસિસ તબક્કા દરમિયાન થાય છે.

(D) $PEP$ કાર્બોક્સિલેઝ $(PEPcase)$ એ એક ઉત્સેચક છે જે $C_4$ વનસ્પતિઓમાં ફોસ્ફોઈનોલ પાયરુવેટ $(PEP)$ ના કાર્બોક્સિલેશનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
તે મુખ્યત્વે $C_4$ વનસ્પતિઓમાં કાર્બન સ્થાપનના પ્રારંભિક તબક્કામાં સામેલ છે અને તે $C_3$ વનસ્પતિઓના મધ્યપર્ણ કોષોમાં જોવા મળતો નથી.

(A) કણાભસૂત્રીય આધારક એ ક્રેબ્સ ચક્ર $(i)$ માટેનું સ્થાન છે.
$(B)$ કોષરસ એ ગ્લાયકોલિસિસ $(iii)$ માટેનું સ્થાન છે.
$(C)$ $F_0$ અને $F_1$ કણો ($ATP$ સિન્થેઝ) $ATP$ સંશ્લેષણ $(iv)$ માટે જવાબદાર છે.
$(D)$ કણાભસૂત્રનું અંતઃપટલ એ ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન $(ETC)$ $(ii)$ માટેનું સ્થાન છે.
તેથી,સાચી જોડ $(A)-(i), (B)-(iii), (C)-(iv), (D)-(ii)$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ ($I$ અને $V$) છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે કાઈનેટિન એ એડેનાઈનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે પ્યુરિન છે,પિરિમિડિન નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે; ચાના બગીચાઓમાં પાર્શ્વીય શાખાઓના વિકાસ માટે ડીકેપિટેશન (પ્રરોહના અગ્રભાગને દૂર કરવા) નો ઉપયોગ થાય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે; ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે; જિબરેલિક એસિડ $(GA)$ નો ઉપયોગ બ્રુઈંગ ઉદ્યોગમાં માલ્ટિંગ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે થાય છે.
વિધાન $V$ ખોટું છે કારણ કે એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ વૃદ્ધિ અવરોધક છે,વૃદ્ધિ પ્રેરક નથી.

(A) $P$ એ માત્ર ડાબા કર્ણકનું સંકોચન છે તે ખોટું છે કારણ કે $P$-તરંગ બંને કર્ણકોની વિદ્યુત ઉત્તેજના (ડીપોલરાઇઝેશન) દર્શાવે છે,જે બંને કર્ણકોના એકસાથે સંકોચન તરફ દોરી જાય છે.
$ECG$ અથવા ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ હૃદયની વિવિધ સ્થિતિઓ તપાસવા માટે હૃદયના વિદ્યુત સંકેતોને રેકોર્ડ કરે છે.
$1$. $P$-તરંગ કર્ણકોનું ડીપોલરાઇઝેશન દર્શાવે છે,જે બંને કર્ણકોના સંકોચન તરફ દોરી જાય છે.
$2$. $QRS$ સંકુલ ક્ષેપકોનું ડીપોલરાઇઝેશન દર્શાવે છે,જે ક્ષેપકોના સંકોચન (સિસ્ટોલ) ની શરૂઆત કરે છે.
$3$. $T$-તરંગ ક્ષેપકોનું રીપોલરાઇઝેશન દર્શાવે છે,જે ક્ષેપકીય સિસ્ટોલના અંતને ચિહ્નિત કરે છે કારણ કે ક્ષેપકો શિથિલ થવાનું શરૂ કરે છે.

(C) કાર્ડિયાક આઉટપુટ એટલે હૃદય દ્વારા પ્રતિ મિનિટ પમ્પ કરવામાં આવતા રુધિરનું કદ.
તેની ગણતરી સ્ટ્રોક વોલ્યુમ $(SV)$,જે દરેક સંકોચન દરમિયાન ક્ષેપક દ્વારા બહાર ફેંકાતા રુધિરનું કદ છે,તેને હૃદયના ધબકારા $(HR)$,જે પ્રતિ મિનિટ હૃદયના ધબકારાની સંખ્યા છે,તેના વડે ગુણીને કરવામાં આવે છે.
સૂત્ર છે: $\text{Cardiac Output} (CO) = SV \times HR$.
આપેલ છે: સ્ટ્રોક વોલ્યુમ $(SV)$ = $55 \ mL$ અને હૃદયના ધબકારા $(HR)$ = $70 \ \text{beats/min}$.
તેથી,$\text{Cardiac Output} = 55 \times 70 = 3850 \ mL$.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. કેટેકોલેમાઈન્સ (જેમ કે એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન) એડ્રિનલ મેડ્યુલા દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તેને તણાવ અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે શરીરને કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં પ્રતિભાવ આપવામાં મદદ કરે છે. તેથી,$A-(iv)$.
$B$. $MSH$ (મેલાનોસાઈટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) ત્વચાના રંજકદ્રવ્યતા (પિગમેન્ટેશન) ને નિયંત્રિત કરવા માટે મેલાનોસાઈટ્સ પર કાર્ય કરે છે. તેથી,$B-(iii)$.
$C$. થાઈમોસિન થાઈમસ ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સના વિભેદનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે,જે કોષ-મધ્યસ્થ રોગપ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે. તેથી,$C-(ii)$.
$D$. મેલાટોનિન પિનિયલ ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને આપણા શરીરની $24$ કલાકની (દૈનિક) લય,જેમ કે ઊંઘ-જાગવાની ચક્ર અને શરીરનું તાપમાન,તેના નિયમનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી,$D-(i)$.
આમ,સાચો ક્રમ $A-(iv), B-(iii), C-(ii), D-(i)$ છે.

(A) $Ustilago$ એ $Basidiomycetes$ વર્ગનું ઉદાહરણ છે.
$Alternaria$,$Colletotrichum$ અને $Trichoderma$ એ ત્રણેય $Deuteromycetes$ વર્ગના ઉદાહરણો છે.
તેથી,$Ustilago$ એ અલગ પડતું નામ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે।
$1898$ માં, ડચ સૂક્ષ્મજીવવિજ્ઞાની $M. W. Beijerinck$ એ દર્શાવ્યું હતું કે તમાકુના ચેપગ્રસ્ત છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત છોડમાં ચેપ લગાવી શકે છે।
તેમણે આ પ્રવાહી અર્કને "Contagium vivum fluidum" (ચેપી જીવંત પ્રવાહી) નામ આપ્યું હતું।

(A) લેમિનારિયા (Laminaria).
$Phaeophyceae$ (બદામી લીલ) માં સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ શરીર મૂળ જેવી રચના જેને હોલ્ડફાસ્ટ,પ્રકાંડ જેવી રચના જેને સ્ટાઈપ અને પર્ણ જેવી પ્રકાશસંશ્લેષી રચના જેને ફ્રોન્ડ કહેવામાં આવે છે,તેમાં વિભેદિત હોય છે.
લેમિનારિયા એ $Phaeophyceae$ વર્ગની એક જાણીતી બદામી લીલ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Aves$ વર્ગના સભ્યો સમતાપી $(homeothermic)$ અથવા ગરમ રુધિરવાળા પ્રાણીઓ છે.
તેમના અગ્ર ઉપાંગો પાંખોમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે ઉડવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે પશ્ચ ઉપાંગો ચાલવા,તરવા અથવા ડાળી પર બેસવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
પક્ષીઓનું હૃદય સંપૂર્ણપણે ચાર ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો હોય છે.
તેઓ અંડપ્રસવી છે અને તેમાં વિકાસ સીધો હોય છે,એટલે કે તેમાં કોઈ ડિંભ અવસ્થા જોવા મળતી નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો $(I, II, III, IV)$ સાચા છે.

(B) જાયાધિજાયી પુષ્પોમાં,પુષ્પાસનનો કિનારો ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે અને સ્ત્રીકેસરને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાયેલ હોય છે,જ્યારે પુષ્પના અન્ય ભાગો સ્ત્રીકેસરની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,સ્ત્રીકેસરને નિમ્નસ્થ (inferior) કહેવામાં આવે છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો ઉચ્સ્થ (superior) હોય છે.
ઉદાહરણોમાં જામફળ,કાકડી અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પિકાઓ (ray florets) નો સમાવેશ થાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
બેક્ટેરિયલ ફ્લેજેલમ (કશા) ત્રણ ભાગોનું બનેલું હોય છે:
$1$. આધારકાય (basal body): આ તે રચના છે જે કશાને કોષદીવાલ અને કોષરસસ્તરમાં જકડી રાખે છે.
$2$. હૂક: આ એક વળેલી રચના છે જે આધારકાયને તંતુ સાથે જોડે છે.
$3$. તંતુ (filament): આ સૌથી લાંબો ભાગ છે જે કોષની સપાટીથી બહારની તરફ વિસ્તરેલો હોય છે અને બેક્ટેરિયાની ગતિશીલતા માટે જવાબદાર છે.

(D) $A-(iii), B-(iv), C-(ii), D-(i)$
સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ટ્રિપ્સિન એ એક ઉત્સેચક છે જે પ્રોટીનનું પાચન કરે છે.
$B$. $GLUT$-$4$ એ એક પ્રોટીન છે જે કોષોમાં ગ્લુકોઝના વહનને સક્ષમ બનાવે છે.
$C$. કોલેજન એ એક બંધારણીય પ્રોટીન છે જે સંયોજક પેશીઓમાં આંતરકોષીય આધારક દ્રવ્ય બનાવે છે.
$D$. એન્ટિબોડી એ આપણા શરીર દ્વારા ચેપી કારકો અને બહારના રોગકારકો સામે લડવા માટે ઉત્પન્ન થતું પ્રોટીન છે.

(A) આપેલ આકૃતિ એકદળી બીજ (મકાઈનો દાણો) ની રચના દર્શાવે છે.
$A$ એ ભ્રૂણાગ્ર ચોલ (Coleoptile) દર્શાવે છે,જે ભ્રૂણાગ્ર (plumule) ને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે.
$B$ એ વરુથિકા (Scutellum) દર્શાવે છે,જે એક મોટું,ઢાલ આકારનું બીજપત્ર છે.
$C$ એ ફલાવરણ (Pericarp) દર્શાવે છે,જે ફળની બહારની દીવાલ છે જે બીજાવરણ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$D$ એ ભ્રૂણમૂલાગ્ર ચોલ (Coleorrhiza) દર્શાવે છે,જે ભ્રૂણમૂળ (radicle) ને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $A$-ભ્રૂણાગ્ર ચોલ,$B$-વરુથિકા,$C$-ફલાવરણ,$D$-ભ્રૂણમૂલાગ્ર ચોલ છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે (સંયુગ્મન).
બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,મધ્યસ્થ કોષ એ માદા જન્યુજનકનો કોષ છે જે $PEN$ ના નિર્માણમાં સામેલ છે.

(C) પુષ્પધારી વનસ્પતિઓમાં પાણી દ્વારા પરાગનયન (જલપરાગનયન) ખૂબ જ દુર્લભ છે અને તે લગભગ $30$ પ્રજાતિઓ સુધી મર્યાદિત છે, જે મોટાભાગે એકદળી વનસ્પતિઓ છે.
ઘણી જલીય વનસ્પતિઓ જેવી કે $Vallisneria$ અને $Hydrilla$ માં પરાગનયન પાણી દ્વારા થાય છે.
જોકે, અન્ય ઘણી જલીય વનસ્પતિઓ જેવી કે $Water \text{ } hyacinth$ $(Eichhornia)$ અને $Water \text{ } lily$ માં, પુષ્પો પાણીની સપાટીની ઉપર આવે છે અને તેમાં કીટકો અથવા પવન દ્વારા પરાગનયન થાય છે, જે મોટાભાગની સ્થળજ વનસ્પતિઓ જેવું જ છે.
તેથી, $Water \text{ } hyacinth$ પાણી દ્વારા પરાગનયન દર્શાવતી નથી.

(A) મહાબીજાણુજનન (megasporogenesis) ની પ્રક્રિયામાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ બનાવે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી,અંડછિદ્ર (micropylar) તરફ રહેલા ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે,જ્યારે અંડતલ (chalazal) તરફ રહેલું માત્ર એક જ મહાબીજાણુ કાર્યક્ષમ રહે છે.
આ કાર્યક્ષમ મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકાસ પામે છે.
પરિપક્વ માદા જન્યુજનક સામાન્ય રીતે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના ધરાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$\text{વિધાન } 1$ સાચું છે કારણ કે લઘુબીજાણુધાની ચાર દીવાલના સ્તરો દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે: અધિસ્તર, સ્ફોટીસ્તર, મધ્યસ્તરો અને સૌથી અંદરનું સ્તર, જે પોષકસ્તર $(Tapetum)$ છે.
$\text{વિધાન } 2$ સાચું છે કારણ કે પોષકસ્તરના કોષો ઘટ્ટ કોષરસ ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે એક કરતાં વધુ કોષકેન્દ્ર (બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ) ધરાવે છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય વિકાસ પામતી પરાગરજને પોષણ પૂરું પાડવાનું છે.

(B) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું પરાગાશય દ્વિ-ખંડીય હોય છે,જેમાં દરેક ખંડમાં બે કોટર (dithecous) હોય છે.
આડછેદમાં,એક લાક્ષણિક લઘુબીજાણુધાની આશરે ગોળાકાર દેખાય છે.
તે સામાન્ય રીતે ચાર દીવાલના સ્તરો દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે: અધિસ્તર,સ્ફોટીસ્તર,મધ્યસ્તર અને પોષકસ્તર.
પરાગાશયના ખૂણાઓ પર કુલ ચાર લઘુબીજાણુધાનીઓ આવેલી હોય છે,દરેક ખંડમાં બે.
અંતે,આ લઘુબીજાણુધાનીઓ પરાગકોથળીઓમાં વિકસે છે અને પરાગાશયની સમગ્ર લંબાઈ સુધી વિસ્તરે છે અને પરાગરજથી ભરેલી હોય છે.

(C) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાની પ્રક્રિયા ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. $II.$ પરાગાસન પર પરાગરજનું સ્થાપન.
$2$. $IV.$ પરાગવાહિનીમાં પરાગનલિકાનો વિકાસ.
$3$. $V.$ અંડકછિદ્ર દ્વારા અંડકમાં પરાગનલિકાનો પ્રવેશ.
$4$. $III.$ ભ્રૂણપુટ (સહાયક કોષો) માં પરાગનલિકાનો પ્રવેશ.
$5$. $I.$ ફલન માટે ભ્રૂણપુટમાં નર જન્યુઓનું મુક્ત થવું.
તેથી,સાચો ક્રમ $II \to IV \to V \to III \to I$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
જનીન સાયલેન્સિંગ એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જેમાં ચોક્કસ જનીનની અભિવ્યક્તિને દબાવવામાં આવે છે અથવા બંધ કરવામાં આવે છે.
આ $RNA$ ઇન્ટરફિયરન્સ $(RNAi)$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે,જેમાં શોર્ટ ઇન્ટરફિયરિંગ $RNA$ અણુઓનો સમાવેશ થાય છે જે પૂરક $mRNA$ સાથે જોડાય છે અને તેના વિઘટનને ઉત્તેજિત કરે છે.
તે જ રીતે,એન્ટિસેન્સ $RNA$ ટેકનોલોજીમાં એવા $RNA$ અણુનો પરિચય કરાવવામાં આવે છે જે લક્ષિત $mRNA$ ને પૂરક હોય છે,જેનાથી તેનું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર અટકે છે.
તેથી,$RNAi$ અને એન્ટિસેન્સ $RNA$ બંને જનીન સાયલેન્સિંગ માટે અસરકારક પદ્ધતિઓ છે.

(B) $PCR$.
પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $(PCR)$ એ મોલેક્યુલર બાયોલોજીની એક એવી તકનીક છે જે ચોક્કસ $DNA$ સિક્વન્સને એમ્પ્લીફાય (વર્ધન) કરવાની મંજૂરી આપે છે.
તે નમૂનામાં બેક્ટેરિયા અથવા વાયરસ જેવા રોગકારકો ખૂબ જ ઓછી સાંદ્રતામાં હાજર હોય ત્યારે પણ તેમના ન્યુક્લિક એસિડની લાખો નકલો બનાવીને તેમને શોધવામાં સક્ષમ બનાવે છે.

(A) $PCR$ નું પૂરું નામ પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન (Polymerase Chain Reaction) છે.
તે એક મોલેક્યુલર નિદાન તકનીક છે જેનો ઉપયોગ $DNA$ ના ચોક્કસ ભાગોને ઇન-વિટ્રો (in vitro) પદ્ધતિ દ્વારા વિસ્તૃત કરવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$DNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકની હાજરીમાં $DNA$ અણુના ટૂંકા ભાગની ઘણી નકલો બનાવવામાં આવે છે,જેનાથી $COVID-19$ જેવા રોગકારક વાયરસને ખૂબ ઓછી માત્રામાં પણ શોધી શકાય છે.

(C) $\alpha-1$ એન્ટિટ્રિપ્સિન એ એક પ્રોટીન છે જે ઇલાસ્ટેઝ નામના ઉત્સેચકને અવરોધે છે,જે ફેફસાના પેશીઓને તોડી નાખે છે.
આ પ્રોટીનની ઉણપને કારણે એમ્ફિસેમા નામનો ફેફસાનો દીર્ઘકાલીન રોગ થાય છે.
તેથી,$\alpha-1$ એન્ટિટ્રિપ્સિનનો ઉપયોગ ખૂટતા પ્રોટીનને બદલીને એમ્ફિસેમાની સારવાર માટે કરવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
વસ્તીનું કદ એ સ્થિર પરિમાણ નથી; તે વિવિધ પારિસ્થિતિક પરિબળોને કારણે સતત બદલાતું રહે છે.
$1$. ખોરાકની ઉપલબ્ધતા: મર્યાદિત સંસાધનો વસ્તી વૃદ્ધિને મર્યાદિત કરે છે,જ્યારે ખોરાકની વિપુલતા તેને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$2$. શિકારનું દબાણ: શિકારનો ઊંચો દર શિકાર બનતી જાતિઓની વસ્તીનું કદ ઘટાડે છે.
$3$. પ્રતિકૂળ હવામાન: દુષ્કાળ,પૂર અથવા ગંભીર શિયાળો જેવી આત્યંતિક પરિસ્થિતિઓ વસ્તીની ગીચતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકે છે.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ પરિબળો વસ્તીના કદમાં થતા ફેરફારો માટે જવાબદાર છે.

(B) . કેલોટ્રોપિસ એ એક વનસ્પતિ છે જે અત્યંત ઝેરી કાર્ડિયો ગ્લાયકોસાઇડ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જે તેને શાકાહારીઓથી બચાવે છે. તેથી,$A-iv$.
$B$. પાયસેસ્ટર એ તારામાછલી છે જે અમેરિકન પેસિફિક કિનારાના ખડકાળ આંતર-ભરતી વિસ્તારોમાં શિકારી તરીકે કામ કરે છે અને અપૃષ્ઠવંશીઓનો શિકાર કરે છે. તેથી,$B-i$.
$C$. મોનાર્ક પતંગિયું તેના શિકારી (પક્ષીઓ) માટે ખૂબ જ અસ્વાદિષ્ટ હોય છે કારણ કે તે તેની ઇયળ અવસ્થા દરમિયાન એક ખાસ રસાયણ મેળવે છે. તેથી,$C-ii$.
$D$. દેડકા ઘણીવાર શિકારીઓથી બચવા માટે છદ્માવરણ (Cryptically coloured) ધરાવે છે. તેથી,$D-iii$.
આમ,સાચી જોડ $A-iv, B-i, C-ii, D-iii$ છે.

(C) સાચું વિધાન $III$ છે.
ખોટા વિધાનોની સમજૂતી:
$I$. $Cuscuta$ (અમરવેલ) એક પરપજીવી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્ય હોતું નથી અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતી નથી.
$II$. માનવ યકૃતકૃમિ ($Fasciola$ $hepatica$) ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે મધ્યવર્તી યજમાનો (ગોકળગાય અને માછલી) ની જરૂર હોય છે.
$IV$. બ્રૂડ પેરાસિટિઝમમાં,પરપજીવી પક્ષીના ઈંડા યજમાન પક્ષીના ઈંડા જેવા કદ અને રંગમાં વિકસિત થાય છે જેથી યજમાન પક્ષી તેને ઓળખી ન શકે,ઉલટું નહીં.
$III$. અંતઃપરપજીવીઓ અત્યંત વિશિષ્ટતા દર્શાવે છે,જે તેમના જીવનચક્રને વધુ જટિલ બનાવે છે કારણ કે તેઓએ યજમાનના આંતરિક વાતાવરણમાં અનુકૂલન સાધવું પડે છે.

(A) જાતિ-વિસ્તાર સંબંધ એલેક્ઝાન્ડર વોન હમ્બોલ્ટ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સંબંધને $S = CA^Z$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
બંને બાજુ લઘુગણક (logarithm) લેતા,આપણને મળે છે:
$\log S = \log(CA^Z)$
$\log S = \log C + \log(A^Z)$
$\log S = \log C + Z \log A$
તેથી,સાચું સમીકરણ $\log S = \log C + Z \log A$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ (માત્ર $IV$) છે.
વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે જાતિ નિર્માણ જેવી ઉત્ક્રાંતિ પ્રક્રિયાઓ થવા માટે નોંધપાત્ર સમયની જરૂર હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધીય અક્ષાંશો મોસમી ફેરફારોથી પ્રમાણમાં મુક્ત રહે છે,જે તેમને વધુ સ્થિર અને અનુમાનિત બનાવે છે.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધમાં સૌર ઊર્જાની વધુ ઉપલબ્ધતા ઉચ્ચ પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા તરફ દોરી જાય છે.
વિધાન $IV$ ખોટું છે. ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોથી વિપરીત,સમશીતોષ્ણ પ્રદેશો ભૂતકાળમાં વારંવાર હિમયુગ (glaciations) ને આધીન રહ્યા છે,જેણે પર્યાવરણને ખલેલ પહોંચાડી છે અને જાતિઓના વૈવિધ્યકરણને અવરોધ્યું છે.

(C) સાચો જવાબ છે.
અદ્યતન $ex \, situ$ સંરક્ષણમાં જાતિઓના જનીનિક સંસાધનોનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાન અથવા મૂળ વિસ્તારથી દૂર જાળવણી કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ વ્યૂહરચનાનો ઉદ્દેશ્ય ઓછી જગ્યામાં વધુ જનીનિક દ્રવ્યનું સંરક્ષણ કરવાનો છે.
$Ex \, situ$ સંરક્ષણ પ્રાપ્ત કરવાની વિવિધ રીતોમાં પેશી સંવર્ધન, ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન, જનીન બેંક અને ઓફ-સાઇટ સંગ્રહનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી, તમામ વિધાનો $(I, II, III, IV)$ સાચા છે.

(C) જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ માટેના તર્કોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે:
$1$. સંકુચિત ઉપયોગિતાવાદી: મનુષ્યો પ્રકૃતિમાંથી અસંખ્ય સીધા આર્થિક લાભો મેળવે છે જેમ કે ખોરાક (અનાજ,કઠોળ,ફળો),બળતણ,રેસા,બાંધકામ સામગ્રી,ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો (ટેનિન,લુબ્રિકન્ટ્સ,રંગો,રેઝિન,અત્તર) અને ઔષધીય મહત્વના ઉત્પાદનો. તેથી,$(A)$ એ $(iii)$ સાથે જોડાય છે.
$2$. વ્યાપક ઉપયોગિતાવાદી: પ્રકૃતિ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ઘણી નિવસનતંત્ર સેવાઓમાં જૈવવિવિધતા મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. એમેઝોનનું જંગલ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કુલ ઓક્સિજનના $20$ ટકા ઉત્પાદન કરે છે. અન્ય સેવાઓમાં પરાગનયન અને સૌંદર્યલક્ષી આનંદનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$(B)$ એ $(i)$ સાથે જોડાય છે.
$3$. નૈતિક: આ તર્ક એ બાબત સાથે સંબંધિત છે કે આપણે લાખો વનસ્પતિ,પ્રાણી અને સૂક્ષ્મજીવોની જાતિઓ પ્રત્યે શું દેવું ધરાવીએ છીએ જેની સાથે આપણે આ ગ્રહ વહેંચીએ છીએ. દરેક જાતિનું આંતરિક મૂલ્ય છે,ભલે તે આપણા માટે વર્તમાનમાં કે કોઈ આર્થિક મૂલ્ય ધરાવતી ન હોય. આપણે તેમની સુખાકારીની કાળજી રાખવાની અને આપણો જૈવિક વારસો ભાવિ પેઢીને સારી સ્થિતિમાં સોંપવાની નૈતિક ફરજ છે. તેથી,$(C)$ એ $(ii)$ સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચી જોડ $(A)-(iii), (B)-(i), (C)-(ii)$ છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
$A$ એ એક્રોઝોમ દર્શાવે છે,જેમાં ઉત્સેચકો હોય છે જે શુક્રકોષને અંડકોષમાં પ્રવેશ કરવામાં મદદ કરે છે.
$B$ એ મધ્યભાગ દર્શાવે છે,જેમાં સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા અસંખ્ય કણાભસૂત્રો હોય છે. આ કણાભસૂત્રો શુક્રકોષના હલનચલન માટે જરૂરી ઊર્જા $(ATP)$ પૂરી પાડે છે.
$C$ એ પૂંછડી દર્શાવે છે,જે માદા પ્રજનન માર્ગમાં શુક્રકોષના હલનચલનમાં મદદ કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (માયોમેટ્રિયમ) છે.
પ્રસૂતિ દરમિયાન,ઓક્સિટોસિન હોર્મોન ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે.
$Myometrium$ એ ગર્ભાશયનું જાડું મધ્યસ્તર છે જે સરળ સ્નાયુ પેશીઓનું બનેલું હોય છે.
ઓક્સિટોસિનની અસર હેઠળ,$Myometrium$ માં મજબૂત લયબદ્ધ સંકોચન થાય છે,જે ગર્ભને ગર્ભાશયમાંથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.

(D) વાયુકોષ્ઠો $ \rightarrow $ સ્તન નલિકાઓ $ \rightarrow $ સ્તન નળી $ \rightarrow $ સ્તન તુમ્બિકા $ \rightarrow $ દુગ્ધ નળી.
કાર્યશીલ સ્તન ગ્રંથિ એ તમામ માદા સસ્તનોનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. સ્તન ગ્રંથિઓ એ યુગ્મ રચનાઓ (સ્તન) છે જેમાં ગ્રંથિમય પેશી અને ચરબીનું પ્રમાણ હોય છે. દરેક સ્તનની ગ્રંથિમય પેશી $15-20$ સ્તન ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે જેમાં વાયુકોષ્ઠો (alveoli) તરીકે ઓળખાતા કોષોના સમૂહ હોય છે. વાયુકોષ્ઠોના કોષો દૂધનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે વાયુકોષ્ઠોની ગુહામાં સંગ્રહિત થાય છે. વાયુકોષ્ઠો સ્તન નલિકાઓમાં ખુલે છે. દરેક ખંડની નલિકાઓ જોડાઈને સ્તન નળી બનાવે છે. ઘણી સ્તન નળીઓ જોડાઈને એક પહોળી સ્તન તુમ્બિકા બનાવે છે,જે દુગ્ધ નળી સાથે જોડાયેલી હોય છે જેના દ્વારા દૂધ બહાર ખેંચાય છે.

(A) એ ખોટું વિધાન છે.
ગર્ભનિરોધકો એ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટેની નિયમિત જરૂરિયાતો નથી.
તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થાને રોકવા અને બાળકો વચ્ચે અંતર રાખવા માટે થાય છે,ન કે સામાન્ય પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે.
વિકલ્પો $B$,$C$,અને $D$ એ ગર્ભનિરોધકની ભૂમિકા અને સંભવિત આડઅસરો અંગેના સાચા વિધાનો છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ઇન્ટ્રા-સાયટોપ્લાઝમિક સ્પર્મ ઇન્જેક્શન $(ICSI)$ એ એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રયોગશાળામાં ગર્ભ બનાવવા માટે એક શુક્રકોષને સીધા અંડકોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
આ તકનીકનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પુરુષ વંધ્યત્વની સારવાર માટે કરવામાં આવે છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ઓટોસોમલ ટ્રાયસોમી: $(iv)$ ડાઉન સિન્ડ્રોમ ($21$ મી રંગસૂત્રની ટ્રાયસોમી).
$(B)$ એલોસોમલ ટ્રાયસોમી: $(iii)$ ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ $(47, XXY)$.
$(C)$ એલોસોમલ મોનોસોમી: $(i)$ ટર્નર સિન્ડ્રોમ $(45, XO)$.
$(D)$ સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ: $(ii)$ મેન્ડેલિયન ડિસઓર્ડર (ઓટોસોમલ રિસેસિવ લક્ષણ).
તેથી,સાચો ક્રમ $(A)-(iv), (B)-(iii), (C)-(i), (D)-(ii)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ એન્યુપ્લોઇડી: આ એક કે તેથી વધુ રંગસૂત્રોના ઘટાડા અથવા વધારાને સૂચવે છે,જેના પરિણામે રંગસૂત્રોની સંખ્યા અસામાન્ય બને છે $(ii)$.
$(B)$ મોનોપ્લોઇડી: આ સજીવમાં રંગસૂત્રોના એક સેટ $(n)$ ની હાજરીને સૂચવે છે $(iv)$.
$(C)$ પોલીપ્લોઇડી: આ રંગસૂત્રોના સંપૂર્ણ સેટમાં વધારાને સૂચવે છે,જેમ કે $3n, 4n$ વગેરે $(i)$.
$(D)$ ડિપ્લોઇડી: આ સજીવમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ $(2n)$ ની હાજરીને સૂચવે છે $(iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-ii, B-iv, C-i, D-iii$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
માતા-પિતા $A$ અને $B$ રુધિરજૂથ માટે વિષમયુગ્મી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનું જનીન પ્રકાર $I^A i$ અને $I^B i$ છે.
જ્યારે આ માતા-પિતા વચ્ચે સંકરણ થાય છે,ત્યારે સંતતિમાં જનીનોના સંભવિત જોડાણો નીચે મુજબ છે:
$1. I^A I^B$ (રુધિરજૂથ $AB$)
$2. I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$)
$3. I^B i$ (રુધિરજૂથ $B$)
$4. ii$ (રુધિરજૂથ $O$)
તેથી,બાળકોમાં ચારમાંથી કોઈપણ રુધિરજૂથ હોઈ શકે છે: $A, B, AB$ અથવા $O$.

(B) માતા-પિતાના જનીન પ્રકારો $I^A I^B$ (પતિ) અને $I^A I^O$ (પત્ની) છે.
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો શોધવા માટે,આપણે પ્યુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
- પિતાના $I^A$ $\times$ માતાના $I^A$ $\rightarrow$ $I^A I^A$ (રુધિર જૂથ $A$)
- પિતાના $I^A$ $\times$ માતાના $I^O$ $\rightarrow$ $I^A I^O$ (રુધિર જૂથ $A$)
- પિતાના $I^B$ $\times$ માતાના $I^A$ $\rightarrow$ $I^A I^B$ (રુધિર જૂથ $AB$)
- પિતાના $I^B$ $\times$ માતાના $I^O$ $\rightarrow$ $I^B I^O$ (રુધિર જૂથ $B$)
શક્ય જનીન પ્રકારો: $I^A I^A, I^A I^O, I^A I^B, I^B I^O$ (કુલ $4$ જનીન પ્રકારો).
શક્ય સ્વરૂપ પ્રકારો: રુધિર જૂથ $A$,રુધિર જૂથ $AB$,રુધિર જૂથ $B$ (કુલ $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો).
તેથી,સાચો જવાબ $4$ જનીન પ્રકારો અને $3$ સ્વરૂપ પ્રકારો છે.

(C) ગ્રેગર મેન્ડલે વટાણાના છોડમાં $7$ જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પ્રચ્છન્ન લક્ષણો છે: સફેદ પુષ્પનો રંગ,ખરબચડી શીંગનો આકાર,પીળો શીંગનો રંગ,અગ્રસ્થ પુષ્પનું સ્થાન,નીચી ઊંચાઈ,ખરબચડા બીજનો આકાર અને લીલો બીજનો રંગ.
તેથી,$C$ (સફેદ પુષ્પ) એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે એક પ્રચ્છન્ન લક્ષણ છે,જ્યારે ફુલેલી શીંગ,લીલો શીંગનો રંગ અને કક્ષીય પુષ્પનું સ્થાન એ પ્રભાવી લક્ષણો છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$tRNA$ અણુમાં,એમિનો એસિડ જોડાણ સ્થાન $3'$ છેડા પર આવેલું હોય છે.
આ છેડામાં $CCA$ નામનો સંરક્ષિત ક્રમ હોય છે,જ્યાં ચોક્કસ એમિનો એસિડ ટર્મિનલ એડેનોસિન અવશેષના $3'-OH$ સમૂહ સાથે એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
મેસેલ્સન અને સ્ટેહલ દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા $DNA$ સ્વયંજનનના અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત (semi-conservative) મોડેલ મુજબ,પિતૃ $DNA$ શૃંખલાઓ ($^{15}N$ થી લેબલ થયેલ) અલગ થાય છે અને દરેક માધ્યમમાંથી $^{14}N$ નો ઉપયોગ કરીને નવી શૃંખલાના સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રથમ પેઢીમાં,દરેક $DNA$ અણુ એક ભારે શૃંખલા $(^{15}N)$ અને એક હલકી શૃંખલા $(^{14}N)$ ધરાવે છે.
બે શૃંખલાઓની ઘનતા અલગ હોવાથી (એક ભારે અને એક હલકી),પરિણામી $DNA$ અણુ હાઇબ્રિડ હોય છે.
આ હાઇબ્રિડ $DNA$ માં એક $^{14}N$ શૃંખલા હોવાથી,તે મૂળ પિતૃ $DNA$ (જે સંપૂર્ણપણે $^{15}N$ હતું) ને મળતું આવતું નથી.

$(C)$. ગ્રિફિથે રૂપાંતરણનો પ્રયોગ કર્યો, જે "રૂપાંતરણના સિદ્ધાંત" $(A-iii)$ ની શોધ તરફ દોરી ગયો.
$B$. જેકોબ અને મોનોડે બેક્ટેરિયામાં જનીન નિયમન સમજાવવા માટે "લેક ઓપેરોન" $(B-i)$ મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું.
$C$. મેસેલ્સન અને સ્ટેહલે પ્રાયોગિક પુરાવા આપ્યા કે "$DNA$ અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત રીતે સ્વયંજનન પામે છે" $(C-iv)$.
$D$. હર્ષે અને ચેઝે બેક્ટેરિયોફેજનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કર્યું કે "$DNA$ જનીન દ્રવ્ય છે" $(D-ii)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-iii, B-i, C-iv, D-ii$ છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રીઓમાં $DNA$ ના અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત (semi-conservative) સ્વયંજનનને દર્શાવવા માટેનો પ્રયોગ $1958$ માં ટેલર અને તેમના સહકર્મીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે રંગસૂત્રોમાં નવા સંશ્લેષિત $DNA$ ના વિતરણને શોધવા માટે રેડિયોએક્ટિવ થાઇમિડિનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
આ પ્રયોગ $Vicia$ $faba$ (ફાવા બીન) છોડના મૂળના વર્ધનશીલ કોષો પર કરવામાં આવ્યો હતો.
ઓટોરેડિયોગ્રાફીનો ઉપયોગ કરીને, તેમણે અવલોકન કર્યું કે રેડિયોએક્ટિવ લેબલ રંગસૂત્રની બંને રંગસૂત્રિકાઓમાં વિતરિત થયેલું હતું, જે $DNA$ સ્વયંજનનની અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત પદ્ધતિની પુષ્ટિ કરે છે.

(B) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) દરમિયાન,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડનો ઉપયોગ કરીને mRNA નું સંશ્લેષણ કરે છે.
પૂરકતાના સિદ્ધાંત મુજબ,mRNA માં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ $DNA$ ના ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડને પૂરક હોય છે.
$DNA$ માં,એડેનાઇન $(A)$ એ થાઇમિન $(T)$ સાથે જોડાય છે,અને સાયટોસિન $(C)$ એ ગ્વાનિન $(G)$ સાથે જોડાય છે.
જો કે,$RNA$ માં,થાઇમિન $(T)$ ના સ્થાને યુરેસિલ $(U)$ આવે છે.
તેથી,ટ્રાન્સક્રિપ્શન માટે બેઝ જોડીનો નિયમ આ મુજબ છે:
$A$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $U$ (mRNA)
$T$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $A$ (mRNA)
$C$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $G$ (mRNA)
$G$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $C$ (mRNA)
આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ: $3'-ATGCTTCCGAAT-5'$
પૂરક mRNA ક્રમ: $5'-UACGAAGGCCUU-3'$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
આંતરિક અંગોમાં કેન્સરની તપાસ માટે $CT$ (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી),$MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) અને રેડિયોલોજી (એક્સ-રે) જેવી તકનીકોનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.
$CT$ આંતરિક અંગોની ત્રિ-પરિમાણીય છબી બનાવવા માટે એક્સ-રેનો ઉપયોગ કરે છે.
$MRI$ જીવંત પેશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે મજબૂત ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ તકનીકો કેન્સરની તપાસ માટે ઉપયોગી છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. મેટાસ્ટેસિસ એ મેલિગ્નન્ટ ગાંઠનો સૌથી ભયાનક ગુણધર્મ છે.
$1$. મેલિગ્નન્ટ ગાંઠો કોષોના સમૂહની બનેલી હોય છે જેને નિયોપ્લાસ્ટિક અથવા ગાંઠના કોષો કહેવામાં આવે છે.
$2$. આ કોષો ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે અને આસપાસના સામાન્ય પેશીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે.
$3$. જેમ જેમ આ કોષો સક્રિય રીતે વિભાજન પામે છે,તેમ તેઓ પ્રાથમિક ગાંઠમાંથી અલગ થઈ શકે છે અને રુધિર તેમજ લસિકા તંત્ર દ્વારા શરીરના અન્ય દૂરના અંગોમાં ફેલાઈ શકે છે.
$4$. દૂરના સ્થાનો પર ફેલાવાની અને ગૌણ ગાંઠો વિકસાવવાની આ પ્રક્રિયાને મેટાસ્ટેસિસ કહેવામાં આવે છે,જે કેન્સરની સારવારને મુશ્કેલ અને જીવલેણ બનાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ન્યુમોનિયા એ ફેફસાંનો ચેપ છે જે સામાન્ય રીતે $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.

(B) $Erythroxylum$ $coca$ સાચો જવાબ છે.
$Erythroxylum$ $coca$ એ દક્ષિણ અમેરિકાની મૂળ વતની એવી એક ક્ષુપ (છોડ) છે.
આ વનસ્પતિના પાંદડાઓનો ઉપયોગ કોકેઈન અથવા કોકા આલ્કલોઈડ તરીકે ઓળખાતી ઉત્તેજક ડ્રગ મેળવવા માટે થાય છે,જે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે.

(D) નિષ્ક્રિય રસીકરણ.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ઘાતક સૂક્ષ્મજીવો (જેમ કે ધનુર અથવા સાપના ઝેર) ના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે શરીરને પોતાના એન્ટિબોડીઝ બનાવવા માટે રાહ જોવાનો સમય હોતો નથી. આવા કિસ્સાઓમાં,તાત્કાલિક રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ આપવા માટે તૈયાર એન્ટિબોડીઝ અથવા એન્ટિટોક્સિન સીધા દર્દીના શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. આ પ્રકારની રોગપ્રતિકારકતાને નિષ્ક્રિય રસીકરણ કહેવામાં આવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
સ્વિસ ચીઝમાં મોટા છિદ્રો $Propionibacterium$ $shermanii$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા આથવણની પ્રક્રિયા દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં $CO_2$ વાયુ ઉત્પન્ન થવાને કારણે જોવા મળે છે.

(A) સાચું જોડકું છે: $(A)$-$(iii)$; $(B)$-$(i)$; $(C)$-$(iv)$; $(D)$-$(ii)$.
$1$. સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ ફૂગ $Trichoderma$ $polysporum$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તેનો ઉપયોગ અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવનાર દર્દીઓમાં પ્રતિકારકતા ઘટાડનાર ઘટક તરીકે થાય છે.
$2$. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ બેક્ટેરિયા $Streptococcus$ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ હૃદયરોગના હુમલાના દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી ગંઠાઈ ગયેલા રુધિરને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
$3$. સ્ટેટિન્સ યીસ્ટ $Monascus$ $purpureus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તે કોલેસ્ટ્રોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને અવરોધીને રુધિરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ઘટાડે છે.
$4$. પેનિસિલિન એ સૌપ્રથમ શોધાયેલ એન્ટિબાયોટિક છે,જે ફૂગ $Penicillium$ $notatum$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.

(C) - સ્વિસ ચીઝ.
સ્વિસ ચીઝનું ઉત્પાદન $Propionibacterium$ $shermanii$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા લેક્ટિક એસિડના આથવણથી થાય છે,જે પ્રોપિયોનિક એસિડ,એસિટિક એસિડ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ એસિડ ચીઝને સ્વાદ આપે છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ,જે દહીંમાં ફસાઈ જાય છે,તે ચીઝમાં લાક્ષણિક કાણાં ઉત્પન્ન કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,પેનિસિલિન ફૂગ $Penicillium$ $notatum$ માંથી મેળવવામાં આવે છે,સ્ટેટિન્સ યીસ્ટ $Monascus$ $purpureus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,અને સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ ફૂગ $Trichoderma$ $polysporum$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) સાચો જવાબ $(D)$ $(a)$ અને $(b)$ બંને છે.
ભારતમાં,બાયોગેસ ઉત્પાદનની ટેકનોલોજી મુખ્યત્વે ઇન્ડિયન એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(IARI)$ અને ખાદી એન્ડ વિલેજ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કમિશન $(KVIC)$ ના પ્રયાસોને કારણે વિકસાવવામાં આવી હતી.
$IARI$ એ બાયોગેસ ઉત્પાદનમાં સામેલ સૂક્ષ્મજીવી પ્રક્રિયાઓ પર નોંધપાત્ર સંશોધન કર્યું હતું.
$KVIC$ એ $1960$ ના દાયકામાં ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે યોગ્ય બાયોગેસ પ્લાન્ટના વ્યવહારુ મોડેલો વિકસાવીને અને તેને પ્રોત્સાહન આપીને મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

(C) આપેલ સિક્વન્સ $5'-GAATTC-3'$ અને $3'-CTTAAG-5'$ એ પેલિન્ડ્રોમિક સિક્વન્સ છે.
આણ્વિય જીવવિજ્ઞાનમાં,પેલિન્ડ્રોમિક $DNA$ સિક્વન્સ એ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સની એવી શૃંખલા છે જે એક શૃંખલા પર $5'$ થી $3'$ દિશામાં વાંચતા અને તેની પૂરક શૃંખલા પર $5'$ થી $3'$ દિશામાં વાંચતા સમાન રહે છે.
આ ચોક્કસ સિક્વન્સ એ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ $EcoRI$ માટેનું ઓળખ સ્થાન (recognition site) છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$E. coli$ માં પ્લાઝમિડ $pBR322$ ના પ્રતિકૃતિમાં સામેલ પ્રોટીન માટે કોડિંગ કરતા $rop$ જનીન $Pvu II$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ પર સ્થિત છે.
રિપ્રેસર ઓફ પ્રાઈમર $(rop)$ જનીન $rop$ પ્રોટીન માટે કોડિંગ કરે છે,જે પ્લાઝમિડની કોપી સંખ્યાનું નિયમન કરે છે અને તેની પ્રતિકૃતિ પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે.